dich tho the lu

Thân Trọng Sơn

THẾ LỮ

( 1907 - 1989 )

Thế Lữ tên khai sinh ban đầu là Nguyễn Đình Lễ, do là con thứ nên đổi thành Nguyễn Thứ Lễ, là nhà thơ, nhà văn, nhà hoạt động sân khấu Việt Nam. Thế Lữ nổi danh trên văn đàn vào những năm 1930, với những tác phẩm thơ mới, đặc biệt là bài Nhớ rừng, cùng những tác phẩm văn xuôi, tiêu biểu là tập truyện Vàng và máu (1934). Trở thành thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn kể từ khi mới thành lập (1934), ông hầu hết hoạt động sáng tác văn chương trong thời gian là thành viên của nhóm, đồng thời cũng đảm nhận vai trò một nhà báo, nhà phê bình, biên tập viên mẫn cán của các tờ báo Phong hoá và Ngày nay. Thời kỳ đầu ông dùng bút danh Nguyễn Thế Lữ, sau viết gọn thành Thế Lữ. Đôi khi ông ký bút danh hài hước Lê Ta, xuất phát từ tên Lễ biến thành “Lê Ngã”, “ta” cũng tức là “ngã”.

Từ năm 1937, hoạt động của Thế Lữ chủ yếu chuyển hướng sang biểu diễn kịch nói, trở thành diễn viên, đạo diễn, nhà viết kịch, trưởng các ban kịch Tinh Hoa, Thế Lữ, Anh Vũ, hoạt động cho đến sau Cách mạng tháng Tám. Ông tham gia kháng chiến chống Pháp, làm kịch kháng chiến trong những năm Chiến tranh Đông Dương. Sau Hiệp định Genève, ông tiếp tục hoạt động sân khấu, trở thành Chủ tịch đầu tiên của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam (1957-1977). Ông được coi là một người tiên phong, không chỉ trong phong trào thơ mới, trong lĩnh vực văn chương trinh thám, kinh dị, đường rừng, mà còn là người có đóng góp rất lớn trong việc chuyên nghiệp hoá nghệ thuật biểu diễn kịch nói ở Việt Nam. Thế Lữ đã được Nhà nước Việt Nam trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân năm 1984 và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt II năm 2000.

Tác phẩm chính:

- Mấy vần thơ (thơ, 1935)
- Vàng và máu (truyện, 1934)
- Bên đường thiên lôi (tập truyện ngắn, 1936)
- Gói thuốc lá (1940)
- Gió trăng ngàn (truyện, 1941)
- Trại Bồ Tùng Linh (truyện, 1941)
- Thoa (truyện, 1943)
- Tuyển tập thơ Thế Lữ (1983).

Nhà thơ Thế Lữ là một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào Thơ mới Việt Nam giai đoạn 1932–1945. Giới phê bình văn học đánh giá ông ở nhiều khía cạnh, cả với tư cách người mở đường cho Thơ mới, lẫn với vai trò nhà thơ lãng mạn và người làm nghệ thuật tổng hợp (văn xuôi, thơ, sân khấu).

Người tiên phong mở đường cho Thơ mới.

Bài thơ “Nhớ rừng” của Thế Lữ (1934) thường được xem là một tuyên ngôn nghệ thuật ngầm cho Thơ mới. Nó thể hiện khát vọng tự do, tinh thần cá nhân và ý thức phản kháng lại sự gò bó của thơ Đường luật.

Nhà phê bình Hoài Thanh – Hoài Chân trong Thi nhân Việt Nam (1942) đã viết về Thế Lữ:
“Người đầu tiên đã đem đến cho Thơ mới một giọng điệu mới mẻ, một hồn thơ Tây phương, thanh thoát, lãng mạn và bay bổng.”

Nhà thơ của mộng mơ, siêu thoát và lãng mạn

Thế Lữ không chỉ có “Nhớ rừng”, mà còn để lại một loạt bài thơ mang màu sắc thoát ly hiện thực, bay vào cõi mộng, cõi huyền ảo – như các bài “Tiếng sáo Thiên Thai”, “Mắt ai”, “Giây phút chạnh lòng”, “Tôi là ai…”.

Thơ ông được xem là sự kết hợp giữa chất lãng mạn Tây phương (Pháp) và cảm xúc Á Đông.

Nhà thơ Xuân Diệu từng nói về Thế Lữ:
“Thế Lữ là người khai phá cái đẹp trong Thơ mới, đưa người đọc ra khỏi lối mòn của thơ cũ.”

Một số phê bình hiện đại cho rằng: thơ Thế Lữ dù đẹp, nhạc điệu trau chuốt, hình ảnh huyền ảo, nhưng thiếu chiều sâu nội tâm như các nhà thơ cùng thời như Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu, hay Chế Lan Viên.

Ông được xem là nhà thơ của trí tưởng tượng hơn là cảm xúc thật.

Nhà phê bình Đỗ Lai Thúy từng nhận xét:
“Thế Lữ làm thơ như một đạo diễn sân khấu: dựng cảnh, bố trí ánh sáng, tạo hiệu ứng… nhưng đôi khi lại thiếu cái run rẩy bên trong của trái tim thi sĩ.”

Sau 1945, Thế Lữ ngừng làm thơ và chuyển hẳn sang nghệ thuật sân khấu, đặc biệt là kịch nói và đạo diễn. Ông được nhà nước tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, và để lại dấu ấn lớn trong cải cách sân khấu Việt Nam.

Thế Lữ được giới phê bình nhìn nhận là một người mở đường vĩ đại cho Thơ mới, một thi sĩ của lý tưởng, của mộng tưởng, có công giới thiệu những giá trị thẩm mỹ mới vào thơ Việt Nam. Tuy nhiên, ông không được xem là người đào sâu vào những bi kịch tâm hồn, mà thiên về cái đẹp, sự siêu thoát, và mộng mơ lý tưởng.

Một số bài thơ của Thế Lữ đã được các nhạc sĩ phổ nhạc, tuy không nhiều như các nhà thơ cùng thời như Xuân Diệu hay Huy Cận. Dưới đây là một số bài thơ nổi tiếng của Thế Lữ đã được phổ nhạc :

Nhớ rừng – phổ nhạc: Hoàng Vân.

Đây là bài thơ nổi tiếng nhất của Thế Lữ, hình ảnh con hổ gợi lên niềm đau mất nước và nỗi nhớ thời oanh liệt. Nhạc sĩ Hoàng Vân đã phổ thành ca khúc “Nhớ rừng” với khí chất bi tráng, hào hùng. Ca khúc từng được nhiều nghệ sĩ trình bày, như NSND Quang Thọ.

Tiếng sáo Thiên Thai – phổ nhạc: Văn Cao. Bài thơ của Thế Lữ gợi về một thế giới mộng tưởng, thoát ly thực tại, rất tiêu biểu cho dòng thơ lãng mạn. Văn Cao đã lấy cảm hứng từ bài thơ để viết ca khúc “Thiên Thai” (cùng với Hoàng Quý, nhóm Đồng Vọng).

Ca khúc không phổ trực tiếp toàn văn bài thơ, nhưng giữ lại chất thơ, tinh thần và một số hình ảnh tiêu biểu từ thơ Thế Lữ.

Câu nổi tiếng: “Trời chiều bong bóng lênh đênh / Thuyền ai thấp thoáng bên ghềnh Nhị Hà…”

Một số bài thơ khác có ảnh hưởng trong âm nhạc:

Dù không được phổ nguyên văn, hình ảnh, âm điệu trong thơ Thế Lữ – như trong các bài “Mưa xuân”, “Vàng sao”, “Tiếng trúc đào” – cũng ảnh hưởng đến các sáng tác tiền chiến mang chất thơ mộng, u hoài.

Sau đây là một số bài thơ của Ông, kèm theo bản dịch tiếng Pháp và tiếng Anh:

CÂY ĐÀN MUÔN ĐIỆU

Tôi là người bộ hành phiêu lãng
Đường trần gian xuôi ngược để vui chơi:
Tìm cảm giác hay trong tiếng khóc, câu cười,
Trong lúc gian lao, trong giờ sung sướng,

Khi phấn đấu cũng như hồi mơ tưởng.
Tôi yêu đời cùng với cảnh lầm than,
Cảnh thương tâm, ghê gớm, hay dịu dàng.
Cảnh rực rỡ, ái ân hay dữ dội.

Anh dù bảo: tính tình tôi hay đổi,
Không chuyên tâm, không chủ nghĩa: nhưng cần chi?
Tôi chỉ là một khách tình si
Ham vẻ Đẹp có muôn hình, muôn thể.

Mượn lấy bút nàng Ly Tao, tôi vẽ,
Và mượn cây đàn ngàn phím, tôi ca
Vẻ đẹp u trầm, đắm đuối, hay ngây thơ,
Cũng như vẻ Đẹp cao siêu, hùng tráng

Của non nước, của thi văn, tư tưởng.
Dáng yêu kiều tha thướt khách giai nhân;
Ánh tưng bừng linh hoạt nắng trời xuân;
Vẻ sầu muộn âm thầm ngày mưa gió;

Cảnh vĩ đại, sóng nghiêng trời, thác ngàn đổ;
Nét mong manh, thấp thoáng cánh hoa bay;
Cảnh cơ hàn nơi nước đọng bùn lầy;
Thú sán lạn mơ hồ trong ảo mộng;

Chí hăng hái đua ganh đời náo động:
Tôi đều yêu, đều kiếm, đều say mê.
Tôi sẵn lòng đau vì tiếng ai bi,
Và tôi cảm khái bởi những lời hăng hái.

Tôi ngợi ca với tiếng lòng phấn khởi,
Tôi thở than cùng thiếu nữ bâng khuâng,
Tôi véo von theo tiếng sáo lưng chừng,
Tôi yên ủi với tiếng chuông huyền diệu,

Với Nàng Thơ, tôi có đàn muôn điệu;
Với Nàng Thơ, tôi có bút muôn màu;
Tôi muốn làm nhà nghệ sĩ nhiệm mầu;
Lấy Thanh Sắc trần gian làm tài liệu.

LA HARPE AUX MILLE CORDES

Je suis un voyageur, un cœur vagabond,
Qui va, qui vient sur les chemins du monde,
Cherchant l’émotion, qu’elle pleure ou qu’elle gronde,
Dans la douleur, dans les joies sans raison,
Dans la lutte ardente ou les songes profonds.

J’aime la vie, même en ses heures sombres,
Ses pleurs cachés, ses douceurs ou ses ombres,
Ses éclats d’amour, ses orages en feu—
Tout me séduit, tout m’émeut, tout est jeu.

Tu dis peut-être que je change trop souvent,
Sans foi, sans règle, ni but constant.
Mais peu importe ! Je suis l’amant du Beau,
De ses mille formes, de ses mille échos.

J’emprunte le pinceau de la Muse antique,
Et je chante aux cordes d’une harpe magique
Les charmes profonds, candides ou sublimes,
Des monts sacrés, des poèmes, des abîmes.

La grâce d’une femme aux gestes délicats,
L’éclat du printemps que le soleil embrassa,
La peine muette sous les jours de tempête,
Le tumulte grandiose où la mer se jette,

L’aile fragile d’un pétale envolé,
Le marécage où la misère s’est figée,
Le rêve doré, confus, d’un autre monde,
Le cœur qui lutte dans la foule vagabonde—

Tout m’attire, me hante, me fait chanter.
Je souffre avec les plaintes désespérées,
Je m’enflamme aux mots d’un noble combat,
Je célèbre la joie, l’élan, l’éclat,

Je soupire avec la jeune âme incertaine,
Je poursuis la flûte suspendue dans l’arène,
Je console au son d’une cloche éthérée…
Car j’ai la harpe aux mille voix sacrées.

Avec la Muse, j’ai mille pinceaux en main,
Je veux être l’artiste au pouvoir divin,
Et prendre le monde, ses sons, ses couleurs,
Pour en faire vibrer l’écho de mon cœur.

THE HARP OF A THOUSAND STRINGS

I am a wanderer, a soul that roves,
Along the roads where life and wonder move.
I seek deep feelings—in laughter, in cries,
In pain and joy, in dreams and daring skies.

I love the world in all its bitter grace—
Its haunting scenes, its tender, silent face,
Its bursts of love, its fury, raw and wild—
Each one I chase, enamored like a child.

You say I change, I drift without a creed—
No single path, no doctrine that I heed?
But why should I? I am a heart set free,
In love with Beauty’s endless mystery.

I borrow the brush of the poet divine,
I sing on a harp with a thousand lines—
Of darkened grace, of innocence, of light,
Of mountain thoughts, of verses bold in flight.

The graceful sway of a woman’s form,
The springtime sun that dances warm,
The mournful hush of stormy days,
The roaring sea in wild dismays—

The fleeting wing of a drifting flower,
The muddy slum where hard lives cower,
The gleaming dreams of misty sleep,
The burning hearts that dare and leap—

I seek them all, I feel, I follow true.
I ache with voices lost in shades of blue,
I rise with words that blaze through battle’s call,
I sing with joy, I weep with lovers’ fall.

I echo flutes hung high in twilight air,
I soothe with bells that ring from deep despair.
With Muse beside, I play my harp of fire,
With Muse, I paint with every hue desire.

For I would be that artist rare and wise—
Who gathers Earth’s tones, its tears, its skies—
And weaves from all this world a symphony,
Of sound and color, and soul set free.

TIẾNG SÁO THIÊN THAI

Ánh xuân lướt cỏ xuân tươi,
Bên rừng thổi sáo một hai Kim Đồng.
Tiếng đưa hiu hắt bên lòng,
Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn...

Tiên Nga tóc xoã bên nguồn.
Hàng tùng rủ rỉ trên cồn đìu hiu;
Mây hồng ngừng lại sau đèo,
Mình cây nắng nhuộm, bóng chiều không đi.

Trời cao, xanh ngắt. - Ô kìa
Hai con hạc trắng bay về Bồng Lai.
Theo chim, tiếng sáo lên khơi,
Lại theo giòng suối bên người Tiên Nga.

Khi cao, vút tận mây mờ,
Khi gần, vắt vẻo bên bờ cây xanh,
Êm như lọt tiếng tơ tình,
Đẹp như Ngọc Nữ uốn mình trong không.

Thiên Thai thoảng gió mơ mòng,
Ngọc chân buồn tưởng tiếng lòng xa bay...

LA FLÛTE DU PARADIS

L’éclat du printemps glisse sur l’herbe claire,
Près du bois, Kim Đồng joue l’air solitaire.
Un souffle s’élève, un son triste et profond—
Ô mélancolie, vague comme l’horizon…

Fée aux longs cheveux, penchée sur la rive,
Les pins chuchotent, la colline est plaintive.
Nuages roses, figés après les monts,
L’arbre d’or s’embrase, l’ombre fuit au fond.

Le ciel si bleu, si haut — Regarde là-bas !
Deux grues blanches volent vers Bồng Lai, là.
Avec les oiseaux, la flûte s’élance,
Et suit les ruisseaux vers la Déesse en transe.

Tantôt dans les nues, tantôt tout près d’ici,
Flotte entre les feuilles ce chant attendri.
Doux comme les cordes d’un amour secret,
Beau comme Vénus qui dans l’air se tait…

Du paradis monte une brise émue,
Perles aux pieds — l’âme s’envole, perdue…

THE FLUTE OF FAIRYLAND

Spring light drifts on fresh green grass,
By the woods, Kim Đồng lets his flute notes pass.
They echo faintly, lonely and slow—
O sorrow! So vast, so soft in its flow…

A fairy girl, her hair undone,
Sits by the stream where the waters run.
The pines lean low with whispered grace,
While rosy clouds stop behind the mountain’s face.

The golden light stains tree and hill,
Yet evening shadows seem to linger still.
The sky is deep, a boundless dome—
Oh look! Two cranes fly toward the fairy’s home.

The flute soars high with the birds in air,
Then dances beside the maiden fair.
Now high as mist, now near the trees,
It twines like silk in a tender breeze.

Soft as love’s string beneath moonlight,
Fair as a goddess swaying in flight.
From Fairyland comes a dreamy sigh,
Pearls at her feet, her soul drifts high…

TAN VỠ

Thôi nhé đường đời đã biết nhau,
Thà rằng quên trước khỏi quên sau.
Đa mang chi nữa tình mây nước,
Để mặc sương sa bạc mái đầu.
Rồi ánh trăng kia với gió thâu,
Với sương hồ lạnh, với ngàn lau,
Với bao cảnh đẹp vui khi trước,
Ủ rủ vì em nặng khối sầu.

RUPTURE

Ainsi soit-il… la vie nous a connus,
Mieux vaut l’oubli précoce que déçu.
Pourquoi garder l’amour comme les brumes,
Quand les cheveux blanchissent sous la brume ?

Puis la lune, le vent froid de minuit,
La brume du lac, les roseaux sans bruit,
Et tous les beaux jours qu’on eut naguère
S’attristent sous ton chagrin trop amer.

BREAKUP

So be it—life once let our paths entwine,
Better forget now than in later time.
Why bear love’s weight like mist upon the sea,
And let the frost fall early upon me?

Then moonlight fades, and midnight winds blow thin,
The lake turns cold, reeds shiver deep within.
All joys we shared in days of light and hue
Now droop beneath the grief I feel from you.

KHÚC CA HOÀI XUÂN

Tiếng ve ran trong bóng cây râm mát;
Giọng chim khuyên ca ánh sáng mặt trời.
Gió nồng reo trên hồ sen rào rạt.
Mùa xuân còn, hết? Khách đa tình ơi!

Khách đa tình ơi! Mùa xuân đã hết.
Này nghe tiếng diều sáo dẫn mây đi,
Có phải chăng, đầy những lời tha thiết?
Lời tiếc xuân như hát khúc phân ly.

Ta rắp nâng lời chào ngày mới mẻ,
Vì Đông, Thu, hay Hạ cũng như Xuân;
Cũng có tình riêng với lòng thi sĩ.
Ta vui ca trông ngày tháng xây vần.

Nhưng ta thấy ai kia đang tựa cửa,
Tiếc bóng chiều, đôi mắt dõi chân mây.
Ta cảm nỗi hoài xuân cùng thiếu nữ,
Cùng cô em đôi má đỏ hây hây.

Nên ngừng bút khoan vẽ mầu chói lói,
Của ngày hè muôn cảnh sắc tưng bừng,
Cất tiếng hát, trông cô em ta gọi:
Hỡi giai nhân! Nghe tiếng hát ta chăng?

Nghe tiếng ta trong bóng ve reo mát,
Trong lời chim, trong giọng sáo chơi vơi...
Hãy gắng quên nỗi bâng khuâng man mác,
Mà vui đi! Thiếu nữ đa tình ơi!

CHANT DU REGRET DU PRINTEMPS

Cigales chantent sous l’ombre apaisée,
Le loriot salue le plein soleil.
Le vent d’été court sur l’étang de thé,
Printemps s’enfuit ? Ô cœur tendre, réveille !

Ô cœur tendre, printemps n’est plus ici !
Écoute donc le cerf-volant qui monte,
Ses flûtes pleurent des mots d’amour exquis,
Comme un adieu, qu’une saison raconte.

Je veux chanter l’aube neuve et légère,
Car l’automne, l’été, l’hiver ou le printemps
Ont pour le cœur du poète leur mystère.
Je rime les jours d’un vers frémissant.

Mais je te vois, penchée au seuil muet,
Tes yeux perdus vers le ciel embrumé.
Je ressens moi aussi cette tristesse secrète
Avec la fille au doux visage enflammé.

Alors j’arrête mes pinceaux éclatants,
De mille feux l’été voulait éclore…
Je chante à toi, qui passes en rêvant :
Ô beauté ! Entends-tu ma voix sonore ?

Ma voix se fond aux sons des cigales,
Aux chants d’oiseaux, aux flûtes dans le vent…
Oublie un peu ta langueur idéale,
Et souris, ô jeune fille au cœur ardent !

A SONG OF SPRING LONGING

Cicadas hum beneath the shaded tree,
The warbler sings beneath the glowing sun.
Warm winds stir whispers on the lotus sea—
Is spring still here, or is its journey done?

O tender heart, springtime has passed away!
Hear how the kite flute guides the drifting skies,
Its notes are full of longing, soft dismay—
A farewell tune where spring in silence dies.

Yet I would greet the dawn with singing voice,
For autumn, summer, winter—all the same
Hold secret charms for poets to rejoice;
I rhyme the days in joy or stilled flame.

But lo! I see her leaning at the door,
Eyes lost in clouds, the dusk within her gaze.
I feel the yearning spring within her core,
The blushing girl adrift in twilight’s haze.

So I shall pause, and drop my radiant hue,
The summer’s pageant, bright and wild and high,
To sing to her, with heart so warm and true:
O lovely one! Hear now my song’s soft cry!

My voice is in the cooling cicadas’ sound,
In birds, in flutes that float the breeze among…
Forget your wistful thoughts that hover ‘round,
And smile again—O maiden sweet and young!

NHỚ RỪNG

Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt,
Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua,
Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ,
Giương mắt bé diễu oai linh rừng thẳm,
Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm,
Để làm trò lạ mắt, thứ đồ chơi.
Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi,
Với cặp báo chuồng bên vô tư lự.

Ta sống mãi trong tình thương nỗi nhớ,
Thủa tung hoành hống hách những ngày xưa.
Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già,
Với tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi,
Với khi thét khúc trường ca dữ dội,
Ta bước chân lên, dõng dạc, đường hoàng,
Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng,
Vờn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc.
Trong hang tối, mắt thần khi đã quắc,
Là khiến cho mọi vật đều im hơi.
Ta biết ta chúa tể cả muôn loài,
Giữa chốn thảo hoa không tên, không tuổi.

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối,
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn,
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng.
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu,
Ghét những cảnh không đời nào thay đổi,
Những cảnh sửa sang, tầm thường, giả dối:
Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng;
Dải nước đen giả suối, chẳng thông dòng
Len dưới nách những mô gò thấp kém;
Dăm vừng lá hiền lành, không bí hiểm,
Cũng học đòi bắt chước vẻ hoang vu
Của chốn ngàn năm cao cả, âm u.

Hỡi oai linh, cảnh nước non hùng vĩ!
Là nơi giống hầm thiêng ta ngự trị.
Nơi thênh thang ta vùng vẫy ngày xưa,
Nơi ta không còn được thấy bao giờ!
Có biết chăng trong những ngày ngao ngán,
Ta đương theo giấc mộng ngàn to lớn
Để hồn ta phảng phất được gần ngươi,
- Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

SOUVENIR DE LA JUNGLE

Je ronge en cage un bloc de haine amère,
Allongé là, comptant le temps qui passe,
Méprisant ceux – ces hommes – pleins d’audace,
Leurs yeux moqueurs défiant l’ombre sévère.
Hélas ! jadis, j’étais roi de la terre,
Maintenant, jouet de ces regards sans grâce,
Parmi les ours, les singes en grimace,
Je suis leur frère en cage prisonnière.

Je vis encore des jours d’autrefois,
Des cris sauvages au cœur des grandes bois,
Du vent hurlant dans l’antre des montagnes,
Des sources folles, des rocs pleins de bagarres.
Quand je rugissais les chants de la jungle,
Mon corps ondoyait comme une mer fière,
Fendant l’épine, la feuille et la lumière,
D’un pas royal, calme, farouche et humble.

Dans la caverne, un seul éclair de l’œil
Silenciait le monde en un frisson de deuil.
Je régnai seul – roi des bêtes invisibles,
Sur un royaume d’ombres et d’impossibles.

Où sont les nuits dorées au bord du ruisseau,
Lune fondue, festin sous l’eau de peau ?
Où sont les pluies – la terre en renaissance,
Mon royaume nu dans sa folle cadence ?
Où sont l’aurore et le feu dans les cimes,
Les chants d’oiseaux dans mes sommeils sublimes ?
Et ces couchants sanglants aux bois lointains,
Où je guettais le secret des matins ?

- Hélas ! la gloire s’enfuit avec les ans…
Aujourd’hui, j’abhorre ce monde apaisant :
Tout est truqué, rangé, sans vrai mystère,
Plantes dociles, sentiers plats sans lumière,
Ruisseau figé, né sous la main de l’homme,
Et ces collines basses, sans nom, sans forme,
Feuillages doux qui singent la forêt,
Vaines copies de ce qui fut secret,
Là où jadis vivait la peur, l’éclat.

Ô nature antique, sauvage, indomptée,
Temple ancien que mon âme habitait !
Mon grand domaine, je ne le reverrai…
Mais dans mes songes, vaste et plein de fièvre,
Je m’en revole à toi, noble et funèbre,
- Ô jungle sacrée ! mon âme est avec toi !

JUNGLE REMEMBRANCE

Caged with a silent hatred in my chest,
I lie and watch the dragging days go by,
Despising men with scornful, empty eyes,
Who mock my might with laughter and unrest.
Once fierce and free, now fallen like the rest,
A plaything trapped beneath a foreign sky,
With foolish bears and leopards pacing nigh—
A captive king, denied his ancient quest.

I still recall the wild days of my youth,
The forest vast, the thunder from the height,
The howling winds, the waters roaring truth,
And when I roared my song into the night.
My strides, like waves, in rhythmic glory rolled,
Through thorn and leaf, through shadows dark and bold.
One blaze of eye could silence beasts and birds,
For I was lord of all without the words.

Where are the golden nights beside the stream,
Where moonlight melted as I dreamed and fed?
Where are the rains that made the mountains gleam,
The lands I watched reborn from overhead?
Where are the dawns with trees in sunlight doused,
With birdsong in my sleep so richly housed?
And those red dusks where blood through forest spilled
My hunt for secrets in the light that killed?

- Alas! Those glorious times are gone and stilled…

Now I despise this world, so small, so fake—
These gardens trimmed, these streams that never flow,
These ordered paths, these trees in silent rows,
This mockery of wildness men now make.
Low hills, tame leaves, and tame attempts to show
A savage grace they’ll never truly know.
All forced to mimic mystery and gloom,
But lack the soul, the fear, the depth, the doom.

O mighty woods! O land of sacred flame!
My soul was crowned within your boundless name.
Your haunted realm I shall not see again…
But when I dream, in silence dark and deep,
My spirit finds you in its secret sweep—
O dreadful forest! mine in soul and pain!

YÊU

Ta đi thơ thẩn bên vườn mộng,
Em nấp sau hoa khúc khích cười,
Ngừng bước ta còn đương bỡ ngỡ,
Lẳng lơ em ngắt đoá hồng tươi...

Em ném cho lòng ta đón lấy,
Bông hoa phong kín ý yêu đương.
Hay đâu hoa giấu mầm gai sắc
Sướt cạnh lòng ta mấy vết thương.

Yêu em từ đó ta phơi phới,
Sống ở trong nguồn thú đắm say,
Nhưng cũng sống trong đau khổ nữa.
Miệng cười trong lúc nhắm chua cay.

AIMER

Je marchais, rêveur, au jardin des songes,
Toi, cachée derrière des fleurs qui rongent,
Tu riais, douce, d’un air mutin,
Moi, troublé, figé en mon chemin…

D’un geste léger, coquette et vermeille,
Tu lançais vers moi une rose en veille
Rose scellée d’un désir amoureux,
Qui cachait l’épine au tranchant soyeux.

Depuis ce jour, t’aimant sans mesure,
Je vis de fièvre, de joie, d’ardeur pure
Mais aussi de douleurs en silence :
Je souris… même quand l’âme est en souffrance.

TO LOVE

I wandered through the garden of my dream,
You hid behind the blooms with eyes agleam,
And laughed - a teasing, secret little sound,
While I stood still, in wonder all around.

You plucked a rose with mischief in your eyes,
And tossed it where my open longing lies.
I caught it, thinking it held love alone
But thorns lay deep beneath that velvet tone.

From that day on, love soared within my chest,
I lived in rapture, passion, deep unrest
Yet pain walked close behind the sweet delight.
I smiled… even as I wept each night.

LỜI TUYỆT VỌNG

Lòng ta hồ vỡ tan tành,
Vì hờn, vì giận, vì tình, vì thương,
Vì cay đắng đủ trăm đường!
Than ôi! ly rượu mơ màng khi xưa,
Ai đem dốc cạn bao giờ?
Chẳng cùng chi nửa, chẳng chờ hưởng chung
Để ta tỉnh mãi mà trông:
Giữa nơi cát bụi mịt mùng, dần lan
Từ nơi vết nặng không hàn
Một dòng máu, lẫn bao hàng lệ châu.
Phải chăng đau khổ bấy lâu
Chứa chan nay lúc mạch sầu trào tuôn?

Không, không: Thuốc độc vẫn còn
Mà nguồn nghị lực đương cuồn cuộn ra
Tình nhân hỡi! Bạn Mê Hà!
Lại đây! Này vết thương ta có mình,
Lòng ta dù vỡ tan tành,
Cũng còn thổn thức. Buộc lành cho nhau!
Nỗi mong ám khắp trời thâu,
Có nghe thấy tiếng khẩn cầu này không?
Người yêu -- hy vọng sau cùng --
Mỉm cười đỡ lấy khối lòng đê mê,
Tưởng tay nương vuốt, không dè
Bóp thêm cho máu dầm dề lại tuôn.

PAROLES DU DÉSESPOIR

Mon cœur s’est brisé, tout s’efface,
De rage, d’amour, de peine, de grâce,
De cent douleurs aux goûts amers !
Hélas ! ce vin de rêve autrefois clair,
Qui donc l’a bu jusqu’à la lie ?
Plus de partage, plus de vie —
Je reste seul, éveillé, à regarder
Le sable et la poussière s’étaler,
La plaie s’ouvre, profonde et béante,
Le sang coule avec larmes brûlantes.
Tout ce chagrin depuis des années
Jaillit à l’heure où tout s’enchaîne ?

Non, non ! Le poison est encore là,
Mais la force en moi se débat.
Ô toi, amante ! Ô Mê Hà chérie !
Viens ici ! Regarde cette plaie meurtrie.
Mon cœur, bien que brisé sans retour,
Palpite encor dans ce jour lourd.
Dans ce ciel noyé d’attente vaine,
Entends-tu cet appel, ce cri sans chaîne ?
Toi, dernier espoir de mes jours,
Souris-moi — ô prends mon amour,
Tends la main douce, je t’en supplie…
Mais hélas ! ta caresse me meurtrit :
Le sang rejaillit sous tes doigts — sans pitié —
Et mon cœur saigne d’aimer… à jamais.

WORDS OF DESPAIR

My heart has shattered into dust,
From rage, from sorrow, from love, from trust,
From bitter griefs on every road.
Alas! That dreamy wine once flowed —
Who drained it dry, and left me bare?
No shared delight, no time to care.
Now I lie awake, forlorn and still,
Watching dust and silence fill
The air — as from this gaping scar
Flows blood and tears, both near and far.
Is this the pain I’ve long endured,
Now bursting forth, unbound, assured?

No, no! The poison lingers deep,
While strength within still dares to leap.
Beloved soul! O Mê Hà mine!
Come close — behold this wound of mine.
Though my heart is torn and broken,
It still throbs with words unspoken.
Beneath the sky of haunted ache,
Can you not hear the prayer I make?
You, last hope my soul has known —
Smile, and lift this heart of stone.
I reached — I thought your hand would heal…
But no — it pressed, the pain made real.
And from that touch, the blood re-spilled —
Love’s gentle hand has softly… killed.

MƯA HOA

Miệng hát, hai tay nhét túi quần,
Tiến lên, ngửa mặt đón mưa xuân,
Vui như đàn trẻ săn theo bướm,
Ta mải mê theo đuổi mấy vần.

Đi qua các phố quên người đông.
Trời rét hay chăng, chẳng bận lòng:
Ta thấy tâm hồn đang rạng rỡ,
Tưng bừng muôn cánh bướm hoa tung.

Trông khóm đào, mai bán khắp đường,
Ta cười tưởng nhớ cảnh quê hương
Bồng lai muôn thủa vườn xuân thắm,
Xán lạn, u huyền, trong khói sương...

Rồi bao hình, sắc, bóng tiên nga
Điêu luyện tô thành nét những thơ;
Bao điệu thiêng liêng tê tái dạo
Chập chờn theo tiếng gió bay qua.

Nửa ở Bồng lai, nửa dưới Trần,
Ta đi, trong lúc cả trời xuân
Nồng say thắm nhuộm mầu thi cảm.
-- Chợt cánh hoa đào rụng dưới chân.

Lượm hoa, như lượm mấy lời thơ.
Hoa lại từ đâu nhẹ cánh đưa,
Một cánh rũ theo bao cánh khác:
Quanh mình tấp tới trận mưa hoa.

Theo lối hoa về rảo bước lên,
Chân đưa lần đến cảnh thần tiên,
Đường cây uốn éo êm đềm phủ,
Tàn lá xanh rờn ánh biếc xuyên...

Gió đưa hoa tới cành hoa lay,
Như quyến theo làn hương đắm say,
Như quyến theo lời tơ trúc nhẹ,
Ái ân tha thiết, vẳng đâu đây.

Đưa bước như vào trong cõi mộng
-- Đàn, hoà, theo nhịp gót du dương --
Ta đi tìm cõi nguồn tươi sáng,
Bỗng hiện trong hoa, bóng một nàng...

Một giai nhân chuốt vẻ yêu kiều,
Áo trắng in mầu ánh ngọc reo,
Nhan sắc như bài thơ tuyệt tác:
Mơ màng, âu yếm điệu cao siêu.

Mỉm miệng cười tươi như nắng xuân,
Mắt nhìn lưu luyến bạn thi nhân;
Đưa tay nương vít cành hoa thắm,
Nàng hái từng bông thả xuống dần.

Đem cả tình thơ, với tấm lòng
Yêu mê riêng vẻ đẹp mênh mông,
Đón mầu hoa rụng tay Nương Tử.
Bỗng thấy lòng ta cảm não nùng...

Ô hay! bao cánh thắm hoa đào
Chẳng ủ lòng ta ấm dịu sao?
Chẳng đủ cho lòng quên khổ não.
Vì đâu réo rắt khúc tiêu tao?

Giở hoa xem lại, ôi kỳ ảo!
Trên cánh nhung tơ những nết huyền
Thầm viết lên mầu năm tháng cũ:
-- Lời thơ ghi những chuyện tình duyên.

Chép lại lời thơ kể chuyện xa,
Biết đâu không phải nỗi lòng ta
Bao lâu kiêu hãnh trong im lặng.
Thấy gió xuân về, cũng thiết tha.

PLUIE DE FLEURS

Je chantonne, les mains dans mes poches,
Avançant, le visage levé sous l’averse.
Tel un enfant courant après les papillons,
Je poursuis des vers — en joie, sans pause.

Je traverse la foule sans la voir,
Le froid m’échappe, l’âme prend le pouvoir.
Dans mon esprit, mille ailes éclatantes,
Papillons-fleurs dansent, vives et charmantes.

Devant les étals de pruniers, de pêchers,
Je souris — souvenirs du passé léger.
Un paradis lointain, aux jardins éternels,
Brume et fleurs tissant des songes irréels…

Des fées peintes par l’art du rêve,
Des tons subtils que la brise enlève.
Et des musiques tendres, frémissantes,
Passent avec le vent — voix caressantes.

Mi-céleste, mi-homme en ce printemps,
J’avance, les sens baignés de sentiments.
Tout s’émeut, la terre, l’air, les pétales —
Une fleur tombe, rosée virginale.

Je la ramasse : un poème en suspens.
Une pluie de fleurs descend lentement,
Une à une, guidées par une main invisible,
Tourbillonnant autour, magiques et sensibles.

J’avance par le sentier des fleurs tombées,
Vers un monde de feuilles doucement courbées,
Là où la lumière filtre en doux frissons,
Sous les feuillages verts en ondulations.

La brise agite les branches frémissantes,
Parfum et harpe d’amour flottante,
Telles des voix qu’un songe murmure,
En soupirs soyeux de tendresse pure.

Je marche au rythme d’un rêve ancien,
Mes pas dansent sur un air aérien.
Je cherche la source de cette lumière —
Et soudain, une forme apparaît, légère…

Une beauté d’un charme sans égal,
Vêtue de blanc, sous éclats cristallins.
Son allure est un poème immortel,
Sublime, flottante, irréelle.

Elle sourit comme l’aube au printemps,
Ses yeux brillent de liens émouvants.
Elle cueille les fleurs et les laisse tomber
Dans le silence, comme pour me parler.

Et moi, ivre de cette beauté sans fin,
Je tends les mains vers ce don divin.
Mais mon cœur soudain se voile de brume :
Pourquoi cette douleur, ce trouble qui s’allume ?

Ces pétales ne réchauffent donc pas l’âme ?
Ne peuvent-ils guérir les plaies et les drames ?
Pourquoi ce chant si triste, en écho,
Dans la pluie de fleurs, ce souffle si beau ?

Je regarde : chaque pétale est un mystère,
Portant des vers, des signes éphémères.
Le passé y danse en lignes invisibles :
Des histoires d’amour, si sensibles.

J’écris ces vers, venant de si loin —
Serait-ce mon propre cœur, ce témoin
Qui, fier trop longtemps, sans plainte ni flamme,
Se trouble enfin quand le printemps l’enflamme?

RAIN OF BLOSSOMS

I sing, my hands deep in my jeans,
Head tilted up to greet spring’s sheen.
Like children chasing butterflies in play,
I follow verses drifting far away.

Through crowded streets I wander, unaware,
Of cold or people, light fills the air.
My soul is glowing, bright and free,
With blossoms fluttering endlessly.

Peach and apricot bloom down the lane —
I smile, a memory soft and plain:
A dreamland wrapped in floral grace,
Eternal spring in misty space…

Then forms and hues and fairy shades
Take shape through poetry’s charades.
A sacred music haunts the air,
Fluttering with the breezes rare.

Half in heaven, half still here,
I walk through spring’s enchanted sphere.
Poetic feelings fill the ground —
A single blossom twirls around.

I lift it gently — a line of rhyme.
From somewhere, petals fall in time,
Each drawn by unseen, tender hands,
A blossom rain across the lands.

I trace the path the petals show,
To where enchanted woodlands grow —
The winding trees, the gentle light,
The leaves aglow in green and white.

The breeze stirs blooms upon the trees,
It carries scents and melodies,
Soft flute-like notes of deep affection,
As if the wind were love’s direction.

I step as if in ancient dream,
With footsteps flowing in soft gleam.
I search for spring’s pure, sacred well —
And there, within the flowers: a belle.

A lady carved in grace refined,
Her robe reflects a pearl-lit shine.
Her beauty is a verse divine,
Serene and tender, near to mine.

She smiles like sun in early spring,
Her eyes with gentle warmth still cling.
She picks each flower, lets it fall —
As if those petals say it all.

I gather them with heart in bloom,
Drunk on this beauty in full plume.
Yet sorrow wells within my chest —
Why does such wonder bring unrest?

Can’t cherry petals soothe my pain?
Can’t they dissolve the old heart’s strain?
Why does a plaintive music flow
With every petal soft and slow?

I peer again: how strange, how deep!
Each velvet petal seems to keep
Inscribed in threads of fading hue
The poetry of love once true.

I write the lines, retell the theme —
Perhaps they echo my own dream.
So proud in silence, long withheld,
But spring returns — and all is felt.

THỨC GIẤC

Gió mây đuổi giấc mơ màng,
Tỉnh ra thấy ánh trăng vàng bên chăn.
Trước cửa sổ, đầy sân những bóng
Cành lá đen lay động vật vờ...
Một cơn gió vội vàng qua;
Sau hiên xào xạc mấy tờ chuối xanh:
Lá bay chạm bức mành vắng vẻ;
Muỗi bên màn se sẽ than thân;
Sâu thềm rủ rỉ âm thầm
Nối muôn đêm, một tiếng ân hận dài;
Dế chân cỏ siết mài bóng tối;
Bờ lau xa cuốc gọi buồn theo;
Trời khuya rạng rỡ đìu hiu,
Thoảng nghe lọt tiếng sáo diều trong trăng.

RÉVEIL

Le vent et les nuages chassent les songes flous,
Je m’éveille : la lune dorée brille tout doux.
Devant la fenêtre, dans la cour endormie,
Les ombres des feuillages dansent à l’infini…

Une rafale passe en souffle impatient,
Sous l’auvent bruisse un bananier frissonnant.
Les feuilles volent, heurtent le rideau muet,
Un moustique gémit près du voile discret.

Un ver sous le seuil ronge en solitude,
Tressant mille nuits d’un long regret qui s’élude.
Un grillon polit l’ombre au creux de l’herbe fine,
Un cri de coucou pleure aux roseaux en ruine…

Minuit brille - calme, vaste et silencieux.
Et dans la lune, un sifflet d’enfant monte aux cieux.

AWAKENING

The wind and drifting clouds erase my dream,
I wake - the moonlight spills a golden gleam.
Outside my window, shadows sweep the ground,
Dark leaves like whispers softly swirl around.

A gust of wind goes racing through the eaves,
Banana leaves are rustling in green sheaves.
A lonely frond strikes on the silent screen,
While by the net, a mosquito hums unseen.

A worm beneath the step in hush repents,
Its sorrow long as endless night laments.
A cricket sharpens shadows in the grass,
A far-off bird in reed beds makes its pass…

Midnight glows in stillness deep and wide,
And through the moon - a flute’s soft cry slides by.

ÁC MỘNG

Tôi mơ thấy đang nằm trên vũng máu,
Chống tay lên nghe tiếng những hồn kêu.
Khắp bốn phương loè loẹt lửa trời chiều,
Muôn vật đẫm trong một màu đỏ khé.
Tôi chợt hiểu : hình ảnh đời là thế;
Có phải còn vui đẹp lắm đây chăng?
Tôi muốn quên đi trong thú mơ màng,
Và gượng cất tiếng cười che tiếng khóc.
Nhưng Số Mệnh vẫn chưa vừa lòng độc,
Nhất định dùng quyền lực hại tôi chơi,
Bắt tôi hết đau khổ lại ngược xuôi,
Trên hòn đất, than ôi! Thân kiến muỗi.
Thắt lại rồi buông, tha ra mà đuổi,
Không sớm cho tan nát hẳn thân hèn.
Tôi muốn lịm đi một giấc cầu yên,
Thì kéo dậy, lay hồn cho mở mắt!
Trên vực thẳm, một ngón tay khe khắt.
Khiến tôi nhìn ra khắp cõi mênh mông,
Là chốn nhân gian đang uống máu nồng,
Nuốt một nửa, còn phun nhau một nửa.

CAUCHEMAR

J’ai rêvé qu’allongé dans une mare de sang,
Mes mains touchaient des cris d’âmes en errance.
Aux quatre coins, le ciel flambait de feu sanglant,
Et chaque chose rougie par l’arrogance.

Je compris soudain : tel est le vrai visage
De cette vie qu’on disait belle et dorée.
Je voulais fuir, plonger dans un doux mirage,
Forçant un rire pour que les pleurs se taisent.

Mais le Destin, cruel dans sa vengeance,
N’en avait pas fini de ses tourments :
Il m’a broyé, puis traîné sans clémence,
Sur cette terre — ô moucheron tremblant !

Il me serre, puis me lâche avec mépris,
Me traque encore, sans me réduire à rien.
Je voulais fuir, dormir, m’évanouir, puis
Il m’a tiré, ranimé par le chagrin !

Au bord du gouffre, un doigt, froid et sévère,
Me força à tout voir dans le néant.
Je vis l’humanité, livide et délétère,
Buvant du sang — en recrachant la moitié, lentement…

NIGHTMARE

I dreamt I lay in blood, a dreadful sea,
My hands upheld the cries of souls in pain.
The skies around burned red relentlessly,
And all was steeped in fire’s cruel stain.

Then I perceived: such is the shape of life —
Is this the joy we cherish as divine?
I longed to sink in dream and flee the strife,
And forced a laugh to veil this heart of mine.

But Fate — ah, Fate! — was far from satisfied,
It sought new ways to break my soul apart,
It drove me on, still bleeding, nullified,
A gnat upon the earth, a speck of heart.

It squeezed, then freed, then chased me to the end,
Yet never crushed me wholly into dust.
I wished for sleep — for silence to descend —
It shook me up, and wake I must.

Upon the edge, a single finger, stern,
Compelled my gaze across the vast unknown:
I saw mankind — in thirst it dared not spurn —
Drink half its blood… then spit the rest as stone.

Ý THƠ

Bình tĩnh lại, bao nỗi lòng huyên náo!
Vì giờ đây muôn vật lắng trong đêm:
Trong gió đứng, thanh âm treo khúc dạo,
Trong sương khuya, ngưng đọng áng hương chìm;

Hoặc lặng sống trong đài khoan độ nở,
Cây âm thầm khép lá gượm xôn xao;
Nương bóng tối muôn loài sâu nín thở;
- Thời gian qua, nghỉ bước trên từng cao.

Này là phút băn khoăn trong ngóng đợi,
Phút anh linh, huyền diệu của tâm tư
Ghi dấu vết giữa tháng năm thay đổi
Để ngàn sau nối lại với ngàn xưa.

Ấy là lúc ý thơ rung ánh ngọc,
Cùng Thi tiên say giấc khói hương ngà.
Nhà thi sĩ nâng niu bầu cảm xúc
Của trời mây đúc lại mấy lời hoa.

L’IDÉE DU POÈME

Calme-toi, cœur ! Que ton tumulte cesse !
Tout se recueille en la nuit qui s’épanche :
Le vent s’arrête et suspend sa caresse,
Le parfum flotte en la brume si blanche.

La vie sommeille aux calices des fleurs,
Les arbres closent leurs feuilles frémies.
Dans l’ombre dense, les insectes en chœur
Retiennent leur souffle, perdus dans l’envie.

Le temps lui-même, sur l’échelle du ciel,
Semble poser ses pas avec mystère —
Voici l’instant, secret et solennel,
Où l’âme inscrit son sceau sur la lumière.

C’est l’heure d’or d’attente et de vertige,
D’un feu sacré vibrant dans le silence,
Où mille ans parlent, et le futur s’y fige,
Un fil d’éternité, hors des cadences.

Là, naît le poème aux reflets d’opale,
Rêvé par les dieux dans l’encens des cieux,
Le poète étreint l’émotion idéale,
Et forge en mots les nuages soyeux.

THE POETIC THOUGHT

Be still, my heart — let chaos drift away!
For now the world grows silent in the night:
The wind stands still, its prelude held at bay,
The scent in mist dissolves in silver light.

Life gently breathes within the templed bloom,
The trees close leaves in hush and soft delay.
All creatures hide within the quiet gloom —
Even time halts its footstep on the way.

This is the hour of waiting and unrest,
A sacred pause, where soul meets mystery,
Where fleeting years are etched upon the crest,
And future speaks with ancient memory.

It is the time when thoughts begin to gleam,
When smoky incense wraps the gods above,
The poet cradles in his trembling dream
A sky-born truth, shaped into words of love.

NGÀY XƯA CÒN NHỎ

Ngày xưa, còn nhỏ, đi săn bướm.
Bướm sợ bay tìm trốn dưới hoa,
Ta thấy hoa cười mê mải ngắm:
Thế là từ đấy biết Nàng Thơ.

Từ đấy đôi bên thường gặp nhau
Trong rừng, cạnh suối, bất kỳ đâu,
Không thân, nhưng chẳng thờ ơ lắm,
Bỡ ngỡ e dè cũng khá lâu.

Một hôm, (năm ấy mười hai tuổi),
Thơ thẩn ta ngồi với bóng trăng,
Nhìn giải mây trời theo gió chạy,
Hồn thơ đưa tới cõi bâng khuâng...

Những tiếng xa vời vẫn quyện mây,
Những hình tươi sáng múa đâu đây
Rủ nhau hiện đến, cho ta ghép
Nên điệu thơ vàng sán lạn bay:

Bài thơ thứ nhất mới ra đời,
Chợt thấy như lòng tuyết nặng rơi,
Như gió hồng mơn, như nắng dịu
Nhẹ nhàng êm ấm ủ trên vai.

Ngoảnh lại: Nàng Thơ đã ở bên
Mỉm cười -- Ồ! khoé miệng trăm duyên!
(Lời nào tả được tình lưu luyến
Buổi mới ân cần với bạn tiên).

Kết giao hẹn đến muôn ngàn kiếp,
-- Vì bọn làm thơ hẳn sống lâu --
Ta với nàng tiên ca hát mãi,
Ngoài ra còn có thiết chi đâu?

Cho đến ngày ta phải ngược xuôi,
Trong khi vất vả cũng không thôi
Nhởn nhơ ngâm hoạ cùng nương tử:
Một cuộc tình thiêng ở giữa đời.

Nhưng nàng tiên ấy hay ghen lắm,
Chỉ muốn ta yêu có một mình.
Mà tấm lòng ta thì phóng đãng;
(Lạ gì cái tuổi thủa xuân xanh?)

Vì thế Nàng Thơ đã mấy phen,
Trách ta mê đắm mãi trần duyên;
Mấy phen ta thấy mầu châu lệ,
Thầm oán hờn ta dưới mắt đen.

Song le ta biết làm sao được?
Vì ở trần gian vẻ lệ kiều.
Của khách giai nhân thường vẫn bảo:
Yêu thơ đâu phải thực là "Yêu"?

AUTREFOIS, ENFANT…

Autrefois, enfant, je chassais des ailes,
Les papillons fuyaient sous les dentelles.
Je vis les fleurs rire – oh, quelle clarté !
Ce fut le jour où Muse m’est apparue.

Depuis ce jour, nous nous croisions souvent,
Sous les grands bois ou près des flots errants.
Ni proches, ni lointains – des pas timides,
Des jeux d’yeux doux, des silences limpides.

Un soir (j’avais tout juste douze ans),
Je flânais seul au clair d’un doux croissant,
Regardant les nuées que le vent pousse,
Mon âme partait vers l’ombre confuse…

Des voix lointaines glissaient dans les cieux,
Des formes dansaient, éclairs merveilleux —
Elles vinrent à moi, et je les nouai
En vers dorés, doux, légers à rêver.

Premier poème : une neige au cœur fond,
Un souffle rose, un doux rayon profond
Effleura mes épaules en silence –
Comme un baiser pur de délivrance.

Je me tournai : la Muse était venue,
Sourire aux lèvres — mille grâces nues !
(Quel mot dirait l’étrange émotion
D’un cœur frôlé par l’ange en fusion ?)

Serment d’éternité nous liant,
— Car les poètes vivent plus longtemps —
Je chantais, elle aussi, nos âmes mêlées,
Et tout le reste semblait s’effacer.

Mais vint le jour des courses égarées —
Ma Muse restait, douce et dévouée.
Je versifiais encor dans le tumulte :
Un amour sacré dans la vie adulte.

Mais hélas ! la Muse est bien jalouse :
Elle veut d’un cœur qui jamais ne bouge.
Et moi, si libre au printemps de mes jours,
— Ce cœur volage, toujours en détour…

Ainsi la Muse en larmes, bien des fois,
Me reprocha mes tendres choix d’autrefois.
Des perles noires roulaient de ses yeux,
Dans le silence, son regard furieux…

Mais que faire ? Sur terre, tant de beauté !
Des yeux profonds, des lèvres à chanter…
Et les belles disent — dans leurs doux jeux —
« Aimer la poésie… ce n’est pas être amoureux. »

WHEN I WAS YOUNG

When I was young, I chased the butterflies.
They hid beneath the blooms with timid sighs.
The flowers laughed — I paused, entranced to see —
That moment first, the Muse appeared to me.

From then we met in woods or by the streams,
Not close, yet not quite strangers in our dreams.
A shy exchange, unsure and gently slow,
A quiet bond where budding feelings grow.

One night (I must have been just twelve years old),
I sat with moonlight’s silver dreams unfold,
And watched the drifting clouds like thought’s refrain,
As poetry stirred softly in my brain…

Far whispers floated, veiled in mist and hue,
Bright forms danced near in golden, trembling view —
They came to me, I caught them with delight,
And shaped my very first verse into flight.

That firstborn poem fell like snow inside,
A rosy breeze, a sunbeam warm and wide,
That kissed my shoulder in a hush so fair —
As if a spirit passed and lingered there.

I turned — the Muse stood smiling by my side,
Her lips a thousand charms could not quite hide.
(What words could tell the sweetness in the air
Of first enchantment from a friend so rare?)

We vowed to stay through endless time and fate,
— For poets live, beyond the common date —
She sang with me, in joy our bond would grow,
What else on Earth was there to need or know?

Then came the days I wandered far and wide,
Still she was near, forever by my side.
I wrote with ease amidst my worldly strife:
A sacred love within a fleeting life.

Yet ah! the Muse is prone to jealousy,
She longs for hearts with sole fidelity.
But mine was wild — the restless pulse of spring —
(What youth resists each earthly offering?)

And so, she wept — how often, how in vain!
That I was lost in worldly love again.
Her eyes, once bright, now shimmered dark with pain —
They blamed me soft beneath their shadowed rain…

But what to do? This world’s too rich, too fair,
With tender lips and eyes beyond compare…
And many maids have teasingly confessed:
“To love a poem’s not to love the rest.”

VẺ ĐẸP THOÁNG QUA

Hôm qua đi hái mấy vần thơ,
Ở mãi vườn tiên gần Lạc Hồ:
Cảnh tĩnh trong hoa chim mách lẻo.
- Gió đào mơn trớn liễu buông tơ.

Nước mát hơi thu thắm sắc trời,
Trời xanh, xanh ngắt đượm hồng phai.
Ái ân, bờ cỏ ôm chân trúc,
Sau trúc, ô kìa! xiêm áo ai?

Rẽ lá, thi nhân bước lại bên
Mấy vòng sóng gợn mặt hồ yên,
Nhởn nhơ vùng vẫy ba cô tắm
Dưới khóm hoa quỳnh lá biếc xen.

Hồ trong như ngọc tẩm thân ngà,
Lồ lộ da tiên thô sắc hoa,
Mỉm miệng anh đào tan tác rụng,
Tóc buông vờn mặt nước say xưa.

Say xưa, người khác lạ Bồng Lai,
Giận lũ chim kia khúc khích hoài.
Van khẽ gió đừng vi vút nữa.
- Nhưng mà chim, gió có nghe ai?

Lời oanh trên liễu, yến bên hồng,
Hạc ở trong không, phụng dưới tùng,
Bỗng chốc cùng nhau cao tiếng hoạ,
Đờn tiên rộn rã khắp tiên cung...

Hoa lá cùng bay bướm lượn qua,
Người tiên biến mất - Khách trông ra:
Mặt hồ nước phẳng nghiêm như giận.
- Một áng hương tan, khói toả mờ.

BEAUTÉ FUGACE

Hier, j’allais cueillir des vers légers
Au jardin des fées, près du lac secret.
Fleurs et oiseaux, discrets, se confiaient,
Le vent taquinait les saules en secret.

L’eau fraîche d’automne teintait le ciel,
Bleu pur mêlé d’un rose pastel.
L’herbe étreignait les bambous tendrement —
Et là, derrière… qui donc en vêtements?

Je fends les feuilles, poète curieux,
Le lac paisible miroite sous mes yeux.
Trois nymphes rient, s’ébattent dans l’onde,
Parmi les fleurs, sous les feuilles profondes.

Le lac, pur jade, embrasse peau d’albâtre,
Leurs corps brillent, plus vifs que toute ombre d’astre.
Leurs lèvres cerise s’entrouvrent, tombent en pluie,
Et leurs cheveux flottent dans l’eau sans bruit.

Grisé, je rêve au royaume enchanté,
Fâché des oiseaux qui n’ont su se taire.
Je prie le vent d’arrêter son chant discret —
Mais vent ni oiseaux n’écoutent les prières.

Les loriots sur le saule, les ramiers au rosier,
Grues dans les cieux, et phénix dans les pins dressés
Tous se mirent à chanter comme des harpes célestes,
Un concert des dieux dans le palais des fêtes.

Les fleurs s’envolent, les papillons aussi —
Les fées s’évanouissent… l’instant s’enfuit.
Le lac redevient grave, lisse et muet,
Un souffle d’encens se dissipe à jamais.

FLEETING BEAUTY

Yesterday, I strolled through realms of rhyme,
By Fairy Lake, in soft and timeless time.
Flowers whispered secrets, birds gave sign,
The wind teased willows, stroking every line.

Cool waters blushed with autumn’s tender hue,
The sky wore blue, with fading rose in view.
Soft grass embraced the bamboo’s slender grace,
And there! Behind - a glimpse of silken lace?

I pushed the leaves, a poet drawn to dreams,
The lake lay still, aglow with golden gleams.
Three maidens played in waves so fresh and wide,
Half-hid beneath the blooms where shadows hide.

The water, like jade, kissed ivory skin,
Their forms glowed bright, as if lit from within.
Their cherry lips curved soft, then fell apart,
Their hair drifted drunk with the lake’s beating heart.

Enchanted, I thought of realms far away,
And cursed the birds that chirped without delay.
I begged the breeze to hush its rushing cry
But winds and birds heed not the poet’s sigh.

The warblers sang from willows by the rose,
The cranes above, the phoenix down below
Together burst in a celestial song,
A rapture flooding all the courts of dawn.

The flowers danced, and butterflies took flight
The fair ones vanished into morning light.
The lake grew grave, its waters still and bare,
A breath of scent lost, fading in the air.

TỐI

Trời cao vàng tắt, trên cây
Con chim bé nhỏ gọi ngày hôm sau,
Âm thầm mây rủ rê nhau
Kéo đi trốn cảnh u sầu đem tăm.

NUIT

Le ciel s’éteint, doré, profond,
Un petit oiseau, tout seul, fredonne
L’appel discret du jour qui vient,
Tandis que les nuages, sans lien,
Se glissent loin, en douce fuite,
Pour fuir la tristesse qui les habite.

NIGHTFALL

The golden light fades from the sky,
A little bird sings soft goodbye,
Calling tomorrow through the hush,
While clouds in silence start to rush —
They drift away in mournful flight,
Escaping sorrow into night.

LỜI MỈA MAI

Rũ bụi mờ trắng áo,
Tôi ngoảnh trông lại quãng đường đời,
Sống với người ta chừng hăm sáu năm thôi,
Mà tôi thấy mình đã nhiều tuổi lắm.
Vì có lẽ bao nhiêu mùi cay đắng,
Bao nhiêu hồi gian truân
Tới bao nhiêu lớp chông gai trên bước phong trần
Tôi đã nếm, đã quen, đã trải,
Nỗi đau khổ, hỡi lòng ơi! Có phải
Đã khiến cho thời xuân thắm của ta
Mau đi tới buổi thu già?
Có phải chăng nỗi ưu tư quá sớm
Đã sớm in bao nét răn lên trán,
Đã khiến cho cả đến miệng ta cười
Cũng ngậm đầy những vẻ mỉa mai?
Ngày xưa, lòng còn dễ tin, trí còn bỡ ngỡ,
Mắt còn thấy toàn mầu rực rỡ,
Tôi dấn bước đầu trong cảnh trần gian.
Mang tâm tình người niên thiếu nồng nàn,
Tôi yêu đời. Nhưng bị người ghen ghét.
Tôi muốn dâng tấm tình yêu tha thiết,
Yêu say mê, yêu đắm đuối cho giai nhân,
Nhưng lòng tôi chân thành, chỉ đằm thắm ái ân,
Tôi chỉ giàu riêng tình cảm,
Thứ tiền tài mà giai nhân không hám!
Mang vết thương, tôi đi tìm kẻ tâm giao,
Nhưng thân thế tôi là thân thế ba đào,
Không được lúc bình yên vui có bạn.
Rồi tủi phận, trơ vơ, chán nản,
Chẳng tin yêu, mà cũng chẳng thương ai
(- Vì tình duyên, ân nghĩa ở đời,
Cho cả nỗi sầu tư đau xót nữa,
Cho đến cả chân tình, than ôi! tôi cũng sợ
Là những trò giả dối của người ta -)
Tôi ngược xuôi trên đường thế mịt mờ,
Giữa những đám chen chúc, dập dồn và náo động
Vẫn như bước trên cánh đồng xa rộng,
Bấy nay thui thủi một mình.
Nhưng trong khi phấn đấu đua tranh,
Lòng nhân thế gian ngoan mà lòng tôi ngờ vực,
Trong những lúc giang hồ cay cực,
Vừng cây xanh bỗng réo rắt tiếng chim ca,
Khiến cho người non nước động hồn thơ...
Tôi đứng lại, đưa tay lau mắt lệ
Mà vui ngắm cảnh tươi cười mới mẻ;
Tôi thực lòng hưởng phút say sưa.
- Vì cảnh thiên nhiên không lừa dối bao giờ.

IRONIE

Je secoue la poussière de mon manteau gris,
Et regarde en arrière : déjà vingt-six ans ici
Parmi les hommes, sur cette terre humaine –
Et je me sens si vieux, chargé de peine.

Car j’ai goûté tant d’amertume et de tourments,
Tant de pièges dressés sur mes chemins errants,
Que l’âge s’est glissé sans bruit dans mes veines,
Et ma jeunesse s’est fanée dans la peine.

Les rides sur mon front — fruits d’inquiétude,
Et même mon sourire, plein de lassitude,
Porte l’écho d’un rire amer, moqueur –
Ah, c’est la vie qui mord le cœur du rêveur !

Dans ma jeunesse, naïf et plein de foi,
Je voyais tout en or, sans nulle loi.
Je suis entré dans le monde en amoureux,
Offrant mon cœur candide et généreux.

J’aimais la vie ! Mais j’ai trouvé la haine.
Je voulais offrir une passion saine
À quelque beauté digne d’un feu vrai –
Mais n’avais rien que l’amour, pas un denier.

Blessé, je cherchais une âme pareille,
Mais mon destin n’est que vagues et querelles.
Sans repos ni abri, sans complice fidèle,
Je suis resté seul, mon cœur en dentelle.

Alors, las, méfiant, indifférent,
Je ne crois plus à l’amour ni au serment.
Même la douleur, même l’amitié sincère
Sont des masques d’un jeu que joue la terre.

Je vais, perdu dans le tumulte et la foule,
Mais c’est un champ désert que je déroule.
Et dans ce monde faux, rude et sauvage,
Le chant d’un oiseau, la lumière d’un feuillage,

Font vibrer soudain mon âme de poète.
Je m’arrête, les larmes aux paupières discrètes,
Et regarde le sourire de la nature,
Car elle seule est vraie dans sa douce parure.

IRONY

I shake the dust from off my faded coat,
And turn to see the road I used to float.
Just twenty-six brief years among mankind,
Yet feel so old in body, heart, and mind.

For I have tasted bitterness and woe,
And thorny paths that wander to and fro.
Through trials, tears, and countless heavy days,
My youth has dimmed beneath life’s ruthless haze.

The early thoughts that etched my brow with lines,
Have changed my smile to one that now declines —
A smile that holds a trace of biting scorn,
As if from innocence I’ve long been torn.

In days of trust, when wonder filled my view,
The world was gold, and every dream seemed true.
I stepped into this life with open eyes,
My soul ablaze with hopes that sought the skies.

I loved the world, but envy met my flame.
I gave my heart, but none would share my name.
I had no wealth — just feelings deep and wide,
But such is not the coin a maid takes pride.

With wounds I wandered, seeking kindred hearts,
But mine was tossed where storm and silence starts.
No friend, no rest, no quiet harbor near —
Alone I drifted, bitter, cold, sincere.

And wearied so, I ceased to trust or care.
No love could move me, nothing could seem fair.
All vows and grace — all tears that softly fall —
Were but deceit in mankind’s cruel hall.

I roam the streets, the crowds, the clash, the cries,
Yet feel alone beneath the sprawling skies.
But sometimes in the wild and wind-swept wood,
A bird will sing where ancient branches stood —

And stir my soul with tremors pure and deep.
I pause, I smile, though tears begin to seep.
For in that voice, that wind, that sudden gleam —
Nature remains the one who does not scheme.

TRƯỚC CẢNH CAO RỘNG

Mặt trời dần khuất.
Vòm cao, mây lững thững về.
Chiếc thuyền xa, buồm thẳng, không đi.
Trên bể phẳng như tấm màn lụa xám,
Bãi bể ướt, sắc trời in loáng.
Tôi bước lên, người trong cõi hư vô.
Ta vẳng nghe tiếng gió mơ hồ,
Tiếng rủ rỉ của hàng thông im đứng,
Với tiếng sóng đổ xô từng phút lặng.

Tôi rộng nhìn ra bốn phía xa khơi:
Cảnh mênh mông riêng có bóng hình tôi,
Đang thơ thẩn với nỗi lòng bát ngát.
Như một kẻ bộ hành ngơ ngác.
Lạc vào nơi đồng đất hoang vu,
Tôi mang theo một mối hoài u,
Tìm chẳng thấy nhẽ uyên thâm trong tạo vật,
Ngừng bước nản tôi trông vời Bí Mật
Trông bầu xanh nét mặt nghiêm trầm.
Trông bốn phương trời nước mịt mù tăm.
Và tôi hỏi: Biết tìm đâu, Chân Lý?
Cao Thâm hỡi! Ôi Vô Cùng Vô Để!
Mây hằng bay, sóng hằng cuốn, gió không ngừng
Nghe thấy chăng? Hay ngờ biết cùng chăng
Nỗi thao thức một tâm hồn nhỏ bé?

DEVANT L’IMMENSITÉ

Le soleil décline, s’éteint lentement.
Sous la voûte haute, les nuées s’attardent.
Un bateau lointain, sa voile au vent —
Mais il ne bouge pas, l’ancre le garde.

La mer s’étend, morne soie argentée,
Le sable luit, le ciel s’y réfléchit.
Je marche, perdu dans l’éternité,
Un être flottant, dissous dans l’infini.

Un souffle vague, un murmure de pin,
Un ressac discret, minute après minute,
Dans l’ombre vaste où je me tiens sans fin,
Chaque son pèse et mon âme l’écoute.

Je regarde loin, partout l’horizon,
Seul dans l’immense, seul avec mon nom,
Errant, songeant, sans but ni lumière,
Comme un passant dans une plaine amère.

Je porte en moi une peine obscure,
Cherchant le sens au cœur de la nature.
Mais las, je m’arrête, et lève les yeux
Vers l’Inconnu, vers l’Abîme des cieux.

Je scrute l’azur, profond et solennel,
La mer, les cieux, confondus dans le sel.
Et je demande : Où donc est la Vérité ?
Ô Mystère ! Ô Sans Bord ni Clarté !

Les nuages fuient, les vagues se relancent,
Le vent poursuit sa course sans silence…
Entendez-vous — ou pouvez-vous sentir —
La soif d’un cœur si petit, si martyr ?

BEFORE THE VASTNESS

The sun slips down, behind the edge of light.
Clouds drift slowly through the vaulted height.
A distant boat with its upright sail
Stands still — no wind, no driving gale.

The sea lies flat, like a sheet of gray,
The wet sands glimmer, mirroring the day.
I step ahead, a shadow barely whole,
A drifting soul in the void’s control.

A hush of wind, a whisper in the pine,
The waves crash slow — minute on minute’s line.
The silence speaks where nothing seems to move;
Each breath of nature weighs upon my groove.

I gaze afar, horizons wide and bare,
Alone with myself in the boundless air.
I wander on with aching thought and eyes,
Like one who stumbles where the desert lies.

I carry deep a grief that has no name,
And seek a truth within creation’s frame.
But faltering, I halt — and upward gaze
Toward the Unknown, the Secret’s hidden blaze.

I stare into the firmament, austere,
Into the sea and sky, both far and near.
And I ask: Where lies Truth — can it be found?
O Depths! O Boundless, without edge or sound!

The clouds still float, the waves return once more,
The wind moves on, eternal as before…
Do you not hear — or dimly understand —
The yearning of a heart, small and unmanned?

TÌNH HOÀI

Trời buồn làm gì trời rầu rầu
Anh yêu em xong anh đi đâu?
Lắng tiếng gió, suối, thấy tiếng khóc
Một bụng một dạ một nặng nhọc
Ảo tưởng chỉ để khổ để tủi
Nghĩ mãi gỡ mãi lỗi vẫn lỗi
Thương thay cho em căm thay anh
Tình hoài càng ngày càng tày đình.

AMOUR OBSTINÉ

Pourquoi le ciel est morne et chagriné ?
Tu m’as aimé — puis tu t’en es allé.
J’écoute le vent, le ruisseau qui sanglote,
Un cœur si lourd, une douleur si sotte.

Illusions vaines, que d’amers tourments,
Je pense, je défais — toujours perdant.
Pauvre de moi ! Haine en moi se débat,
Plus je t’oublie, plus l’amour est là.

STUBBORN LOVE

Why is the sky so gloomy, so low?
You loved me — and then, where did you go?
The stream and wind weep in a quiet song,
My heart bears this burden far too long.

Illusions only bring sorrow and shame,
I untie each knot, yet guilt remains.
Pity for me, and anger for you —
The more love fades, the more it feels true.

MỘNG ẢNH

Dưới bóng dâm tàn lá,
Một giòng suối chẩy mau.
Bọt nước quanh mình đá
Phun bông trắng phau phau.

Người đẹp đứng bên nguồn
Óng ả như mình liễu
Mái tóc tả tơi buông
Mặc gió cành trêu ghẹo

Cánh tay ngà lơi lả
Vít trĩu nhành cây xanh,
Lá vàng bay lả tả:
Như bướm lượn quanh mình.

Làn sóng mắt ngây thơ,
Nét miệng cười tươi thắm.
Chân đá nước hững hờ,
Khiến cho ta mê đắm,

Ta, tấm lòng man mác,
Vin hái quả cây tươi
Ngoảnh dâng cho Nhan Sắc,
- Người đẹp đã đâu rồi.

OMBRE EN RÊVE

Sous les ramures fanées,
Un ruisseau court en clarté.
Les bulles dansent et jaillissent
En fleurs blanches de rosée.

Près de la source tranquille,
Se tient, souple, un doux corps frêle,
Ses cheveux volent en file
Au vent taquin des ramilles.

Un bras d’ivoire s’incline,
Courbant la branche au feuillage,
Les feuilles d’or s’animent,
Papillons en doux sillage.

Ses yeux brillent, innocents,
Ses lèvres sourient encore.
Son pied trouble le courant
Je chancelle, pris d’accord.

Moi, l’âme toute attendrie,
Tends un fruit, main recueillie…
Mais quand je lève les yeux
La beauté n’est plus ici.

DREAM-SHADOW

Beneath the thinning summer shade,
A stream ran swift through stone and glade.
The bubbles burst in snowy spray,
Like blossoms drifting far away.

Beside the spring, she calmly stood
A willow’s grace in womanhood.
Her loosened hair the breezes teased,
Her limbs in quiet beauty eased.

Her ivory arm in languid bend
Drew down a branch as if to tend,
While golden leaves, like butterflies,
Spun gently round her glowing thighs.

Her eyes held depths of gentle gleam,
Her lips a flower in a dream.
One foot disturbed the stream below
It caught my heart, a sudden glow.

I reached to pluck a ripened prize
To offer up with longing eyes…
But when I turned - the vision gone.
Her beauty lost - like mist at dawn.

SÁNG
Nắng soi áo trắng hoe đào
Theo cô đội nón kia vào trong sương.
Hơi lam xoá giải chân làng
Ta đi, không biết con đường về đâu?

MATIN

Le soleil dore un peu son blanc manteau,
Elle s’en va, chapeau sur le front haut,
Glissant dans la brume aux teintes de perle…
Un souffle bleu floute l’aube incertaine.

Je marche, perdu, sans savoir le lieu
Où mène ce sentier flou et brumeux.
Le village s’efface au loin, sans mot…
Je pars, sans savoir vers quel repos.

MORNING

Sunlight blushes on her white robe fair,
She walks ahead with sunlight in her hair,
Beneath her hat, she drifts through morning haze,
As misty blue dissolves the village ways.

I follow on, unsure where paths may lead
The road unknown, yet still my steps proceed.
Behind, the fields and homes begin to fade…
I walk - not knowing where my fate is laid.

TÔI MUỐN ĐI

Tôi muốn đi bên cạnh cuộc đời,
Trăm năm theo dõi đám mây trôi,
Mê xem những cảnh chiêm bao biến,
Hạnh phúc lòng riêng đó, bạn ơi!

Đời tôi duy đẹp lúc còn thơ,
Sự thực bùn than bởi đã mờ
Sau bức màn tiên: lòng đạng đột,
Ngày xanh không ám chút ưu tư.

Cặp mắt xưa kia thấy những hoa;
Miệng cười đưa đón tháng năm qua;
Xuân tươi chắc hẳn không ngày cỗi
Những tuổi thơ ngây tưởng chẳng già.

Lòng thơ xưa có ngón tay tiên
Mơn trớn: tai nghe tiếng dịu hiền
Của gió vờn hoa, trăng giỡn lá;
Đa tình, yêu vẻ đẹp thiên nhiên.

Đắm đuối say mê có thế thôi;
Nợ lòng êm ái. Nhưng chao ôi!
Mắt trông ngày rõ đường gian hiểm,
Ngờ vực lòng đo đắn mọi người.

Hai mươi sáu tuổi mà xem nhường
Quá nửa đời dầu dãi nắng sương.
Các chén chua cay hồ dốc cạn,
Trăm lần ôm nặng nỗi bi thương.

Đã quyết bao phen khổ cũng cười,
Nhưng đời vui đẹp quá, anh ơi!
Những vai Ganh Ghét cùng Gian Trá
Diễn kịch Trần Gian mãi chẳng thôi.

Cho nên tôi muốn sống riêng ra,
Chép tiếng đờn tiên đặt khúc ca.
Tôi hát, anh nghe, quên khó nhọc
Trong khi lận đận trên đường xa.

Tôi đi tìm lại tuổi xuân xanh,
Tìm lại lòng tôi với chút tình
Trong trắng ngây thờ hồi trẻ dại.
Bước đời ngang dọc để riêng anh.

JE VEUX PARTIR

Je veux partir, marcher hors de la vie,
Suivre cent ans les nuées qui fuient,
Rêver aux choses qu’un songe invente —
Voilà mon bonheur, ami, sans crainte.

Le plus beau temps, c’était l’enfance,
Où tout était paix, lumière, silence.
La boue du réel n’avait pas terni
Le voile féerique de mes jeunes nuits.

Mes yeux d’antan ne voyaient que fleurs,
Ma bouche souriait aux mois, aux heures.
Le printemps semblait ne jamais mourir,
Et l’âge ne venait point l’attendrir.

Le cœur poétique avait des doigts d’ange,
Caressant l’air, l’écho doux et étrange
Du vent dans les fleurs, de la lune dans les feuilles
J’aimais la beauté simple, sans orgueil.

Mon ivresse était tendre, et mon lien
Avec ce monde était d’ambre et de rien.
Mais hélas ! les jours me font bien comprendre
Le cœur des hommes, douteux, à surprendre.

À vingt-six ans, je porte en moi
Le poids des saisons, des vents sans loi.
J’ai bu tous les verres de peine amère,
Et cent chagrins m’ont pris à la chair.

J’ai voulu sourire malgré la douleur,
Mais le monde est trop beau, plein de couleurs
Où Ruse et Haine, jalouses comédiennes,
Jouent sans fin leur farce terrienne.

Alors je veux vivre en retrait,
Noter les chants d’un luth discret.
Je chante, et toi, passant de peine,
Tu oublies un instant ce que tu traînes.

Je pars chercher mes printemps d’avant,
Chercher mon cœur, ses doux élans,
Sa candeur d’enfant, ses feux limpides
Le monde est à toi… moi, je prends mes rides.

I WANT TO GO

I want to walk beside this life, alone,
A hundred years to watch the clouds drift on,
To dream of things the dreamworld softly spins
That, my dear friend, is where my joy begins.

My life was fair when I was just a child,
The truth was dim, the mud not yet defiled.
Behind a fairy curtain, light and thin,
The days were green, unmarked by grief or sin.

My eyes once saw a world of endless bloom,
My lips would smile through seasons’ sweet perfume.
And spring, it seemed, would never know decay
A child’s heart thought youth would always stay.

My soul once held the fingers of the breeze,
That played with flowers, moonlight in the trees.
I loved the beauty nature softly brings
Its gentle voice, its ever-whispered things.

To love, to lose myself in sweet delight,
Was all I owed this world, so soft, so bright.
But now, alas! I see with weary eyes
The hidden thorns beneath men’s sweet disguise.

At twenty-six, it feels as though I’ve known
Half a life through wind and dust alone.
I’ve drained the bitter cup, the pain I’ve met
A hundred wounds I still cannot forget.

I swore to smile despite the heavy load,
But life, oh friend, is too bright a road,
Where Envy, Falsehood, stage their endless play
Their roles unchanged from day to day.

And so I long to live apart,
To write soft songs that soothe the heart.
I’ll sing, and you, who struggle far and wide,
May rest a while from sorrow’s tide.

I seek again my youthful spring,
The pure heart with its quiet wings
That innocent love, now lost to me…
Let life be yours - I go, set free.

GIÂY PHÚT CHẠNH LÒNG

Anh đi đường anh, tôi đường tôi,
Tình nghĩa đôi ta có thế thôi.
Đã quyết không mong xum họp mãi.
Bận lòng chi nữa lúc chia phôi?

"Non nước đang chờ gót lãng du,
Đâu đây vẳng tiếng hát chinh phu,
Lòng tôi phơi phới quên thương tiếc
Đưa tiễn anh ra chốn hải hồ.

"Anh đi vui cảnh lạ, đường xa,
Đem chí bình sinh dãi nắng mưa,
Thân đã hiến cho đời gió bụi
Đâu còn lưu luyến chút duyên tơ?

"Rồi có khi nào ngắm bóng mây
Chiều thu đưa lạnh gió heo may
Dừng chân trên bến sông xa vắng,
Chạnh nhớ tình tôi trong phút giây;

"Xin anh cứ tưởng bạn anh tuy
Giam hãm thân trong cảnh nặng nề,
Vẫn để hồn theo người lận đận;
Vẫn hằng trông đếm bước anh đi.

Lấy câu khẳng khái tiễn đưa nhau,
Em muốn cho ta chẳng thảm sầu.
Nhưng chính lòng em còn thổn thức,
Buồn kia em giấu được ta đâu?

Em đứng nương mình dưới gốc mai,
Vin ngành sương đọng, lệ hoa rơi,
Cười nâng tà áo đưa lên gió,
Em bảo: hoa kia khóc hộ người.

Rồi bỗng ngừng vui cùng lẳng lặng,
Nhìn nhau bình thản lúc ra đi.
Nhưng trong khoảnh khắc thờ ơ ấy,
Thấy cả muôn đời hận biệt ly.

Năm năm theo tiếng gọi lên đường,
Tóc lộng tơi bời gió bốn phương.
Mấy lúc thẫn thờ trông trở lại,
Để hồn mơ tới bạn quê hương.

Ta muốn lòng ta cứ lạnh lùng
Gác tình duyên cũ chẳng đường trông.
Song le hương khói yêu đương vẫn
Phảng phất còn vương vấn cạnh lòng.

Hôm nay tạm nghỉ bước gian nan.
Trong lúc gần xa pháo nổ ran.
Rũ áo phong sương trên gác trọ.
Lặng nhìn thiên hạ đón xuân sang.

Ta thấy xuân nồng thắm khắp nơi,
Trên đường rộn rã tiếng đua cười,
Động lòng nhớ bạn xuân năm ấy.
Cùng ngắm xuân về trên khóm mai.

Lòng ta tha thiết đượm tình yêu,
Như cảnh trời xuân luyến nắng chiều,
Mắt lệ đắm trông miền cách biệt,
Phút giây chừng mỏi gót phiêu lưu...

Cát bụi tung trời -- Đường vất vả
Còn dài -- Nhưng hãy tạm dừng chân,
Tưởng người trong chốn xa xăm ấy
Chẳng biết vui buồn đón gió xuân?

INSTANT DE MÉLANCOLIE

Tu suis ton chemin, je garde le mien,
Notre amour finit, c’est ainsi le destin.
Nous savions déjà qu’il ne faut attendre
Un lien qui jamais ne saurait se fendre.

« La montagne et l’eau t’appellent là-bas,
Chants de soldats résonnent dans l’au-delà,
Mon cœur s’élève, sans plainte, sans regret,
Pour te saluer au bord de tes projets.

« Loin des caresses, tu cherches les vents,
Offrant ta vie à mille tourments.
Ton âme à la poussière s’est donnée,
Que peut un fil d’amour te retenir, ô bien-aimé?

« Mais peut-être un soir, quand l’automne gémit,
Le vent du nord soulève des bruits,
Tu verras l’ombre sur une rive étrange,
Et songeras à moi, dans un doux mélange.

« Alors, crois-moi, bien que mon corps soit lié,
Mon âme vers toi s’est toujours envolée.
Je compte tes pas dans l’ombre et le vent,
Espérant, tremblant, à chaque instant. »

J’ai voulu, fière, cacher mon émoi,
Mais les sanglots battent plus fort que la loi.
Je ris, j’agite ma manche au vent froid,
En disant : « Ce sont les fleurs qui pleurent pour toi… »

Puis nos regards se croisent, presque vides,
Et soudain le monde devient limpide.
Dans ce moment qui semble sans douleur,
Je sens l’éternité d’un adieu en mon cœur.

Cinq ans de route, de vents échevelés,
Sous quatre ciels, les mèches éparpillées.
Combien de fois, dans l’ombre, solitaire,
J’ai rêvé de toi, au loin, douce lumière…

J’ai cru mon cœur glacé, sans retour,
Mais l’amour reste, comme un parfum du jour.
Je l’éloigne, mais il m’effleure encore,
Il vit en moi comme une brise d’aurore.

Ce soir je repose un peu, las du chemin,
Pendant qu’autour, les feux fendent le lointain.
Je secoue la poussière du voyage,
Et vois le printemps éclore sur les visages.

Tout chante la fête, la joie, l’avenir,
Mais moi je pense au printemps d’un souvenir.
Celui qu’un jour, toi et moi regardions
En silence, près d’un vieux prunier en floraison.

Mon cœur est tendre, comme le ciel vermeil,
Le printemps l’étreint d’une langueur de soleil.
Des larmes me troublent quand j’imagine
Toi, là-bas… Et la distance qui domine.

La route est longue, de poussière et de vent —
Mais arrêtons un peu, le cœur hésitant…
Je me demande : dans ce coin où tu vis,
Sens-tu, toi aussi, la peine d’aujourd’hui?

A MOMENT OF MELANCHOLY

You go your way, and I go mine
Our love, it seems, had its brief time.
We knew we’d never long remain,
So why now ache with parting’s pain?

“The mountains call your wandering feet,
A soldier’s song in echoes sweet.
My heart, though soft, must let you fly,
To sail beneath a stranger sky.

“You chase the winds on distant roads,
And bear with pride life’s heavy loads.
Your soul to dust and storm you give
What love can hold you back to live?

“But maybe one day, when autumn sighs,
And cold winds haunt the clouded skies,
You’ll pause beside a lonely shore
And think of me… just once, no more.

“Then know, though bound in narrow place,
My soul still follows every trace.
I count your steps through storm and gloom,
And dream of you in silent rooms.”

I meant to speak with courage bright,
To hide the tears that blur my sight.
I smiled and raised my sleeve with grace —
“The flowers,” I said, “weep in my place.”

We looked one last time, calm and slow
And in that quiet, cold and low,
There burned a grief none could convey
A thousand lives of sad goodbyes that day.

Five years I’ve followed duty’s voice,
My hair tossed wild, I had no choice.
How often in the dusk I gaze
And dream of you through memory’s haze.

I swore my heart would feel no more,
That love was locked behind a door.
Yet still its perfume haunts me near,
Its ghost breathes close, though not too clear.

Today, I rest along the track
While springtime laughter dances back.
I shake the dust from clothes threadbare
And watch the world in spring’s bright air.

All sings of joy, of bloom, of light
But I recall one distant night
When you and I beheld the tree
That bloomed in spring - just you and me.

My heart is warm, in longing still,
Like spring that clings to sunset’s thrill.
With misted eyes I watch the skies
And feel how far your spirit lies.

The road is long, the journey hard
But let me pause, though still on guard…
And wonder if, in lands unknown,
You greet the spring - in joy, alone?

THÂN TRỌNG SƠN
Tháng 7 / 2025

Trang Thân Trọng Sơn

art2all.net