|
Thân Trọng Sơn
THƠ WISLAWA SZYMBORSKA THÂN TRỌNG SƠN chuyển ngữ
T̀NH YÊU TỪ CÁI NH̀N ĐẦU TIÊN
Cả hai người đều tin Một cảm xúc bất chợt gắn kết họ với nhau Niềm tin mới đẹp làm sao Nhưng sự hoài nghi c̣n tuyệt vời hơn nữa.
Họ vẫn nghĩ bởi trước đó chưa hề quen Nên giữa hai người chẳng có chuyện ǵ cả. Vậy th́ nói sao đây, những con đường, cầu thang, hành lang đó Nơi mà từ lâu lắm có thể họ đă từng lướt qua nhau ?
Tôi muốn hỏi họ xem Liệu họ có c̣n nhớ Có thể trong một khung cửa quay Ngày nào họ đă đứng đối diện Hay nói lời xin lỗi trong đám đông Hay qua điện thoại báo nhầm số. Nhưng tôi biết trước câu trả lời của họ Không họ chẳng nhớ mảy may.
Họ sẽ ngạc nhiên biết chừng nào Khi biết rằng Sự ngẫu nhiên đùa giỡn họ đă từ lâu.
Mà vẫn chưa hoàn toàn sẵn sàng Trở thành số phận Kéo họ xích lại gần rồi lại đẩy ra xa Đứng ngáng đường chặn lối Ḱm nén một tiếng cười Nhảy tránh sang một bên.
Đă từng có những tín hiệu Chưa nhận ra ngay, chẳng hề chi, Có thể đă ba năm rồi Hay chỉ là thứ ba tuần trước Một chiếc lá khẽ lướt Từ vai rồi lại đậu sang vai. Một vật đánh rơi rồi nhặt được Nào ai biết, có thể là một trái bóng Trong bụi rậm của tuổi ấu thơ ?
Đă từng có những tay nắm cửa, những chuông con, Vết tay ai đặt vào Chồng lên vết tay người nào trước Những chiếc va li nằm cạnh nhau trong kho hành lư Có thể cùng một giấc mơ trong đêm Khi thức giấc th́ đă vội quên.
Nhưng mọi sự khởi đầu Chỉ là một tiếp nối Cuốn sách của duyên phận Luôn mở ở giữa chừng.
Dịch theo bản tiếng Anh LOVE AT FIRST SIGHT ( Walter Whipple )
~~oOo~~
KẺ KHỦNG BỐ, HẮN ĐANG NH̀N
Quả bom sẽ nổ trong quán rượu lúc mười ba giờ hai mươi Bây giờ chỉ mới mười ba giờ mười sáu Nhiều người c̣n đủ thời gian để bước ra, Và những người khác, để đi vào.
Kẻ khủng bố, hắn đă đứng bên kia đường, Khoảng cách tránh cho hắn khỏi bị thiệt hại, Và tầm nh́n thật tuyệt, cứ như đang xem phim.
Người phụ nữ mặc áo blouson vàng, bà đi vào, Người đàn ông đeo kính đen, ông đi ra, Những chàng trai mặc quần gin, chúng tṛ chuyện, Mười ba giờ mười bảy phút và bốn giây, Gă bé nhất, gă có số hên, phóc lên xe máy, C̣n gă cao nhất, gă đi vào.
Mười ba giờ mười bảy phút bốn mươi giây, Cô gái, cô vừa đến, tóc buộc dải băng xanh, Có chiếc xe buưt chạy ngang, không nh́n thấy cô nữa, Mười ba giờ mười tám phút, Không c̣n cô gái nữa, Cô đă bước vào, cô bé ngốc đó, hay là không, Rồi sẽ biết khi người ta đưa các thi thể ra.
Mười ba giờ mười chín phút, Không người nào bước vào nữa, Chỉ có một lăo mập đầu hói bước ra, Nhưng có vẽ lăo đang lục t́m ǵ trong túi. Và lúc mười ba giờ hai mươi kém mười giây, Lăo trở vào kiếm đôi găng chết tiệt.
Bây giờ là đúng mười ba giờ hai mươi, Thời gian sao cứ kéo rề rà thế, Hẳn phải là lúc này đây, Không, chưa phải lúc này. Vâng, lúc này đây, Quả bom, nó đang nổ.
Dịch theo bản tiếng Pháp LE TERRORISTE, IL REGARDE ( Aaron )
~~oOo~~
CON MÈO TRONG CĂN HỘ TRỐNG
Chết. Đừng nên làm chuyện đó với một con mèo Nhưng mèo th́ làm ǵ được trong một căn hộ trống ? Leo lên các bức tường ? Cọ vào những đồ gỗ ?
Có vẻ như không có ǵ đổi thay Vậy mà không có ǵ như cũ Không có ǵ xê dịch Vậy mà không có ǵ ở nguyên một chỗ Và tối đến, không một ánh đèn.
Có tiếng bước chân người nơi cầu thang Nhưng chẳng phải bước chân quen Bàn tay ai đặt con cá lên dĩa Nhưng chẳng phải bàn tay thân.
Có cái ǵ đó không bắt đầu Vào đúng giờ thường lệ Cái ǵ đó không xảy ra Như đáng lẽ phải thế. Có ai đó đă từng ở nơi này Và bỗng nhiên không thấy nữa Biến mất tăm.
Nh́n săm soi các tủ Lục lọi các ngăn kệ Lẻn chui t́m dưới thảm Thậm chí c̣n vào nơi làm việc - phạm điều cấm – Và xáo tung hết giấy tờ.
Biết làm ǵ bây giờ ? Ngủ và chờ đợi.
Chờ anh về Nếu anh dám Nói cho anh biết đừng làm thế với một con mèo.
Nó tiến gần đến anh Dáng bất cần, vẻ kênh kiệu, Làm bộ như không trông thấy anh Nó đi thật chậm Bước chân giận dữ Và nhất là, không phóng nhảy lên, không kêu gừ gừ, Chí ít là lúc ban đầu.
( UN CHAT DANS UN APPARTEMENT VIDE - Aaron )
~~oOo~~
NHỮNG ĐÁM MÂY
Tôi phải vô cùng vội vă Để mô tả một đám mây Bởi chỉ khoảnh khắc một giây Cũng đủ để nó đổi khác.
Đặc điểm của mây: Không bao giờ lặp lại H́nh thù, màu sắc, vị trí, Và cách sắp đặt bên nhau.
Không bận tâm phải ghi nhớ điều ǵ Mây thênh thang bay qua ngàn sự kiện.
Phải làm chứng việc ǵ trên trái đất? Mây tan ngay khi sự việc mới xảy ra.
So với mây, cuộc sống tỏ ra vững chắc Hầu như trường kỳ, gần như vĩnh cửu.
Bên cạnh những đám mây Đá cũng có vẻ như người anh em Dễ dàng tin cậy Tuy thật ra chỉ là họ hàng xa cách, dở hơi.
Hăy để mọi người nếu muốn cứ tồn tại Và rồi sẽ lần lượt chết đi Mây cũng chẳng quan tâm ǵ Đến những chuyện phù phiếm đó.
Rồi trên cả cuộc đời của bạn Cũng như cuộc đời dang dở của tôi Mây cứ lướt qua kiêu kỳ, phẳng lặng. Mây không bị buộc phải tan biến khi chúng ta đi xa Mây không cần ai phải nh́n thấy khi trôi qua.
( CLOUDS )
~~oOo~~
SỐ PI ĐÁNG KHÂM PHỤC
một bốn một. ba phẩy Mỗi số thập phân vừa là số tiếp theo vừa là số đầu tiên năm chín hai, bởi đó là con số không dứt Số quá dài sáu năm ba năm mắt nh́n không bao quát hết được tám chín, chỉ phép tính giản đơn bảy chín, với trí tưởng tượng ba hai ba tám, hay là tṛ chơi chữ, Số quá dài bốn sáu không thể so sánh với thứ ǵ khác . Con rắn trên mặt đất dài nhất không quá bốn chục thước Cũng thế thôi, nhưng dài hơn chút xíu, những con rắn trong cổ tích thần kỳ.
Số Pi, với chuỗi số thập phân, Không dừng lại ở mép ngoài trang giấy Nó chạy tiếp trên bàn, xuyên qua không khí Bức tường, ngọn lá, tổ chim, đám mây, bầu trời đến tận thiên đường mờ nhạt vô biên. Bên cạnh nó, đuôi sao chổi chỉ là đuôi con chuột Ngay một ánh sao cũng phải oằn ḿnh dưới sức nặng không trung Nhưng nó, hai, ba, mười lăm, ba trăm mười chín, Số điện thoại của tôi, số đo áo của anh, Năm một ngh́n chín trăm bảy mươi ba, tầng lầu sáu, Sáu mươi lăm xu, tổng số dân, Ṿng eo, hai ngón tay, tṛ đố chữ, mật mă, Tiếng hót chim sơn ca, lời thề nguyền yêu đương, Vẫn măi măi trường tồn.
Trần gian và thiên đường, tất thảy đều hữu hạn Nhưng số Pi th́ không : Với con số năm lúc nào cũng đứng thẳng Con số tám đẹp đẽ lạ thường Và số bảy không bao giờ là số cuối Thúc khuỷu tay vào sự vĩnh cửu chây lười Buộc nó cứ tiếp tục măi không thôi.
( ADMIRABLE NOMBRE PI ).
~~oOo~~
T̀NH YÊU ĐÍCH THỰC
T́nh yêu đích thực. Có b́nh thường không nhỉ Có nghiêm túc, có thực tế hay không? Thế giới được ǵ từ hai người Tồn tại trong một thế giới riêng tư?
Họ tôn vinh nhau chẳng bởi lư do nào Chỉ ngẫu nhiên được chọn từ hàng triệu người, họ vẫn cứ tin Rằng chuyện ắt phải xảy ra thế thôi – mà để được cái ǵ vậy ? Chẳng được ǵ cả đâu.
Một tia sáng từ nơi nào chẳng biết Sao chỉ chiếu vào họ mà không ai khác hơn? Liệu điều này có vi phạm lẽ công bằng ? – Vâng. Liệu có phá vỡ những quy tắc đă được kiên tŕ xây dựng, Có vứt bỏ đạo đức từ ngọn nguồn hay không ? – Cả hai điều đều đúng.
Hăy nh́n vào cặp đôi hạnh phúc Giá như họ cố giấu đi một chút V́ bè bạn mà làm ra vẻ buồn phiền Hăy nghe tiếng họ cười – thật là xúc phạm Ngôn ngữ họ dùng – tưởng như là dễ hiểu Và những cử chỉ nghi thức cỏn con của họ, - Những thủ tục khéo léo đối xử với nhau- Hẳn là một âm mưu sắp bày sau lưng nhân loại!
Mọi chuyện sẽ đi về đâu, thật khó mà đoán được Nếu ai cũng nh́n gương họ mà làm theo Tín ngưỡng và thơ ca biết trông cậy vào đâu Điều ǵ sẽ được nhớ ghi? Điều ǵ bị từ khước? Liệu có ai muốn sống trong ṿng giới hạn vây quanh?
T́nh yêu đích thực. Có thật là cần thiết? Lịch sự và khôn ngoan khuyên ta lặng lẽ vượt qua Như một vụ tai tiếng của giới quyền quư xa hoa. Những đứa trẻ tuyệt vời không cần có nó mới sinh ra Nó không thể làm hành tinh dày đặc người trong cả triệu năm nay Nó xuất hiện, chuyện thật hiếm hoi thay.
Hăy để cho những người Chưa hề t́m thấy t́nh yêu đích thực Cứ nói măi rằng t́nh yêu đó không tồn tại bao giờ Tin như thế sẽ giúp họ sống và chết nhẹ nhàng hơn.
( TRUE LOVE )
~~oOo~~
KẾT THÚC VÀ MỞ ĐẦU
Thế nào cũng phải dọn dẹp Một chút trật tự mọi nơi Đâu phải tự nhiên mà có.
Có người sẽ gạt gạch vụn Về phía hai bên lề đường Để cho xe chở xác người C̣n có chỗ mà chạy qua.
Có người sẽ phải chịu lội Trong đám bùn trong tro bụi Trong những ḷ xo nệm đi văng Trong những mảnh vỡ thủy tinh Trong những giẻ rách dính vết máu loang.
Có người sẽ dựng cây trụ Chống cho bức tường nghiêng đổ Đặt cửa vào khung bản lề Lắp kính vào ô cửa sổ.
Việc này chẳng hề ăn ảnh Và mất nhiều tháng nhiều năm Trong khi những máy quay phim Đă đi đến một cuộc chiến khác.
Cần phải dựng lại nhiều cầu Phải xây lại nhiều nhà ga Tay áo cứ xắn lên măi Nên rồi cứ rách bươm ra.
Có người, tay cầm cây chổi Nhớ lại chuyện vừa xảy ra Người khác chịu khó lắng nghe Gật gật cái đầu chưa đứt. Nhưng cạnh bên hai người này Lăng xăng một vài người khác Cho rằng chuyện kể nhạt phèo.
Có khi lại c̣n có người Đào lên dưới gốc bụi gai Những lời tranh luận rỉ sét Và ném vào đống rác thải.
Những người biết rơ ngọn nguồn Những ǵ xảy ra nơi đây Rồi ra sẽ phải nhường chỗ Cho người chỉ biết ít hơn Và người biết ít hơn nữa Cả người chẳng biết ǵ trơn.
Rồi trong đám cỏ phủ che Nguyên nhân, hậu quả mọi thứ Sẽ có ai đó đến nằm Môi cắn một nhành bông lúa Mắt ngó mây trời đăm đăm.
( FIN ET DÉBUT)
~~oOo~~
BẦU TRỜI
Phải bắt đầu từ đây: bầu trời Ô cửa sổ không bệ đỡ, không kính, không khung, Một lỗ hổng,và không ǵ khác hơn Nhưng mở rộng mênh mông.
Tôi chẳng cần chờ tới đêm trời sáng Chẳng cần ngửa cổ lên Để quan sát bầu trời Tôi đă có trời sau lưng, trong tay, trên mí mắt Trời bọc kín lấy tôi Và nâng bổng tôi lên.
Ngay cả những ngọn núi cao vời vợi Cũng không gần trời hơn những thung lũng thẳm sâu Chẳng có nơi đâu Có nhiều trời hơn chỗ khác Một đám mây bị trời chèn nghiến tựa như nấm mồ Con chuột chũi cũng mê mẩn như con cú đang vỗ cánh bay. Một vật rơi vào hố sâu Chính là đang từ bầu trời rơi vào lại bầu trời.
Những khoảng trời, những mảnh trời, Những vốc trời, những đụn trời, Kết hạt, loăng tan, lởm chởm, Rực lửa, bay hơi, Bầu trời ở khắp mọi nơi, Cả trong bóng tối, cả dưới làn da.
Tôi ăn bầu trời, tôi thải bầu trời, Tôi là bẫy bên trong chiếc bẫy Là cư dân được cư trú Là cái ôm được ôm
Là câu hỏi trả
lời cho câu hỏi. Không phải là phương cách đúng Để xem xét cái vẹn toàn Chẳng qua chỉ là cho phép sống Với một địa chỉ chính xác hơn Dễ dàng nhanh chóng hơn Nếu có khi cần phải kiếm t́m.
Những đặc trưng nhận diện của tôi Là đắm say và tuyệt vọng.
( THE SKY )
____________
Thân Trọng Sơn : Giới thiệu
Wislawa
Szymborska
|
