|
Kỷ niệm như sách cũ
-5- CHUYỆN NĂM NHÂM TƯ
Trước khi kể chuyện xưa đă hí. Xin ṿng vo chút tí cho vui. Tiếng Việt Nam phong phú nhất trên đời. Được bắt đầu bằng những lời ru tuyệt vời của mẹ. Bố là Lạc Long Quân dựng nước lập Hùng Vương vùng đồng bằng sông bể. Mẹ là tiên nữ Âu Cơ dịu dàng ngự trị chốn rừng xanh. Đêm tiếp ngày mẹ vẫn nhận thư t́nh. Từ biển cả của cha nhờ đám mây trắng trinh nguyên chuyển đến. Bốn ngàn năm văn hiến. Nền văn minh thể hiện qua những tiếng trống đồng. Thuyền độc mộc xuôi ḍng nước sông Hồng và sông Cửu Long ra biển cả. Đàn con trăm đứa: Nghe lời gia huấn luôn cúi đầu vâng dạ. Nhưng vẫn có khi tranh chấp gây cảnh bất ḥa! Một thế kỷ dần qua (78). Mấy chuyện cũ cũng gọi là nhớ lại! Tết Mậu Thân 1968 kinh hăi. Hè Nhâm Tư 1972 kinh hoàng! Gần sáu mươi năm thắm thoắt. Kinh khủng cảnh tóc tang! Cuối tháng ba năm 1972, sau một ngày pháo kích tan nát Đông Hà, quân miền bắc tràn qua sông Bến Hải. Trấn giữ địa đầu là Trung tướng Hoàng Xuân Lăm. Vẫn thản nhiên chẳng pḥng bị lo âu. Khi bắc quân (79) rầm rập kéo qua cầu. Mới điều động binh lực và tuyên bố một câu: “Phân tán mỏng” (80). Trận chiến hăi hùng dầu sôi lửa bỏng. Những dân lành di tản tránh nạn kéo vào nam.
( Dong Ha, South Vietnam,
April -- ON THE RUN -- An old Vietnamese peasant
Xác thường dân rải đầy trên quốc lộ. (Nguồn: Internet) Nếu Việt Cọng thương yêu miền nam quyết tâm diệt kềm kẹp Mỹ-Ngụy bạo tàn. Sao dân chúng trong nam không xếp hàng đi ra ngoài bắc? Chạy vào nam làm chi để mang tội trốn đi theo giặc. Nên bộ đội muốn ngăn chận buộc phải dùng đến đại pháo và hỏa tiễn SAM (81). Một đoạn Quốc lộ 1 thành Đại Lộ Kinh Hoàng. Đài phát thanh Hà Nội đọc tin sớm tối: “Bom Mỹ-Ngụy giết toàn dân vô tội. Bom của Mỹ thông minh hết chổ nói. Chỉ giết người chứ không phạm tới đường đi. Sau những loạt bom nặng hàng tấn dội ầm ́. Mảnh gang thép làm tan nát thân người và xe cộ chứ đường đi th́ vẫn nguyên vẹn như cũ. Trên đoạn đường dài chín mười cây số (81). Không hư hao chẳng có lấy một hố bom. Giết dân xong lại sợ quốc tế ghé mắt ḍm. Đế quốc Mỹ bèn ra lệnh cho lính Ngụy vội lấp các hố bom ngay lập tức. Tại không quen lao động nên tụi lính Ngụy phải thua v́ kiệt lực. Quân giải phóng thương dân miền nam hết sức. Nên thi đua mang xe tăng, tên lửa, bộ đội và súng đạn qua cầu. T́nh nghĩa đồng bào chẳng dám quên đâu! Mẹ chạy loạn rớt miếng trầu bộ đội chúng con chung nhau xin đền năm ba quả đại pháo! Mặt Trận Giải Phóng cũng rất chu đáo chân t́nh. Cẩn thận đón chào mẹ và các cháu nhỏ bằng hai thứ cối tuy không có gạo nhưng lại rất nhiều chày (82), cho dù không ai muốn nhận v́ đêm nghỉ ngày đi hớt hăi từ Đông Hà, Cam Lộ, Gio Linh lết vào thị xă Quảng Trị rồi chạy tiếp vào cầu sông Ô Lâu, Mỹ Chánh!” (83). Trời đất hành dân chạy loạn thê thảm đọa đày. Suốt một tháng năm ngày, xác thường dân rải đầy trên quốc lộ.
Thiếu tá Nguyễn Quư Hải tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2
Em bé bú mẹ đă tử nạn trên Đại Lộ Kinh Hoàng tháng 5 năm 1972 (Nguồn: Internet)
Người chạy loạn vẫn đi. Đạn đại bác do pháo đoàn Bông Lau của Việt Cọng bắn vẫn nổ. Nổ phía bên ni đường th́ ráng lết qua bên tê. Nổ phía bên tê đường th́ lại lết qua bên ni. Chết th́ cứ tùy tiện nằm yên mà chết. C̣n có sức lết được th́ ráng mà lết! Mang tiếng là chạy loạn nhưng thật ra là cố lần từng bước mà đi. Đạn Việt Cọng pháo kích nổ hết bên nớ lại sang nổ phía bên ni! Ừ nếu đạn Việt Cọng pháo kích th́ cứ tự nhiên pháo kích, kể chi, nếu c̣n sống th́ hăy ráng lần đi từng bước! Nắng! Nóng! Đói! Khát! Bị thương! Gục chết! Mắt mờ run! Chân lạng quạng! Tai điếc ù v́ tiếng đạn pháo kích nổ sát bên lưng! Xoe xóe tiếng đạn bay réo rắc lưng chừng úp chụp. Chớp lóe sáng rực. Nổ đùng đùng tung bụi đất đầy trời. Làn hơi nóng dội vào người hừng hực. Không can chi! Chân c̣n lết bước đi th́ cứ đi, v́ vẫn chưa chịu chết! Tiếp tục vào nam cho hết cuộc đời! Này nhé, trong chiến trận: Đạn tránh né người! Và, thắc mắc làm chi v́ : Trời sắp sẵn đường đi! Lo sợ nữa mà chi! Trời kêu ai nấy dạ. Nghe nổ riết thành ra quen từng tiếng nổ! Đạn đại pháo, xóe reo trước khi nổ. Hỏa tiễn Nga rít xé gió hăi hùng! Đại Lộ Kinh Hoàng! Gom hết đạn pháo rồi cho chúng nổ chung! Ơi các anh bộ đội của Tiểu Đoàn 2 thuộc Trung Đoàn 38 Pháo Binh Bông Lau Việt Cọng! Nhờ ơn các anh mà máu dân lành đọng đen kín mặt nhựa đường. Nhờ ơn các anh: người chạy nạn thịt nát tách rời xương. Nhờ ơn các anh: trên đường chạy loạn tràn đầy xác chết! Nhờ ơn các anh: các nhà báo theo chủ nghĩa tự do chuyên cầm bút v́ ḷng nhân đạo phải tự nguyện đi hốt xác bắt mệt! Nhờ ơn các anh: dân lành mất hết cửa nhà. Nhờ ơn các anh: con trẻ mất cha. Nhờ ơn các anh: bà già mất cháu. Nhờ ơn các anh nên cành hoa lau trắng hiền lành nhuộm máu. Nhờ ơn các anh: rất nhiều dân lành Quảng Trị thành vô gia đ́nh! Nhờ ơn các anh: dân chạy loạn nằm chết “thẳng cẳng” trên lộ tŕnh t́m sống. Nhờ ơn các anh: dân Ái Tử gánh con thơ rời bến mộng trôi theo đám lục b́nh trong ḍng nước chạy loạn hiểm nguy!
Hoàng Xuân Lăm vẫn ĺ. Cứ lạc quan ngồi yên một chỗ. Trong pḥng riêng cách mặt trận hơn trăm cây số. Chẳng bao giờ thượng lộ thị sát chiến trường! (84). Đạn nổ đêm ngày. Người chết thảm thương! Từ vùng 4, đổi ra tướng Ngô Quang Trưởng (85). Thay Hoàng Xuân Lăm (86) làm tư lệnh vùng, chống trả bắc quân. Quân miền nam phấn chấn tinh thần. Lập chiến tuyến tại bờ sông Mỹ Chánh. Tiểu đoàn 7 Thủy Quân Lục Chiến phản công rất mạnh. Lại bắt được hai tên sỹ quan tiền sát pháo binh (87). Đang cải trang làm lính miền nam theo đoàn người lén chấm địa h́nh xong thừa cơ gọi pháo. Thiếu tá Nguyễn Quư Hải tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2 thuộc Trung Đoàn 38 Pháo Binh Bông Lau của bắc quân không c̣n được sỹ quan tiền sát pháo binh báo cáo. Lệnh cho bắn vu vơ đủ số đạn rồi ngưng. Đài chỉ huy trên cao điểm 132 xa tít trong rừng. Nên không thể nh́n thấy mục tiêu để chấm đúng từng tọa độ. Đạn pháo kích ngưng nổ. Nạn chết thảm cũng ngưng. Đám người chạy loạn không dừng. Thêm gần 40 cây số bỏ phiếu bằng chân. Thân xác ră rời, lao đao xửng vững! Khi vào đến công trường Phu Văn Lâu đông chật cứng. Được hướng dẫn về các trại tạm cư. Thành phố Huế bây chừ: Bỗng nóng hầm v́ hơi người và những âm vang ŕ rầm than khóc. Những khuôn mặt tả tơi mệt nhọc. Những nụ cười méo mó, mắt buồn hiu. Những bước chân lửng đửng xiêu xiêu. Như người mẹ trong một chiều chạy loạn (88). Một h́nh ảnh hiếm hoi trong lửa đạn. Có một chàng thong thả bước xuôi nam. Hành trang trên vai chỉ có cây đàn. Anh nghệ sĩ lang thang trong cơi chết! (89). Làm sao tả cho hết. Cảnh địa ngục trần gian!
( 6-1972: TQLC Nam
VN trong chiến hào tuyến pḥng thủ sông Mỹ Chánh ) Chiến tuyến cầu Mỹ Chánh b́nh an. Ḍng sông Ô Khê nhập vào Ô Lâu vẫn xuôi về phá tam giang lộng gió. Nhưng hai ḍng sông vắng lặng chẳng có một chiếc đ̣. Quốc lộ số 1 từ nơi này ra Quảng Trị buồn xo. Những xác chết đă dần khô trong nắng cháy. Đài phát thanh Hà Nội suốt đêm ngày vẫn lải nhăi loan tin: “Mỹ-Ngụy gây ra đấy. Chẳng phải pháo Bông Lau. Thật đớn đau biết mấy. Bác Hồ vẫn khuyên bảo. Phải yêu thương đồng bào. Dạy nâng cao đánh khẽ. Lỡ chết vài ngàn dân. Th́ cứ cho là nhẹ! Đạn pháo Bông Lau nay xin dâng mẹ chút t́nh! Chỉ tiếc là lính thủy đánh bộ của tiểu đoàn 7 của ngụy quân có toán khinh binh, bắt mất hai sĩ quan tiền sát pháo binh nên đạn pháo của Bông Lau đành ngưng kích! Thôi tạm tha cho lũ người nhẹ dạ nghe theo địch là Mỹ-Ngụy dụ dỗ lôi thôi lếch thếch chạy vào nam!”
Vào đầu tháng năm mất Quảng Trị, thành phố Huế hết an toàn và có
lệnh di tản. Chùa Diệu Đế là một trong những trụ sở cứu trợ người tỵ
nạn. Cũng phát tiền cho ban cứu trợ và ra lệnh tan hàng! (90). Sư bà
Trù tŕ nói thật dịu dàng: Xin Đức Phật Quan Âm phù hộ. Xin cho
chúng sinh mau thoát nạn cùng khổ. Xin cho ḥa b́nh mau về lại quê
hương! Dân tỵ nạn Quảng Trị-Huế lại lên đường theo nhau qua đèo Hải
Vân vào Đà Nẵng. Xứ Huế buồn rực nắng. Sinh viên và học sinh hoang
mang lo âu chán nản. Một số nghe tuyên truyền. Tin theo lời cọng
sản. Trường học đóng cửa nhưng vẫn gặp nhau. Bàn tính chuyện cách
mạng. Nào có ngờ đâu. Bị cảnh sát của Liên Thành bắt trọn cả đám
(91). Cho xuống đầy chiếc tàu. Đưa ra ngoài côn đảo. Hai tháng mới
được tha. Hết làm chuyện huyên náo. Có một số giáo chức. Cũng vội
trốn vào bưng. Vài thầy giáo thiên cọng chậm chân. Phải vào lao Thừa
Phủ (92). Tháng sáu nghe phủ dụ. Dân lục tục hồi cư. Nam sinh viên
hội đủ. Khỏi động viên nhập ngũ. Phải tŕnh diện quân khu. Gia nhập
sư đoàn thép (93). Để bảo vệ Huế đô. Cầu mới Sông Hương thay con đ̣
Thừa Phủ. Sau ngày lễ khánh thành có chiếc xe tăng T-54 của bắc quân
được lái qua cầu sau khi bị tịch thu. Vừa mới hồi cư, nay khói lửa
lại bùng nổ mịt mù. Dân Hải Lăng, Quảng Trị phải tản cư lần nữa!
(94). Cầu Bến Đá bị phá một phần nh́n vẫn cứ c̣n như rứa! Mà làm
răng dân Câu Hoan, Mỹ Thủy chạy loạn hai lần khổ như ri? Đă trở về
rồi lại phải ra đi. Gia sản mất. Cảnh sinh ly tử biệt!
Mẹ gánh con chạy loạn thêm lần nữa! (Nguồn: Internet) Tại Chợ Lớn gần Sài G̣n, mấy chú ba tàu không cần biết. Xứ Quảng Trị ở tận những nơi đâu. Tờ trích lục dù có chút phai màu. Vẫn mua đứt chẳng một câu tra hỏi (95). Mùa hè đỏ qua dần cơn bối rối. Khi tin vui chiếm lại được cổ thành. Lá cờ vàng lại tung bay phất phới. Trong hoang tàn, oan ức tận trời xanh! Ḍng Thạch Hăn chợt lên tiếng gọi. Giữa tháng 9 nắng ḥa b́nh chiếu dọi các chiến đài ám khói phía bên ni (96). C̣n bên tê sông giọng nói làng Nham Biều vẫn xai xải vọng về. Rồi tan loăng theo tiếng nước réo tỉ tê tràn qua những phiến đá lởm chởm nằm dọc sát bờ muôn đời lặng lẽ ơ hờ buồn phiền thảm hại. Nhật báo Sóng Thần ở Sài G̣n đă ghi lại: Về việc ṭa soạn ứng tiền thuê người nhặt xác trên Đại Lộ Kinh Hoàng. Xong xin đất hoang của xă Phong Nguyên, quận Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên làm nghĩa địa chôn Một Ngàn Tám Trăm Bốn Mươi Mốt (1.841) xác đồng bào đă thâu nhặt được năm 1972. Năm sau 1973, Ḥa đàm Paris: Tan hoang đất nước. Chương tŕnh “Nối Ṿng Tay Lớn” cho sinh viên du học về thăm quê hương. Có một số sinh viên từ nước ngoài về lên đường ra thăm Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị.
Hè 1973 sinh viên du học về thăm Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị (Nguồn: Internet)
H́nh trái: Mộ bia tại Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị, nơi mai táng nạn nhân bị thảm sát trên Đại Lộ Kinh Hoàng, do nhật báo Sóng Thần và thân hữu phụng lập năm 1972. H́nh phải: Sinh viên du học về thăm nhà vào mùa hè 1973 đang thắp nhang tưởng niệm nạn nhân bị thảm sát trên Đại Lộ Kinh Hoàng tại Mỹ Chánh, xă Phong Nguyên, quận Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. (Ảnh Trần Đại Lộc) Hàng chữ trên mộ bia: “Lịch tải vĩnh truyền, hương hỏa thiên thu, anh khí lưu quang” (Trải qua nhiều năm truyền lại lâu dài, hương lửa ngàn thu, khí anh linh lưu lại vẻ sáng-- Giáo sư Trần Huy Bích, UCLA, phiên dịch). Người đứng trước mộ bia là anh Trần Đại Lộc, cố chủ nhân của bộ h́nh hiếm có này, do nhà văn Phạm Phú Minh cho mượn. (Ảnh Trần Đại Lộc)
Đài tưởng niệm. (Nguồn: Internet)
Bốn mươi bảy năm qua chút chi ghi lại. Biết rơ rằng “Cháu Ngoan Bác Hồ” sẽ nhất quyết sửa đổi những sự kiện lịch sử của năm Nhâm Tư 1972 đúng theo chỉ tiêu đạo đức Ba Đ́nh cho dù văn liệu và h́nh ảnh thực trạng rành rành chứng tích! Nghĩa trang Ba Tầng nơi chôn trên ba ngàn bộ xương của các nạn nhân trong vụ thảm sát Tết Mậu Thân 1968 tại Huế đă bị san bằng. Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị năm 1972 rồi cũng sẽ bị Hà Nội xóa hết dấu tích nếu không thể ngụy biện đổ thừa do đế quốc Mỹ gây nên. Theo ḍng đời hễ nước lớn th́ thuyền lên. Mấy con kiến đất núi Nùng vẫn điềm nhiên vuốt râu cạnh miệng chén không một chút biết trơ trẻn hổ ngươi. Bên kia bờ sông Nhị huyên náo tiếng cười của lũ đười ươi đang giữ ống. Một góc khuất đâu đó dưới bụi tầm vông trong quần đảo Hạ Long, bầy chuột cống đang se sua đánh bóng những chiếc đuôi ảo vọng! Hai cái răng cửa hô vều v́ cạp bắp có chút so le! Mấy hột bụi hờ tắm ánh nắng hè. Trong bến hải ngoại thiếu tiếng ve sầu cố lư! Khung trời xanh thêu mây trắng thấp thoáng cánh thiên di.
Thân Trọng Tuấn California, July 26, 2019
Ghi chú: (78) - Một thế kỷ qua. Theo âm lịch một thế kỷ là 60 năm tính từ Giáp Tư đến Quư Hợi. Từ 1968 đến 2019 là 51 năm. Từ 1972 đến 2019 là 47 năm. (79) - Bắc quân: Cần giải thích thật rơ bắc quân là bộ đội do nhà nước Hà Nội gởi vào. Bắc quân theo chủ nghĩa Cọng sản, tức Việt Cọng, tức theo xă hội chủ nghĩa của Hồ Chí Minh. Một số người kém hiểu biết cho Quân Giải Phóng không phải là Việt Cọng đă lớn tiếng tuyên bố: “Bộ đội Miền Bắc và Quân Giải Phóng Miền Nam không phải Việt Cọng. Từ khi được giải phóng thoát ḱm kẹp của Mỹ-Ngụy th́ toàn dân Việt Nam không c̣n ai phải sợ bọn Việt Cọng nữa!”. (80) - “Phân tán mỏng”: Ngày 14/4/1972 Tướng Hoàng Xuân Lăm tuyên bố kế hoạch pḥng thủ trên đài truyền h́nh Huế băng tầng 9 và mở cuộc hành quân Quang Trung 729 để tái chiếm vùng lănh thổ bị mất về tay Cọng sản. (81) - Đại pháo 130mm, 155mm và hỏa tiễn SAM (Tên lửa SA7) của bắc quân. Bốn khẩu đại pháo 155mm do trung tá Phạm Văn Đính chỉ huy Trung đoàn 56 thuộc Sư đoàn 3 Bến Hải của Việt Nam Cọng Ḥa đầu hàng Việt Cọng ngày 2 tháng 4 năm 1972 tại căn cứ Tân Lâm (Camp Carol), Quảng Trị. Thiếu tá Việt Cọng là Nguyễn Quư Hải liền dùng bốn khẩu đại pháo này bắn phụ thêm vào các đại pháo hiện có và đài phát thanh Hà Nội đọc tin là đạn 155mm của Mỹ-Ngụy giết người đi trên quốc lộ số 1. (82) - Trên đoạn đường dài chín, mười cây số: Một phần của quốc lộ số 1 từ cầu Dài (tức cầu Trường Phước) trên sông Nhung vào tới cầu Bến Đá thuộc địa phận Hải Lăng dài khoảng 9 cây số được phóng viên NgyThanh của báo Sóng Thần Sài G̣n đặt tên là “Đại Lộ Kinh Hoàng” trong lần điện thoại gọi về ṭa soạn Sóng Thần từ bưu điện Huế vào đêm 1 tháng 7, 1972.
“Đại Lộ Kinh Hoàng” (Nguồn: Internet) (83) – Cối: Súng cối chứ không phải cối giả gạo. Hai thứ súng cối 62 ly và 82 ly của Việt Cọng. Lựu đạn nội hóa gọi là lựu đạn chày v́ có h́nh dáng như cái chày nhỏ do Tàu Cọng dạy cho Việt Cọng làm.
Lựu đạn chày (Nguồn: Internet) (84) - Ngày 1 tháng 5, 1972: Quảng Trị bỏ ngỏ. Dân Quảng Trị chạy vào Huế đến cầu Mỹ Chánh.
Chuẩn tướng Vũ Văn Giai chỉ huy Sư Đoàn 3 Bến Hải sau khi chuyển căn cứ từ Ái Tử về Cổ Thành cũng đă bỏ Cổ Thành bay vào Đà nẵng và bị Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh bắt giam.
Chuẩn tướng Vũ Văn Giai (Nguồn: Internet) Lính Sư Đoàn 3 mất chủ tướng, bị mang danh chạy làng, vào tới Huế mang thêm tội đốt chợ Đông Ba. Một đám cháy nhỏ trên tầng lầu trống của chợ Đông Ba mới cất sau Tết mậu Thân 1968 tỏa khói đen, không gây thiệt hại. Người ta đồn rằng đám cháy do đặc công Việt Cọng đốt rồi tuyên truyền là lính của Sư Đoàn 3 đốt. Cần ghi nhớ là tầng lầu trên chợ Đông Ba đang xây dở dang, việc mua bán chỉ dùng tầng dưới, chưa dùng tầng trên và chỉ bị chất những thùng giấy đốt ở một góc nhỏ. Dân Huế bắt đầu chạy vào Đà Nẵng. Tướng Ngô Quang Trưởng thay tướng Hoàng Xuân Lăm lập lại trật tự. (85) – Trung tướng Hoàng Xuân Lăm: Theo Trung tướng Ngô Quang Trưởng viết trong cuốn “The Easter Offensive of 1972” được Kiều Công Cự chuyển ngữ thành “Trận Chiến Trong Mùa Phục Sinh Năm 1972” ấn hành vào năm 2007 nhận xét về Trung tướng Hoàng Xuân Lăm: “…Nhưng có một điều cần lưu ư ở đây là tướng Lăm không tự cảm thấy vội vàng đến thăm viếng những vị chỉ huy dưới quyền của ông ở tại mặt trận hay những đơn vị tuyến đầu của Quân Đoàn 1. Ông chỉ nghe thuyết tŕnh về những diễn biến của trận đánh qua các bản báo cáo và ban hành những chỉ thị, những huấn lịnh cho ban tham mưu của ông. Tự bản thân ông không bao giờ đi thị sát tuyến pḥng thủ của SĐ3 để hiểu rơ những trở ngại mà các đơn vị trưởng phải đối mặt…” Hết trích. (86) – Trung tướng Ngô Quang Trưởng: – Ngày 3/5/1972 Trung Tướng Ngô Quang Trưởng nguyên Tư Lệnh Quân Đoàn 4 được Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu chỉ định thay thế Tướng Hoàng Xuân Lăm Tư Lệnh Quân Đoàn I. Ngày 4/5/1972, sau khi được chỉ định, Tướng Trưởng cấp tốc bay ra Quân Khu I và lập ngay pḥng tuyến cố thủ tại cố đô Huế. Liên tiếp mở các cuộc hành quân mang tên Sóng Thần 1 đến Sóng Thần 8, lấy lại các vùng bị mất, dần dần tiến ra Quảng Trị. Ngày 16/9/1972 chiếm lại Cổ Thành, Quảng Trị. (87) - Tiểu đoàn 7 Thủy Quân Lục Chiến trấn giữ Quốc lộ 1 từ Hải Lăng vào Mỹ Chánh. Đại đội 3 do Đại úy Tôn Thất Trân chỉ huy khi chuyển quân trên cồn cát ven quốc lộ 1 đă thanh toán hai tiền sát viên Việt cọng. Không c̣n cho tọa độ hướng dẫn, tiểu đoàn 2 pháo binh Hoa Lư của Việt Cọng do Thiếu tá Nguyễn Quư Hải chỉ huy phải ngưng pháo kích và nhờ vậy dân chạy loạn không c̣n bị giết chết bởi đạn 130mm, 155mm và hỏa tiễn SAM 122 tên lửa SA7 của Nga sô. (88) - Như người mẹ trong một chiều chạy loạn: Một bà mẹ trẻ điên loạn chạy lên chạy xuống trước Phu Văn Lâu. Bà điên v́ trong lúc hoảng hốt bồng con chạy loạn, trên đường được quá giang xe, khi chạy thẳng một mạch hơn 60km may mắn thoát chết, vào tới Huế nh́n lại mới biết là hai tay ḿnh không bồng con mà ôm lầm cái hũ! (89) - Anh nghệ sĩ lang thang trong cơi chết! Đúng là h́nh ảnh lịch sử như đă được ghi trong bức điện tín nổi danh thế giới: “Mặt trận miền tây vẫn yên tĩnh!” (90) - Cũng phát tiền cho ban cứu trợ và ra lệnh di tản! Chùa Diệu Đế là một trong những trung tâm điều hành các trại tỵ nạn như trại trong trường trung học Kiểu Mẫu, trại sau cư xá Đại học Sư Phạm v.v. Mỗi người có tên t́nh nguyện làm việc trong ban cứu trợ cả tháng nay đă được Sư Bà tặng năm ngàn đồng trước khi giải tán để giúp thêm lộ phí chạy vào Đà Nẵng. (91) - Bị cảnh sát của Liên Thành bắt trọn cả đám: Đại úy Liên Thành là trưởng ty cảnh sát Thừa Thiên, Huế. (92) - Có một số giáo chức. Cũng vội trốn vào bưng. Vài thầy giáo chậm chân. Phải vào lao Thừa Phủ: Trần Hoài dạy Kiểu Mẫu, trốn vào bưng. Nguyễn Huề dạy Hải Lăng, Tôn Thất Quỳnh Nam dạy Gia Hội bị bắt. Ngô Kha dạy Quốc Học mất tích.v.v. (93) - Gia nhập sư đoàn thép: Các nam sinh viên không bị đôn quân, được hoăn dịch v́ lư do học vấn phải ghi tên tham dự Sư Đoàn Thép để bảo vệ Huế đô. Tuy nhiên tŕnh diện, ghi tên một lần rồi thôi v́ có lệnh hủy! (94) - Dân Hải Lăng, Quảng Trị phải tản cư lần nữa! Chạy loạn cả thảy hai lần trong ba tháng! (95) - Vẫn mua đứt chẳng một câu tra hỏi: Mỗi mẫu ruộng được người tàu Chợ Lớn trả năm mươi ngàn đồng. Theo phóng viên NgyThanh lúc thuê người hốt xác trên Đại Lộ Kinh Hoàng vào đầu tháng 7 năm 1972 th́ giá vàng 1.600 đồng một chỉ, khoảng mười sáu ngàn đồng một lượng. (96) - Giữa tháng 9 nắng ḥa b́nh chiếu dọi các chiến đài ám khói phía bên ni: Ngày 16 tháng 9 năm 1972 chiếm lại Cổ Thành, Quảng Trị thuộc bờ phía nam sông Thạch Hăn. Phần bờ phía bắc sông Thạch Hăn tức một nửa Quảng Trị gồm Đông Hà, Ái Tử, Cam Lộ, cửa Việt v.v. vẫn bị bắc quân chiếm đóng.
Bản đồ hành quân tái chiếm Quảng Trị (Nguồn: Internet)
|
6