Trần Dzạ Lữ

 

HỒI ỨC

DỌC ĐƯỜNG VĂN NGHỆ CỦA TÔI

PHẦN 60 


NGÔ Đ̀NH HẢI,

NHÀ VĂN RẤT SÀI G̉N

 

 

Ngô Đ́nh Hải tốt nghiệp bằng kỹ sư Nông Nghiệp nhưng quên hỏi kỷ là anh đă thực hiện bao nhiêu công tŕnh trên thực địa? Mà thôi, là chuyện… nhỏ của những kỹ sư nông nghiệp. Nhưng tôi thấy Hải đă làm “thuỷ lợi” trên cánh đồng văn chương một cách cần mẫn với cả trí tuệ, trái tim… khi viết lên tâm tư ḿnh rất người, rất đời và rất Sài G̣n bằng văn phong “tỉnh rụi” của riêng ḿnh, có sức lôi cuốn người đọc đến lạ lùng. Giọng điệu ấy, buộc người đọc phải đọc đi đọc lại nhiều lần không chỉ truyện ngắn, truyện dài, tản văn mà kể cả thơ nữa. Anh chàng này đă từng đọc, sống và đi nhiều nên lối viết rất hiện thực, hiện sinh song không thiếu chất trữ t́nh, lăng mạn… của một mẫu người có tính cách như Jean-Paul Sartre, Guillaume Apollinaire và Gabri Garcia Marquez cộng lại.

Được biết trước đây, chàng từng là một thanh niên ham học và cũng “quậy” tới bến lúc biết làm thơ tặng nữ sinh. Đă từng là một Hippy Sài G̣n qua cách ăn mặc theo phong trào của thập niên 60. Có lắm nàng “mê tơi “nhưng chàng cũng có nhiều lúc thất thế trong t́nh trường để ch́m trong men rượu…

Năm 1968 Hải và Bùi Chí Vinh thành lập nhóm Hồn Trẻ -nơi quy tụ những cây viết đam mê văn nghệ của SG và lục tỉnh Nam Kỳ.

Sau năm 75, chàng kỹ sư nông nghiệp trở thành giám đốc một công ty trách nhiệm hữu hạn về mua bán xe hơi. Hoạt động thường thường nên Hải không phải là tay giàu có ǵ. Vả lại, trong người chàng luôn có máu của họ Lục ( Lục Vân Tiên )” Giữa đường gặp chuyện bất b́nh chẳng tha” nên chưa sạt nghiệp là may…

Tôi ưa tính bộc trực, thẳng thắn của Hải nên hay ghé 81 hay 64 Trần Quốc Thảo làm vài cốc bia hơi ( thập niên 90, thời gian này 81 là nơi tụ hội anh hùng hảo hán văn nghệ thật và cũng đầy văn nghệ dỏm)

Ngô Đ́nh Hải thường giao du với các anh em: Vũ Ngọc Giao, Nguyễn Liên Châu, Châu Đăng Khoa, TuấnPolo, Thuỷ, tôi và một số anh chị em khác khi có dịp về SG.

Hơn một năm qua không c̣n dịp gặp Hải và anh em nơi quán cà phê SàiG̣n Phố nhưng trong ḷng tôi luôn náo nức những buổi sum vầy như thế để ngồi nhắc nhớ ai c̣n ai mất sau đại dịch quái ác. Tuy vậy, tôi cũng hay liên lạc với Hải qua điện thoại và biết chàng đang viết truyện dài. Mừng thay!

Chắc bạn đọc đang chờ đọc tác phẩm của Ngô Đ́nh Hải-người rất Sài-G̣n? Xin giới thiệu truyện ngắn NGỬA dưới đây mà tôi ưa lắm.

 

*

NGỬA

Truyện ngắn Ngô Đ́nh Hải

 

Đoạn đường ban đêm tối và vắng. Tối tới mức gần như đe dọa, bởi những thứ tồi tệ, nghi ngờ, được che đậy bên trong. Bóng tối khoan nhượng và không phân định tốt xấu!

Không ai thấy ǵ ở bóng tối. Người ta lo lắng, sợ hăi những thứ không thấy đó! Thường là vậy. Nỗi lo sợ với cái thấy được và cái không thấy, hoàn toàn khác nhau. Ở cái không thấy, sự sợ hăi mơ hồ, nhưng lan rộng, bao trùm lên mọi thứ! Nó làm người ta quên, hoặc cố t́nh quên, là chỉ cần một đốm lửa nhỏ, một chút sáng, soi vào đó, là bóng tối tan biến. Kẻ nhát gan không dám làm. Kẻ gian manh lợi dụng. Bóng tối, tối thêm. Con đường càng lúc càng vắng. Gian trá măi, lợi dụng cũng cạn kiệt, bóng tối hao ṃn. Người ta mới sực nhớ ra, đem trồng một ở đó một cây đèn đường. Có đèn, con đường tự nhiên bớt âm u. Xe cộ bắt đầu qua lại.

Cột đèn non trẻ tự hào v́ điều này. Hắn thấy ḿnh như đang thay mặt thượng đế, ban phát ánh sáng cho nhân loại. Như một thứ cứu tinh cho cái sự sống ban đêm của con đường. Ban ngày, khi mặt trời lên, hắn tự cho phép ḿnh nghỉ ngơi, ngủ một giấc dài, mặc kệ thiên hạ. Thế giới của hắn là về đêm. Hắn thích thú, cố đứng thẳng và rọi thật xa. Chỗ nào có sự chiếu cố, ban phát của hắn, chỗ đó mang một h́nh ảnh khác. Ánh sáng của hắn có sức mạnh của một đạo quân, quét sạch đám âm binh lẩn quẩn. Hắn ngạo nghễ nh́n ḍng người, hắn muốn đọc sự biết ơn trên mặt họ. Nhưng ngày qua ngày, điều này không xảy ra. Người ta theo cái vùng sáng của hắn, chui vào và thoát ra thật nhanh. Ai cũng hối hả, không ai để ư, không ai nhớ lại trước đây, khi chưa có hắn. Không ai dừng lại để ngắm, hay hỏi thăm hắn một câu. Có người c̣n chẳng quan tâm cái ánh sáng từ đâu ra, nói ǵ tới hắn.
Hắn bắt đầu thấy buồn và cô đơn. Hắn tự nhủ, không cần cái loại qua đường này, chúng thường là những kẻ vong ơn. Hắn dành thời gian để mắt tới những người ở gần hắn nhiều hơn. Những người mà hằng đêm, đi và về, luôn phải nhờ đến sự tận tâm của hắn. Hắn gồng ḿnh chiếu sáng về phía những căn nhà. Như để gửi lời chào, tới những cánh cổng khép mở mỗi ngày và từng con người bên trong đó.

Măi mê với những thứ này. Cây cột đèn quên mất, cái phía ngay dưới chân ḿnh. Quên rằng hắn có thể thắp sáng cho nhiều thứ trừ... chính hắn. Chỗ chung quanh thân hắn nhập nhoạng. Vẫn c̣n hiện diện của bóng tối ở đây. Hắn hy vọng họ sẽ nh́n thấy sự hy sinh của hắn, thấy cái thiệt tḥi và chịu đựng của hắn. Và khi những thứ hắn tưởng đó, chưa đi tới đâu, th́ từ trong cái tối mập mờ chung quanh hắn. Một cặp trai gái c̣n rất trẻ dừng xe lại. Họ ngồi yên trên đó, th́ thầm to nhỏ. Rồi họ hôn nhau, những cái hôn chặt và lâu. Hắn thích thú với vai tṛ che chắn của ḿnh. Một lát sau, họ rời nhau. Người con gái đi bộ về phía trước. Chắc nhà cô ở gần đâu đây, và cô không muốn người nhà biết chuyện hẹn ḥ của ḿnh. Chàng trai nh́n theo ngơ ngẩn, đến khi cô đi khuất mới đi. Được vài tối như vậy, rồi thôi. Hắn không gặp lại họ nữa.

Đêm khác, đúng lúc cây cột đèn không ngờ, không chờ đợi. Một gă say ḷ ṃ tới, tay vịn vào người hắn, tay kia tuột dây kéo quần, mùi xú uế lẫn mùi rượu bốc lên nồng nặc. Hắn rùng ḿnh, một bên người ướt sũng. Hắn ngạc nhiên, hắn tức tối. Hắn không tin gă say có thể làm điều này với ḿnh. Chưa hết, gă thuận tay ném luôn tờ báo đang cầm, xuống vũng nước vừa xả ra, rồi mới chịu bỏ đi. Thứ nước khai ŕnh ngấm vào trang báo mở sẵn, làm mực nḥe đi và chữ theo đó tan dần..., tan dần. Nhiều người biết gă này. Có người chào gă là nhà thơ. Th́ ra vậy. Tối nào gă cũng từ cái quán nhậu b́nh dân ở đầu đường, về qua đây. Cây cột đèn cũng có cảm t́nh với cái tướng đi chệnh choạng, bất cần đời của gă. Nhưng làm quen với nhau kiểu này th́ tệ quá!

Gă nhà thơ đi khỏi được một lát. Từ bên trong những căn nhà gần đó. Một, rồi hai, ba người đàn bà tḥ ra, thay phiên nhau. Rất nhẹ nhàng, đặt dưới chân hắn mấy...bịch rác. Một thứ mùi hỗn hợp mau chóng lan ra trong không khí. Người đi đường tránh xa hắn thêm. Vài con chó hoang, ghé qua kiếm miếng ăn, tiện thể cũng xoạc chân, xả thẳng vào hắn không thương tiếc.

Người hắn bong tróc, ngứa ngáy và hôi hám tới mức hắn chỉ dám nh́n ra xa, chứ không dám nh́n lại ḿnh.

Rồi nắng, rồi mưa, rồi năm tháng chất chồng. Cây cột đèn ngày càng tàn tạ. Hắn mơ hồ nhận ra một phần giá trị thực của ḿnh.

Một tối, chàng trai trẻ ghé lại. Một ḿnh. Chàng tần ngần ngó hắn, rồi ngóng về phía con đường lúc trước. Không có cái lưng áo phất phơ. Không c̣n tiếng bước chân hối hả. Chàng trai nhặt một miếng gạch bể gần đó, rồi bằng tất cả những chất chứa trong ḷng, chàng mài lên hắn chữ HẬN. Cơn đau trong người chàng trai trút lên hắn. Cái chữ ám lên thân hắn. Cái chữ đầu tiên hắn mang trong đời. Cái chữ gây ngộ nhận và làm thành một cái tên, lại chẳng mảy may liên can ǵ đến hắn. Từ đó, người ta nói chuyện về hắn rất thản nhiên: qua khỏi cột đèn HẬN là tới...Kế bên cột đèn HẬN...

Cái tên vận vào hắn. Giấc mơ về một sự thay đổi lớn dần. Hắn mệt mỏi và chán chường với công việc. Hắn luôn tự hỏi không biết ḿnh c̣n đứng được bao lâu nữa!

Hắn chỉ c̣n trông chờ vào một phép lạ. Và rồi cô gái xuất hiện, với cái nhan sắc cũng bầm dập như hắn. Cô như một nhánh cây khô đă lâu không được tưới nước. Cô trôi dạt từ đâu lại không biết. Hắn chỉ nhớ cái buổi chạng vạng sau cơn mưa chiều, những vũng nước c̣n đọng lại dưới đường. Hắn vừa lên đèn, th́ cô đă đứng tựa người vào hắn, lục t́m thỏi son trong chiếc túi nhỏ bên người, bôi lên đôi môi nhợt nhạt. Cô chải lại mái tóc, kéo chiếc áo cho hở thêm bộ ngực nhăo nhoét, rồi ngóng ra đường. Cứ chiếc xe nào đi rề rề ngang, cô lại nhoài người ra đón, mời chào như gặp người thân. Không ai dừng hỏi han, cô lại lủi thủi quay vào nép sau lưng hắn. Th́ ra cô làm điếm. Hắn đoán già, đoán non, chắc cô làm nghề này cũng khá lâu, trước không biết sao, chứ giờ chắc cùng đường mạt lộ, mới tới kiếm ăn chỗ này...

Vậy mà từ ngày có cô bầu bạn hắn vui. Hắn thấy ḿnh gần với loài người hơn. Hắn chú ư đến sinh hoạt của cô nhiều hơn. Đêm nào cô ra trễ, hay bắt được khách, dắt nhau vào cái nhà trọ rẻ tiền nào đó. Hắn bồn chồn, hắn trông ngóng cô trở lại. Hắn thèm được nh́n thấy nụ cười méo xệch và hiếm hoi của cô khi đếm mấy đồng tiền nhàu nát, hay khi cô cúi gằm đầu ăn tô ḿ gơ, rồi hắt phần nước lèo c̣n sót vào chân hắn. Từ ngày có cô, những túi rác tự động dời đi nơi khác. Cũng không c̣n ai ghé xả lên người hắn. Hắn trở lại vững chăi và tự tin hơn. Hắn thầm cảm ơn cô, v́ tất cả những thứ cô mang lại, và cầu mong mọi thứ cứ măi như thế...

Mùa mưa năm đó, có cơn băo lớn vào thành phố, mưa dầm dề từ sáng. Mặt trời lấp ló, mặt trời âm u và mặt trời tắt sớm. Gió ào ào thổi, hàng dây điện chằng chịt trên đầu hắn chao đảo, chạm vào nhau kêu í ới, lửa nhoáng lên từng chập. Hàng dây níu vào hắn, lôi hắn theo. Đất dưới chân hắn rung lên, nứt rạn. Hắn cố hết sức đứng cho khỏi ngă. Nhưng khó quá, lần đầu tiên hắn cảm thấy rơ rệt nhất, sự già nua của ḿnh.

Cơn gió chợt dừng lại, mưa nhẹ hơn rồi dứt. Người hắn nghiêng hẵn về một bên. Chung quanh hắn tối lại, hắn cũng không c̣n chút ánh sáng nào để phát ra. Hắn như tê liệt. Cứ thế hắn đỗ xuống từ từ. Không biết ngày mai người ta có dựng hắn dậy, hay sẽ mang hắn đi vứt bỏ ở một nơi nào khác. Mặc kệ, đằng nào th́ hắn cũng sắp chết. Hắn ngửa mặt lên nh́n bầu trời, mây đen đă tan, mặt trăng sớm c̣n ở xa, chiếu chút sáng vàng vọt xuống. Hắn thấy trăng đẹp vô cùng. Hắn bắt đầu cầu nguyện. Ḷng thành của hắn được chứng. Nàng đang đi về phía hắn. Không ai ra ngoài vào giờ này. Chỉ có cái đói lôi kéo. Nàng nh́n hắn ái ngại, rồi nh́n ra đoạn đường vắng hoe. Hắn nghe tiếng thở dài của nàng. Ông trời chắc cũng nghe. Gă thi sĩ say rượu ngày thường đi ngang là đi một nước. Bữa nay gă chợt dừng lại, ngó nàng đăm đăm. Cô gái lên tiếng trước: "đi không?" Gă gật gật: "...mà bao nhiêu?" "Bao nhiêu cũng được". Nàng vừa nói vừa kéo gă lại gần. Gă thọc tay vào túi quần, lôi hết mấy đồng tiền trong đó đặt vào tay nàng: "ở đây hả?". Cả hai sát vào nhau, nhấp nhô. Nàng tựa lưng vào cây cột đèn, nửa đứng nửa ngồi. Gă say trút hết sức lực, h́ hục thở. Cây cột đèn trân ḿnh chịu đựng. Mặt trăng trốn mất dạng. Hai cái bóng dính chặt. Rồi cũng xong. Một tay kéo quần, một tay vẫn nắm chặt tiền, nàng nói: "đi...tui mời anh tô ḿ..." Gă say xua xua tay, rồi gập người ói thốc, ói tháo lên người hắn. Cô gái điếm vỗ vỗ lên cây cột đèn, không biết để cảm ơn hay chào từ biệt, rồi đi thẳng. Gă say ráng đứng dậy, loạng choạng đi theo sau.

Trong đống thức ăn nhầy nhụa gă vừa ói, những thứ thực sự của chính gă vừa trào ra không kiểm soát, cứ nhấp nháy những ḍng chữ, thứ chữ không giống chút nào, với cái chữ trên tờ báo, trong vũng nước đái hôm nọ.

May mà gă c̣n ói được..

 

NĐH

 

*

 

Và thơ chàng:

THƠ NGÔ Đ̀NH HẢI

 

DỤ DỖ

hay là ḿnh cứ yêu nhau đi em

để có khóc th́ khóc chung một lúc

có giông băo c̣n nắm tay nhau được

chứ cuốn trôi rồi ai nói ai nghe

hay là ḿnh cứ ở chung đi em

cho năm tháng cạn có nơi nương tựa

cho những đoạn đời cháy trong bếp lửa

biết đâu c̣n hơi ấm một nồi cơm

hay là ḿnh cứ ngủ chung đi em

nhà c̣n mái che đâu mà e ngại

hong cây lá ướt cho nhau cùng sưởi

mơ thấy bên ngoài bóng một quê hương

hay là ḿnh cứ đi chung thôi em

xa thật khuất chỗ ta đang mắc cạn

về sông cũ làm lục b́nh trôi dạt

hoa nở tím buồn cũng bớt cô đơn...

 

 

NHANG KHÓI

cuối năm nhớ quá , lên chùa cũ

t́m bóng em ngồi tụng Pháp Hoa

sư hỏi : " sao không vào mà lễ ? "

thưa : " thiếu tiếng ai kia niệm Di Đà ! "

chỗ ấy c̣n thơm hương Bồ Tát

mà giang hồ bụi cứ theo chân

sợ vô t́nh chạm tan đi mất

lỡ một hồi kinh với mơ chuông

nam mô, t́nh dẫu coi như nghiệp

cũng có cho ḿnh được chút duyên

xin gửi khói nhang trong chánh điện

người ở bên ngoài đỡ nhớ thêm ..

 

 

BỮA NHẬU GÓP

Đám bạn cũ gặp nhau rủ nhậu

Đứa nào có ǵ góp nấy

Một tên ch́a ra chai rượu gạo

- Tao góp "nước mắt quê hương" cho nó mau say

Cho quên đi cái trống rỗng của tháng ngày

Ly rượu nhỏ lọt thỏm trong ḷng bàn tay

- Tao góp mấy tiếng cười

Cho những giấc mơ thấy đường về trong đêm tối

Tên khác dốc cạn ly không nói

Lặng thinh đếm coi c̣n thiếu mấy chỗ ngồi

- Tao góp thời tuổi trẻ xa xôi

Chiến tranh đă qua lâu mà mất mát c̣n hoài

- Tao góp bằng Tú Tài đôi

Công ăn học đem ra đứng chợ trời

- Tao góp những cuộc t́nh ngây dại

Yêu mà sợ chiếc khăn sô trên đầu người con gái

Tên khác cúi mặt không nh́n ai

Lẩm bẩm góp câu

- Lũ chúng ḿnh sinh nhầm thời!

Tên nữa móc túi đặt lên bàn mấy tờ tiền giấy

- Tụi mày đừng ngại, trong đó toàn nước mắt và mồ hôi

Tên c̣n lại cho tao góp với

Cái thứ thèm uống cho trôi

Thứ không thuộc về ḿnh lâu rồi

Thứ người ta định nghĩa là...

Cuộc đời!

Có mỗi chai rượu mà chừng đó mồi

Phải say thôi!...

 

*

 

TIỂU SỬ NGÔ Đ̀NH HẢI

 

Kỹ sư Canh Nông, Bắc di cư, sinh Hải Pḥng, sống và lớn lên ở Sài G̣n. Nhóm thơ Hồn Trẻ với BCVinh (1968). Viết tự do. Đă xuất bản: Nhỏ ơi (thơ), Đời ơi (thơ), Ngửa (tập truyện ngắn), C̣n&Mất (truyện dài).

Đang in: Tôi ơi (thơ), Nghiệt (tập truyện), Phù Hư (tập truyện), Giang hồ khô nước mắt (tiểu thuyết).

 

Tôi nghĩ và hy vọng Ngô Đ́nh Hải c̣n măi tư duy để đi, sống và viết như câu nói nổi tiếng của nhà hiền triết Descartes: Tôi tư duy nên tôi tồn tại( I think, therefore I am).

 

Trần Dzạ Lữ

( Xuyên Mộc 16.10.2021)

 

 

trang Trần Dzạ Lữ

 

art2all.  net