|
HỒI ỨC PHẦN 74
NGUYÊN B̀NH, NGƯỜI SIÊNG NĂNG LUYỆN CHỮ ĐỂ T̀M VUI THÚ TRONG VĂN CHƯƠNG
Nhà giáo, nhà thơ Nguyên B́nh và tôi
“Thi ca là cái bóng được chiếu bởi những ngọn đèn đường của trí tưởng tượng”. (Lawrence Ferlinghetti) Dành suy nghĩ này của Ferlinghetti tặng cho nhà thơ Nguyên B́nh là chính xác. Được biết B́nh làm thơ từ thời c̣n đi học. Bài thơ t́nh đầu tiên anh viết là năm 1973. Đam mê và nung nấu luyện chữ để t́m vui thú trong văn chương là việc đầu tiên, sau khi đă học đọc, trau dồi kiến thức để trở thành nhà giáo, đưa đ̣ tri thức qua bến bờ nhiều thế hệ và nuôi chính bản thân ḿnh và gia đ́nh bằng đồng lương khiêm tốn. Nhà giáo, nhà thơ NB là anh em đồng hương Huế của tôi. NB cũng biết nhanh chóng rời cố thổ để vào miền Nam dạy học- nhận Bà Rịa- là quê hương thứ 2. Nhờ chịu khó, anh đă có cuộc sống ổn định ở đây. Và tất nhiên là chàng không hề rời bỏ thơ ca. Đọc và biết nhau cũng khá lâu trên các trang báo. Năm 2019, NB mời tôi về Bà Rịa chơi. Cuộc gặp gỡ rất thú vị. Bà xă NB cũng là nhà giáo hiền hoà và rất tế nhị với những giao tiếp bạn bè của chồng. NB c̣n đưa tôi vào rẫy xa thăm nhà thơ Lê Trọng Minh( ẩn sĩ ) thời nay. Nhờ luyện chữ mỗi ngày( như luyện vơ) mà NB nhanh chóng được bạn đọc biết đến qua thơ, truyện và cả cảm nhận văn học. Lời thơ chàng luôn bay bổng theo cảm xúc và thi tứ ( có thể nói là thơ trừu tượng. Như ai đó đă nhận định:” Ở điểm khai phá liên hệ, thơ Trừu Tượng giống như những nghệ thuật khác trong phái Trừu Tượng. Nhưng Thơ Trừu Tượng trong định nghĩa đương đại lại có nội dung bao gồm cả các loại thơ chú trọng dùng phần hồn của chữ để diễn đạt những chủ đề hoặc nội dung về đối tượng không cụ thể, không h́nh dung hoặc vô h́nh. Tính bao quát này bao trùm cả thơ Siêu Thực, thơ Ấn Tượng, Thơ Thiền, Thơ Biểu Tượng, thơ Biểu Hiện, thơ… thơ…. Và ưu điểm của thơ Trừu Tượng là tiếp cận được sự thật từ nhiều khía cạnh cho dù mơ hồ bằng cảm nhận”.). Truyện th́ tỉ mỉ quan sát( điều nhất thiết phải có của một người viết văn) và phơi bày cảm xúc rất thật từ trái tim. Đặc biệt, NB rất có duyên với việc cảm nhận văn học tinh tế, sâu sắc cho gần 40 tác giả trong và ngoài nước. Tôi có trong tay cuốn QUYỀN NĂNG của NGÔN NGỮ Từ TRÁI TIM ( tập 1) của Nguyên B́nh. Nhà xuất bản Hội Nhà Văn năm 2021. Phải nói là tôi rất thích khi đọc ( phần nhiều tác giả rất đáng trân quư). Nhưng cũng có một ít tác giả NB viết hơi vội… khi chưa thẩm thấu nhân thân và quá tŕnh sáng tác của họ. Nhưng tôi tin rồi NB sẽ cảm nhận tṛn trịa hơn ở những tập sách sau bởi công việc “ đăi cát t́m vàng” trong văn chương không hề dễ! Rất hiếm có một Hoài Thanh-Hoài Chân với công tŕnh biên soạn Thi nhân Việt Nam, rất khách quan trong phê b́nh văn học. Mong lắm thay ! Trở lại chuyện tôi và nhà giáo, nhà thơ Nguyên B́nh. Sau buổi gặp gỡ nhau lần đầu, chàng thường liên lạc với tôi. Năm 2020, tôi về định cư ở Xuyên Mộc-Bà Rịa nên chúng tôi có nhiều lần cà phê, tṛ chuyện. Ngay khi dịch bùng phát mạnh NB cũng ao ước gặp bạn bè bên tách cà phê. Thật cảm động với ư chân thành đó. Song, tôi nhắn nhủ chàng:” Hăy giữ mạng sống trước nhất bởi v́ có sinh th́ có diệt nên đừng sợ Virus. Hăy biết chờ đợi. Thế nào rồi anh em văn nghệ cũng có ngày hội ngộ.” Mỗi ngày mở mạng, tôi luôn thấy đèn xanh của chàng. Hễ thức dậy là NB luyện chữ. Có lúc làm thơ. Có khi viết truyện. Có hồi nhắn tin với bạn bè. Thú vui văn chương ấy sẽ đưa chàng đến thành công hơn bởi đă chọn nghiệp ” Con tằm th́ phải nhả tơ” đúng không? Giới thiệu với bạn đọc những bài thơ mà NB tâm đắc: Bài thơ t́nh đầu tiên của NGUYÊN B̀NH: ĐỘC HÀNH
~~oOo~~
~~oOo~~
~~oOo~~
Và bài cảm nhận thơ mà NB tâm đắc: Tác phẩm ĐƯỜNG CHÂN TRỜI Phạm Trung Tín
Hơi thở truyện Kiều thơm trang sách. Ngôn ngữ thơ là chất liệu ban đầu trong quá tŕnh sáng tác và sáng tạo một tác phẩm thi ca. Ngôn ngữ thơ được biểu đạt bằng nhiều phương tiện ngôn ngữ, và trong tiến tŕnh phát triển, các thể loại thơ lần lượt xuất hiện… Thể thơ lục bát ra đời gắn liền với đời sống tinh thần và tâm hồn Việt, mà đỉnh cao là Truyện Kiều. Có thể nói thơ Việt truyền thống và hiện đại đều mang ít nhiều dấu ấn của lục bát. Chính v́ vậy, tôi không hề ngạc nhiên khi tập thơ ĐƯỜNG CHÂN TRỜI (ĐCT) của nhà thơ Phạm Trung Tín (PTT) viết theo thể lục bát, mà hơi thở thi ngôn thoang thoảng hương vị truyện Kiều. Xin được phép trích dẫn vài ḍng về anh, nhà thơ PTT, hội viên Hội nhà văn Việt Nam, qua lời giới thiệu của nhà thơ Đặng Nguyệt Anh: “Phạm Trung Tín sống mộc mạc, chân t́nh. Nửa đời sau anh lui về vui thú điền viên…”. “Tâm hồn nhà thơ đă ḥa quyện với thiên nhiên , vạn vật…” “Thật thà tử tế mà vấp phải nghiệp phận éo le. Cuộc sống đang b́nh yên th́ người vợ hiền bỏ anh mà đi, để lại hai đứa con nhỏ. Từ nay gà trống nuôi con…” “Sống hiền rồi cũng gặp lành! Trời bắt anh phải chia ĺa người vợ trước nhưng đă bù đắp, đưa đến cho anh người phụ nữ thứ hai, cũng hiền hậu nết na…” Tôi thở phào nhẹ nhơm và chậm răi bước vào vườn thơ anh, thưởng lăm những nụ hoa đẫm hương lục bát. Dừng chân ở cuối vườn, nép ḿnh trong một khoảng lặng, tôi bắt gặp PTT thả hồn ưu tư cùng thân phận nàng Kiều: Thấp cao lạc bước hồng trần Kiều sao đếm được bao lần được - không? Hồn hoang trắng kiếp không chồng Cứ cười cho cuộc tang bồng nhẹ tênh. Vâng, theo tôi nghĩ, sau bao cuộc phong trần dâu bể, nhà thơ PTT đă nếm trải sự éo le giữa cái tài cái mệnh của một kiếp người, thấm nỗi truân chuyên Thúy Kiều, anh nương theo hồn Nguyễn Du, tâm hồn anh ứa tràn cảm xúc từ chính cuộc đời ba ch́m bảy nổi của ḿnh để cho ra đời tập thơ ĐƯỜNG CHÂN TRỜI với điệu vần lục bát, một thể thơ dễ viết khó hay. Trong tác phẩm ĐCT, lục bát của PTT khoác màu áo mới, màu áo thời đại, dù cái cốt cách hiền lương, mộc mạc vẫn hiện diện trong từng trang viết của anh. H́nh ảnh Mẹ bao giờ cũng được dệt bằng những vần thơ máu thịt nhất của thi nhân. Trong ca dao, mẹ gần gủi, dẻo thơm, ngọt ngào: “Mẹ già như chuối bà hương /Như xôi nếp một như đường mía lau” (Ca dao). Với nhà thơ PTT, h́nh ảnh mẹ lại sống động với bao nỗi nhọc nhằn triền miên từ thuở “lưng xanh”: Lưng xanh cơng nắng triền đê Khói đồng cay mắt bốn bề...Mẹ tôi (b́nh yên bên mẹ) Giá trị của tác phẩm thơ dựa trên sự sáng tạo và vận dụng ngôn ngữ, tạo nên cái đặc sắc, cái mới, sự khác biệt. PTT không rập khuôn so sánh h́nh ảnh Mẹ với những sản phẩm thảo thơm đặc trưng của văn minh lúa nước, mà là những hy sinh tận tụy triền miên từ thuở “lưng xanh” và “cơng nắng” cho đến khi bạc đầu. Ôi, lưng gầy Mẹ tôi qua bao năm tháng “cơng nắng” ban trưa, và khi chiều đến th́ “khói đồng cay mắt” để ḷng mẹ đau đáu “nhớ ṃn cả mắt những ngày con xa”. Chỉ với hai câu sáu tám, ta ghi nhận sự sáng tạo trong ngôn ngữ thơ : lưng xanh, cơng nắng. Điều ngày nói lên sự lao động nghiêm túc trong quá tŕnh sáng tác, tạo ra dấu ấn riêng cho tác giả và thi phẩm. T́nh nghĩa vợ chồng, t́nh yêu lứa đôi trong thơ PTT qua những ḍng lục bát cũng chất chứa những sắc thái khác biệt và mới mẻ. H́nh như, trong ĐCT, nhà thơ viết nhiều về nỗi chia ly khi phu thê âm dương cách biệt mà số phận dành cho anh. Nỗi đớn đau tận cùng trong tim anh vắt kiệt tinh lực và nén thành những vần thơ quặn thắt ruột gan, đau đến xé ḷng: Giật ḿnh gối chiếc đêm đêm Huơ tay chạm phải thinh thênh biển trời… Tôi h́nh dung trong từng đêm vắng, khi người bạn đời đă bỏ anh mà đi, nhà thơ chơi vơi bên gối chăn lạnh lùng, trống trải, đơn chiếc, bất giác huơ tay về phía thân quen, giờ đây không c̣n là hơi ấm của hiền thê đầu ấp tay gối mà chạm phải “thinh thênh biển trời” để chỉ biết tự hỏi vào hư vô trống vắng: Em đi đă mấy mùa rồi Tháng ngày vỡ nửa đứng ngồi ngổn ngang. ĐCT c̣n là một xâu chuổi của tự sự, trở trăn, chiêm nghiệm và triết luận về cuộc đời dâu bể, qua bao biến chuyển của chính cuộc đời nhà thơ : Đường chân trời – nỗi bể dâu Chỉ thơ lưu dấu nỗi đau của đời Lại về kiếp hạt bụi rơi Thơ c̣n ở lại muôn đời nhân gian. (Đường chân trời) Vâng, chúng ta đă mang nghiệp thơ vào thân, chọn nơi gởi gắm và chốn t́m về ẩn náu cũng chính là thơ, là tiếng ḷng thi nhân vắt từ tim óc, tôi tin chắc hẳn nhiều nhà thơ khác cũng đều tâm nguyện như vậy. Qua mấy câu thơ chân t́nh mà anh bộc bạch, tôi thấu cảm được triết lí nhân sinh trong tâm thức anh. Phải chăng kiếp người chỉ là hạt bụi, trăm năm cũng chỉ là một thoáng phù du, và anh tin, tôi cũng tin cái bất hủ chính là những vần thơ tâm huyết để lại cho nhân gian khi ta trở về với cát bui. Theo nhà thơ PTT, cái “thân nghiệp” của con người trước hết là những dây oan trói buộc người ta trong cơi t́nh, để từ đó hạnh phúc và khổ đau, hạnh ngộ và chia ly, con người ngụp lặn trong bể ái, mấy ai thoát ra được lưới t́nh: Cái hôm lỡ bước xuống đời Gian nan thân nghiệp – đầy vơi cơi t́nh (Tự sự) Mang nặng cái thân nghiệp ấy, nhà thơ đă yêu và đă để lại những vần thơ t́nh ngát hương ái ân, ứa tràn diễm mộng, không gian trữ t́nh bát ngát với điệu vần lă lơi say đắm: Tiếng chiều gọi suối chơi vơi Vơng c̣n ru măi những lời hẹn xưa Nụ cười nương rẫy mây mưa Mùi da thịt ấy như vừa đâu đây Chiều nghiêng bóng núi vai gầy Mọng môi em ấm nồng đầy trinh nguyên. (Mùa em vẫn xanh) Tiễn biệt một bạn thơ thân thương đi vào cơi vô cùng, hồn thơ PTT nức nở chân thành, thảng thốt đến nghẹn lời, những câu thơ của một nhà thơ hiện đại bỗng hóa cổ thi ngàn năm, như ta lần giở thư tịch cổ nhân khóc bằng hữu xưa nay: Thế là thôi! Thế th́ thôi! Tà dương đă khuất Bên đồi gió thu Quê nghèo vọng tiếng mẹ ru Đầu ghềnh cuối băi mịt mù sương giăng Vô t́nh gió Hững hờ trăng Nghiệp duyên đă tịnh! Hồn thăng cuối trời. (Huynh ơi) Tôi cho rằng đây là những câu thơ khóc bạn tuyệt bút, khó bắt gặp đâu đó lần thứ hai, bởi cảm xúc anh trong giây phút ấy bay theo hương hồn bạn để thăng hoa về trời. Nhà thơ PTT đi đây đi đó nhiều, tới đâu anh cũng ghi lại được những đặc điểm con người, cảnh sắc đặc hữu vùng miền. Tôi không chắc nhà thơ có phải là một anh chàng lăng tử hào hoa hay không, chỉ biết ánh mắt anh chạm giai nhân là ḷng say đắm, như một tối chạm hương em Đà Lạt: “Khuya rồi Đà Lạt và ta /Chỉ c̣n nghe tiếng thông ḥa gió đêm /Hương chiều c̣n đọng tay em /Rối ḷng nhau đến tóc thèm sương rơi”. Và khi dừng chân bên nhà thờ Đá Sa Pa, chàng lăng tử nghiêng cả trời chiều vào đôi mắt sơn nữ: “Chiều nghiêng vào mắt lá răm /Tôi như lạc giữa trời thăm thẳm mùa”. Hăy tha thứ cho trái tim lăng mạn của nhà thơ PTT, cũng như tôi tự tha thứ cho trái tim dễ xao động của ḿnh, bởi, hăy rộng lượng, người làm thơ vốn được trời ban cho một tâm hồn nhạy cảm, để yêu thương và để phóng bút vào trăng sao. Với quê hương, anh thường thỏ thẻ tự t́nh với sông nước miền Tây quê vợ: “Vô t́nh em một ḍng sông / Tôi đi một cuộc có – không lục b́nh." Hay là: “Từ em đến chợ xa xôi/ Cơn mưa Đồng Tháp ướt người Cần Thơ/Khôn tôi thành kẻ dại khờ/Chợ tan rồi cứ thẫn thờ với sông (Áo bà ba). Những câu thơ tha thiết cứ xốn xang vang vọng trong ḷng tôi. Muốn dừng bút, nhưng tôi không nỡ bỏ qua bài ca hạnh phúc, tôi xin chúc phúc cho cuộc sống lần thứ hai tươi sáng mà cuộc đời dành cho anh: Sáng nào mắt chạm vào nhau Miệng xưng chú cháu mà sau thành đời Ngược chiều định mệnh em ơi Gặp gỡ nhau để ngỏ lời trái tim. .. Trai học giỏi gái lớn khôn Mười lăm năm ấy tôi ơn em nhiều Việc đời c̣n lại bao nhiêu Câu thơ – chén rượu, những điều trăm năm (Hạnh phúc nở hoa) Bạn có nghe mùi trầm hương đêm đọc truyện Kiều thoang thoảng trên những trang thơ của thi phẩm ĐƯỜNG CHÂN TRỜI như tôi đang hít thở? ~~oOo~~
TIỂU SỬ:
-Sách in dưới dạng bản thảo:
-Sách đă xuất bản:
-Sách sắp xuất bản:
Lời kết: Với bút lực như thế( nhất là từ năm 2006 đến nay 2021) và một tâm hồn cùng trái tim đam mê viết lách không ngơi nghỉ, chắc chắn NB sẽ c̣n tung cánh trên đường bay nghệ thuật dài lâu.
Trần Dzạ Lữ
( Xuyên Mộc 12.2021)
|
