Trương Văn Dân

 

CON SỐ TRÊN CÁNH TAY

( Nguyên tác tiếng Ư : un numero sul braccio của Dicia Mariani)
Bản dịch của Trương Văn Dân

 

Dacia Maraini

Dacia Maraini (1936- ) là tác giả của nhiều tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch bản sân khấu thơ và tiểu luận. Năm 1990 tiểu thuyết “ Cuộc đời thật dài của Marianna Ucŕa” của bà đă đoạt giải thưởng văn học Campiello, năm 1999 tác phẩm “Bóng tối” bà đă đoạt giải thưởng văn học Strega, năm 2012 bà c̣n nhận được giải thưởng văn học Campiello về sự nghiệp viết văn.

~~oOo~~

 

Trong chuyến nghỉ hè ở Buenos Aires Mara Grado đi dạo trên con phố lịch sự De Gama và nh́n ngắm các tủ kiếng. Nhưng thật ra đó không hẳn là chuyến nghỉ hè: Bà đă đến Argentina để giúp cô con gái đang gặp khó khăn về sinh nở. Kết quả từ siêu âm cho thấy đứa bé nằm thu h́nh và cuộn tṛn trong bụng mẹ và có sợi dây nhau quấn quanh người như một đ̣n bánh tét.

Chồng của cô con gái là nhân viên của hăng hàng không Alitalia th́ luôn bận việc. Ở nhà có một cô gái người Paraguay giúp việc nhưng công việc để làm th́ rất nhiều mà thời gian th́ như không có đủ.

Thế nhưng khi cô con gái Teresa nằm ngủ và hai đứa con nhỏ đi ra ngoài với cô giúp việc th́ bà cũng có chút thời gian để đi dạo.

Bà bước đi nhẹ nhàng và có cơn gió nhẹ làm chiếc váy vỗ nhẹ vào đầu gối. Bầu trời màu thanh thiên trong như một mặt kính trong suốt và mặt trời chiếu xuống ấm áp và ôn hoà. Mara Grado hít một hơi dài, đă bao lâu rồi bà không cảm thấy tự do và thanh thản, những khó khăn nghề nghiệp như trở thành nhỏ bé và vô nghĩa trước hằng triệu sóng biển, khi một ḿnh bà giữa ḷng một thành phố lạ có những con người đang nói một thứ ngôn ngữ nhịp nhàng nghe như tiếng hát.

Nhưng đây rồi, trước mắt bà hiện ra một cửa hàng sáng rực, trên các kệ có chưng bày những món hàng bằng mă năo giữa những hoa hồng và hoa đinh tử hương, màu xanh da trời và xanh nước biển, màu xanh ve chai và màu đen. Đó là những bộ chén, đĩa, gạt tàn, b́nh hoa, những con rùa, con voi, con két… tất cả làm bằng đá trong suốt.

“Hay ḿnh mua một thứ ǵ để làm quà cho con gái?” bà suy nghĩ khi nh́n thấy một cái b́nh đựng nước bằng mă năo màu xanh có những đường viền đồng tâm màu xanh nước biển.

Đẩy cánh cửa kiếng bà nghe tiếng chuông gió làm bằng các ống kim loại kêu lanh canh. Và chưa kịp nh́n kỹ người đứng sau quầy bà đă chỉ tay về hướng chiếc b́nh. Cầm nó trên tay, bà quan sát và nghĩ là nó như được làm bằng màu trời mà bà vừa bỏ ở bên ngoài cửa tiệm rồi chợt nghe giọng nói “bà có thấy có thích không?”.

Như vừa có một ngọn roi quất vào chân. Trong cửa hàng sáng rực bỗng như có một đám mây đen đang chùng xuống. Mà tại sao? Cái ǵ đă làm bà cảnh giác? Giọng nói của người đàn ông trước mặt, vâng, chính là điều ấy: một cái giọng ngoại quốc, có cái chữ “k” kéo dài cùng với nguyên âm méo mó. Bà không dám ngẩng đầu lên. Sợ phải thấy cái điều mà bà không muốn thấy.

Vài phút hoảng loạn. Định bước nhanh ra ngoài để tránh nh́n vào mặt người chủ của giọng nói. Nhưng sau đó là một quyết định can đảm: “Phải nh́n thẳng vào mặt để xem có phải là hắn không!”

Mara Grado nhướng đôi mắt nghi ngờ và bắt gặp cái nh́n của một người đàn ông lớn tuổi, thân thiện, đang mỉm cười. Không, không thể nào là hắn, bà nghĩ. Và bà lại cúi xuống ngắm nghía cái b́nh nước có màu xanh da trời. Trái tim trong lồng ngực bà đang quay như con vụ. Người đàn ông vô t́nh không biết, ông cứ tiếp tục nói về chất lượng của món hàng “loại đá cổ, được khai tác từ trung tâm trái đất, được người ta gọi là mă năo xạ hương, dân da đỏ cho rằng nó có thể chữa lành các vết thương…”
Thế th́ không c̣n nghi ngờ ǵ nữa: Giọng nói đó chính là của Hans Kurtman, một kẻ tàn bạo nhất trong trại tập trung của SS Đức. Mara cúi đầu nh́n cái vật đang cầm trong tay, đầu óc hoang mang. Bấn loạn. Dù có muốn bà cũng không thể di chuyển đôi chân, nó sắp quỵ xuống.

Người đàn ông vẫn nh́n bà mỉm cười thân thiện. Thấy mặt bà tái xanh, ông hỏi bà có cần uống nước không. Nước? Nước? Chữ ấy đang ghim trong đầu bà như một cái đinh: nước!

“Không, tôi không cần nước.” ông có thể nói cho tôi biết tên của ông không?”

Trời, cái câu hỏi ngu ngốc! Chắc chắn là nếu sống ở đây th́ hắn đă đổi tên đổi họ từ lâu rồi. Nhưng dù thế nào th́ hắn cũng không thể bỏ được cái dấu giọng đặc sệt của người Đức. Lúc này bà nh́n cái bàn tay của hắn tuy có hơi sần sùi nhưng được chăm sóc rất công phu, các móng được cắt ngắn. Làm thế nào bà có thể quên được đôi tay đó?

Những h́nh ảnh, trái với ư muốn, cứ trồi lên trước mắt bà. Hans Kurtman trong trang phục của một nhân viên SS, tóc luôn được chải bóng và hất ngược ra phía sau và cái cổ tuy nhỏ nhưng cứng cáp. Một gă đàn ông lịch sự, luôn đi nhón gót để khỏi lấm đôi ủng v́ bùn trong sân trại.

Hans Kurtman thường đi tuần với một chiếc roi da trên tay và “zac” trong lúc bất ngờ nhất hắn quất chiếc roi vào chân, lên mặt hay lên ngực kẻ xấu số. “Tên kia, sáng nay đôi guốc mày bẩn quá! Xấu hổ chưa!” Mà làm thế nào để có thể giữ được đôi guốc sạch sẽ trong một vũng lầy?

Bà đă từng t́m lời chống chế biện hộ nhưng hắn không cho bà nói hết lời: một cú quất của chiếc roi da đă làm lời nói bị gián đoạn. Máu chảy ṛng ṛng từ vết thương trên miệng.

Một buổi sáng, Hans Kurtman mày râu nhẵn nhụi, đang cúi xuống một em bé vừa bước xuống xe lửa chở hàng trăm người Do Thái sau một hành tŕnh dài 3 ngày ba đêm mà không có thức ăn hay nước uống. Đứa bé quấn quanh người một chiếc áo khoác rộng quá khổ. Trên ngực nó có gắn một ngôi sao vàng. Khi nó bước xuống chiếc mũ lưỡi trai rơi xuống đất. Viên sĩ quan cúi xuống nhặt và đặt lên đầu bé. “Trời lạnh, cháu nên đội mũ” gă nói thế và đứa bé nh́n gă với ánh mắt biết ơn. Ngay lúc ấy có tiếng gọi của một người đàn bà. Đứa trẻ quay đầu và sắp chạy về phía người mẹ trẻ. Nhưng một cánh tay gân guốc của một cô giám thị kéo bà vào hàng của đám người đang đi về phía dăy nhà lều. Hans Kurtman nắm chặt bàn tay đứa bé đang cố sức quẫy đạp để chạy về hướng mẹ. Viên sĩ quan gh́ đứa bé vào ḷng và nói với nó bằng giọng vỗ về rằng tất cả đều ổn và lát nữa mẹ nó sẽ trở về và bây giờ ông sẽ dẫn bé đi tắm, “weine nicht… Alles ist gut” ông nói vào tai đứa bé “đừng có khóc”.

Cũng với cái giọng thân thiện và lịch sự ấy ông ta tiếp tục nói về những ưu điểm và chất lượng của mă năo Argentina.

Sau khi an ủi em bé Hans Kurtman cầm tay dắt nó đến chỗ tắm. Gă đưa cho thằng bé cục xà pḥng rồi đẩy nó đến nơi thay quần áo. Đứa bé hoảng sợ nhưng gă trấn an bằng “weine nicht” “ mẹ đang đợi cháu, tắm nhanh rồi quay lại kẻo mẹ trông”.

Lúc này th́ đứa bé đă cởi quần áo, trần truồng, nó có cái bụng hơi to, hai cái tai h́nh cánh quạt, bờ vai gầy và cái cổ xanh xao, dơ bẩn. Hans Kurtman kéo tay nó dẫn vào pḥng tắm. Sau lưng họ có một đống thi thể, hằng trăm đứa bé thuộc đủ quốc tịch: Ba Lan, Đức, Pháp và Hoà Lan. Cửa pḥng tắm khép lại che khuất các bờ vai trần và bàn tay nắm chặt miếng xà pḥng lừa dối. Thay v́ phun nước, từ những ṿi sen gắn trên tường đang phun ra một loại hơi độc, đó là khí Zyclon B và sau vài phút có thể bóp chết mọi tiếng kêu gào, run rẩy hay nôn mửa từ những chiếc cổ họng bị ngạt thở.

Bằng tất cả sự tử tế Hans Kurtman đă hoàn thành “sứ mệnh” của một người lính qua các pha tŕnh diễn, dù là áp dụng những quy tŕnh kêu gọi ở ngoài trời, quất roi da làm tội nhân chảy máu hay an ủi một em bé trước khi đưa nó vào pḥng hơi ngạt.

Thời đó Mara Grado chỉ mới 15 tuổi. Bà được sống sót nhờ có một thân h́nh khoẻ mạnh. Khi chuyển đến trại bà được đưa vào làm việc ở xưởng sản xuất đạn. Bà bị bắt muộn, vào tháng 9 năm 1944 v́ có một tên bạn làm chỉ điểm nơi ẩn náu ở thành phố Torino. Lúc đó người Đức đang rất cần nhân công nên quyết định đưa tất cả những nạn nhân Do Thái khoẻ mạnh đi làm việc không công và sau “chiến thắng” mới đưa vào ḷ sát sinh.

“Thưa bà, bà không khoẻ à?” Giọng nói tử tế và thân thiện, có phần lo lắng của người đàn ông đứng sau quầy.

“Hans Kurtman” bà Mara Grado lẩm bẩm trong miệng và đột nhiên hoảng sợ. Nếu bây giờ lăo giết ḿnh? Nếu lăo ta đánh ḿnh? Nếu lăo lấy roi da và quất lên mặt ḿnh?

Khuôn mặt người đàn ông trắng bệch. Nhưng sau một giây ông lấy lại b́nh tĩnh và nhỏ giọng.. “Tôi là Georgy Ricciotto. Là người Áo, vùng Tirolo. Xin lỗi, bà đang t́m ai à?”

“Hans Kurtman, tôi đă nhận ra ông. Ông không c̣n làm tôi sợ nữa đâu. Không sợ đâu!”

“Thưa bà, bà nhầm người rồi. Tôi là Georgy Ricciotto”.

“Chính là ông! Tôi đă nhận ra giọng nói của ông, hai bàn tay ông. Tôi c̣n nhớ cái ngày mà ông cúi xuống cậu bé đến từ Amsterdam. Ông đă hỏi tên và cậu bé mỉm cười đáp “Hans” “như tên tôi à” ông đă nói như thế. Sau đó ông kéo cậu bé đi tắm”

“Bà lầm rồi, thưa bà” ông ta đáp bằng cái giọng đều đều, như thể cố thuyết phục ḿnh hơn là thuyết phục người đối diện.

“Tôi c̣n nhớ cái ngày mà cô bạn tôi Marlene không được khoẻ trong lúc nghe điểm danh, cô té quỵ xuống đất và ông đă ra lệnh cho cô ấy đứng lên. V́ không đứng lên nổi nên ông đă bắn một phát vào đầu cô. Ông c̣n nhớ đôi chân cô ta giăy dụa như thế nào không? Cô ấy không thể chết ngay. Và ông đă không thèm phí viên đạn thứ hai. Ông cứ tiếp tục điểm danh trong khi cô ấy tiếp tục quằn quại ở dưới đất trước mặt tất cả chúng tôi đang run v́ lạnh và kinh hoàng. Đó là người bạn gái duy nhất mà tôi có ở trong trại tập trung. 15 tuổi, như tôi lúc ấy. Và ông đă giết chết. Và bây giờ ông đứng ở đây, như một công dân lương thiện để hưởng thụ số tiền lương kiếm được”.

“Thưa bà, tôi bảo đảm với bà là…” gă tiếp tục, kiên nhẫn.

“Ông đừng diễn kịch nữa với tôi, vô ích. Dù có trải qua ngh́n năm tôi vẫn nhận ra ông”.

Bây giờ hắn sẽ giết ḿnh. Hắn sẽ nhào đến và đánh ḿnh đến chết. Bà Mara nghĩ, cái bà Mara khác, người mà trong đầu vẫn đang tiếp tục nghĩ ḿnh là người đàn bà đang lê đôi guốc nặng nề trong vũng bùn tuyết bẩn thỉu ở trong trại tập trung vào cái thời điểm tháng 9 năm 1944.

Bà đă từng làm mọi cách để quên đi hay ít ra cũng không để cái quá khứ khốn nạn ấy ám ảnh và đeo đuổi ḿnh. Bà đă lấy chồng, sinh được hai con. Bà đă t́m được một công việc, bà đă có những vui thú và thoả măn và bây giờ bà đang chăm sóc đứa cháu ngoại, một sự tuần hoàn b́nh thường giữa các thế hệ.

Nhưng cái gă đàn ông này đang làm đảo lộn mọi trật tự trong nội tâm bà: sự b́nh an đă biến mất, hồi ức như con rồng trong tâm trí bà, như con sói đang tàn nhẫn đuổi theo bà.

Gă đàn ông khép ḿnh trong im lặng như thể bị xúc phạm. Ông đang diễn vai của người có trước mặt là một mụ điên và chưa biết xử trí ra sao. Gă dang hai tay, nhướng mắt và thổi x́ hơi như thể muốn nói “sao tự nhiên sáng nay lại gặp cái mụ điên này!”

Mara Grado kéo ống tay áo và ch́a cánh tay ra trước mặt để cho gă thấy hàng chữ số: 4448327. Gă đàn ông thoáng giật ḿnh. Như thể vừa nh́n thấy chuỗi số xăm trên cánh tay vừa xác minh là bà khách không chờ đợi này một sự thật lịch sử, một nh́n nhận thực tế.

“Có lẽ ngày xưa tôi đă là người đàn ông đó” bà nghe giọng nói th́ thầm và xâu hổ của ông ta “nhưng bây giờ th́ không thế nữa… Con người thay đổi, biến đổi. Tuổi già rồi cũng đến với tôi, thưa bà, người được sống sót và trở về từ trại tập trung Auschwitz. Tại sao bà lại có mặt ở nơi đây? Tại sao cuộc đời bà có thể gặp lại tôi? Chúng ta có chung cái ǵ ngoài cái hồi ức xa xôi của chiến tranh và như đă chết lâu rồi?”.

Bằng thái độ tử tế ông ta đẩy chiếc ghế về phía bà, nhưng Mara từ chối. “Hắn đang đổi chiến thuật” bà nghĩ  “và định lừa gạt ḿnh đây!”

“Tôi không c̣n là Hans Kurtman nữa. Người thanh niên ấy đă chết và được chôn rồi. Bây giờ tôi là Georgy Ricciotto. Cái tên mới này, tuy giả nhưng nó khá phù hợp với tôi và đă trở thành máu thịt. Tại sao bà cũng không t́m cách quên đi? Nhất là lúc này bà đang có một cuộc sống an lành, chỉ cần nh́n khuôn mặt bà là thấy ngay điều đó. Tại sao bà lại muốn đạp đổ tất cả với một việc tŕnh báo ngu ngốc và vô nghĩa?”

Mara Grado không có nói đến việc tŕnh báo nhưng hiển nhiên là gă đă đoán ra ư định đó. Vâng, tôi sẽ tŕnh báo, bà nghĩ, mà tŕnh báo với ai đây?

“Mặt khác, tôi bảo đảm với bà là nếu người ta có tin lời bà th́ họ cũng không thể bắt được tôi đâu. Ngày mai tôi sẽ biến mất như đă từng biến mất bao lần. Và bà không có nhận được ǵ ngoài việc ngăn cản một lăo già, không cho lăo được sống an lành vào những năm cuối đời.”

“Nhưng tôi sẽ t́m ra ông, Hans Kurtman ạ, bởi v́ tôi muốn ông bị trừng phạt, dù quá muộn màng, nhưng điều này không quan trọng. Sau chiến tranh chúng tôi đă t́m ông khắp nơi. Có người nói rằng ông đă chết. Nhưng ông đă trốn đến đây. Tôi không muốn ông chết, tôi chỉ muốn ông bị tống giam vào tù để suy nghĩ về những tội ác của ḿnh trong quá khứ.”

“Tại sao bà cứ kiên tŕ đến thế? Bà không có một chút xót thương nào sao? Bà không biết tha thứ cho một lăo già tội nghiệp và bệnh tật hay sao? Tôi chỉ c̣n sống được vài năm nữa thôi, sau hai lần giải phẩu v́ bệnh ung thư. Tại sao bà muốn mang lại đau đớn cho các con tôi mà chúng chẳng hề có tội lỗi ǵ?”

“Vậy cậu bé người Hoà Lan mà ông nắm tay và kéo vào pḥng hơi ngạt th́ có tội ǵ?”

“Đó là bổn phận của tôi, chiến tranh buộc chúng tôi phải tự vệ.”

“Tự vệ từ cái ǵ? Từ những đứa bé?"

“Tự vệ từ sự xâm lược của cộng sản.”

“Như thế là viên sĩ quan Hans Kurtman giờ đă già, lăo đă thay tên, thay nơi ở, thay đổi ngôn ngữ và nghề kiếm sống nhưng ông ta cũng chẳng học được ǵ, ngay cả việc được một lần nói ra sự thật với chính ḿnh và cứ luôn mồm nói ra những công thức giả dối?”

“Tôi đă học cách sống cho chính ḿnh. Không làm phiền một ai; Những ư tưởng tôi chỉ giữ cho riêng ḿnh. Cả kư ức cũng thế. Bà không thể đến đây để huỷ diệt tất cả chỉ v́ một ư muốn báo thù ngu xuẩn.”

“Ít ra ông cũng có thể nói ra một lần là ḿnh rất tiếc chứ!”

“Đáng tiếc về việc ǵ, thưa bà? Mỗi người mỗi định mệnh. Bà đi tŕnh báo đi, nếu bà muốn. Tôi chắc là có nhiều người trong cảnh sát hay quân đội đều suy nghĩ như tôi thôi. Đi đi, và hăy để tôi yên.”

Mara Grado cảm thấy là nước mắt đang trào lên khoé.

Một sự thương hại kinh tởm cho chính ḿnh, cho cậu bé người Hoà Lan có tên Hans, cho cái gă đàn ông ngu xuẩn và kiêu ngạo… và trái tim bà như thắt lại. không thể có thứ ngôn ngữ nào nằm giữa đao phủ và nạn nhân, bà nghĩ, dù 50 năm đă trôi qua.

Bà cố thu hết nước bọt trong miệng và phun thẳng vào mặt gă nazist với sức mạnh của ḷng khinh bỉ, sau đó bà kiêu hănh bước về phía cửa.
 

Milano 8- 2021

Năm covid thứ hai.
 

 

art2all.net