Trương Văn Dân

 

CUỘC PHIÊU LƯU CỦA ĐÔI VỢ CHỒNG

Nguyên tác : L’avventura di due sposi
Của Italo Calvino ( Italia)
Trương Văn Dân chuyển ngữ

 

         

Italo Calvino (1923-1985) là một trong những nhà văn Ư quan tâm đến nhiều lĩnh vực và có ảnh hưởng đến chính trường, văn học và văn hoá Ư vào những năm sau chiến tranh.

Sinh năm 1923 tại Santiago de Las Vegas, Cuba: Cha ông là một nhà nông học và mẹ là một nhà sinh vật học. Họ sống và mở một vườn thực vật nhiệt đới tại Cuba nhưng sau một trận băo (1925) làm đổ nát nhà cửa và khu vườn này, họ quyết định quay về Ư và sống tại thành phố biển San Remo thuộc vùng Liguria, Italia.

Ngay từ thời trung học ông đă kết bạn thân thiết với Eugenio Scalfari và Eugenio Curia, sau này đều trở thành những nhà văn và trí thức lỗi lạc của Ư. Nhưng quan hệ quan trọng nhất trong văn nghiệp của ông là khi theo học văn khoa ở Torino, ông quen thân nhà văn nổi tiếng Cesare Pavese, sau trở thành người hướng dẫn và cũng là “độc giả đầu tiên” cho nhiều trang viết của ông.

Là tác giả của nhiều tiểu thuyết, tập luận văn, ông c̣n chủ biên rất nhiều công tŕnh văn học quan trọng. Bắt đầu xuất bản từ năm 1947, ông đă đoạt nhiều giải thưởng và vinh dự lớn như sau: giải Viareggio 1957; giải Bagutta, 1959; giảiVeillon, 1963; giải Feltrinelli về truyện kể, 1972; viện sĩ danh dự của Hàn Lâm Viện Nghệ Thuật và Văn Chương Hoa Kỳ, 1975 giải Premio Riccione (Italy), 1984. .. Cùng với nhà văn Vittorini ông chủ biên tạp chí Menaḅ.

Ngoài việc sáng tác, ông c̣n là một nhà phê b́nh rất tên tuổi và cũng là nhà văn Ư trong thế kỷ 20 được dịch nhiều nhất ở Anh và Bắc Mỹ. Sau giải thưởng quốc tế Formendor ở Maiorca, năm 62, trong cuộc gặp gỡ với các nhà văn quốc tế ông đă gặp nữ phiên dịch nguời Argentina Esther Judith Dinger, thường được thân mật gọi là Chiquita và hai năm sau(1964) lấy bà làm vợ. Đám cươi được tổ chức tại Cuba nhưng họ về sinh sống tại Roma. Trong thời gian ở Cuba ông có gặp Che Guavara và về sau này ông có viết về cái chết của nhân vật này.Ông đă cộng tác với nhà xuất bản Einaudi và thành lập hội thân hữu Ư- Cuba.

Ông mất ngày 19-9-1985 tại bệnh viện Siena v́ chứng xuất huyết năo.

 

Các tác phẩm chính :

Phần lớn tác phẩm của Calvino là kiệt tác: bộ ba tiểu thuyết với tên gọi chung “Tổ tiên của chúng ta” gồm “Tử tước bị phân đôi ” (1952), “Nam tước leo cây” (1957) và “Hiệp sĩ không hiện hữu” (1959); “Cosmicomics” (1965); “Những thành phố vô h́nh” (1972), và đặc biệt là “Nếu một đêm đông người lữ khách…” (1979).

Sau khi ông mất, ba tác phẩm khác của ông cũng được lần lượt xuất bản: “Dưới bóng mặt trời Giaguaro”, “Con đường ở San Giovanni” và “Trước khi bạn nói sẵn sàng”.


Câu chuyện sau đây được viết về một gia đ́nh Ư vào những năm sau đệ nhị thế chiến. Sự bùng nổ công nghiệp đă giúp nước Ư thoát khỏi những tàn phá của chiến tranh và mau chóng trở thành một trong những nước phát triển ở Âu Châu. Thế nhưng về phương diện xă hội, tinh thần đoàn kết, gắn bó truyền thống của gia đ́nh Ư đă bị biến đổi và có nguy cơ bị phá vỡ.

Được viết từ năm 1958. Sự cảnh báo của Calvino đă đặt các nhà nghiên cứu trước vấn đề lương tâm và những năm tiếp đó ( 1961) nhiều trí thức Ư đă tham gia trong các thảo luận về đề tài “ Văn Học và Công nghiệp ”.
 

~~=oOo=~~



          Công nhân Arturo Massolari làm ca đêm, công việc của anh chấm dứt vào sáu giờ sáng. Để về nhà, anh phải đi một quăng đường dài. Những khi trời tốt anh đi bằng xe đạp c̣n lúc có mưa hay những tháng muà đông anh phải dùng xe điện. Anh về đến nhà trong khoảng sáu giờ bốn mươi lăm đến bảy giờ, nghĩa là trước hoặc sau tràng chuông báo thức mà vợ ḿnh, cô Elide, đă cài đặt.

Có hai thứ tiếng động vang lên cùng lúc: tiếng chuông báo thức và tiếng chân của chồng bước vào nhà. Hai thứ tiếng động đó chồng chất trong đầu Elide, cùng đến trong giấc ngủ say, mà cô c̣n muốn kéo dài thêm bằng cách áp sát mặt vào chiếc gối. Sau đó cô bước xuống giường, mắt nhắm mắt mở cho hai tay vào chiếc áo choàng, và những sợi tóc phủ loè xoè xuống mắt. Cô đi xuống nhà bếp và thấy Arturo đang lấy từ túi xách các thứ mà anh mang đến hăng: chiếc cà mèng đựng thức ăn, b́nh thermos…và những chiếc hộp không rồi đặt chúng trong chậu rửa bát. Lúc đó anh cũng vừa đốt bếp để pha cà phê. Biết chồng đang nh́n, Elide cảm thấy bối rối. Cô mở to mắt và muốn đưa hai tay lên che đầu, cứ như mỗi lần cô đều xấu hổ cho cái h́nh ảnh đầu tiên mà chồng nh́n thấy mỗi khi bước vào nhà, đầu tóc cô luôn rối bù trên khuôn mặt ngái ngủ. Khi hai người ân ái hay ngủ chung th́ là chuyện khác, buổi sáng khi thức dậy, cả hai cùng phờ phạc và có chung cảm giác thiếu ngủ như nhau.

Có đôi khi Arturo bước vào pḥng ngủ để lay thức vợ, anh c̣n mang cho cô tách cà phê nóng trước khi chuông báo thức reo; nhưng lúc đó mọi sự đều rất tự nhiên, vẻ nhăn nhó lúc cô thức giấc trông giống như một sự lười biếng ngọt ngào, cô ưỡn người, hai cánh tay trần duỗi ra và cuối cùng cô quàng vào cổ chồng một cách âu yếm. Họ ôm nhau. Arturo c̣n mặc trên người chiếc áo khoát và lúc anh đến gần là cô hiểu ngay thời tiết hôm đó: trời mưa, có sương mù hay tuyết, tùy theo hơi lạnh giá hay sự ẩm ướt trên người anh. Tuy vậy cô vẫn hỏi: “Thời tiết thế nào, anh?” và lúc ấy anh bắt đầu than thở, kể lể về những khó khăn đă gặp. Anh thường bắt đầu từ đoạn cuối: hành tŕnh trên xe đạp, thời tiết khi vừa bước ra khỏi xưởng, nó khác với chiều hôm trước ra sao rồi những bực bội trong công việc và những chuyện ngồi lê đôi mách trong hăng xưởng…

Vào giờ đó căn nhà chỉ vừa được sưởi ấm, nhưng Elide cũng phải khoả thân, rùng ḿnh bước vào pḥng tắm. Sau đó anh chồng cũng vào theo, b́nh tĩnh cởi đồ, chậm răi kỳ cọ, và chăm chú xoá những vết dầu trong xưởng máy. Cứ thế, cả hai trần truồng và lạnh lẽo, đứng quanh cái bồn rửa nhỏ xíu, thỉnh thoảng họ đụng, đẩy nhau hay giật lấy cục xà pḥng, ống kem đánh răng và tiếp tục nói với nhau những điều cần nói; Cũng có lúc họ biểu lộ vài cử chỉ thân mật, giúp nhau kỳ lưng, khe khẽ vuốt ve và cuối cùng ôm lấy nhau một cách vội vă. Nhưng bất th́nh ĺnh Elide kêu lên: “Chúa ơi! Mấy giờ rồi vậy?” rồi vội vă chạy đi mang vớ, mặc váy, vừa đứng soi mặt trước tấm kính trên bàn phấn vừa đưa bàn chải chạy lên chạy xuống trên mái tóc bù, hai hàm răng c̣n cắn chặt cái kẹp tóc. Arturo bước đến sau lưng vợ, đốt một điếu thuốc và nh́n vợ đang đứng bên ḿnh, mỗi lần rít thuốc anh đều cảm thấy bối rối v́ đứng đấy mà không biết phải làm ǵ. Cuối cùng Elide đă sẵn sàng, cô vội tṛng lên người chiếc áo khoát, hôn vội chồng rồi mở cửa, chạy nhanh xuống cầu thang.

C̣n lại một ḿnh Arturo theo dơi tiếng chân của Elide bước trên các bậc thang cho đến khi không c̣n nghe thấy và anh vẫn tiếp tục theo dơi bằng suy tưởng tiếng nhún nhảy vội vă trong sân, tiếng mở cửa chính của toà nhà, tiếng chân bước trên vỉa hè cho đến tận trạm dừng xe điện. Riêng tiếng bánh sắt trên đường ray th́ anh nghe rất rơ khi nó rít lên để dừng lại, và tiếng động khô khốc của bàn đạp khi có người leo lên. “May quá, cô ấy đă bắt kịp”, anh nghĩ và thấy vợ ḿnh đứng chen chúc giữa đám công nhân đông đảo, nam và nữ, trên xe số 11 đang chở họ đến nhà máy như mọi ngày. Anh dụi tắt điếu thuốc, đứng lên khép hai cánh cửa sổ, căn hộ tối sầm lại và anh đi ngủ.

Chiếc giường ngủ vẫn như lúc Elide đứng dậy, nhưng về phần giường của ḿnh, Arturo thấy nó vẫn c̣n nguyên, như vừa mới trải giường. Leo lên giường, anh nằm ngay ngắn ở phần ḿnh, nhưng lát sau lại tḥ một chân qua phía bên kia, nơi có hơi ấm của vợ, sau đó anh c̣n tḥ thêm chiếc chân kia nữa…và cứ thế dần dần anh lăn người di chuyển toàn thân sang phần giường của vợ, trong cái hơi ấm được giữ lại ở cái chỗ lơm có h́nh dạng của thân h́nh Elide. Anh áp má vào chiếc gối của vợ để cảm nhận mùi thơm của cô và thiếp dần vào giấc ngủ.

Buổi chiều khi Elide trở về nhà cô thường thấy Arturo đang quanh quẩn trong nhà: Anh đang đốt ḷ sưởi hay nấu nướng cái ǵ đó. Anh thường làm một vài việc trước bữa cơm chiều, như trải lại giường nằm, quét dọn chút đỉnh hay ngâm quần áo để chờ vợ về giặt. Nhưng Elide thấy mọi việc chồng làm đều rất qua loa. Cô quá biết chồng ḿnh cẩu thả và ít quan tâm đến những việc này: những ǵ anh làm thực ra chỉ để đánh lừa thời gian trong lúc chờ vợ về, như để giúp vợ chút ít khi anh vẫn c̣n ở nhà, trong lúc bên ngoài đèn đường đă bật sáng và vợ đang hối hả đi từ cửa tiệm này sang cửa tiệm khác trong sự nhộn nhịp khác thường v́ đó là thời điểm các bà nội trợ đang vắt chân mua sắm những thứ cần thiết cho bữa cơm chiều.

Cuối cùng Arturo nghe tiếng chân vợ bước lên cầu thang, tiếng vang hoàn toàn khác tiếng động vào ban sáng, lúc này nặng nề hơn bởi cô bước từng bước mệt mỏi sau một ngày làm việc và c̣n phải mang những túi thức ăn vừa mua được. Anh mở cửa bước ra hành lang, đỡ lấy các thứ cho vợ, rồi cả hai cùng bước vào nhà và tṛ chuyện. Chưa kịp cởi áo khoát cô vợ đă ngồi phịch xuống chiếc ghế trong nhà bếp trong khi chồng lấy thức ăn từ túi xách ra. Ngồi nghỉ một lát rồi Elide kêu khẽ “ Thôi, làm cái ǵ đi !” vừa nói cô vừa đứng lên, cởi áo khoát và thay quần áo mặc trong nhà. Cô bắt đầu nấu bữa ăn tối cho hai người, sau đó chuẩn bị bữa ăn nhẹ để chồng mang vào nhà máy cho giờ nghỉ giải lao vào một giờ khuya và bữa điểm tâm cho ḿnh để mang theo vào sáng hôm sau ; Ngoài ra cô c̣n phải sửa soạn sẵn sàng bữa cơm cho chồng vào ngày mai lúc anh thức giấc.

Elide vừa làm, thỉnh thoảng cô ngồi nghỉ vài giây trên chiếc ghế mây trong nhà bếp và nhờ chồng làm giúp vài điều ǵ đó. Nhưng anh chồng vẫn c̣n đang nghỉ nên chỉ đi quanh quẩn, có lẽ anh cũng muốn làm tất cả mọi việc ấy, nhưng lơ đăng, đầu óc bỏ tận đâu đâu. Trong những lúc như vậy, giữa hai vợ chồng có khi xảy ra va chạm, nói với nhau những lời bực tức bỡi v́ cô vợ muốn chồng chú ư hơn về những ǵ đang làm, tập trung hơn hay gần gủi với ḿnh hơn, đến gần bên ḿnh, an ủi ḿnh nhiều hơn. Nhưng anh chồng, sau lúc phấn khởi v́ vợ đă về nhà, đầu óc anh thả rông ra ngoài, anh muốn mọi việc được làm sớm v́ anh cũng sắp phải đi làm.

Khi dọn thức ăn lên bàn, tất cả đều nằm trong tầm tay để cả hai khỏi phải đứng lên nữa, th́ cũng chính là lúc hai người cảm thấy thấm thía v́ có quá ít thời gian để sống gần nhau, buồn đến nỗi không ai đưa nổi muổng thức ăn lên miệng. Họ chỉ muốn ngồi đó mà nắm tay nhau.

Dường như tách cà phê chưa kịp uống cạn th́ anh chồng đă đứng sau chiếc xe đạp, kiểm tra xem có c̣n thiếu thứ ǵ không. Họ ôm nhau. H́nh như chỉ lúc đó Arturo mới cảm nhận thân h́nh mềm mại và nóng ấm của vợ ḿnh. Anh vác lên vai chiếc xe đạp và cẩn thận bước xuống cầu thang.

Elide đứng rửa chồng chén bát. Cô nh́n từ đầu đến cuối những việc nhà mà chồng làm khi cô vắng mặt rồi khe khẽ lắc đầu. Bây giờ th́ anh ấy đang đạp xe trên một con đường tối tăm, có những cột đèn thưa thớt. Có thể anh đă đi qua khỏi trạm ga.

Elide tắt đèn, đi ngủ.Từ phần giường của ḿnh, cô đưa một chân về phía chồng để t́m hơi ấm, nhưng mỗi lần như thế cô đều nhận thấy nơi ḿnh nằm là ấm nhất, dấu hiệu là Arturo cũng đă ngủ ở chỗ này và ḷng cô dấy lên một niềm thương cảm.

Trương Văn Dân chuyển ngữ
9-9-2009

_____

a2a mời xem phim :

L'avventura Di Due Sposi (2002)

 

art2all.net