Trương Văn Dân

 

ĐỜI ĐỔI THAY BIẾT BAO LẦN

 


          Buổi sáng “cafe liên lục địa”, anh Đặng Châu Long cao hứng ngâm bài thơ “nhật kư Chinese Virus” của nhà thơ Nguyên Cẩn vừa sáng tác, ngôn ngữ như vẽ lên một bức tranh buồn và đầy lo ngại trên toàn thế giới:

…nhưng từ Milan qua Teheran chưa qua ngày u ám,

gió đưa mùi cồn hay tử khí bay xa.

khi b́nh yên là từ ngữ của hôm qua,

Cali hay New Delhi nỗi sầu lại mọc.

không thấy bóng trẻ thơ trên đường đi học...

Th́ Ngọc Anh bất chợt hỏi :

... Khi b́nh yên là từ ngữ của hôm qua..., thế th́ những ngày tới sẽ ra sao?

Câu hỏi trống không, nhưng tôi biết là cô em này đang muốn tôi trả lời.

Tôi ngồi trầm ngâm và nghĩ, thế giới đă thay đổi bao lần và sau mùa dịch chắc chắn cũng sẽ thay đổi nữa. Tất cả chúng ta rồi sẽ phải thích ứng với một cách sống khác, thay đổi cách nh́n, sản xuất hay làm việc. Tất nhiên, đây đó vẫn c̣n người tin rằng là khi mùa dịch đi qua th́ rồi mọi thứ sẽ trở lại “b́nh thường”.

Nhưng bao giờ hết dịch? Chưa ai nói được điều ǵ và những con số lây nhiễm, chết chóc ở mọi nơi trên thế giới mỗi ngày mỗi tăng, như bản tin trong thời chiến.

Khi nh́n những con số, tôi cảm giác như ḿnh đang ở trong thế chiến thứ ba: cuộc chiến chống lại một kẻ thù bé tí. Chiến tranh vi trùng: Chỉ trong ṿng 2 tháng mà đă có 1 tỷ người bị cách ly, bị vô hiệu hóa trên toàn thế giới!

Nhiều người đă chết mà không có cái ân huệ là phút cuối được nh́n mặt người thân. Họ cô độc đi từ giường bệnh đến ḷ thiêu, có khi trên những chiếc xe quân đội!

Tất nhiên, ai rồi cũng phải chết. Nhưng đứng trước cơn đại dịch mạng người quá mong manh bởi một kẻ thù nhỏ bé, và điều này chắc sẽ làm chúng ta nh́n lại thái độ sống và ư thức của ḿnh về những giá trị mà ḿnh từng theo đuổi và chắc rồi cũng sẽ ngộ ra: không có ǵ quư hơn mạng sống, t́nh gia đ́nh và t́nh đồng loại.

Tôi vừa từ Sai G̣n về trong tâm dịch vào những ngày toàn quốc cách ly ở Ư, trao đổi với bạn bè qua điện thoại và hiểu ra đang có một sự thay đổi tận gốc trong tâm họ. H́nh như ai cũng biết là phải can đảm nhận lấy hậu quả của những sai lầm về một lối sống phản thiên nhiên. Sau bài học về Coronavirus chúng ta không thể nào quay về lối sống tiêu thụ vô tội vạ, gây ô nhiễm môi sinh và phung phí tài nguyên. Xưa nay chúng ta thường tự phụ, rằng con người là thượng đẳng, nên tha hồ hủy hoại thiên nhiên, giết chóc mọi loài hay giết chóc lẫn nhau. Nhân tai đă khiến vô số loài tuyệt chủng và trớ trêu thay, số phận giống loài "cao cấp" nhất hôm nay cũng đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề sinh tử.

Con người đă từng muốn thay đổi thế giới ư? Giờ là lúc vỡ lẽ là thế giới sẽ thay đổi con người. Và nếu không thay đổi, thiên nhiên sẽ mệt mỏi v́ chúng ta. Trái đất sẽ nóng lên. Băng tan. Nước biển dâng. Hạn hán. Cháy rừng. Băo tố. Động đất. Dịch bệnh.

Vũ trụ, tự nhiên luôn có sự cân bằng hoàn hảo. Ai phá vỡ sự cân bằng đó đều phải trả giá. Từ xa xưa, triết gia Socrate cũng đă từng khẳng định: tất cả cái ǵ không cân bằng th́ đều sụp đổ! Nhiều người biết, mà chẳng mấy quan tâm!

Những cường quốc số một số hai thế giới, vũ khí đầy kho, bạc tiền rủng rỉnh, tưởng hiểu biết về khoa học của ḿnh là vạn năn, hôm nay đang ngỡ ngàng và bó tay trước một đối thủ vô cùng bé nhỏ. Nó, con Coronavirus có phải là giống loài đáng sợ? Không đâu, v́ giống loài đáng sợ nhất chính là con người, là cái ḷng tham vô đáy mà đạo Phật đă từng cảnh báo và đặt làm hàng đầu trong 3 vấn nạn: Tham, Sân, Si. Chỉ v́ vô minh mà con người tàn phá mọi giống loài, hủy hoại nơi ḿnh sống và tiêu diệt đồng loại.
 

Khi chị Hạnh nói h́nh như hiện nay cách duy nhất để cứu ḿnh, cứu người là phải tự cô lập, giữ khoảng cách xă hội mới có thể ngăn chặn dịch. Nhưng về lâu phương thức này sẽ làm sụp đổ hệ thống y tế và nền kinh tế thế giới.

Giữa bốn bức tường nhà mà chúng ta phải tự cách ly, sau những phút chùn chân cuồng cẳng th́ cuối cùng chúng ta cũng phải làm quen với hiện thực mà ta đang đối mặt. Và cái khái niệm “b́nh thường” rồi cũng phải thay đổi. Có thể nhờ tự nhốt mà chúng ta học được sự cảm thông, có thời gian dành cho người thân, lắng nghe những vấn đề, tâm sự về những điều quan tâm với các thành viên trong gia đ́nh, thố lộ về những điều mà ḿnh lo lắng hay hoảng sợ.

Chưa ai biết con coronavirus đến từ đâu. Nhưng, tôi nghĩ là nó không đến đây v́ sự một t́nh cờ. Và không phải cái xấu nào cũng đều có hại.

Thế giới luôn chuyển biến và đó là quy luật. Chúng ta không thể biết hết tất cả các yếu tố tác động lên hành tinh, nhưng điều rơ nhất là dịch bệnh không phải là thiên tai như sóng thần hay động đất mà bởi chính bàn tay của con người.

Chỉ mới sáng nay thôi, trên báo Coriere della sera có đưa tin là tại Venezia, thành phố đông khách du lịch nhất của Ư, trước đây bị than phiền là nước trong kênh ngầu đục th́ giờ đây ḍng nước xanh trong đă hiện ra, nh́n thấy đáy và từng đàn cá tung tăng bơi lội. Một tin khác là sau một thời gian đóng cửa các nhà máy, bầu trời Vũ Hán cũng đă trong xanh không c̣n smog hay đen kịt v́ bụi khói.

Thế giới mà con người đang sống bị ô nhiễm trầm trọng.

Thời Colombo khám phá ra châu Mỹ, người ta có thể uống nước từ bất cứ ḍng sông nào, và nếu chúng ta cũng sống như dân da đỏ th́ nguồn nước đến giờ vẫn c̣n trong sạch. V́ Nước và Không khí đối với họ là thiêng liêng. Họ biết là khi nước và khí quyển bị xâm phạm th́ trái đất sẽ phản ứng.

Nếu nh́n qua một góc khác, th́ Coronavirus cũng có thể nh́n như một thiên sứ hơn là một kẻ thù. Nó đến để giúp con người nhận ra bài học mà họ cần phải học

Khi mà những kỳ thị chủng tộc, những tính ích kỷ và ḷng tham của con người c̣n trỗi dậy th́ virus sẽ c̣n ở lại. Và nếu cái phương thức sản xuất và tiêu thụ phản thiên nhiên chưa dừng lại th́ con virus này chưa chịu để ta yên, nó sẽ c̣n nhân rộng để đạp đổ cái xă hội thuần kinh tế mà chúng ta đă tạo ra.

Chỉ khi nào chúng ta hiểu được “sứ mệnh” đó th́ tự khắc virus này sẽ trở về nơi xuất phát.

Như thế coronavirus không phải là kẻ thù. Nó là một đồng minh, giúp chúng ta nhận thức và cho chúng ta sức mạnh để mang lại quân b́nh cho cái hệ thống mà chúng ta đă phá vỡ.

Ngọc Anh ơi, em hăy nh́n cao. Trên bầu trời không có chiếc máy bay nào và hăy cảm ơn bầu không khí trong lành mà ta đang hít thở. Hăy nh́n các hàng cây, nh́n ra biển, nh́n những ḍng sông, em có nhận thấy là tất cả đang bắt đầu phục sinh đấy sao?

Không ai có thể sống an lành hay khỏe mạnh trong một môi trường bệnh hoạn!

Và anh tin rằng khi cơn bùng phát dịch này chấm dứt, loài người sẽ thoát ra thiện lành hơn v́ ư thức được sự mỏng manh và yếu đuối của ḿnh. Anh tin là loài người sẽ biết cách phân biệt điều ǵ quan trọng với những ǵ phù phiếm. V́, sớm hoặc muộn ǵ th́ cũng có lúc chúng ta phải tự hỏi và tự trả lời v́ sao xưa nay ḿnh đă sống như thế, v́ sao phải từ bỏ hay thỏa hiệp hay đă không dám sống một cuộc đời mà ḿnh thực sự là ḿnh.

Và anh tin rằng khi t́nh trạng nguy hiểm trôi qua, nếu c̣n sống sót và có thể tung tăng trên đường chúng ta sẽ thấy ḿnh để sống với những điều đơn giản và thấu hiểu ư nghĩa của tự do.
 

Khi tôi nói ra những ư nghĩ ấy th́ Ngoc Anh đă lạc quan hơn: Em mong là cơn băo này sẽ qua nhanh, con người sẽ tồn tại, chúng ta sẽ sống sót nhưng trong một thế giới mà mọi ngươi đều biết tôn trọng và thương yêu trái đất.

Tôi không nói ǵ thêm, chỉ nhớ là khi ngồi trên máy bay về Ư đă có lúc ḿnh nghĩ về ư tuởng của Erich Fromm về những thay đổi xă hội mà loài người rất cần. Chính nhà phân tâm học và triết học xă hội người Đức này đă đưa ra khái niệm về tự do và nhấn mạnh là xă hội ngày nay chỉ dựa vào kỹ thuật: lạnh lùng, vô cảm và không hạnh phúc.

“Sản xuất kinh tế không thể chỉ có mục đích cho chính nó mà phải là phương tiện để mang đến một cuộc sống nhân bản hơn. Trong xă hội đó con người phải sống có phẩm giá chứ không phải là sở hữu hoặc tiêu thụ nhiều hơn. "

Ngọc Anh à, một ngày nào, khi dịch bệnh kết thúc, chúng ta sẽ dành nhiều thời gian cho nhau v́ đă bao lâu rồi ḿnh không được nắm tay nhau?
 

Milano 25/3/2020

Trương văn Dân

 

~~oOo~~

 

Chủ và khách

( tựa đề của người dịch) tvd

Tôi không biết là ai đă viết, nhưng quá hay, và xin được chuyển ngữ để mời các bạn:

 

'' Chúng ta ngủ trong một thế giới, và thức dậy trong một thế giới khác.

Bỗng dưng Disney đă hết phép màu,

Paris đă không c̣n lăng mạn,

Thành phố New York đă không thể đứng lên,

Trường thành Trung Quốc không c̣n là pháo đài,

C̣n Mecca th́ trống rỗng!

Ôm và hôn nhau bỗng nhiên trở thành vũ khí,
và không đến thăm cha mẹ hay bạn bè chợt trở thành hành động của yêu thương.

Bỗng nhiên bạn nhận ra rằng sức mạnh, sắc đẹp và tiền bạc không c̣n giá trị và không thể mang khí trời mà bạn đang cần.

Thế giới vẫn tiếp tục sống và nó luôn xinh đẹp. Nó chỉ nhốt loài người vào lồng.

Tôi nghĩ là nó đang nhắn tin cho chúng ta:

" Bạn không cần thiết đâu. Không khí, Trái đất, Nước và Bầu trời vẫn ổn khi không có bạn.

Khi nào trở về nhà, hăy nhớ bạn là khách của tôi.

Và đừng tưởng ḿnh là chủ!".


 

 

art2all.net