Vơ Kỳ Điền

 

CHUYỆN NGƯỜI THỢ RÈN THÀNH PHỐ LUÂN ĐÔN

 

 

         Tôi thiệt t́nh mê nhà phê b́nh gia văn học trứ danh Kim Thánh Thán vào thế kỷ 17 đời nhà Thanh. Mê từ chuyện lớn tới chuyện nhỏ, mê từng câu nói. Nhiều khi không biết ổng nói thiệt hay nói chơi mà sao mê chết lên chết xuống. Kỳ cục quá không biết nữa! Chắc kiếp trước tôi là tiểu đồng chuyên pha trà, ôm tráp theo hầu cho ổng sai vặt. Nếu được vậy th́ cũng là phúc đức mười đời c̣n sót lại, không biết có đúng hay không. Bất cứ điều ǵ ước mơ vượt quá sự thật, tôi đều cho là do... kiếp trước. Như kỳ đi chơi ở Tây Ban Nha cùng nhà văn Song Thao mấy năm vừa qua, hai anh em thử ṿng tay ôm cây cột, mỗi bề chừng ba thước vuông bằng đá hoa cương, mỗi cột là những tảng đá, được xếp chồng lên nhau, cái aqueduct tại tỉnh Segovia, hệ thống dẫn nước từ núi cao về thành phố lớn chần dần cổ xưa. Tôi nhớ đă buột miêng thốt lên - như vậy kiếp trước hai anh em ḿnh là lính La Mă đă è ạch khiêng mấy trăm ngàn tảng đá vuông vức to lớn mà xây nên công tŕnh dẫn nước đồ sộ nầy. Bây giờ được đầu thai trở lại để vuốt ve, nh́n ngắm, thăm lại chốn cũ. Miệng th́ cứ láp dáp quên mất là ông bạn nầy, có tin thuyết luân hồi như tôi đă tin? Chỉ thấy anh chàng đẹp trai nầy cười mím chi. Nhưng dù ǵ đi nữa, miễn cười là được rồi. Như Kim Thánh Thán đă từng nói - chẳng cũng vui sao!

Trở về chuyện đại sư phụ Kim Thánh Thán, thiên hạ đều biết nhiều câu nói lạ lùng và nhiều truyền thuyết của ông. Nhưng riêng tôi th́ tôi nhớ măi câu nầy khi đi chơi xa - Người biết đi du lịch là người phải có đôi biệt nhăn dưới hàng lông mày. Vậy đôi biệt nhăn ra làm sao. Hàng lông mày th́ ai cũng có, chỉ khác nhau ở đậm và lợt, ngắn và dài. Biệt nhăn là cặp mắt đặc biệt.

Cặp mắt sáng và mờ, viễn thị hay cận thị nếu hiểu theo ư của tôi th́ thiệt là... tội nghiệp cho câu nói của Kim Sư Phụ. Tôi suy nghĩ tới, suy nghĩ lui và hiểu như vầy, không biết đúng không? Ư ổng nói là cái ǵ thiên hạ nh́n th́ ḿnh đừng nh́n nữa và cái ḿnh nh́n th́ thiên hạ hổng thèm nh́n hoặc có nh́n mà không thấy... Chắc là như vậy. Tánh tôi khá bộp chộp, đúng sai không cần biết, hễ nghĩ sao là làm vậy liền hà, có sư phụ Kim Thánh Thán dạy rồi mà, không hề đắn đo ǵ hết trơn hết trọi!

Năm đó, tôi lạc bước đến Luân Đôn, rồi lang thang đến thăm một cái nhà thờ thiệt lâu năm, lớn thiệt là lớn. Hồi nào tới giờ tôi cũng có vô vài nhà thờ, vài cái chùa nhưng đây là lần đầu tiên tôi ngộp thở. Thiệt t́nh là thở không ra hơi. Sao mà lớn quá, lớn chần dần, không biết cửa chánh là cửa nào, không biết tượng nào là tượng nào, pḥng nào là pḥng nào, đông tây, nam bắc, rối mù... Đó là Abbé Westminster. Về sau thấy báo đăng đám cưới Hoàng Tử Charles với công Nương Diana tổ chức tại Vương Cung Thánh Đường nầy. Đó là chuyện sau nầy. Chuyện Hoàng Tử cưới Công Chúa, báo nào cũng có nói...

Bây giờ tôi kể tiếp. Khi vào bên trong tôi quưnh quá, ngó ngang ngó dọc, cái ǵ cũng lạ, cái ǵ cũng lớn. Tiếng Anh tôi kém lắm, chỉ biết lỏm bỏm qua cuốn Anglais vivant mà cũng quên đi gần hết. Nghe dân Anh nói chuyện như vịt nghe sấm nhưng đọc th́ biết được vài chữ dễ dễ.. Ngàn năm một thuở dễ ǵ có được cơ hội nầy, tôi bèn rán nh́n và nhớ câu nói của Kim Thánh Thán - phải có đôi biệt nhăn dưới hàng lông mày. Đôi mắt tôi lúc đó chưa cần đeo kiếng, nh́n đâu cũng thấy sáng trưng, vậy th́ chắc ḿnh cũng có đôi biệt nhăn. Hổng lo. Trong nhà thờ lại có nhiều phần mộ các vua chúa nước Anh. Chỗ nầy là phần mộ các vua Edward, các vua Henry, các vua William, từng đời vua nối tiếp... nhiều lắm, không sao nhớ hết. Mỗi phần mộ là một kiến trúc lớn như ngôi nhà được những người thợ tài hoa thời đó chạm trổ tinh vi khéo léo, nạm đầy vàng ngọc trên cửa, trên tường, xa hoa cùng cực...

Chân tôi bước đi và bước đi hoài, mắt cũng nh́n và nh́n hoài, các phần mộ vua chúa nước Anh nối tiếp nhau, từ đời nầy sang đời kia, coi hoài mà không hết... Tôi hơi chán nên không nh́n lên nữa, mơi cổ quá, rồi không c̣n nh́n lên trên nữa, nh́n quanh nh́n quất, rồi tôi cuối nh́n xuống dưới chân. H́nh như trên nền đá cẩm thạch có khắc chữ, tôi rán nh́n và rán đọc, coi họ đă khắc cái ǵ giữa sân nhà thờ uy nghi nầy...

A, biệt nhăn mà Kim Thánh Thán nói, chắc là cái sàn đá cẩm thạch trắng láng bong của nhà thờ nầy.

Trời đất ơi, dưới chân tôi cũng là những phần mộ của những người có công với đất nước Anh. Chỗ tôi đang đứng là phần mộ của Đô Đốc Nelson, vị đại anh hùng của hải quân Anh đă đập tan hạm đội của Đại Đế Napoléon của Pháp và Tây Ban Nha ở trận Trafalgar. Tên tuổi nầy, cả thế giới, ai mà không biết. Nếu bạn đi du lịch Luân Đôn, thế nào bạn cũng có dịp đến công trường Trafalgar nổi tiếng xứ nầy, có tượng con sư tử bằng đồng đen nằm dài đường bệ. Nội cái đuôi nó, cả gia đ́nh tôi ba người đứng vừa bằng. Tôi đâm ngạc nhiên đến độ sững sờ. Kỳ lạ hơn nữa, những hàng chữ Anh viết theo lối văn cổ xưa, vậy mà tôi, một người không rành, lại đọc và hiểu được. Chắc cũng nhờ ... kiếp trước có ở xứ nầy...

Lại bước thêm bước nữa, lại một ngạc nhiên thú vị. Đây là phần mộ của một người thợ rèn đă có công cứu thành phố Luân Đôn, thoát khỏi một trận hỏa hoạn khủng khiếp. Nếu không có ông hy sinh mạng sống th́ bao nhiêu công tŕnh huy hoàng tráng lệ, lâu đài dinh thự đẹp đẽ, thành quách uy nghi, bao nhiêu của cải tiền bạc của thành phố Luân Đôn tích lũy cả mấy ngàn năm sẽ tiêu tan thành tro bụi, bao nhiêu sinh mạng sẽ bị điêu tàn trong biển lửa, biến mất cùng mây khói. Một cái chết đă cứu được hàng ngàn mạng sống. Phải nói cho đúng. Đó là cái chết phi thường của một vị anh hùng!

Rồi dưới mỗi một bước chân rón rén đày kính cẩn của tôi là một vị anh hùng, có vị là đại tướng, trung tướng, có vị là trung sĩ, thượng sĩ, có vị là dân thường, nam có nữ có, hàng hàng lớp lớp nằm bên nhau, đều đặn trên mặt sàn cẩm thạch trăng của giáo đường... họ đều là những người đă yêu nước đem tài năng, tâm huyết, lẫn sinh mạng để cống hiến cho quê hương, xứ sở. Điều mà tôi thán phục là phần mộ của vị Đại Tướng và phần mộ của người thợ rèn ngang bằng nhau, không lớn nhỏ, không cầu kỳ chạm trổ... tất cả mỗi viên gạch cẩm thạch trắng mà tôi bước lên đều giống hệch nhau, đều là chốn yên nghĩ ngàn đời cho những người con dân ưu tú của tổ quốc Anh Cát Lợi. Họ đă sống cho nước Anh và họ đă chết v́ nước Anh. Họ đă chết cho những người c̣n lại, vươn cao lên dưới ánh mặt trời.
Và tôi đâm chợt hiểu lư do tại sao người dân Anh lại yêu tổ quốc họ cuồng nhiệt như vậy. Tôi một người xa lạ, khi thấy những công tŕnh như vầy, th́ nghĩ rằng nếu ḿnh là dân Anh th́ cũng sẽ tự đứng lên cầm súng bảo vệ quê hương đất nước cho đến hơi thở cuối cùng, không một chút do dự.

Rồi tôi cũng lẩn thẩn so sánh, nếu chúng ta đứng trước cầu Thê Húc hay núi Dục Thúy, chúng ta hoàn toàn không đọc được những chữ ngoằn ngoèo khắc trên bia đá, cũng không hiểu được cha ông tại sao lại đặt những tên nầy tên kia và những danh xưng như vậy là muốn nói điều ǵ. Rồi đến tên ông bà tổ tiên ḍng họ, trên các mộ bia, bài vị thờ cúng, chữ hán th́ viết một đằng, trong giấy tờ th́ ghi một nẻo. Vậy sai đúng ở cái chỗ nào... Trong khi đó, cùng ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa mà dân tộc Nhật Bản, dân tộc Đại Hàn họ đọc và hiểu được tất cả những ǵ tổ tiên họ để lại từ mấy ngàn năm trước. Trong khi đó chúng ta vứt bỏ không do dự, không tiếc thương. Tuy họ đă giữ ǵn cái cũ nhưng bây giờ họ cũng văn minh, tiến bộ như thường, đâu thua kém ai. Tôi không muốn nhắc tới điều nầy và thiệt t́nh là không muốn!

Tôi viết những ḍng nầy, cốt chỉ để nhắc lại câu nói của Kim Sư Phụ mà thôi, chớ không có ư thảo luận, phê b́nh hay tranh luận ǵ đến chuyện ngôn ngữ và chữ viết của đất nước. Chuyện nầy dành riêng cho các nhà học giả uyên thâm.

 

Tóm lại, khi đi du lịch, nói theo Kim Thánh Thán là phải có đôi biệt nhăn dưới hàng lông mày. Công án nầy ông đă đưa ra từ mấy thế kỷ trước, tôi cũng nghiền ngẫm hoài, chưa giải đáp được. Nói theo nhà Phật là phải c̣n trôi lăn hàng bao nhiêu kiếp nữa mới mong “hoát nhiên đại ngộ” được!

Vơ Kỳ Điền 21-08-2017



 

art2all.net