|
Nhớ có lần ông bạn đồng nghiệp kể cho tôi nghe một câu chuyện vui. Số là lúc dạy học, có em học sinh đến xin phép thầy để được vào lớp bán tập thơ vừa mới in ronéo xong. Thầy cũng không biết em đó tên ǵ, học lớp mấy, thơ đó hay dở ra sao, phán đại một câu, tôi nhớ lại không biết có đúng chính xác vậy không: “tụi em c̣n nhỏ quá mà làm thơ in ấn đơn sơ như vầy làm sao mà bán cho được, ai mà mua!” Vừa nghe bạn kể xong tôi thấy câu nói đâu có ǵ sai, đúng sự thiệt mà. Nếu vào trường hợp tôi th́ tôi cũng nói y như vậy. Nhưng tại sao tôi nhắc lại câu chuyện nầy, bạn đọc có biết em học sinh liều mạng in thơ bán đó là ai không? Tôi xin nói ngay để các bạn khỏi sốt ruột. Em đó đang học lớp đệ tam trường trung học Ngô Quyền Biên Ḥa tên là Nguyễn Hoàng Hải, bút danh khi làm thơ là Nguyễn Tất Nhiên. Dĩ nhiên khi nói tới tên tuổi nầy th́ các bạn đă dư sức biết tài năng thiên phú thi sĩ nầy rồi. Và các bạn cũng dư sức biết luôn tài năng thưởng thức văn nghệ của ông bạn giáo sư của tôi ra sao rồi! Anh bạn tôi đúng là gặp phải cảnh lỡ khóc lỡ cười. Nhưng đâu phải chỉ có ḿnh bạn gặp cảnh trớ trêu ngang trái đó. Tôi có lần cũng hơi hơi giống như vậy. Số là năm vừa ra trường, tôi được điều động về dạy ở trung học Hoàng Diệu Sóc Trăng. Không biết ông Giám Học coi tướng coi tá tôi thế nào mà mùa Tết năm đó giao cho tôi cái trọng trách làm tờ báo Xuân cho nhà trường. Ồ chuyện ǵ th́ khó chớ chuyện làm báo làm chí cho trường th́ dễ quá mà, có ǵ khó khăn đâu. Hạn cho các em học sinh viết và gởi bài, thầy chỉ cần chịu khó đọc và lựa bài nào khá hoặc đúng tiêu chuẩn th́ chọn và đăng, rất là đơn giản... Đến khi báo được in ra và sắp đưa đi phát hành th́ có một em học sinh đến gặp tôi ngay cửa lớp với vẻ mặt cau có khó chịu. Em đeo kính cận rất nặng độ, dáng người ốm yếu mong manh, gương mặt nầy lạ tôi chưa từng gặp em lần nào, ngạc nhiên và chờ đợi. Em hỏi ngay: -Tại sao bài thơ em viết không được thầy chọn đăng? Sau khi hỏi tới hỏi lui t́m hiểu, tôi trả lời rất thành thực cho em rơ lư do tôi không đăng bài thơ nầy v́ khi đọc tôi không hiểu. Tôi c̣n nhớ rơ câu đầu bài thơ đó như vầy: “Nó giết tôi bằng tri thức hiện hữu”. V́ không hiểu câu đầu nên tôi không đọc tiếp các câu sau. Tôi cũng biết ngay em bị ảnh hưởng nặng nề khuynh hướng hiện sinh thời thượng của thi sĩ Phạm Công Thiện như: - tôi giao cấu mặt trời sinh ra mặt trăng. - tôi thủ dâm thượng đế sinh ra loài người .... Sau vài lời phân trần, em đă nói một câu phê b́nh thẳng thắn như vầy: -thầy xưa quá rồi, thi ca hiện đại không phải như những ǵ thầy biết và thầy học ở trường đâu! Các bạn biết không, lúc đó tôi chỉ mới hai mươi ba tuổi thôi, c̣n trẻ măng hà. Vậy mà bị một em học tṛ lớp đệ tam chê ḿnh già nua kiến thức như mấy ông cụ, tôi sửng sốt, bực ḿnh nhưng trả lời sao bây giờ, ḿnh hiện đương là thầy nó, hổng lẽ nói thầy cũng giỏi lắm, người ngoài mà nghe được th́ kỳ cục... Nhưng mọi sự cũng đă an bài, báo Xuân trường Hoàng Diệu Ba Xuyên năm đó không có bài thơ kia. Tuy vậy câu phê b́nh của em học sinh đó ám ảnh tôi cho tới bây giờ. Và câu chuyện bài thơ đó, tên của em đó tôi vẫn c̣n nhớ tới hoài không quên.
Số là anh em văn nghệ sĩ ở thành phố Montréal nầy có một thông lệ, hễ có một nhà văn nhà thơ phương xa nào đến thăm th́ anh em thường hợp nhau đón tiếp hoặc ra mắt sách, nếu không vậy th́ gặp gỡ nhau bàn thảo chuyện thơ văn. Không khí rất sôi động, hào hứng, vui vẻ, ấm áp thân t́nh. Kỳ đó, tôi từ bên Laval -des -Rapides xa xôi gấp gáp t́m chỗ hẹn là một nhà hàng Pháp ở trung tâm thành phố. Khi đến nơi th́ khách khứa bạn bè đă đông nghẹt. T́m một chỗ để ngồi không phải là một chuyện dễ nhưng rốt cuộc rồi cũng xong. Các câu chuyện văn nghệ được bạn bè đưa ra, nhắc tới bàn bạc, chuyện nào cũng hấp dẫn. T́nh cờ trong câu chuyện hàn huyên văn nghệ, tôi thoáng nghe qua, khổ chủ buổi tiệc hôm nay Phạm Nhuận có nhắc tới tên một thi sĩ tôi nghe quen quen, làm sao quên cho được. Đó là thi sĩ Triều Uyên Phượng của thi văn đoàn Sông Hậu ở Sóc Trăng. Thi sĩ Triều Uyên Phượng, cùng thi sĩ Trần Như Liên Phượng, hai tên tuổi nầy có một lúc được bạn bè cùng độc giả nhiều lần nhắc tới trên văn đàn. Tôi bèn hỏi kỹ hơn và được bạn Phạm Nhuận cho biết -thi sĩ Triều Uyên Phượng sống trọn vẹn một đời với thơ, sau cuộc đổi đời 1975 nên không biết xoay sở làm sao để sống, rất vất vả khổ cực, có lúc phải ngồi bán từng điếu thuốc lá lẻ ở lề đường.... Tôi thoáng nghĩ lẹ trong đầu, thi sĩ Phạm Nhuận làm thơ ở Huế, c̣n Triều Uyên Phượng sống ở Sóc Trăng, cách xa nhau cả ngàn cây số, vào thời đó chuyện giao thiệp, chuyện liên lạc nhau khá khó khăn, vậy mà Phạm Nhuận một thi sĩ khá nổi danh lại biết rơ về Triều Uyên Phượng. Trong khi đó th́ tôi ở sát bên, lại không hề biết ǵ hết, các bạn thử nghĩ coi tŕnh độ thưởng ngoạn văn nghệ tôi giới hạn như thế nào và cái hiểu biết của tôi về văn giới giai đoạn đó được cập nhật ra sao? Chợt nhớ tới buổi trưa nóng bức ở giảng đường đại học sư phạm, cụ Cử Thẩm Quỳnh cầm cuốn Đường Vào T́nh Sử của thi sĩ Đinh Hùng mà phán câu sang sảng: -"T́nh sử mà lại có đường vào!" Cũng may những ngày dạy học ở Sóc Trăng, tôi chưa nói câu nầy với thi sĩ Triều Uyên Phượng: -"Tri thức mà lại giết được người!" Tuy tôi là học tṛ rất kính quí cụ Cử. Thế mới biết học giả Lâm Ngữ Đường có lư hết sức khi nói: “Thầy giáo văn chương mà bàn chuyện thơ văn th́ y như mấy ông thợ mộc, thợ hồ bàn chuyện mỹ thuật”. Câu nói thiệt là chính xác, tôi khó mà quên cho được. Vậy mà đôi khi cao hứng quên bẳng, tôi cũng có vài lời nhận định bạn văn nầy, bạn thơ kia, chắc là do thân t́nh. Khi bắt gặp các bài viết đó, các bạn đừng trách tôi nghen, đọc cho vui và cứ coi như là: -Thợ và thầy đồng một nghĩa như nhau.
Vơ Kỳ Điền, Brossard. QC le 30 avril 2023 Tái Bút: sau khi viết bài nầy, tôi vào Google kiếm tên Triều Uyên Phượng và bắt gặp khá nhiều bài viết về thi sĩ. Nhưng khi đọc tới bài nầy tôi đă khóc. Mời các bạn đọc trong báo Công An Nhân Dân. -"Quỹ t́nh thương". Xót thương em Quách Phụng Hiếu, con ông Tỉnh Trưởng Sóc Trăng.
Triều Uyên Phượng “Ngày hè Sài G̣n, đi trên phố đông, bạn thơ bắt gặp một lăo già c̣m nhom, áo quần nhàu nhĩ, cũ mèm ch́a xấp vé số mời khách. Nh́n kĩ một hồi mọi người mới nhận ra khuôn mặt nhăn nheo, đen sạm v́ nắng kia là Triều Uyên Phượng thi sĩ. Trước 1975, nhà thơ Triều Uyên Phượng nức tiếng ở thi đàn Sài thành. Sau 1975, ông về B́nh Phước đi kinh tế mới. Nhưng sao ông lại lâm vào cảnh này? Hỏi chuyện mới biết ông đi kinh tế mới thất bại. Gia cảnh đă vô cùng khó khăn th́ bà vợ lại mù ḷa, bệnh tật. Thi sĩ mặc cho vợ ngăn cản, hằng ngày ông bắt xe đ̣ từ B́nh Phước về Tp HCM rồi lọc cọc đạp xe đi bán vé số. Đồng tiền lẻ nhét trong túi áo, ông dành mua gạo, mua thuốc cho vợ. Bởi thơ đâu gột được ra tiền. Bạn thơ rủ ông đến chơi nhân dịp một buổi triển lăm ảnh tại Văn Thánh. Ngồi lom lom suốt buổi, ông bỗng nghe người ta gọi tên ḿnh. Bước lên nhận lấy 10 triệu đồng từ Quỹ "T́nh thơ", chân ông muốn khuỵu. Nhà thơ Hồ Thi Ca c̣n nhớ măi đôi tay run rẩy nhận lấy số tiền rồi lăo thi sĩ chực ̣a lên như đứa trẻ: "Không biết tôi bán vé số đến khi nào mới lăi được chừng này". Bạn thơ cười vang, xúm lại chung vui rồi dặn: "Anh cất tiền cho kỹ chứ đạp xe về B́nh Phước coi chừng bị giựt mất à nghen". ______ Mời đọc đôi bài thơ của Triều Uyên Phượng
|
