Thanh Trí

Copyright by Thanh Trí  -  All rights reserved

 

Chiều Thi Họa 2005, San Jose

 

 

 TÁC PHẨM CỦA ĐỜI NGƯỜI

Lâm Văn Sang


 
San Jose vẫn biết, vẫn nhớ đến chị trong nhiều cuộc triển lăm tranh được tổ chức trong vùng.

Trong những lần đó, người xem nhận ra cái dấu ấn tài hoa riêng biệt của chị trên khung lụa với màu nước. Những lần đó dù sao, vẫn mới chỉ là một phần nhỏ của thế giới màu sắc do chị tạo ra. Thế giới đó giờ đây được tŕnh bày một cách đầy đủ hơn và trên giấy trắng. Đó là một ấn phẩm khổ lớn (9x 11.5 in) Giấy dày láng không in số trang, không mục lục . B́a sách chỉ in vỏn vẹn tên tác giă Thanh Trí ( chữ kư trên tranh) Bên dưới bức “ Đất Mẹ và Huyền Thoại”

Tác Phẩm được chia thành năm phần: Tranh Lụa, Tranh Sơn Dầu , Tranh Sơn Mài, Chân Dung Gia Đ́nh, Tranh Trừu Tượng. Tác giả thú nhận trong Lời Ngỏ, từ thuở thơ ấu “ đă biết yêu tranh, yêu tượng, yêu người, yêu cảnh, yêu ḿnh biết bao” và đă vẽ những nét đẹp của trần gian, những yêu thương đau khổ của cuôc đời…hay những cảm nhận thơ ca, huyền thoại.

Tập tranh được giới thiệu bởi tác giả ”như một lần gặp gỡ hàn huyên, hay như một lưu niệm của người trọn đời yêu nghệ thuật”

Trong cuộc gặp gỡ hàn huyên đó, tác giả nói chuyện với kẻ khác không chỉ bằng tranh mà c̣n bằng thơ, một đặc trưng riêng của chị, hiếm thấy ở những họa sĩ khác.

Trong trí nhớ của họa sĩ Đinh Cường “ chúng tôi đă có cùng thời, học dưới căn nhà cổ xưa đó- lầu Viễn Đệ-trở thành Cao Đẳng Mỹ Thuật, thuộc viện Đại học Huế, do công sáng lập của Linh Mục Cao Văn Luận năm 1957. Trường nằm bên sông Bến Ngự, gần cầu Nam Giao. Giám Đốc là thầy Tôn Thất Đào, họa sĩ của đất Thần Kinh duy nhất tốt nghiệp Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương Hà Nội.”

Ông Đinh Cường coi “ chất lụa trong tranh Thanh Trí vốn là thơ.”

Tác Phẩm c̣n ghi lại nhận xét của nhà thơ “quá cố” Duy Năng rút tỉa từ câu “ Thi trung hữu họa, họa trung hữu thi” của Vương Duy “Một thi sĩ cũng là một họa sĩ tài danh vẽ tranh thủy mạc thuộc đời Đường bên Tàu”.

Ông viết “…tranh của Thanh Trí đầy chất thơ, v́ tranh đó vừa mô tả cái đẹp của thiên nhiên, của con người, lại vừa hàm chứa cô đọng những suy tư uẩn khúc của nỗi ḷng người nghệ sĩ trong cuộc sống bao quanh .”

Một giáo sư Cao Đẳng Mỹ Thuật khác là Diệm Phương (Hoàng Hương Trang) cũng có cùng ư nghĩ “ người xưa có quan niệm thi trung hữu họa. Trong thi có họa th́ trong họa có thi là lẽ tất nhiên. V́ vậy có lạ ǵ khi thấy họa sĩ Thanh Trí của tôi sau bao năm sống với lụa màu sơn cọ, ở vào tuổi ngũ thâp tri thiên mệnh, lại bắt đầu làm thơ, phối duyên giai ngẫu cho thơ và họa…ắt là điều đáng mừng.”

Tất cả khiến người ta phải liên tưởng đến một nhà thơ khác ở Tây phương, ông Horace (65-8 trước CN) cũng từng quan niệm “ thơ là bức tranh biết nói”. Người trong cuộc (Diệm Phương) sự phối ngẫu thơ và họa chỉ đến khi tác giả vào tuổi “ngũ thập” nhưng chuyện sau đó thế nào, thơ hay họa đến trước?

Trong trường hợp của bức "Thương nhau cởi áo cho nhau” có thêm câu tám ” về nhà dấu mẹ qua cầu gió bay”, rơ ràng lời thơ ca dao đến trước là một “minh họa” cho thơ. Những bức tranh khác ở trường hợp này hay ngược lại trở thành “thơ minh họa” cho tranh? Ở ngoài sự cần thiết của sự “ minh họa” hai chiều với tôi, cả hai h́nh ảnh đều đẹp như nhau. Hăy thử tưởng tượng người họa sĩ suy nghĩ bằng đường nét và màu sắc từ một bài thơ đă viết ra và hăy tưởng tượng cũng chính người họa sĩ đó viết thành văn diệu cho một bức tranh đă hoàn tất… cuộc đối thoại đó không dừng lại ở người sáng tạo hay ở tác phẩm. Nó cũng không thể chấm dứt ở người xem tranh, ở kẻ khác.

Trên hết như tác giả đă nói, tập tranh và thơ là ” một lưu niệm của người trọn đời yêu nghệ thuật.” Một phần của tập lưu niệm này không phải chỉ ở những tác phẩm một thế giới khác, xa xuôi mà c̣n là một thế giới thâm kín hơn, riêng tư hơn gần hơn với đời người ( chân dung gia đ́nh). Tác phẩm của một đời người có phải là điều duy nhất đáng kể?


Lâm văn Sang
(sổ tay cộng đồng) San Jose 22-1-2005

 

 

art2all.net