Sau mấy tuần nắng nóng, khô hạn, chiều thứ hai vừa qua trời Thừa Thiên đã ban xuống đất Huế một trận mưa rào. Sáng thứ ba, trời quang mây tạnh, không khí mát mẽ, báo hiệu Huế vừa vào thu (mặc dù theo lịch Tàu thì 10 ngày nữa là Tết Trung Thu rồi !). Đất trời như giục giã những đôi chân giang hồ (vặt) bước ra khỏi nhà và rong ruổi đường xa.

Nhóm "ta bà" chợt nhớ thầy Vĩnh Tiên có nhờ chụp hình con đường từ Dạ Lê đến thôn Lương Miêu, xã Dương Hòa, huyện Hương Thủy (nay là thị xã), nơi ngày xưa, những ngày tháng "ăn bo bo" thầy có đi trồng cây "tăng gia sản xuất". Thầy cũng tiếc là ngày ấy đi qua một địa danh lạ (và quyến rũ) là Lụ mà không để ý. Ở đấy có một đồn Tây, không rõ có còn không. Vậy thì đây là mục tiêu thứ hai: tìm đồn. Ngoài ra, nhóm ta bà còn có một mục tiêu nữa là lên Dương Hòa "kiểm tra" tiến độ thi công đập Tả Trạch, vì thấy việc xây dựng có vẻ ì ạch (theo khẩu hiệu "dân biết, dân bàn, dân kiểm tra).

Đoàn dân (đen . . . thui) đi kiểm tra gồm có Ngọc Bảo và Quang Hùng.

Dạ Lê là tên làng mà người Huế nào cũng biết - phía nam cầu An Cựu, cách khoảng 5km. Từ đây có con đường mang tên Dạ Lê, hướng về phía tây, phía dãy Trường Sơn.

Ở gần đầu đường có trường trung học cơ sở (cấp hai, lớp 6-9) của xã Thủy Phương.

Tiếp đó là trường tiểu học và rồi trường trung học phổ thông (cấp ba, từ lớp 10- 12) Hương Thủy.



Từ đầu đường Dạ Lê đi vào 2km có cột mốc ghi Dương Hòa, cách 13km, như vậy, đập Tả Trạch cách quốc lộ 1 khoảng 15km.



Ven đường có một doanh trại bộ đội mà theo những người địa phương thì trại này được lập trên nền của căn cứ Dạ Lê của Sư đoàn 1.

Đối diện doanh trại có nhà máy gạch tuy-nen.

Sau hàng cây có bức tường thành sơn màu vàng của doanh trại, nhưng khu quân sự không cho phép chụp hình. Đống đất đá này trông giống tàn tích của một lô-cốt.



Đi thêm một quãng đường ngắn, đường Dạ Lê gặp đường tránh Huế (đường vành đai chạy từ Phú Bài ra cây số 17, nay là thị trấn Tứ Hạ). Ngay ở ngã tư này có một trạm xăng.
Đường tỉnh lộ 7, tiếp nối đường Dạ Lê, chạy bên hông trạm xăng. Đối diện trạm xăng là công ty xây dựng mang tên Ái Ân!



Từ đây, con đường bắt đầu quanh co lên dốc.



Hai bên đường trồng cây keo tai tượng, keo lá tràm. Có lẽ nhờ chính sách giao đất rừng cho dân trồng và chăm sóc, đồi núi trọc được phủ kín. Nhưng thu nhập do trồng và chăm sóc rừng lại không cao, vì keo và tràm chỉ dùng làm bột giấy và gỗ ván ép. Mỗi hộ dân chỉ được giao từ 2 tới 3 ha. Vốn đầu tư đến 7 năm hay 10 năm sau mới thu lại được, cho nên bình quân, mỗi hectare thu được chưa tới 2 triệu đồng/năm.



Hai "nhân dân" đi thêm 2km nữa thì thấy một ngã ba, và tấm biển chỉ đường đi Dương Hòa.



Sau khi rẽ phải chừng 200m hai nhân dân thấy có một đường rẽ trái lên dốc. Nhân dân Bảo nhớ lờ mờ lần trước khi Chung Dạ Lê dẫn đi Lụ có lên đường này để ngắm đồi núi rồi mới đi tiếp. Nhưng không nhớ rõ đường đi tiếp nằm ở dưới dốc hay trên dốc.



Khi tiến đến gần thì thấy biển đề "nghĩa trang nhân dân", và chỉ có một con đường vào ra, không có đường nào khác, hai nhân dân vội vã rút lui, vì "công tác" cuộc đời giao cho chưa hoàn thành; hơn nữa, khi nào cần vô đây thì thân nhân sẽ đi đăng ký giữ chỗ giùm, tự mình không đăng ký được.



Từ nghĩa trang đi ra và xuống dốc rẽ trái, con đường lại chạy ven theo khu rừng tràm. Bên phải có làng mạc.



Đột nhiên bên trái có khoảng trống, có thể thấy núi non ở đằng xa. Có phải Lụ ở đằng kia? Không phải. Hỏi thăm một ông già thì được biết còn phải đi thêm một đoạn đường khỏang 3km nữa thì rẽ phải đi đến làng Lụ và Tân Ba, con đường thẳng dẫn đến đập Tả Trạch.



Sau khi rẽ phải và vào một căn nhà hỏi thăm đường thì một cặp vợ chồng già cho biết đây chính là Lụ, bây giờ gọi là thôn Đồng Tân, xã Phú Sơn, huyện Hương Thủy.

Hồi xưa có một đồn lính ở trên độn Hoàng (tức là núi Hoàng). Một ông già khác đang ngồi ở quán nước gần đó lại chỉ đường vào nhà ông , cách đường cái khoảng 200m. Khi còn cách nhà khoảng 50m, ông già bảo hãy để xe ở đây và theo đường mòn xuyên rừng tràm lên núi. Đồn lính nằm trên đỉnh.



Sau khi leo dốc khỏng 100m thì con đường đột ngột chấm dứt. Phía trước mặt là một vạt rừng non, dày chừng 50m, nhưng cây trồng dày đặc và cao khoảng 2m. Khi chui vào không còn thấy phương hướng gì nữa.



Khi thoát ra khỏi vạt rừng đó thì thấy một vạt rừng khác thưa và cây cao hơn. Đằng xa là phần đỉnh núi, dốc dựng đứng. Quang Hùng bàn chúng mình chưa chuẩn bị tâm lý cho một cuộc leo núi khó khăn, và không chắc về vị trí của đồn. Biết nó nằm đâu khi đỉnh lại là một dãy núi dài. Thôi thì tạm bằng lòng là mình đã leo lên núi Hoàng, phía sau làng Lụ.



Nhưng việc rút lui cũng không hề dễ dàng. Khi đi xuống, Quang Hùng thấy một khe nước cũ có vẻ dễ đi nên lần theo và thế là đi xuống dưới khe sâu, chệch về bên trái so với đường cũ. Sau khi chỉnh hướng và đi lên lại sang bên phải một hồi cũng không thấy nhà dưới chân núi. Thế rồi lần mò khoảng 20 phút mới định hướng được nhờ thấy xe chạy trên đường cái ở đằng xa. Khi đến được chỗ để xe ở chân núi mới biết mình đã chệch hướng sang phía phải hơn 100m. Quả là sai một ly (từ trên cao) đi một dặm (khi xuống dưới)!

Ra đường cái rồi, cả hai quay đầu nhìn lại đỉnh núi mà mình định leo lên. Độn Hoàng làng Lụ là đây, thôi thôi phen này đành lỗi hẹn!

(Tiếp theo phần 2)