NGUYỄN CHÍ KHAM

 

TUỔI XANH CUỐI MÙA

 

 

Trong tập tiểu luận Giao Cảm (Noces) của nhà văn Albert Camus, ông Trần Thiện Đạo phiên dịch có nhiều câu đáng ghi nhớ cho những người muốn theo nghề văn:

 

“Ở tuổi hai mươi, trừ phi là thiên tài xuất chúng, người ta chỉ bập bẹ viết văn.

Mỗi nghệ sĩ đều có tàng trữ, tận cùng thâm tâm ḿnh, một nguồn hứng duy nhất suốt trọn cuộc đời, bồi bổ cho con người của ḿnh và tiếng nói của ḿnh. Khi nguồn hứng này tới thời khô cạn, th́ người ta trông thấy tác phẩm lần lần cằn cỗi và rạn nứt.

Cảnh nghèo khó không cho phép tôi tin rằng mọi sự đều đẹp đẽ dưới ánh mặt trời và trong lịch sử ; ánh mặt trời dạy cho tôi hiểu rằng lịch sử không bao gồm hết mọi sự.”
 

 

1

 

Niên khóa 1961-1962, tôi học đến lớp Đệ Tam ở trường tư thục Việt Anh Đà Lạt. Năm đó hai thầy Kỳ Quan Lập và Nguyễn đ́nh Chung Song dạy môn Toán. Thầy Tam Ích dạy Việt Văn và thầy Phạm Công Thiện dạy Anh Văn. Hai thầy Tam Ích và Phạm công Thiện đều có viết văn, làm thơ đăng bài trên các tạp chí Bách Khoa, Mai, Phổ Thông. Có bài đăng hay không, các ṭa báo cũng đều gửi báo biếu và tiền nhuận bút cho hai thầy về địa chỉ nhà trường. Thầy Tam Ích ít lưu giữ báo, thầy Phạm Công Thiện th́ sách và báo nhiều vô kể. Tôi không là học sinh giỏi, nhưng có giúp hai thầy những việc lặt vặt như đi mua cà phê, đi Bưu điện gửi bài nên được hai thầy thương hay cho tiền ăn bánh khi nhận được tấm mandat nhuận bút và bao nhiêu tờ báo đọc xong, các thầy luôn cho tôi. Hồi đó, tôi là lưu học sinh ở trên gác, và t́nh cờ có một miếng ván rộng tôi dùng nó làm tấm kệ để dựa ít sách học và những tạp chí Văn Hóa Ngày Nay, Văn Hữu, Bách Khoa, Mai, Phổ Thông và Thời Nay. Trong mấy báo này, tôi đọc truyện nhiều hơn là thơ. Và, sau khi đọc xong mỗi truyện tôi thường suy nghĩ về các nhân vật ḿnh yêu thích và thầm ước mong được viết văn.

 

Một ngày đó, kết thúc hai kỳ thi lục cá nguyệt có thời gian thư thả, tôi thử nương theo những cảm xúc các truyện ḿnh đọc trong báo cộng thêm với t́nh cảm cá nhân giữa tôi và một cô gái học lớp dưới có giọng nói và gương mặt dễ thương làm rung động tuổi học tṛ. Không ngờ, tôi viết xong truyện ngắn với tựa Chiều Cao Nguyên dài 20 trang giấy ca rô với rất nhiều t́nh tiết, và một số câu văn lăng mạn đầy sáo ngữ. Viết xong, tôi t́m thầy Phạm công Thiện nhờ thầy đọc và cho ư kiến. Sau khi đưa xong, tôi chờ hoài không thấy thầy nói năng chi cả, thất vọng vô cùng. Bất ngờ, một buổi sáng đó tôi đang ở trên gác anh bạn Lê Duy Thống chạy lên t́m bảo thầy Thiện cần gặp tôi gấp. Vừa tới tŕnh diện xong thầy đưa tôi vào pḥng khách của trường, bảo tôi ngồi xuống và lúc bấy giờ thầy nói về truyện ngắn tôi viết. Tôi yên lặng nín thở lắng nghe từng chữ một, từng câu một thầy nói với tôi là tối qua thầy thức đến khuya đọc hết truyện ngắn của tôi và nhận xét truyện tôi viết có một sức truyền cảm mănh liệt và tôi cũng đă biết chọn lựa những sự việc, những chi tiết mang tính sáng tạo trong tiểu thuyết. Đó là vài lời khen, c̣n qua những lời chê thấy nói tôi viết nhiều câu văn rất là sáo ngữ. Sau buổi gặp , tôi cầm lại bản thảo có mấy gịng ghi chú của thầy. Năm học đă hết, thời gian này tôi cũng chuẩn bị rời Đà Lạt ra Huế sống đoàn tụ cùng với gia đ́nh, v́ ba tôi dạy học từ tỉnh Phước Thành được đổi về Huế làm việc ở thư viện Đại Học. Khi chờ ngày trở về, tôi cảm thấy ḷng ḿnh vui v́ được lên lớp học thi Tú Tài trong năm tới chứ không có mơ mộng ǵ cả. Buổi chiều ấy trên sân bóng rổ của trường, đang chơi tôi nghe tiếng thầy Thiện gọi lúc ấy thầy đứng ở chỗ dưới mái hiên. Tôi lên tiếng chào, và trong lúc tṛ chuyện tôi cho thầy biết là tôi sẽ rời Đà Lạt về Huế với gia đ́nh và học ở ngoài đó luôn không trở lại nơi này nữa. Thầy nghe, nhưng không nói ǵ. Ít giây sau, thầy hỏi:

 

-Em có thích học Philo-Lettres không ?

 

Tôi nói:

 

-Sinh ngữ em kém lắm, sợ không học nổi.

 

Thầy bảo:

 

-Em có khiếu văn chương sẽ học được, Muốn học, thầy sẽ giúp em.
 

Tôi ngần ngại, v́ tôi học ban Toán, môn này tôi rất khá và có chút năng khiếu. Tuy nhiên, điều thầy nói cũng làm tôi băn khoăn.

 

Và rồi, sau câu chuyện có ư hướng văn học thầy hỏi thăm gia đ́nh tôi và c̣n hỏi thêm tôi thích sách ǵ thầy cho. Tôi nói:

 

-Thầy cho em xin cuốn Việt Nam Thi Văn Giảng Luận của giáo sư Hà Như Chi.

 

Khi tôi về Huế, th́ thầy Phạm Công Thiện cũng không c̣n dạy Đà Lạt nữa mà về Sài G̣n. Số Xuân của tạp chí Văn đăng bài thơ của thầy, có hai câu tôi rất thích.

 

Mùa xuân tan thành khói

Ta ca hát một ḿnh

 

Cuối hè năm 1964 tôi vào Sài G̣n đi học vừa t́m kiếm việc làm. Tôi ở trọ nhà người d́ nằm trong con hẻm sau lưng ṭa Đại Sứ Đức. Sài G̣n, thành phố tôi đến nương thân đă cho tôi sự bao dung và đến cả những ngày tháng đầu đời của t́nh yêu tuổi trẻ.

 

Cách nhà người d́ tôi một căn, có ba anh em sống cùng nhau trong thời gian cha mẹ đang ở xa. Người anh đầu học năm thứ nhất Đại Học, cô thứ hai học Đệ Nhị Trưng Vương, và cô thứ ba học lớp Đệ Tứ trường Lê văn Duyệt. Cô thứ ba xinh đẹp lắm, h́nh ảnh cô khiến tôi liên tưởng đến cô Phượng trong tiểu thuyết Đời phi công của nhà văn Toàn Phong . Ở gần nhà, nhiều lần gặp nhau chuyện tṛ và cô gái c̣n là bạn học cùng lớp với cô em con d́ tôi.

 

Hôm ấy, đứng bên cửa t́nh cờ tôi thấy cô gái đi học về. H́nh ảnh chiếc xe đạp, tà áo trắng và nụ cười thân t́nh dễ mến lúc chào nhau, chừng đó đủ gây nên nhiều thứ cảm xúc mà nếu bạn đă có ư định viết văn th́ phải viết, đừng bỏ lỡ.

 

Tên của cô gái là Lan nên tôi chọn cho ḿnh bút hiệu Thiên Lan. Rồi chỉ sau ít ngày tôi viết được truyện ngắn về cô. Viết xong tối hôm trước, sáng hôm sau tôi cầm bản thảo đi bộ từ nhà lên ṭa soạn Tiểu thuyết Thứ Năm, tới đây gặp nhà văn Thanh Thủy là vị Chủ bút. Ông Thanh Thủy có cái vẻ ngoài của một công chức, hay thầy giáo. Lúc tôi đưa ông bản thảo, ông ngừng công việc coi morasse nh́n lướt qua và khen tôi viết chữ đều hàng và đẹp. Xong bản morasse, ông gọi cô thư kư ra nhận rồi cầm bản thảo tôi mới đưa , ông đọc. Tôi ngồi im nh́n ông đọc từng trang và có chỗ cầm bút đỏ sửa lỗi chính tả v́ tôi người Quảng Trị hỏi ngă thường viết sai. Tới trang cuối cùng có vẻ ông đọc chăm chú, xong vừa đặt bản thào xuống ông liền gật đầu nói:

 

-Anh viết được. Tôi sẽ cho đăng truyện này. Con số báo 48 viết xong, ông khoanh một ṿng tṛn.

 

Sau khi xếp truyện ngắn của tôi vào tờ chemise, ông tṛ chuyện với tôi. Tôi lược kể chuyện gia đ́nh, chuyện bản thân, ông lắng nghe với ḷng thành của một người lớn tuổi. Trước khi tôi chào từ giă ra về, ông khuyên tôi cố gắng viết nhiều truyện và ông sẽ đăng cho tôi cứ cách mỗi số là một truyện, cứ mỗi truyện đăng là tôi được lănh 300 đồng tiền nhuận bút. Tôi hết sức hăng hái đi theo nghề văn. Rồi từ báo Tiểu thuyết Thứ Năm tôi viết qua các tuần báo khác nữa, đến cả nhật bào để kiếm ít tiền nhuận bút cho bữa ăn sáng và ly cà phê. Lúc bấy giờ, tôi ước ao là truyện ḿnh được đăng trên tạp chí Văn.

 

Để thực hiện giấc mơ mà buổi đầu thấy có nhiều hứa hẹn, tôi bắt đầu đọc để t́m con đường tiến hóa về nghệ thuật sáng tạo. Khu phố bán sách báo cũ nằm trên đường Lê Lợi gần phía ṭa nhà Quốc Hội. Cuối tuần, tôi hay lang thang nơi chỗ này t́m mua những cuốn truyện dịch, những tạp chí Văn Nghệ, Sáng Tạo, Hiện Đại, Thế Kỷ 20…vào thời điểm đó khi báo Văn xuất hiện th́ những báo này đóng cửa không c̣n hoạt động nữa. Tôi mua sách báo cũ được giá rẻ. Về nhà, lần lượt hai tờ Hiện Đại và Sáng Tạo tôi chăm chú đọc ở phần truyện, c̣n phần thơ chỉ một đôi bài. Tôi nhận ra, những truyện ḿnh viết đăng ở tuần báo có hơi hướng của thời tiền chiến, muốn mới hơn cần nên có chất hiện sinh làm dáng th́ mới tự tạo cái mới về bút pháp. Tôi mất hai buổi đọc xong cuốn truyện Bếp lửa của Thanh Tâm Tuyền. Thích quá, cứ thấy có truyện của tác giả này là tôi đọc, từ các truyện ngắn đến những đoạn trích trong truyện dài Ung Thư. Nhà văn Mai Thảo viết truyện ngắn Luân trên tạp chí Hiện Đại rất là hay. Đọc văn Mai Thảo ở truyện này, có nhiều đoạn tôi thuộc ḷng luôn. Thế rồi, hết vài tuần miệt mài tôi lại ngừng đọc để viết. Diễm Lan luôn thấp thoáng qua trong mắt tôi những ngày gặp nhau, h́nh ảnh đẹp của cô cũng trở thành nhân vật yêu thích của tôi viết trong nhiều truyện. Khi quen biết nhau, tôi không có thú nhận điều chi nhưng hễ có bài đăng là tôi tặng cô tờ báo. Cô gái dễ thương lắm, thật sự hiểu tôi nghĩ ǵ và cô cũng biết ḿnh đă trở thành nhân vật tiểu thuyết. Nhưng tuyệt nhiên, cô không có nhận xét chi về những truyện mà tôi viết về cô cả. C̣n cô em Tuyết con d́ tôi, bạn học của Diễm Lan th́ biết quá rơ. Chính Tuyết, lâu lâu mớm cho tôi biết thêm một đôi chút về Lan. Tôi viết tương đối cũng dễ và nhanh, nên chi qua các nhật báo, tuần báo món tiến nhuận bút từ 200 đến 300 đă là niềm vui nhỏ. Nhớ truyện ngắn đầu tiên ở Đà Lạt, tôi viết lại xong gửi đăng. Nhà văn Thanh Thủy luôn khích lệ, ông hết sức thương tôi. Đến với ṭa soạn báo Tiểu Thuyết Thứ Năm lần lượt tôi được biết các nhà văn tên tuổi như Vĩnh Lộc, Sơn Nam, Kiêm Minh, Huy Phương, Tường Linh.

 

Hai thầy Phạm công Thiện và Tam Ích không c̣n dạy ở Đà Lạt nữa mà về hết Sài G̣n hoạt động văn học. Tôi không biết nơi ở của thầy Thiện, c̣n thấy Tam Ích một lần đó gặp lại và thầy đưa tôi về nhà ở 48/1 đường Nguyễn Thiện Thuật gần khu chợ Bàn Cờ. Khi gặp lại nhau, hai thầy tṛ nói chuyện văn học với nhau tâm đắc như hai người bạn. Tôi có đưa một số truyện ngắn ḿnh viết đă đăng báo nhờ thầy đọc và cho ư kiến.

 

Ước mơ tôi có truyện và tên ḿnh xuất hiện trên tạp chí Văn vẫn là sự đợi chờ.

 

Năm 1966, nhà văn Mai Thảo rời bỏ báo Kịch Ảnh trở lại làm báo văn học với tờ Nghệ Thuật. Hai số đầu báo ra tôi choáng ngợp với truyện ngắn Dọc Đường của Thanh Tâm Tuyền và Băi Cỏ của Nguyễn Đ́nh Toàn. Nghệ Thuật như muốn nâng đỡ tôi, và rồi bắt đầu tôi viết truyện với một vài ư tưởng mới. Viết xong, tôi gửi cho tuần báo này đến ông Thanh Nam là Tổng Thư Kư ṭa soạn.. Nỗi mừng vui xiết kể khi thấy Nghệ Thuật số 5 trong mục hộp thư ṭa soạn cho biết truyện ngắn Hương vị màu lá úa của tôi được chọn đăng. Tôi vui quá, chờ đợi đúng một tháng sau đến số 10 là số báo có chủ đề 20 tuổi ở Việt Nam truyện tôi được đăng và có h́nh vẽ minh họa. Sau khi truyện được đăng, tôi gặp thầy Tam Ích trên khu phố Nguyễn Thiện Thuật gần nhà thầy. Ngay lúc gặp, thầy hết sức vui vẻ cho tôi biết thầy mới đọc truyện của tôi và nghĩ rằng, tôi theo con đường văn chương được rồi. Với điểm khởi đầu tốt, tuổi c̣n trẻ, c̣n hăng hái tôi viết được khá nhiều nhưng chỉ ở ṿng giới hạn của báo tuần và báo ngày.

 

Năm 1968, xảy ra biến cố Tết Mậu Thân. Cũng trong năm này, em gái tôi đi lấy chồng. Buổi chiều hôm đó trời mưa nặng hạt, tôi nhớ nghĩ đến em tôi và hồi nhớ lại về gia đ́nh tôi, về căn nhà cũ ở Quảng Trị mà chúng tôi tôi rời bỏ đă mười năm. Nỗi cảm xúc ấy làm cho tôi buồn thêm, nghĩ đến em gái, tôi ước mong em tôi sẽ có được hạnh phúc gia đ́nh. Tối hôm đó, tôi viết truyện ngắn có tựa Trở Về Một Mái Nhà kư tên thật và ngày hôm sau đem tới ṭa soạn Văn.

 

Gửi xong, tôi có sự cầu mong được đăng. T́nh cờ, buổi chiều chủ nhật đi trên phố Lê Lợi quảng gần chỗ nhà sách Khai Trí tôi gặp nhà văn Dương Nghiễm Mậu, anh liền cho biết truyện của tôi anh chọn đăng. Tôi mừng quá, nghĩ tới ước vọng từ lâu của ḿnh với tạp chí Văn mà theo tôi đây là một nguồn sáng mở rộng văn học miền Nam. Thật là lạ lùng, truyện tôi được đăng trên số 110 phát hành đúng ngày đám cưới của em tôi. Như vậy, tôi đă viết truyện này cho cô em gái thân thương của ḿnh thay cho quà cưới.

 

Thế rồi, cũng như như bao nhiêu người bạn cùng lứa tuổi tôi đến với tạp chí Văn từ những bước khởi đầu, sau đó, hướng về phía trước. Khi gặp thầy Tam Ích, với cái vỗ vai thầy hài ḷng và nói lời tin tưởng là tôi theo được nghiệp văn. Ngày tháng đó, một tác phẩm văn học thầy viết có tựa Sartre và Heidegger trên thảm xanh tôi được thầy tặng cho cuốn sách có ḍng chữ viết: Tặng em Nguyễn chí Kham một nhà văn sẽ đi xa trong tương lai. Giáo sư cũ của Kham. Tam Ích.

 

2.
 

Ngày 30/4/1975 cuộc chiến miền Nam kết thúc. Tuy là sĩ quan cấp nhỏ, tôi cũng bị gọi tập trung tŕnh diện cải tạo. Hai năm đầu ở miền Nam, bốn năm sau ra miền Bắc nằm các trại Nghĩa Lộ, Yên Bái, rồi Vĩnh Phú. Ngày được tha tù trở về nhà, chúng tôi lên xe lửa ở ga Ấm Thượng. Buổi chiều tàu rời ga lúc bốn giờ về đến Hà Nội lúc hai giờ sáng. Cứ tưởng đợi ở ga chừng ít tiếng là chuyển qua tàu Thống Nhất vào miền Nam nhưng chúng tôi gặp may, tới tám giờ đêm mới có tàu suốt Bắc Nam. Thời gian đợi gần một ngày nên cán bộ quản giáo cho chúng tôi ra thăm Hà Nội. Riêng tôi, rất vui mừng v́ lần đầu tiên tôi được tận mắt nh́n thấy Hà Nội hiện hữu giữa đời sống và cũng là một thành phố trong văn chương. Ngày về, trại cấp cho cái vé tàu và 20 đồng đi đường. Tôi bán được chiếc đồng hồ cũ 40 đồng, đem tiêu hết cho một ngày Hà Nội với cả ba bữa ăn sáng trưa chiều và cà phê. Tôi đi bộ hết ngày hôm đó, từ ga Hàng Cỏ xuống hổ Hoàn Kiếm và sau đó là các phố quanh trung tâm Bờ Hồ xong lên các phố nằm dọc đường tàu điện từ đầu Hàng Đào, hàng Ngang, chợ Đồng Xuân đến cuối phố Quan Thánh rẽ ra phía đường Cổ Ngư nằm giữa hai bên là hồ Tây và hồ Trúc Bạch. Khi đi bộ trên con đường này, tôi mơ nghĩ đến Loan và Thu trong Bướm trắng của Nhất Linh.

 

Hà Nội, không khí sinh hoạt thật b́nh lặng chậm răi và cuộc sống người dân quá nghèo nàn. Nhưng trong mắt đang thấy Hà Nội tôi không mong t́m ra, nhận thức về sống thực mà chỉ t́m kiếm những ǵ của Hà Nội cũ c̣n tồn tại trong văn chương.

 

Hết ngày, tôi đứng khá lâu trên Hồ Gươm nh́n lại quang cảnh của Hà Nội một lần cuối. Tôi vốc nước hồ Gươm rửa mặt cho tỉnh táo. Một lúc lâu tôi mới rời bước xa hồ Gươm, xa Hà Nội và đi lần dọc theo phố Tràng Thi lên hướng Hàng Cỏ.

 

Những bạn tù của chúng tôi cũng lác đác trở lại ga. Tôi ngồi ở một quán nước, uống ly cà phê và hút thuốc. Trong thoáng giây của sự đợi chờ, tôi nhớ nghĩ đến mấy năm ḿnh sống ở trại tù miền Bắc và một ngày ở Hà Nội.

 

Tàu rời ga Hàng Cỏ trong một trận mưa đêm khủng khiếp. Bên dưới mái hiên, đông người vẫy tay đưa tiễn và từ biệt lúc con tàu rời ga. Khi tàu ngừng ở ga Bạch Mai trời tạnh, và tôi được nh́n thấy quang cảnh Hà Nội sau cơn mưa.

 

Hà Nội-Saigon hơn một ngàn năm trăm cây số. Cũng hết bốn ngày đêm tàu mới về tới và ngừng ở ga chính B́nh Triệu. Từ nơi này tôi đi bộ về nhà và lạc một quăng xa trên đường Dương Công Trừng mới t́m được đúng căn nhà cũ của ḿnh ở.

 

Sài G̣n vẫn luôn ồn ào, náo nhiệt trong sinh hoạt ban ngày. Nhưng thành phố vẫn đang ch́m lặng bởi sự ngưng đọng vô h́nh của thời gian. Sau mấy ngày làm xong thủ tục tŕnh diện nơi cư trú, tôi t́m kiếm công việc mưu sinh. . Lúc bấy giờ nhan nhản trên các ngả đường nơi nào cũng có bày bán hàng quà, những quầy vé số, những quầy thuốc lá, sạp báo.

 

Tôi nghỉ ngơi cho lại sức đúng một tuần. Buổi đầu tiên, sáng sớm tôi ngồi bán thuốc lẻ ở khu công xưởng Ba Son, tới giờ công nhân vào làm việc tôi đi bán báo dạo tới các nơi sở thú, công viên, bến xe đ̣ và trong các loại báo, báo Thể Thao và báo chuyên về bóng đá là chạy nhất. Hết báo, c̣n th́ giờ tôi ra khu chợ Cá Hấp đường Calmette t́m sách cũ loại tiểu thuyết rẻ tiền để mua, rồi bán cho khách đi xe đ̣ đường xa. Nhờ công việc bán báo, tôi làm quen được với anh em trong ṭa soạn báo Tuổi Trẻ, nơi đây, tôi có mối hàng quen thuộc là bán sách ngoại ngữ Anh Pháp loại pocket book, livre de poche và những truyện dịch. Những sách này tôi hay lục t́m mua ở khu thương xá Eden và khu chợ sách Calmette. Nghề bán báo, giúp tôi có cuộc sống tạm ổn định từng ngày. Nhà tôi đông anh em, gạo ăn mua từng ngày chứ không mua nổi cả bao cho nguyên tuần hay nửa tháng. Nghề báo cũng đă giúp tôi phát triển và người tôi chịu ơn là anh Cao Huy Vĩnh đến chị Phạm thị An, vợ nhà báo Cung Văn Nguyễn Vạn Hồng. Anh Vĩnh giúp tôi công việc ngồi bán báo ở sạp báo của anh nằm góc đường Duy Tân Nguyễn đ́nh Chiểu. Chị Phạm Thị An làm Trưởng pḥng phát hành báo Tuổi Trẻ, chị giúp đỡ tôi là cho tôi đăng kư nợ số lượng báo trong mỗi kỳ sau đó thanh toán trước khi đăng kư nợ kỳ sau. Và, cũng nhờ báo Tuổi Trẻ, lâu lâu tôi gửi bài đăng báo ở mục Tuổi Vào Đời do nhà thơ Đỗ Trung Quân phụ trách. Ở mục Tuổi Vào Đời, bản thảo viết tay chừng ba trang là đủ. Tuy nhiên, đôi ba tháng mới có dịp bài đăng và nếu không gửi đoản văn, th́ tôi gửi từng bài thơ. Nhuận bút có bài đăng bằng cả hai tuần tôi đi bán báo dạo. Bài đăng ở mục Tuổi Vào Đời được trả 70,000 c̣n mỗi bài thơ 16 câu là 40,000. Và, tôi c̣n kiếm được tiền nhuận bút thơ khá hơn nhờ vào người bạn cùng khóa là anh Đoàn Thạch Biền và chị Hồng ở bên báo Phụ Nữ.

 

Tới năm 1986, hay tin bố vợ tôi mất nên tôi rời Sài G̣n ra Huế ở cùng với vợ con. Ra Huế, tôi không hoạt động công việc bán báo mà bán sách du lịch. Ở Huế có nhà sách Thuận Hóa, hai đại lư về sách của anh Phước cựu giáo sư trung học bậc đệ nhị cấp và anh Đặng Ngọc Phú Ḥa. Tôi làm quen, nhận được sách từ các điểm này đi bỏ mối từ khu Đại Nội đến các lăng tẩm vua nhà Nguyễn ở quanh vùng núi rừng Nam Giao. Tôi hoạt động về văn hóa nhờ một phần vào khả năng, một phần khác là duyên may nên chi đời sống mỗi ngày làm tôi b́nh tâm.

 

3.
 

Ngày 12 tháng 2 năm 1988 vợ tôi sinh ở nhà thương Huế được một đứa con trai. Buổi sáng ấy lúc anh y tá đem cháu ra ngoài đưa cho tôi bồng, tôi hết sức mừng vui. Và có cháu, sinh muộn cách cô chị 12 tuổi vợ chồng chúng tôi xây căn nhà mới ở sau lưng vườn của gia đ́nh. Bản vẽ căn nhà xây là do người bác ruột của vợ tôi vẽ. Vợ tôi tên Nga, trước 75 bác của Nga làm việc ở Ty Công Chánh Thừa Thiên. Bác gái của Nga mất sớm, người bác không tục huyền cứ ở vậy với bốn người con một trai út và ba chị gái. Ba chị gái con của bác rất xinh đẹp, chị nào cũng là mẫu mực của nét đẹp Huế.

 

Năm 1989, t́nh h́nh trong nước có một vài dấu hiệu biến chuyển về sự đổi mới rất lạc quan. Vào lúc bấy giờ giữa Việt Nam và Mỹ có mối bang giao, thể hiện tinh thần này có chương tŕnh các diện bảo lănh, con lai, HO ra đời. Riêng HO, chương tŕnh này làm dậy sóng cả nước. Những ai đă có bị tập trung cải tạo từ ba năm trở lên bất cứ ở trại nào trong Nam hay ngoài Bắc đều đủ điều kiện đem gia đ́nh đến Mỹ định cư. Hai vợ chồng tôi rất hăng hái tham gia chương tŕnh. Giữa năm 1990, nắm vững t́nh h́nh qua những thông tin chính thức đăng trên các mặt báo, tôi soạn giấy tờ lên pḥng xuất cảnh Huế xin mẫu giấy giới thiệu chuyển hồ sơ ra Hà Nội. Tôi đi một ḿnh, mang theo chiếc xe đạp. Tàu rời ga Huế buổi trưa, ra tới Hà Nội trời vừa rạng sáng. Tôi kiếm quán phở quốc doanh ăn một tô và làm ly cà phê sữa. Sau đó, tôi đến văn pḥng sở ngoại vụ ở số nhà 23 đường Thái Phiên. Chưa đông người đến, nên tôi chờ không lâu. Khi tới phiên ḿnh, tôi rời ghế đứng lên đi vào pḥng làm việc. Cô nhân viên phỏng vấn từng câu theo nội dung ghi sẵn, xong cô coi hồ sơ chú ư đến tên họ, ngày tháng năm sinh, rơ hơn hết là ngày được phóng thích trên tờ giấy được trại trung ương K5 Tân Lập Vĩnh Phú cấp. Cô coi xong nhẹ gật đầu, ngước mắt nh́n tôi vừa vui vẻ qua giọng nói cho biết hồ sơ bốn người của gia đ́nh tôi tiền lệ phí 500,000 đồng. Tôi mừng quá, v́ tôi cầm theo đến hơn một triệu. Sau khi nhận tiền xong cô xếp hồ sơ gia đ́nh tôi vào danh sách H 20 sau đó hẹn một tháng trở ra nhận hộ chiếu.

 

Tưởng rằng chuyến đi Hà Nội mất cả tuần, không ngờ chưa đến một tiếng đồng hồ việc xong mau chóng. Nên chi, ḷng vui, vui cả với đời người nên tôi ở lại Hà Nội ít ngày với chiếc xe đạp, lần này ḿnh có rộng thời gian thăm Hà Nội. Và, trong lần thăm này tôi chẳng có chút mộng mơ chi về các cô Loan, cô Thu, cô Mai, cô Lan của thời Tự lực Văn Đoàn nữa mà t́m hiểu đích thực đời sống sinh hoạt của người Hà Nội. Tôi đạp xe chậm răi, hết phố này qua phố khác không cần bản đồ, không sợ lạc đường . Ngày đi chơi, ghé quán ăn, quán cà phê tôi xài sang lên một tí đến tối về ga Hàng Cỏ thuê tấm chiếu 200 đồng ngủ ở trong pḥng đợi của nhà ga.

 

Về lại Huế, tôi bắt đầu học tiếng Anh ở băng cassette và nghe radio. Tôi lại trở ra Hà Nội, nhận xong bốn tấm hộ chiếu trở về ngay. Không biết lúc nào có thư báo phỏng vấn, tuy cảm thấy lạc quan nhưng tôi vẫn tiếp tục công việc buôn bán sách du lịch. Nhưng rồi không kéo dài lâu, v́ cứ một tháng lại đi Sài G̣n chích ngừa đến bốn lần như vậy. Cuối hè năm 1992, gia đ́nh tôi được gọi phỏng vấn. Sáu tháng sau, mờ sáng ngày 4 tháng 11 cùng với nhiều gia đ́nh HO khác nữa chúng tôi lên máy bay hăng hàng không Việt Nam rời Sài G̣n đến Hồng Kông. Ở đây, theo lịch sau hai giờ đợi sẽ bay tiếp nhưng thời tiết xấu phải ở lại đến 11 giờ tối đó mới ra máy bay của hăng United bay thẳng sang Hoa Kỳ, và đáp xuống phi trường Los Angeles lúc 4 giờ chiều. Sau thủ tục hải quan làm ID 94 các gia đ́nh nhận hành lư. Vừa xuất hiện trước cửa pḥng tiếp đón, chúng tôi gia đ́nh nào cũng choáng ngợp và hết sức cảm động trước sự đón tiếp nồng nhiệt, ấm áp của đồng hương.

 

Về nhà người bảo trợ, gia đ́nh tôi được ăn bữa cơm rất ngon miệng. Tối hôm ấy, v́ trái giờ không ngủ được tôi đứng ở balcon nh́n ra các mái nhà, các ngả đường qua ánh đèn chiếu sáng cả khu phố. Nỗi lo âu đến với tôi là đến nước Mỹ ḿnh và gia đ́nh sẽ làm được ǵ để mưu sinh và ước vọng tương lai cho hai đứa con như thế nào.
 

 

4.
 

Santa Ana là thành phố gia đ́nh tôi đến cư ngụ. Nhà thuê ở khu chung cư nằm trên đường Jackson, gần bên cạnh một công viên có cây cầu nhưng không có con sông. Cũng mất một tháng, gia đ́nh mới thực sự ổn định b́nh thường cho cuộc sống. Vợ tôi ở nhà đưa cháu đến trường mẫu giáo. Trong lúc cháu ở trường, vợ tôi làm gia công việc cắt chỉ các loại quần áo đă may xong. Cô gái lớn theo học lớp Anh ngữ chương tŕnh GAIN. Tôi xin được một chân vừa sửa morasse, vừa viết tin sinh hoạt cho nhật báo Người Việt.

 

Nhưng một năm sau, tôi và con gái tôi xin việc làm ở hăng. Cũng may, thời điểm đó tôi mua được chiếc xe cũ. Anaheim là thành phố tôi đến làm việc cho một công ty chuyên sản xuất các đồ gia dụng và điện tử bằng nhựa. Làm được một năm, tôi thôi việc xin qua làm nhân viên đứng bán hàng thực phẩm cho tiệm Circle K. ở thành phố Laguna Beach. Tôi làm ca đêm, mỗi giờ được thêm ba mươi xu cộng vào lương căn bản giờ sáu đồng. Laguna Beach là một thành phố nằm bên bờ biển rất là đẹp. Buổi tối tôi lên ca 10 giờ, giờ đó bắt đầu đông khách. Tôi đứng bán hàng, khách mua đủ loại thực phẩm và rượu bia. Công việc làm tôi vui, học được ít câu tiếng Anh với khách người Mỹ bản xứ, và trong mỗi đêm làm việc tôi cũng có được ít tiền boa khách cho. Từ mười giờ đêm tới hai giờ sáng khách đông, hàng bán không nghỉ tay. Tới hai giờ sáng, ngừng bán rượu bia tôi có th́ giờ rảnh nghỉ ngơi, uống cà phê hút điếu thuốc. Các công nhân làm việc cho cửa hiệu mọi thứ ăn uống và thuốc hút miễn phí. Bữa ăn tối của tôi là khúc bánh ḿ đặc biệt, uống nước suối Evian của Pháp, hút thuốc Pall Mall và uống loại cà phê nguyên chất. Sau buổi nghỉ vắng khách trong ca đêm, tiếp giờ làm tôi vào pḥng cooler chất đầy rượu bia vào các ngăn trống số lượng hàng đă bán. Hết việc này, tôi trở ra ngoài quan sát những dăy kệ bày những mặt hàng khác, rồi cũng lại châm thêm hàng mới, sau cùng ra ngoài sân quét rác trên sân, dọn dẹp hết những bao rác trong ngoài, và dùng ṿi nước tưới sạch toàn phần sân làm băi đậu xe trước của hàng.

 

Rồi đêm qua mau, cứ lúc hơi buồn ngủ là tôi uống cà phê, ăn dặm thêm vài cái bánh donuts tới sáu giờ, khi thấy cô Angela xuất hiện là tôi chuẩn bị làm kết toán các thứ hàng bán trong đêm, ghi những mặt hàng đă bán, số tiền bán được trước khi thay ca. Tưởng là khó khăn, nhiêu khê, nhưng mọi thứ đều nằm hết trong máy tính chỉ cần bấm khóa chừng vài giây là xong in ra một cuộn giấy dài và cất giữ lại. Ngày nào cũng vậy, lúc bàn giao cho ca mới đều theo quy tŕnh y như vậy.

 

Mới vào những tháng đầu tôi rất là hăng nhưng lần hồi làm ca đêm đến sáng là cảm thấy mệt, dù uống cà phê nhưng lái xe về nhà xa dễ buồn ngủ nên sau hơn một năm rưỡi tôi quyết định thôi, trở về nhà dự lớp học chương tŕnh GAIN bốn tháng để tiếp tục nhận trợ cấp xă hội nhờ có con nhỏ. Hết khóa học, tôi được nhà trường đưa tới làm việc ở Công Ty GT chuyên sản xuất xe đạp trẻ em, người lớn, kể cả các loại xe đạp thể thao. Hết sức ngạc nhiên, ở Công ty này công nhân người Việt rất là đông gồm cả nam và nữ. Tôi làm công việc đóng hàng, khâu cuối cùng, cứ mỗi thùng hàng đóng xong chất lên pallet bằng gỗ xếp ngang dọc bốn hàng. Khi đủ 20 thùng chất cao bốn hàng trên một palette, tôi bấm nút đèn báo là có ngay xe forklift chạy đến bốc đi. Hết sức vui với công việc mỗi ngày, giờ nghỉ, giờ ăn gặp đồng hương chuyện tṛ bằng tiếng Việt thoải mái. Và làm ở đây, công ty cho chúng tôi hưởng tiền xăng, tiền nghỉ bệnh 75% mỗi quư. Đến cuối mỗi kỳ ba tháng, kết toán các loại hàng bán chúng tôi được hưởng tiền interest tùy theo thời gian làm việc cho Công ty. Sau một năm làm việc mau chóng, tôi được ông supervisor gọi lên văn pḥng, sau khi đưa ra vài nhận xét về công việc làm của tôi ông cho biết tôi sẽ được tăng lương giờ kể từ hôm nay là 6.30 /giờ. Buổi gặp mặt không kéo dài lâu, tôi trở lại làm việc hăng hái và chuyện tṛ rôm rả với anh em người Việt trong cùng một bộ phận.

 

Tới năm 2000, tôi làm việc qua năm thứ hai. Và, thời gian này vợ chồng tôi thi quốc tịch cùng đậu. Ngày chúng tôi thi, cũng là ngày Tối Cao Pháp Viện tuyên bố ngừng việc đếm phiếu với tỷ lệ 5/4 và kết quả ứng cử viên George W, Bush đắc cử Tổng Thống thứ 43 của Hoa Kỳ.

 

Năm 2000, gia đ́nh tôi định cư là được 7 năm. Khi vợ chồng đậu quốc tịch, th́ cả nhà bốn người đều trở thành công dân Hoa Kỳ. Cô con gái tôi thi năm trước đậu, c̣n đứa con trai theo mới 12 tuổi được hưởng quyền quốc tịch theo cha mẹ. Về cuộc sống, sau bảy năm tương đối b́nh yên về vật chất. Nhà ở vẫn nhà thuê, nhưng phương tiện di chuyển làm việc có được ba xe.

 

Con gái tôi vừa đi làm, vừa theo học trên trường Long Beach thi đậu được bằng BS. Vợ tôi, có may mắn là làm việc cho một shop may của người Việt trong khu vực gần nhà. Lúc mới đến, chỉ đi cắt chỉ vừa gia công tại nhà. Giờ, với cố gắng học đă làm thợ may một kim.

 

Công ty xe đạp GT đối xử với công nhân rất tốt và cho công nhân khá nhiều phúc lợi. Ở Công ty, người nói tiếng hispanic (phần nhiều là Mexico) chiếm hơn một nửa, người Mỹ bản địa không nhiều, c̣n công nhân người Việt cũng đến 60 người.

 

Nơi nhà tôi ở đến chỗ làm việc chạy đường local, đi về 12 miles tương đối gần. Tôi rất thích công việc làm này, và từ hơn một năm qua vẫn chỉ một nhiệm vụ đứng ở khâu đóng hàng. Khâu này làm hai việc là đóng thùng giấy, nhận hàng cho vào thùng xong đặt lên palette. Tưởng với công việc có dùng sức lao động tương đối phù hợp với tuổi tác và khả năng của ḿnh, tôi và anh em công nhân phục vụ lâu dài cho công ty, nhưng bất ngờ, những tin không vui lan truyền trước cả tháng là Công ty GT sẽ chuyển sang Colorado về bộ phận sản xuất, c̣n bộ phận hành chánh ở đây. Vào ngày thứ hai đầu tuần của tháng sáu năm 2000, một buổi họp lớn của toàn Công ty, sau những sự việc thuyết tŕnh của các trưởng phân ban, vị Giám đốc Công ty lên ngỏ lời, vào lúc đó, ông ta cho biết tin về t́nh h́nh hoạt động của Công ty và gửi lời tạ lỗi anh em công nhân khi Công ty phải ngừng công việc sản xuất ở đây và chuyển sang Colorado.

 

Sau buổi họp, anh em công nhân trong bộ phận sản xuất không mấy ai vui, buồn rầu tâm sự, và riêng anh em người Việt bàn tính với nhau về công việc mới sẽ phải t́m kiếm.

 

Công ty GT rất là tốt. Khi cho anh em công nhân bộ phận sản xuất nghỉ việc, công ty tặng cho anh em nguyên bốn tuần lương tháng sáu và c̣n dành một tuần để anh em xin việc từ Công ty mới các hăng khác đến để phỏng vấn và anh em chọn lựa.

 

Tôi được hai nơi nhận là khách sạn Hyatt và Công ty Goodwill. Tôi có chút phân vân, chỗ khách sạn Hyatt, ông manager gọi điện thoại cho tôi hai lần hứa hẹn với tôi rằng, công việc của tôi sẽ được rất nhiều phúc lợi kể cả y tế. Nhưng khi bàn với Nga, vợ tôi, bà xă không có muốn tôi làm công việc bồi pḥng cho khách sạn. Nhà tôi ở gần Công ty Goodwill, từ nhà đi bộ tới chừng mười lăm phút. Và rồi, suy đi tính lại tôi chọn Goodwill. Chính tại Công ty này, tôi có thời gian làm việc lâu nhất tứ 07/10/2000 đến 09 /02/2024, vừa rất hữu ích cho tôi.
 

 

5
 

Anh Và Tôi của nhà văn Lê Văn Trương là cuốn truyện đầu tiên tôi đọc vào năm cuối ở bậc tiểu học. Đọc xong cuốn truyện tôi bị xúc động, vừa thấy hay. Và rồi, sau tập tiểu thuyết này tôi có đọc một số truyện ngắn trong các tập Nắng Thu, Gió đầu mùa của nhà văn Thạch Lam. Đọc truyện ngắn hay tiểu thuyết, tôi có sự rung cảm nhưng nghĩ đến chuyện đi theo nghiệp văn th́ không hề. Nếu trong ư hướng muốn chọn, tôi thích làm nghề giáo như ba tôi ngày trước nhiều hơn.

 

Tôi học hành yếu kém, ra đời sớm. Khi ra đời sớm, tôi làm nhiều công việc để mưu sinh trong đó có cả viết văn làm báo.

 

Năm 1964, tôi vào Sài G̣n t́m kiếm việc làm vừa đi học thêm lớp buổi tối. Và, chính thành phố này cũng như những năm tháng của thời tuổi trẻ sống ở đây, qua những tờ tạp chí Sáng Tạo, Văn Nghệ, Thế Kỷ 20, Hiện Đại đến tạp chí Văn mỗi tờ báo vẻ ra cho tôi tấm bản đồ hướng dẫn những con đường văn học và những con đường theo nghề văn.

 

Năm 1998 tập truyện ngắn Trăng Ơi, Thơ Ấu Măi của tôi được xuất bản. Đây là tác phẩm đầu tay, gom góp lại những truyện ngắn đă đăng trên các tạp chỉ ở hải ngoại có Văn Học, Thế Kỷ 21, Văn và nhật báo Người Việt. Số lượng in 1000 cuốn. Anh chủ bút Người Việt Nguyễn Thiện Cơ tŕnh bày nội dung, hai anh chị Nguyễn Đồng - Nguyễn Thị Hợp cho tấm b́a, anh Khánh Trường cho sử dụng tên nhà xuất bản Tân Thư của anh. Giá thành ấn phí là 1200 MK, tôi được vị Niên trường Lê Như Hoàn và toàn thể anh em SVSQ/KQ khóa 69B giúp đỡ nhiều hơn một nửa, sau đó, anh em cùng khóa c̣n mua ủng hộ. Tôi không có điều kiện, và cũng không đủ khả năng tổ chức ra mắt sách. Khi sách in ra xong, tôi được đọc những bài giới thiệu, những bài điểm sách của nhà văn Vơ Phiến, nhà văn Viên Linh, nhà văn Nguyễn Mộng Giác, nhà văn Phạm Xuân Đài trên các tạp chí, tuần báo và nhật báo. Và công việc phát hành rất thiết thực, tác giả được nhà sách Văn Khoa, thầy Từ Mẫn ở nhà xuất bản Văn Nghệ và anh Tín nhà sách và xuất bản Tự Lực hết ḿnh hỗ trợ đem lại kết quả rất vui mừng. Trong năm đó, tôi thu lại được vốn in và có dư chút ít để dành những việc sau. Viết những gịng này, tác giả luôn ghi nhớ buổi đầu chân thành cảm ơn tấm ḷng của anh em trong giới truyền thông về ngành báo chí, anh em khóa 69 B cùng độc giả xa gần yêu thích văn học.

 

Tôi nghỉ hưu đúng vào ngày sinh nhật của tôi 2 tháng 9 năm 2024. Không ngờ được, tôi có một thời gian dài hơn 24 năm làm việc ở Goodwill, với tinh thần hết ḷng phục vụ, và hết ḷng chịu ơn. Sự chịu ơn của tôi là đồng lương cho công việc và những phúc lợi của Công ty ban phát. Sau hết, là niềm vui. Tôi nhờ làm việc ở Công ty này mà có được chút vốn thực dụng tiếng Anh trong giao tiếp tương đối tiến bộ. Và. làm việc ở Goodwill, tôi có được khá rộng thời gian vào những lúc vắng khách đầu giờ buổi sáng sớm, thong thả ở chặng gần cuối giờ buổi chiều, các giờ rảnh đó tôi viết nháp vài ba trang truyện ngắn hay tiểu thuyết trên cuốn tập dày giấy ca rô. Về nhà, mỗi tối tôi ngồi vào bàn viết đánh máy những trang ḿnh viết xong vào máy computer. Tôi làm việc mỗi tuần 40 giờ, có hai ngày nghỉ th́ hai ngày này mỗi ngày tôi dành chừng hai tiếng viết truyện thẳng vào máy computer. Tôi viết tương đối dễ và nhanh. V́ tất cả những truyện tôi viết đều thuộc dạng truyện kể, truyện tự thuật. Tỉ dụ, một người công nhân đứng ở trạm xe buưt, xe đến, anh lên xe để đi tới chỗ làm. Thời gian di chuyển của người khách trên xe buưt trong mười lăm phút hay nửa tiếng, th́ chỉ cần viết vài ba câu là đủ nhưng trong nghệ thuật sáng tạo sự kiện đơn giản đó bạn có thể viết dài ba bốn trang, hay đến cả một truyện ngắn cũng dễ dàng. Trong truyện hay tiểu thuyết, kỹ thuật dùng flashback bất cứ nhà văn nào cũng cần biết. Nhà văn Mỹ đoạt giải Nobel văn chương năm 1954, Ernest Hemingway là bậc thầy về kỹ thuật này.

 

Các tập truyện ngắn đầu tiên 5 năm, năm 2003 bản thảo cuốn Tiểu thuyết Nắng Hồng Phương Nam hoàn tất. Bản thảo này trước khi đem in tôi được nhà văn Vơ Phiến, Nhật Tiến, Nguyễn Quốc Trụ và bạn Nguyễn Tiến Hải đọc cho rất là kỹ. Mỗi nhà văn, đều viết vài trang ghi chú cho tôi để đọc lại và hoàn tất tác phẩm.

 

Để có chút tiền phụ cho việc in ấn, tôi gửi truyện dài này đăng ở nhật báo Viễn Đông và một số trích đoạn ở Người Việt và Thế Kỷ 21. Lúc cuốn sách này đem in 1050 trang nhà xuất bản Tuổi Xanh của Chủ bút Người Việt Đỗ Việt Anh đứng ra chịu vốn in cho số lượng 500 bản. In xong, sách được phát hành với sự hỗ trợ của thầy Từ Mẫn và anh Tín ở nhà sách Tự Lực. Khi thu được tiền sách, tôi trả lần cho người chủ nhà xuất bản cho đến khi hết nợ. .Anh Đỗ Việt Anh rất thương tôi và giúp đỡ tôi rất nhiều kể cả việc phát hành.

 

Nắng Hồng Phương Nam in xong, tôi viết tiếp những truyện khác. Và, kể từ những cuốn sách kế tiếp nhau in theo, tôi tự bỏ tiền in và phát hành lấy. Tên nhà xuất bản, tôi dùng tên hai đứa con tôi: cháu gái tên An, cháu trai tên Việt. Cô chị nhường em trước, và nhà xuất bản hiện tại có tên Việt An.

 

Nh́n lại, đây là những sách truyện của tác giả đă in và phát hành:

 

-Trăng ơi, thơ ấu măi (tập truyện) Tân Thư 1998

-Nắng Hồng Phương Nam (tiểu thuyết ) Tuổi Xanh 2003

-Thành phố Tuổi Trẻ (tiểu thuyết ) 2005

-Chuyến tàu ngày mai (tập truyện) 2007

-H́nh bóng con tàu (tiểu thuyết) Việt An, Văn Mới, Người Việt (2015)

-Vườn Dâu (tiểu thuyết) Việt An 2019

-Nắng Lạnh (tiểu thuyết) Việt An 2021

-Biết Nhau Trên Đường Cũ (tập Truyện) Việt An 2022

-Hà Nội, bướm trắng (bút kư) Việt An 2023

-Phong cảnh quê người (tiểu thuyết) gồm 5 cuốn - cuốn 1 mở đường là Nắng Lạnh. Bộ truyện 5 cuốn đă hoàn tất bản thảo, chia 2 tập sẽ in vào cuối năm 2026 hoặc qua đầu năm 2027.

 

Tôi năm nay 82 tuổi. Về nghỉ hưu từ tháng 9 năm 2024, hai năm qua rộng răi th́ giờ trong sinh hoạt thường ngày tôi hay mở TV coi tin tức, coi những trận đấu bóng tṛn, hay mở youtube coi đánh cờ tướng, đánh bi da, hay coi phim cũ, nghe nhạc ngoại quốc và nhạc Việt. Sau cùng, việc chính hàng ngày là ngồi vào bàn chừng hai đến ba tiếng. Những năm trước c̣n đi làm tôi viết nháp trên tập vở, giờ tôi viết thẳng luôn vào máy tính tương đối cũng nhanh, dễ dàng.

 

Nhân kỷ niệm thời gian 50 định cư của cộng đồng người Việt trên đất Mỹ, tôi viết bộ truyện Phong Cảnh Quê Người đến nay đă xong, hiện giờ tôi đang đọc lại lần thứ ba. Tôi có ư định, chắc chắn hơn hết là sẽ in toàn bộ 5 cuốn chia hai tập vào năm sau, có thể ở mùa hè. Cùng in bộ truyện 2 tập, tôi sẽ in riêng luôn tập thơ Nhị Hồ gom được 80 bài. Trước đây, do eo hẹp ấn phí tôi in ghép với cuốn tiểu thuyết Vườn Dâu, tiếp đó trong tập bút kư Hà Nội, bướm trắng. Vào cái tuổi nghỉ hưu, nhiều người buông bỏ hết, dành thời gian nghỉ già hay đi du lịch cho thoải mái. Nhưng công việc viết văn hay làm thơ cũng là cái thú vui cho tôi nghĩ rằng tuổi xanh của tôi vẫn chưa đi đến mỗi chặng cuối mùa. Tôi vẫn c̣n t́m ra được nhiều, rất nhiều câu thơ đẹp để viết về t́nh yêu. Ở truyện ngắn, tiểu thuyết cũng vậy tôi vẫn viết và t́m được qua các ư tưởng về nhân sinh những câu văn luôn trọn t́nh, trọn nghĩa. Về động lực viết, tôi cho rằng hơn hết là cảm xúc thứ đến mối liên hệ về đối tượng làm nhân vật. Như thế, người ta nghĩ ngay đến chuyện t́nh yêu.

 

Tới nay, tôi cùng gia đ́nh định cư đến định cư trên đất nước Mỹ ít ngày nữa là đúng trọn 33 năm. Santa Ana là thành phố phố thân thuộc chúng tôi đang cư ngụ. Sau hai mươi năm ở nhà thuê, đến 2013 con trai học xong tốt nghiệp Đại Học ngành giáo dục, cháu ra đi làm và chúng tôi bắt đầu có được căn nhà riêng để ở tự do. Nhà ở sân cỏ trước có trồng hoa, vườn sau trồng nhiều loại cây ăn trái có nhăn, ổi, măng cầu xiêm, măng cầu ta, dàn thanh long mỗi kỳ ra trái đỏ hồng trông rất đẹp và đầy đặn. Và, hiện tại căn nhà này đang ở tôi cũng dùng làm bối cảnh cho nhiều cuốn tiểu thuyết đă viết cách đây vài năm. Hạnh phúc của tôi, ḷng vui lên tôi nghĩ đến những ngày hè nắng ấm, những ngày thu dịu dàng cởi mở, những ngày mùa đông lần bước theo trí nhớ trở về quê hương cũ, sau cùng mùa xuân luôn mang đến chung quanh tôi một khu vườn trồng hoa .

 

Tôi không hề ước vọng hay tham vọng trở thành một nhà văn. Nhưng công việc viết văn làm tôi yêu thích và luôn cố gắng với niềm vui. Niềm vui nào cũng có nụ cười và thấy xuất hiện ư tưởng đó trong đôi mắt. Những bản thảo có từ những hàng chữ viết trên mặt giấy, từ những hàng chữ hiện trên máy tính rồi hiện trên từng mỗi trang sách đó là quá tŕnh làm việc mà chỉ có sự tận tụy và chăm chỉ mới xứng đáng cho những người theo nghề văn.

 

Hôm nay, nơi xứ lạ quê người nghĩ nhiều đến những năm tháng cũ. Tôi cảm thấy bồi hồi tưởng nhớ nhà văn Thanh Thủy và hai vị thầy nhà văn Tam Ích, nhà thơ Phạm công Thiện đă khuất.

 

Ngày trước, thực sự chẳng bao giờ tôi dám mơ ước ḿnh có thể viết nên được một tác phẩm văn chương,

 

 

Cuối tháng 10/2026.

NGUYỄN CHÍ KHAM

 

art2all.net