|
TRẬN CHIẾN CHƯA NGƯNG V ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH VÀ KIM VÂN KIỀU TRUYỆN
Trước khi vào phần phụ lục 2, tôi xin tóm lược các phần trước đã nói để độc giả dễ theo dõi: — Nguyễn Du dựa vào tích sử triều Minh, Vương Thúy Kiều của Dư Hoài (dài khoảng 3, 4 trang giấy), Tình sữ Phùng Mộng Long, và các hý kịch/ hát bộ nhà Thanh- như Thu Hổ Khâu, ông thêm vào các nhân vật đệm sáng tác ra truyện thơ Đoạn Trường Tân Thanh/ Truyện Kiều. Xuất hiện sau Đoạn Trường Tân Thanh/Truyện Kiều => Kim Vân Kiều Lục => Các phóng tác Truyện Kiều (văn, thi, phú … tuồng Kim Vân Kiều, Đào Hoa Mộng Kư) => Thanh Tâm Tài Nhân Truyện => Kim Vân Kiều Truyện Thanh Tâm Tài Tử => Kim Vân Kiều Truyện Thanh Tâm Tài Nhân(. Duy Minh Thị) => Kim Vân Kiều Truyện Thanh Tâm Tài Nhân (.Tàu) – (Xem phần ghi chú ở cuối bài) Sơ đồ biểu diễn sau đây cho dễ nhớ: ĐTTT => KVKL=> TTTNT=> KVKT(.DMT)=> KVKT (.TÀU)
Bản văn Kim Vân Kiều Lục là đứa con
song sinh của Nguyễn Du. Đây là một bản văn của một
người rất thân cận với Nguyễn Du, ông đă được chính
Nguyễn Du chia sẻ từng ư trong từng câu thơ lục bát
truyện Kiều của ḿnh, cho nên mới viết được lời văn
như thế. Hạo Như và Phạm Quư Thích là hai ứng viên sáng
giá. Thí dụ: - Duy Minh Thị thêm những chi tiết tình dục vào Kim Vân Kiều Lục, ở đoạn Tú Bà dạy các kỷ năng lôi kéo khách làng chơi cho Thúy Kiều ở thanh lâu- khiến truyện Kiều bị xem nhầm là dâm thư (Đàn ông chớ kể Phan Trần/ Đàn bà chớ kể Thúy Vân, Thúy Kiều) - Để thỏa mãn thị hiếu độc giả, Duy Minh Thị tả thêm cảnh Thúy Kiều xử tội báo oán gớm ghê, dã man, vô nhân tính với Bạc Hạnh, Bạc Bà, Tú Bà … (trong hồi thứ 18) khiến người ta phải chau mày và chán ghét Thúy Kiều.
Bởi những điều trên, nhà nghiên
cứu Laiquangnam mới nói: “Kim Vân Kiều Truyện Thanh
Tâm Tài Nhân đã làm nhiểm bẩn Truyện Kiều, phá
hỏng giá trị của Truyện Kiều”.
– Lê Nghị Sự hiểu lầm này kéo dài đă 200 năm: 120 năm đầu do thiếu thông tin, 80 năm sau này do các học giả không nghiên cứu so sánh. Năm 2015, phó giáo sư Phạm Tú Châu đă so sánh sơ bộ cuốn Kim Vân Kiều Lục (KVKL) với Đoạn Trường Tân Thanh (ĐTTT) và Kim Vân Kiều Truyện (KVKT) về mặt văn chương. Nhưng chưa ai từng đặt câu hỏi: – Có cuốn Thanh Tâm Tài Nhân Truyện mà các vị ở ṭa soạn báo Đồng Văn cùng đề cập vào năm 1902 hay không? Một trong những nguyên nhân 80 năm về trước đến nay không đặt câu hỏi là từ Gs Dương Quảng Hàm, ông khẳng định Thanh Tâm Tài Nhân là tên tác giả và các vị tiền bối đă gọi nhầm là tên nhan sách. Tai hại thay, khi “cây cổ thụ văn học sử” nhận định chủ quan, sai lầm đã khiến cả thế giới đi t́m nguồn gốc Đoạn Trường Tân Thanh, tức Truyện Kiều lệch hướng.
Ngày nay, khi so sánh 3 tác phẩm
chúng tôi đă chứng minh rằng Duy Minh Thị (DMT) là người
viết Thanh Tâm Tài Nhân Truyện; và trong 3 cuốn này,
từng cuốn lần lượt kế thừa nội dung của cuốn trước:
Theo đó Kim Vân Kiều Lục kế thừa Đoạn Trường Tân Thanh,
Thanh Tâm Tài Nhân Truyện kế thừa Kim Vân Kiều Lục và
rồi Kim Vân Kiều Truyện kế thừa Thanh Tâm Tài Nhân
Truyện.
Trong bài này chúng tôi dẫn chứng
phần mở đầu để đọc giả chưa có thời gian so sánh tin
rằng có một cuốn Thanh Tâm Tài Nhân Truyện xuất hiện vào
năm 1902.
Đoạn mở đầu truyện như sau:
“Năm thứ ba niên hiệu Gia Tĩnh đời
Minh, thiên hạ yên ổn bốn phương vô lo, được gọi là đời
thái b́nh. Bấy giờ có viên ngoại họ Vương ở Lôi Châu,
ḍng dơi nếp nhà, nhiều đời trâm anh, cũng là bậc hào
phú trong số đông. Bà vợ viên ngoại cầu đảo ở núi Hành
Sơn, nằm mộng thấy một cụ già cho ba cành hoa đào, một
cành đă kết trái, một cành hoa mới chúm chím, c̣n một
cành hoa nở đă hầu tàn. Đến đây bà chợt tỉnh giấc, nhớ
rất rơ mấy cành hoa trong mộng, ḷng thấy bồn chồn, cho
đó là giấc mộng dự báo chính xác. Trở về bà kể cho viên
ngoại biết. Viên ngoại nói: Đấy là mấy thứ trời cho ta.
Một cành đă kết trái, ắt là ta sẽ sinh con trai, hai
cành hoa nở, ắt sinh con gái và dung mạo đều xinh đẹp
cả. Danh tiếng nhà ta chưa đến nỗi mai một, có lẽ ở giấc
mộng này chăng ?”
“Người ở Bắc Kinh họ Vương tên là
Lưỡng Tùng, tên chữ là Tử Trinh; vợ họ Hà, cầu tự ở núi
Hành Sơn, mộng thấy một ông lăo cho ba cành đào: một
cành đă có quả, một cành mới nở hoa, một cành hoa nở đă
nửa tàn. Tỉnh dậy bà nói chuyện mộng với viên ngoại,
ông đoán rằng : một cành có quả hẳn là đẻ con trai, hai
cành hoa hẳn là đẻ con gái. Sau quả nhiên đẻ hai con
gái, con đầu ḷng là Thuư Kiều, thứ hai là Thuư Vân, con
trai rốt là Vương Quan y như mộng ấy.”
“Nói về ở Bắc Kinh, có một vị viên
ngoại họ Vương tên Vương Lưỡng Tùng, tự Tử Trinh, tính
t́nh thuần thục trung hậu, gia thế thường thường, không
dồi dào cũng không tính kém. Vợ họ Hà, cũng là người
hiền năng, sinh một con trai, tên Vương Quan, học tập
nghiệp nho và hai gái, chị tên Thuư Kiều, em tên Thuư
Vân…”
Tuyền hạ giai nhân tri dă vô
Tây phong hà hốt khởi
Sắc hương hà sứ giả Ba bài thơ của 3 cuốn khác nhau, càng chứng minh thêm 3 cuốn khác nhau. Nếu trích thêm c̣n nhiều chi tiết khác nhau. Nhưng tổng thể th́ bám theo kết cấu Đoạn Trường Tân Thanh để phóng tác. Soạn giả trước 1894 dùng Kim Vân Kiều Lục để giảng truyện Kiều. Ví dụ bản Kim Vân Kiều Tân Truyện của Hoàng Gia. Thậm chí các chuyển thể chèo, tuồng kịch đến 1900, hoặc chú giải c̣n dùng Kim Vân Kiều Lục, đó là sử dụng đúng đắn. Năm 1902 Kiều Oánh Mậu lại sử dụng Thanh Tâm Tài Nhân Truyện, các soạn giả sau 1905 dùng Kim Vân Kiều Truyện, và tưởng đó là tác phẩm từ Trung Hoa thời nhà Minh, lầm lạc cả hai hướng: nguồn gốc lẫn nội dung.
Ta thấy rằng Kim Vân Kiều Lục bám sát
ư thơ Đoạn Trường Tân Thanh, trong khi 2 cuốn sau
phóng tác xa dần. Nhưng trọng tâm so sánh 3 bài này để
chứng minh thật sự tồn tại cuốn Thanh Tâm Tài Nhân
Truyện, đến nay chưa ai phân tích cuốn này. Việc xác
định có tồn tại cuốn này, chứng minh một mắc xích đi từ
Đoạn Trường Tân Thanh => Kim Vân Kiều Lục => Thanh Tâm
Tài Nhân Truyện => Kim Vân Kiều Truyện ở Việt Nam, không
có chiều ngược lại. Cũng không có cuốn Kim Vân Kiều
Truyện nào nữa ở nước ngoài, trừ “truyền bản” và “ngụy
thư” xuất phát từ Việt Nam vào đầu thế kỷ 20 – Lê Nghị
Tiên Phong Liên Đ́nh tên thật là
Nguyễn Đăng Tuyển (1795 – 1880). Ông c̣n có hiệu là Mộng
Liên Đ́nh và Hy Lượng Phủ, người làng Hoài Thượng, huyện
Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Ông đỗ Tú tài năm Minh Mệnh 17
(1836), làm Giám sinh Quốc tử giám, làm chủ sự Bộ Hộ rồi
được thăng lên các chức Thừa chỉ, Thị độc, Sử quán biên
tu và cuối cùng giữ chức Tri phủ Thuận Thành trước khi
về hưu. Ông có đi sứ Trung Quốc. Ngoài “Đào hoa mộng
kư”, Nguyễn Đăng Tuyển c̣n có các tác phẩm như “Yên Đài
anh ngữ”, “Quốc phong thi hợp thái”, “Sử ca”
– Bài viết Vương Thúy Kiều – Trong tuyển tập Ngu Sơ Tân Chí của Trương Trào (1650-1707), của Dư Hoài (1616-1696) – Phong Tình Lục (Tình Sử) của Phùng Mộng Long: Bộ tập hợp gồm 804 câu chuyện t́nh trong cổ thư Trung Hoa; từ Tây Thi đến Chiêu Quân, đến Tiểu Thanh, đến Vương Thủy Kiều, Trác văn Quân Thôi Oanh Oanh … đều có đủ. Sách rất phố thông như Liêu Trai Chi Dị . – Kịch hài = hư kịch (tuồng hát bộ Tàu) như Thu Hổ Khâu của Vương Long trước tác 1676, và Hổ phách trủy (Thi) (1707). Nguyễn Du được xem khi đi sứ sang Thanh. Nguyễn Du đă xử dụng những văn bản nguồn trên, thêm thắt chi tiết, các nhân vật phụ như Kim Trọng, Thúc Sinh, Hoạn Thư, Thúy Vân, Vương Quan … để hư cấu, sáng tạo ra Đoạn Trường Tân Thanh/ Truyện Kiều
[*] Trang Facebook “T́nh Tự Dân Tộc”,
tác giả Lai Quang Nam.
– 200 năm, hậu thế nhớ Tố Như: Thử
‘giải mă’ lại Truyện Kiều- Lê Nghị
|
