|

THÂN TRỌNG SƠN
TIẾP BƯỚC LĂNG DU MIỀN ĐẤT
LẠ
TẬP THƠ DỊCH
a2a mời đọc vài bài thơ của 10 tác giả
do Thân Trọng Sơn trích dịch
AMANDA GORMAN
nhà thơ trẻ đọc thơ trong lễ nhậm chức tổng thống
NGỌN ĐỒI TA LEO
Khi ngày đến ta phân vân tự hỏi
T́m đâu ra ánh sáng trong bóng tối mịt mùng
Mất mát ta cưu mang
Biển sâu ta phải lội
Trong bụng quái vật hiên ngang chống chọi.
Chúng ta học được rằng lặng yên không cứ là hoà b́nh
Và chuẩn mực lẫn khái niệm về những điều hiện hữu đâu phải luôn là công
lư.
Thế mà b́nh minh đă xuất hiện trước khi ta nhận ra
Bằng cách nào đó ta đă nhận ra
Bằng cách nào đó chúng ta đă vượt sóng gió
Và chứng kiến một quốc gia không tan ră
mà chỉ là chưa vẹn toàn.
Chúng ta, người thừa kế một quốc gia vào thời điểm có đứa bé gái gầy g̣
da đen, tổ tiên là nô lệ, lớn nhờ mẹ đơn thân, mơ làm tổng thống, chỉ để
thấy ḿnh đọc thơ cho một tổng thống nghe.
Và vâng, chúng ta không bóng lộn, cũng chẳng nguyên trinh, nhưng điều đó
không có nghĩa là chúng ta muốn dựng lên một khối hoàn hảo. Chúng ta
đang cố tạo nên khối cùng chủ đích, để có một đất nước cam kết bảo vệ
mọi văn hoá, mọi màu da, mọi cá tính và mọi thân phận con người. Và v́
vậy chúng ta nâng tầm nh́n không phải chỉ để thấy những ǵ đứng giữa
chúng ta mà là những ǵ đứng ngay phía trước. Khép lại khoảng cách v́ ta
biết đặt tương lai ḿnh trên hết. Trước hết chúng ta phải gác qua một
bên mọi dị biệt của ḿnh.
Chúng ta hạ vũ khí xuống để cánh tay vươn đến nhau. Chúng ta không t́m
cách hăm hại ai mà chỉ muốn t́m sự hài hoà với mọi người. Hăy để trái
đất, chứ không ai khác, khẳng định điều này, rằng ngay cả khi đau buồn,
ta lớn lên, rằng ngay cả khi bị tổn thương, ta đă hy vọng.
Rằng ngay cả khi mỏi mệt, ta đă cố gắng, rằng chúng ta sẽ măi măi gắn bó
với nhau đi đến thắng lợi, chẳng phải v́ chúng ta không bao giờ nếm mùi
thất bại, mà bởi lẽ chúng ta sẽ không thêm lần nữa gieo rắc rẽ chia.
Kinh thánh cho chúng ta h́nh dung rằng nếu mọi người sẽ ngồi dưới gốc
nho và cây vả của ḿnh th́ không ai làm cho họ sợ hăi.
Nếu chúng ta sống ngang tầm thời đại th́ chiến thắng không nằm ở lưỡi
dao, mà ở những chiếc cầu chúng ta xây được, đó là lời hứa sẽ vượt qua,
ngọn đồi ta leo, chỉ cần chúng ta dám, v́ làm người Mỹ không chỉ là niềm
tự hào chúng ta thừa hưởng. Mà đó là quá khứ chúng ta bước vào và chúng
ta sẽ sửa chữa nó ra sao.
Chúng ta đă thấy một quyền lực có thể làm tan vỡ đất nước này, thay v́
chia sẻ nó, có thể hủy diệt đất nước này nếu điều đó đồng nghĩa với việc
tŕ hoăn nền dân chủ.
Và nỗ lực này gần như đă thành công. Tuy nhiên khi dân chủ có thể định
kỳ bị tŕ hoăn, nó sẽ không bao giờ bị đánh bại măi măi. Vào sự thật
này, vào niềm tin này, chúng ta kỳ vọng. Và trong khi chúng ta hướng về
tương lai, lịch sử vẫn dơi theo mong ngóng.
Đây là kỷ nguyên của cứu chuộc công bằng. Chúng ta sợ hăi khi nó bắt
đầu. Chúng ta chưa cảm thấy sẵn sàng trở thành người kế thừa của một giờ
phút kinh hoàng như vậy, nhưng khi ở trong nó rồi, chúng ta đă t́m thấy
sức mạnh để viết ra một trang sử mới, mang lại hy vọng và tiếng cười cho
chính chúng ta.
Cho nên khi ta từng hỏi: “ Làm thế nào vượt qua thảm họa?” th́ bây giờ
ta đă quả quyết: “ Thảm họa đánh bại ta sao được?” Chúng ta không lặp
lại chuyện quá khứ, mà hướng đến chuyện trước mặt, một đất nước bị tàn
phá nhưng nguyên vẹn, nhân từ nhưng táo bạo, khốc liệt và tự do. Chúng
ta sẽ không sợ bị đẩy lùi, hay bị đe dọa mà phải bỏ dở dang.
Và chúng ta biết rằng bất động và ù ĺ của chúng ta sẽ là di sản cho thế
hệ mai sau. Những sai lầm của chúng ta sẽ là gánh nặng cho chúng. Nhưng
có một điều chắc chắn: nếu ta kết hợp ḷng nhân từ với sức mạnh và sức
mạnh với lẽ phải, th́ t́nh thương yêu sẽ trở thành di sản và sự đổi thay
trở thành quyền bẩm sinh của con cháu chúng ta.
Thế nên hăy để lại phía sau một đất nước tốt hơn lúc mà ta đă nhận về,
mỗi hơi thở từ lồng ngực nâu đồng của tôi, chúng ta sẽ nâng thế giới bị
tổn thương này thành một thế giới diệu kỳ. Chúng ta sẽ vươn lên từ những
ngọn đồi óng vàng ở miền Tây, chúng ta sẽ đứng dậy từ miền Đông Bắc lộng
gió, nơi tổ tiên chúng ta lần đầu tiên làm cách mạng. Chúng ta sẽ trỗi
dậy từ những thành phố ven hồ của những tiểu bang vùng Trung Tây.
Chúng ta sẽ đứng dậy từ phương Nam rực nắng. Chúng ta sẽ tái thiết, sẽ
ḥa giải, sẽ phục hồi trong mọi ngóc ngách quen thuộc của đất nước chúng
ta, mọi ngóc ngách mang tên đất nước chúng ta, những con người đa dạng
và xinh đẹp, sẽ bước ra mạnh mẽ, đẹp xinh trong bầm dập.
Khi ngày đến, chúng ta từ bóng tối bước ra, bừng cháy, chẳng hăi hùng .
B́nh minh chớm nở khi ta thở tia nắng ra v́ chỉ có ánh sáng khi ta có đủ
can đảm để nhận biết nó, chỉ khi ta đủ dũng khí để là ánh sáng.
THÂN TRỌNG SƠN
dịch và giới thiệu
( Tháng 9/2022 )
THE HILL WE CLIMB
When day comes, we ask ourselves where can we find light in this never
ending shade? The loss we carry, a sea we must wade. We braved the belly
of the beast.
We've learned that quiet isn't always peace and the norms and notions of
what just is, isn't always justice. And yet the dawn is hours before we
knew it, somehow we do it, somehow we’ve weathered and witnessed a
nation that isn't broken but simply unfinished.
We, the successors of a country and a time, where a skinny black girl
descended from slaves and raised by a single mother can dream of
becoming president, only to find herself reciting for one.
And yes, we are far from polished, far from pristine, but that doesn't
mean we are striving to form a union that is perfect. We are striving to
forge our union with purpose, to compose a country committed to all
cultures, colors, characters, and conditions of man. And so we lift our
gazes not to what stands between us but what stands before us. We close
the divide because we know to put our future first. We must first put
our differences aside.
We lay down our arms so we can reach out our arms to one another . We
seek harm to none and harmony for all. Let the globe, if nothing else,
say this is true, that even as we grieved, we grew. That even as we
hurt, we hoped.
That even as we tired, we tried. That we’ll forever be tied together,
victorious, not because we will never again know defeat, but because we
will never again sow division.
Scripture tells us to envision that everyone shall sit under their own
vine and fig tree, and no one shall make them afraid.
If we’re to live up to our own time, then victory won't lighten the
blade but in all the bridges we've made, that is the promise to glade,
the hill we climb if only we dare, it's because being American is more
than a pride we inherit. It's the past we stepped into and how we repair
it.
We've seen a force that would shatter our nation rather than share it,
would destroy our country if it meant delaying democracy.
And this effort very nearly succeeded. But while democracy can be
periodically delayed, it can never be permanently defeated. In this
truth, in this faith, we trust. For while we have our eyes on the
future, history has its eyes on us.
This is the era of just redemption. We feared -- at its deception. We
did not feel prepared to be the heirs of such a terrifying hour, but
within it we found the power to author a new chapter, to offer hope and
laughter to ourselves.
So, while once we asked, “how could we possibly prevail over
catastrophe?”, now we assert, “how could catastrophe possibly prevail
over us?” We will not march back to what was, but move to what shall be,
a country that is bruised but whole, benevolent but bold, fierce and
free. We will not be turned around or interrupted by intimidation.
Because we know our inaction and inertia will be the inheritance of the
next generation. Our blunders become their burdens . But one thing is
certain. If we merge mercy with might and might with right, then love
becomes our legacy and change, our children's birth right.
So let us leave behind a country better than one we were left with,
every breath from my bronze pounded chest, we will raise this wounded
world into a wondrous one. We will rise through the gold-limbed hills in
the west, we will rise from the windswept northeast where our
forefathers first realized revolution. We will rise from the lake-rimmed
cities of the Midwestern states.
We will rise from the sun-baked South. We will rebuild, reconcile, and
recover, in every known nook of our nation, in every corner called our
country, our people diverse and beautiful, will emerge battered and
beautiful.
When day comes, we step out of the shade, aflame and unafraid.
The new dawn blooms as we free it for there is always light if only
we're brave enough to see it, if only we're brave enough to be it.

CHARLES BEAUDELAIRE
GỞI NGƯỜI PHỤ NỮ QUA ĐƯỜNG
Phố xá xung quanh ầm ĩ thét gào
Mảnh khảnh u sầu, y phục đại tang
Cô nàng đi qua, bàn tay kiêu hănh
Hất nhẹ đong đưa viền áo cao sang.
Nhanh nhẹn quí phái, đôi chân tuyệt mỹ
Tôi ngây dại, say mê như kẻ dị thường
Uống trong mắt nàng bầu trời báo băo
Êm dịu mê hồn, lạc thú sát nhân.
Một tia chớp, rồi đêm đen. Ôi sắc đẹp thoáng qua
Mà tia nh́n bỗng làm tôi sống lại
Gặp nàng nữa, hẳn phải chờ đến thiên thu?
Nơi nào khác, xa xôi, quá trễ hay chẳng bao giờ
Tôi không biết nơi nàng đi, nàng không biết nơi tôi đến
Nàng lẽ ra tôi đă yêu, nàng cũng biết rồi đấy.
(Bài này được trích từ thi phẩm LES FLEURS DU MAL)
À UNE PASSANTE.
La rue assourdissante autour de moi hurlait
Longue, mince, en grand deuil, douleur majestueuse,
Une femme passa, d’une main fastueuse
Soulevant, balançant le feston et l’ourlet.
Agile et noble, avec sa jambe de statue
Moi, je buvais, crispé comme un extravagant,
Dans son œil, ciel livide où germe l’ouragan,
La douceur qui fascine et le plaisir qui tue.
Un éclair…puis la nuit! - Fugitive beauté
Dont le regard m’a fait soudainement renaître,
Ne te verrais-je plus que dans l’éternité?
Ailleurs, bien loin d’ici! trop tard! jamais peut-être?
Car j’ignore où tu fuis, tu ne sais où je vais,
Ô toi que j’eusse aimé, ô toi qui le savais!

CHARLES BUKOWSKI
CHIM XANH
Trong tim tôi có con chim xanh
muốn bay ra ngoài
nhưng tôi là người cứng rắn
tôi nói, ở đó đi, ta không muốn
có ai đó
nh́n thấy mi.
Trong tim tôi có con chim xanh
muốn bay ra ngoài
nhưng tôi đổ rượu lên người nó và hít
khói thuốc lá
và gái điếm và người phục vụ quầy rượu
và người bán tạp hoá
không hề biết
nó đang ở đó.
Trong tim tôi có con chim xanh
muốn bay ra ngoài
nhưng tôi là người cứng rắn,
tôi bảo nó
ở dưới thấp đi,
mi muốn quấy rầy ta
phá hỏng tác phẩm của ta
làm mất giá việc ta bán sách
bên châu Âu?
Trong tim tôi có con chim xanh
muốn bay ra ngoài
nhưng tôi khôn ngoan, tôi chỉ cho nó ra
thỉnh thoảng vào ban đêm
khi mọi người đang ngủ.
Tôi nói, ta biết mi đang ở đó
Vậy đừng có buồn làm chi.
Rồi tôi đưa nó vào lại
nhưng nó hót chút đỉnh
khi vào trong, tôi chưa để
nó chết
và tôi với nó cùng ngủ
như thể
có một thỏa ước kín đáo
nhưng thật khá dễ chịu
khiến một người
lại khóc, nhưng tôi th́
không khóc, c̣n
bạn th́ sao?
BLUEBIRD
there's a bluebird in my heart that
wants to get out
but I'm too tough for him,
I say, stay in there, I'm not going
to let anybody see
you.
there's a bluebird in my heart that
wants to get out
but I pour whiskey on him and inhale
cigarette smoke
and the whores and the bartenders
and the grocery clerks
never know that
he's
in there.
there's a bluebird in my heart that
wants to get out
but I'm too tough for him,
I say,
stay down, do you want to mess
me up?
you want to screw up the
works?
you want to blow my book sales in
Europe?
there's a bluebird in my heart that
wants to get out
but I'm too clever, I only let him out
at night sometimes
when everybody's asleep.
I say, I know that you're there,
so don't be
sad.
then I put him back,
but he's singing a little
in there, I haven't quite let him
die
and we sleep together like
that
with our
secret pact
and it's nice enough to
make a man
weep, but I don't
weep, do
you?
~~oOo~~
MỘT M̀NH VỚI MỌI NGƯỜI.
Thịt bọc lấy xương
Rồi người ta bỏ trí óc
vào trong đó và
đôi khi có cả tâm hồn
và phụ nữ đập vỡ
những chiếc lọ ném vào tường
và đàn ông uống
quá chén
và không ai t́m ra
một điều
nhưng vẫn cứ
kiếm t́m
ḅ ra ḅ vào
những chiếc giường
với xác thịt
bọc lấy xương
thịt cố t́m
thứ ǵ khác
hơn là thịt.
Điều đó chẳng
có ích ǵ
chúng ta đều là tù nhân
của một số phận lạ kỳ.
Những băi rác vun đầy
Những nơi đổ rác ngập đầy
Những trại tâm thần tràn đầy
Những bệnh viện chất đầy
Những nghĩa trang chôn đầy
Không có ǵ khác
chất đầy.
ALONE WITH EVERYBODY
the flesh covers the bone
and they put a mind
in there and
sometimes a soul,
and the women break
vases against the walls
and the men drink too
much
and nobody finds the
one
but keep
looking
crawling in and out
of beds.
flesh covers
the bone and the
flesh searches
for more than
flesh.
there's no chance
at all:
we are all trapped
by a singular
fate.
nobody ever finds
the one.
the city dumps fill
the junkyards fill
the madhouses fill
the hospitals fill
the graveyards fill
nothing else
fills

GUY RANCOURT
NĂM BÀI HÀI CÚ QUANH CHIẾC BÀN ĂN
Táo xanh.
Một quả táo xanh
Trên cành táo lớn
Tra tấn đứa trẻ con.
Chuối.
Một nải chuối
Nơi ông già bán trái cây
Chẹn họng tôi.
Con sâu.
Miam… Miam! Con sâu nói
Khi gặm vỏ trắng
Quả táo đỏ.
Trà xanh.
Trên chiếc bàn trắng
Đưa cho tôi chiếc b́nh trà lam
Tôi thích uống trà xanh.
Cà phê đen.
Cà phê đen nóng
Sớm mai thức giấc uể oải
Bốc khói trong chiếc cốc tôi uống.
TẠI SAO
Tại sao chiếc bóng đau buồn này trên mặt em?
Chẳng phải em đă học sao cho được hạnh phúc?
Tại sao chiếc khăn phiền muộn này trên môi em
Chẳng phải em đă học sao cho được vui tươi?
Tại sao tia sáng khinh miệt này trong mắt em
Chẳng phải em đă học sao cho biết yêu thương?
Tại sao sự u ám này trong ư nghĩ em
Chẳng phải em đă học sao cho được sáng suốt?
Em đă học tập trong hết thảy ngôi trường lớn trên thế giới
Vậy em đă học được ǵ suốt những năm qua?
Hoặc chẳng được ǵ hoặc quá nhiều điều vô bổ
Không ngôi trường nào đă dạy em sống sao cho hạnh phúc.
Em đă đọc tất cả sách vở trong các thư viện trên thế giới
Vậy em đă khám phá được ǵ suốt thời gian qua?
Ồ thật quá ít thôi và quá nhiều điều phù phiếm
Không sách vở nào chứa đựng nghệ thuật yêu và bài vỡ ḷng hạnh phúc.

LANGSTON HUGUES
BÀI HÁT
1. Tôi ngồi hát
Cho nàng nghe
Trong bóng tối.
Em không sao
Hiểu được lời
Nàng nói.
Bài ca này
Chẳng có lời
Em ơi.
2. Tôi ngồi hát
Cho em nghe
Trong bóng tối
Tiếng thầm th́.
Ôi anh ơi
Em không hiểu
Lời bài ca
Muốn nói ǵ.
Không, bài hát
Chẳng có lời
Anh hát tiếp
Em nghe đi.
3. Ngồi trong bóng tối
Tôi hát nàng nghe.
Anh ơi - nàng nói
Em không hiểu lời.
Em ơi - đừng hỏi :
Bài ca không lời!
4. Lặng lẽ em ơi ngồi nghe anh hát
Bóng tối mịt mùng, bóng tối vây quanh.
Lặng lẽ em nghe những lời anh hát
Mà sao không hiểu là sao hở anh?
Lặng lẽ em ơi bài ca anh hát
Không lời, không tiếng, không ảnh, không h́nh!
SONGS
I sat there singing her
Songs in the dark.
She said;
'I do not understand.
The words'.
I said;
'There are
No words'.
Bài thơ ngắn nhưng rất khó hiểu. Nó ẩn chứa một ư nghĩa, một thông điệp
khó giải thích. Không biết nhà thơ đang hát cho ai đây. Theo đại từ được
dùng ( she ) đây là một cô gái. Nhưng đại từ she cũng có thể là nước Mỹ.
Nhà thơ hát cho nàng trong bóng tối ( in the dark ). Ông đang hát cho
đất nước ḿnh ngay cả trong t́nh huống đen tối. Ông làm thơ cho nỗi đau
thân phận của người da đen, nhưng đất nước ông, chính phủ ông, những
người làm luật không hiểu lời ông. Họ chẳng làm ǵ cho tự do của người
nô lệ. Có những bài ca không lời, không phải viết để nghe hay để đọc. Mà
để cảm nhận nỗi đau của dân tộc ông.
Bài thơ, suy cho cùng, mang một ư
nghĩa triết lư.

ROBERT FROST
DỪNG CHÂN BÊN RỪNG CHIỀU
TUYẾT ĐỔ
Rừng của ai tôi nghĩ ḿnh đă biết
Nhà anh ấy nằm trong làng nhỏ
Anh không biết là tôi dừng lại
Ngắm cảnh khu rừng chiều tuyết rơi.
Con ngựa nhỏ chắc nghĩ tôi kỳ cục
Dừng chân nơi trang trại không gần
Giữa rừng cây và hồ nước đóng băng
Vào buổi chiều tối nhất trong năm.
Con ngựa khẽ lắc ṿng chuông đeo cổ
Như hỏi xem có nhầm lẫn ǵ không?
Chỉ có tiếng động là lời của gió
Bay nhẹ nhàng giữa những lọn tuyết đông.
Rừng tuyệt vời, tăm tối, thẳm sâu
Nhưng c̣n đây lời hứa phải giữ
Và bao dặm đường phải đi trước khi tôi được ngủ .
C̣n bao nhiêu dặm nữa trước lúc tôi được ngủ.
STOPPING BY WOODS ON A SNOWY EVENING
Whose woods these are I think I know.
His house is in the village, though;
He will not see me stopping here
To watch his woods fill up with snow.
My little horse must think it queer
To stop without a farmhouse near
Between the woods and frozen lake
The darkest evening of the year.
He gives his harness bells a shake
To ask if there is some mistake.
The only other sound's the sweep
Of easy wind and downy flake.
The woods are lovely, dark, and deep,
But I have promises to keep,
And miles to go before I sleep,
And miles to go before I sleep.
Robert Frost ( 1874 - 1963 ).

VẠN HẠNH THIỀN SƯ
示 第 子
身 如 電 影 有 還 無
萬 物 春 榮 秋 又 枯
任 運 盛 衰 無 怖 畏
盛 衰 如 露 草 頭 舖
THỊ ĐỆ TỬ
Thân như điện ảnh hữu hoàn vô
Vạn mộc xuân vinh, thu hựu khô
Nhậm vận thịnh suy vô bố uư
Thịnh suy như lộ thảo đầu phô.
Diễn nghĩa
Đời người vô thường như bóng chớp, có rồi lại không
Như cây cối, mùa xuân tươi tốt, mùa thu héo vàng
Mặc cho vận đời, dù thịnh hay suy, đừng sợ hăi,
V́ sự suy thịnh mong manh như giọt sương đầu ngọn cỏ.
Dịch thơ
Bài 1:
Đời như tia chớp có rồi không
Cây xuân tươi tốt thu héo hon
Mặc cảnh thịnh suy đừng hăi sợ
Chỉ là sương đọng trên cỏ non.
Bài 2 :
Thân như chớp có rồi không
Cỏ cây xuân thắm sang đông lại tàn
Sợ ǵ suy thịnh thế gian
Thịnh suy như cỏ ngậm sương trên đầu.
Bài 3:
Đời người bóng chớp có lại không
Cây xuân tươi tốt thu năo nùng
Mặc chuyện thịnh suy không sợ hăi
Chỉ là ngọn cỏ ngậm sương trong.
Bài 4 :
Muôn cây thu héo xuân tươi
Đời như tia chớp có rồi lại không
Sợ ǵ suy thịnh hưng vong
Chẳng qua ngọn cỏ ngậm sương mỗi ngày.

VICTOR HUGO
CHIỀU, MÙA GIEO HẠT
Đây là lúc hoàng hôn
Tựa cửa, tôi ngắm trông
Chút ánh sáng le lói
Giờ cuối buổi làm đồng.
Trên ruộng, tắm bóng đêm
Tôi ngắm một ông lăo
Áo quần rách tơi tả
Gieo hạt cho mùa sau.
Bóng ông già cao thẳm
Che khuất luống cày sâu
Chắc mọi người tin lắm
Tháng ngày trôi qua mau.
Ông đi trên đồng ruộng,
Qua lại, tung hạt giống,
Tay mở, rồi khép lại,
Tôi lặng nh́n, mơ mộng.
Trong lúc đêm giăng màn
Bóng lẫn tiếng ŕ rào,
Như vươn đến sao xa
Bàn tay người gieo hạt.
LA SAISON DES SEMAILLES, LE SOIR
C’est le moment crépusculaire
J’admire, assis sous un portail,
Ce reste de jour dont s’éclaire
La dernière heure de travail.
Dans les terres, de nuit baignées,
Je contemple, ému, les haillons
D’un vieillard qui jette à poignées
La moisson future aux sillons.
Sa haute silhouette noire
Domine les profonds labours.
On sent à quel point il doit croire
A la fuite utile des jours.
Il marche dans la plaine immense,
Va, vient, lance la graine au loin,
Rouvre sa main, et recommence,
Et je médite, obscur témoin,
Pendant que, dēployant ses voiles,
L’ombre, où se mêle une rumeur,
Semble élargir jusqu’aux étoiles
Le geste auguste du semeur.
Bài thơ trích trong tập Les chansons des rues et des bois. Hugo pha trộn
nhiều yếu tố: đêm xuống, ông già tuổi cao vẫn c̣n lao động, người chứng
kiến cảnh tượng và trầm tư. Tất nhiên nhân vật chính chỉ là một cái cớ,
có một ẩn dụ ở đây, chủ đề một ông già suy nghĩ về thế hệ tương lai đă
được La Fontaine gợi lên trong bài Le vieillard et les trois jeunes
hommes. Điều thú vị hơn là t́m hiểu xem Hugo nghĩ đến ai khi nh́n thấy “
cử chỉ hào hiệp của người gieo hạt “. Phải chăng ông nghĩ đến những nông
dân nuôi sống nhân dân, hay là đến con người đang làm đất màu mỡ nhờ
công lao động của ḿnh, hay là nghĩ đến chính ḿnh, nhà thơ tự nh́n thấy
ḿnh, hay là nghĩ đến Thượng đế mà ông tưởng tượng như người ban phước
bao dung cho thế hệ tương lai? Câu trả lời c̣n bỏ ngỏ, dành cho người
đọc khi thưởng thức một bài thơ hay, tả cảnh để tả t́nh, viết với những
câu thơ 8 âm tiết (octosyllabe) với vần chéo ABAB.
ANH HÁI ĐÓA HOA NÀY
Anh hái đoá hoa này trên đồi tặng em
Ở vách đá chênh vênh nh́n xuống sóng nghiêng.
Chỉ đại bàng biết rơ và tới được
Giữa khe đá to lặng lẽ hoa mọc
Bóng tối bao trùm những sườn đá đ́u hiu.
Tôi nh́n thấy, như ở nơi mừng chiến thắng
Một khải hoàn môn thắm đỏ, huy hoàng
Ở chốn kia lặn ch́m vầng thái dương.
Đêm dựng lên một cổng lớn đầy mây
Những cánh buồm lướt đi xa nhỏ dần
Vài mái nhà dưới lũng sâu loé sáng
Chừng như sợ quá sáng và có người nh́n thấy.
Anh hái đoá hoa này tặng em yêu dấu
Hoa màu tái nhợt không có cả hương thơm.
Bởi rễ nó mọc trên đỉnh non cao
Chỉ hút được mùi vị hăng hăng
Anh bảo: Hoa tội nghiệp từ trên đỉnh non cao
Đáng lẽ hoa phải rơi xuống vực sâu thẳm
Nơi những cánh buồm, và mây và rong bay đi
Hoa hăy trên ngực tàn tạ, héo khô.
Trời sinh em ra để rả cánh trên sóng nước
Trời giao em cho đại dương, ta giao em cho t́nh yêu đằm thắm.
Gió hoà trộn sóng ngày chỉ c̣n một chút nhỏ nhoi
Ánh sáng mờ, rồi dần dần xoá mất,
Ôi, trong đáy hồn anh sao quá đỗi buồn rầu
Khi suy tưởng, một vực đen sâu thẳm
Thấm vào hồn anh cơn ớn lạnh về đêm.
J’AI CUEILLI CETTE FLEUR POUR TOI SUR LA COLLINE.
J’ ai cueilli cette fleur pour toi sur la colline
Dans l’âpre escarpement qui sur le flot s’incline,
Que l’aigle connaît seul et seul peut approcher,
Paisible, elle croissait aux fentes du rocher.
L’ombre baignait les flancs du morne promontoire,
Je voyais, comme on dresse au lieu d’une victoire
Un grand arc de triomphe éclatant et vermeil,
A l’endroit où s’était englouti le soleil,
La sombre nuit bâtir un porche de nuées,
Des voiles s’enfuyaient au loin diminuées,
Quelques toits , s’éclairant au fond d’un entonnoir,
Semblient craindre de luire et de se laisser voir,
J’ai cueilli cette fleur pour toi, ma bien-aimée.
Elle est pâle, et n’a pas de corolle embaumée,
Sa racine n’a pris sur la crête des monts
Que l’amère senteur des glauques goémons,
Moi, j’ai dit: Pauvre fleur, du haut de cette cime,
Tu devais t’en aller dans cet immense abîme
Où l’algue et le nuage et les voiles s’en vont.
Va mourir sur un cœur, abîme plus profond,
Fane-toi sur ce sein en qui palpite un monde.
Le ciel, qui te créa pour t’effeuiller dans l’onde,
Te fit pour l’océan, je te donne à l’amour
Le vent mêlait les flots, il ne restait du jour
Qu’une vague lueur, lentement effacée.
Oh! Comme j’étais triste au fond de ma pensée
Tandis que je songeais, et que le gouffre noir
M’entrait dans l’âme avec tous les frissons du soir!

WILLIAMS CARLOS WILLIAMS
To Be Closely Written On A Small Piece of Paper
Which Folded Into A
Tight Lozenge Will Fit Any Girl’s Locket
Lo the leaves
Upon the new autumn grass
Look at them well.
Hăy nh́n lá
Trên cỏ thu non
Hăy ngó nh́n cho kỹ.
The red wheelbarrow.
so much depends
upon
a red wheel
barrow
glazed with rain
water
beside the white
chickens.
( Quá nhiều thứ phụ thuộc
vào
chiếc xe ba gác màu đỏ
lấp lánh nước
mưa
bên cạnh những con gà
màu trắng. )
Trang Thân Trọng
Sơn
art2all.net |