|
VƯƠNG QUỐC KHÁC
Saki ( H.H. Munro )
Saki là bút hiệu của nhà văn Hector Hugh Munro (1870-1916), sinh tại
Miến Điện ( nay là nước Myanmar ) khi nước này c̣n là thuộc địa của Anh.
Mẹ mất sớm, Ông được gởi sang Anh sống với hai bà cô. Học xong trung
học, Ông trở về Miến Điện làm việc trong ngành quân cảnh. Do bệnh tật,
chỉ hơn một năm sau, Ông lại trở về Anh và bắt đầu sự nghiệp làm báo,
viết văn. Những tác phẩm đầu tiên ra đời là những bài châm biếm chính
trị khi Ông viết cho tờ The Westminster Gazette. Sau khi xuất bản hai
tác phẩm The Rise of the Russian Empire và The Westminster Alice, ông
chuyển sang viết truyện ngắn, ban đầu đăng trên các báo The Westminster
Gazette, The Morning Post, và The Bystander Ngay từ đầu truyện, Saki đă tạo ra sự đối lập giữa thế giới của sách vở, lễ nghi, tri thức cổ điển với thế giới tự nhiên. Người kể chuyện là một gia sư dạy kinh điển, c̣n Ford là một người trẻ say mê thơ ca. Trong những câu Latin được nhắc đến ở đầu truyện có h́nh ảnh các vị thần từng sống trong rừng. Chi tiết ấy không phải ngẫu nhiên. Rừng trong truyền thống văn học cổ điển thường là nơi con người bước ra khỏi những quy tắc thông thường của xă hội để gặp gỡ thiên nhiên, bản năng và những điều huyền bí. V́ vậy, Vương Quốc Khác ngay từ khi xuất hiện đă mang ư nghĩa vượt xa một mảnh đất. Nó là một “Vương Quốc Khác”, một thế giới khác với thế giới của tài sản, lễ nghi và những quy ước xă hội mà Harcourt đại diện. Harcourt Worters là hiện thân rơ nhất của tư tưởng sở hữu. Ông mua khu rừng và tặng nó cho Evelyn như một món quà. Bề ngoài, đó là một hành động hào phóng và lăng mạn. Một người đàn ông giàu có mua một khu rừng đẹp để dành cho người ḿnh yêu. Nhưng Saki nhanh chóng cho thấy đằng sau món quà ấy là một tư duy rất đặc biệt: Harcourt không chỉ muốn tặng Evelyn một khu rừng; ông muốn biến khu rừng thành một không gian thuộc về “chúng ta”, nghĩa là thuộc về ông và Evelyn theo cách ông định nghĩa. Điều đáng nói là Evelyn không nh́n khu rừng như một tài sản. Cô nh́n nó như một thế giới sống. Cô chú ư đến cây cối, khoảng không, vẻ hoang dă và sự tự do của nơi ấy. Chính v́ vậy, cô phản đối những ư định của Harcourt muốn xây cầu, mở đường, dựng hàng rào và biến khu rừng thành một không gian được tổ chức theo ư muốn của con người. Với Harcourt, một khu đất đẹp phải được cải tạo, sắp đặt và đánh dấu quyền sở hữu. Với Evelyn, vẻ đẹp của nó chính là ở chỗ nó chưa bị con người kiểm soát. Ở đây, Saki đă đặt hai quan niệm về t́nh yêu đối lập nhau. Harcourt yêu theo kiểu chiếm hữu: “của tôi”, “của chúng ta”, “cho chúng ta”. Evelyn lại muốn t́nh yêu phải để cho con người được tự do. Sự khác biệt này trở thành nguồn gốc sâu xa của bi kịch. Harcourt không phải là một kẻ xấu theo nghĩa thông thường. Ông có thể chân thành yêu Evelyn, nhưng t́nh yêu của ông đă bị nhiễm bởi ư thức sở hữu. Ông tưởng rằng càng tạo ra nhiều sự bảo đảm th́ t́nh yêu càng bền vững. Ông tin vào những thứ có thể nh́n thấy và đo đếm được: đất đai, thời hạn thuê, cây cầu, con đường, hàng rào, địa vị xă hội và những lời hứa về tương lai. Saki đặc biệt tài t́nh khi biến hàng rào thành một biểu tượng trung tâm của truyện. Hàng rào về mặt vật chất có chức năng bảo vệ một khu đất, xác định ranh giới giữa cái thuộc về ḿnh và cái không thuộc về ḿnh. Nhưng về mặt biểu tượng, hàng rào cũng là ranh giới mà Harcourt dựng lên quanh Evelyn. Ông muốn xác định đâu là không gian của cô, đâu là không gian của ông, đâu là điều cô được phép làm và đâu là điều cô không được phép làm. Hàng rào v́ thế vừa bảo vệ vừa giam giữ. Nó thể hiện nghịch lư của t́nh yêu khi t́nh yêu biến thành quyền sở hữu: người ta dựng hàng rào để giữ người ḿnh yêu, nhưng chính hàng rào ấy lại khiến người kia muốn bỏ đi. Một biểu tượng khác cũng rất quan trọng là cây cầu. Cây cầu thông thường nối hai bờ, tạo ra sự liên thông. Nhưng trong truyện, cây cầu mà Harcourt muốn xây lại nằm trong một hệ thống cải tạo khu rừng theo ư chí của ông. V́ thế, nó không thực sự là cây cầu nối hai con người. Trái lại, nó trở thành một phần của quá tŕnh biến thiên nhiên thành tài sản. Saki đă tạo nên một nghịch lư đầy mỉa mai: Harcourt càng cố xây dựng những thứ để “kết nối” ḿnh với Evelyn, ông càng xa cô hơn. Evelyn là nhân vật đặc biệt bởi cô không hoàn toàn ư thức được những vấn đề triết học mà ḿnh đang đối diện, nhưng bản năng của cô lại nhận ra chúng rất rơ. Cô không nói bằng những lập luận phức tạp. Cô chỉ cảm thấy rằng một khu rừng phải được để cho nó là một khu rừng, và một con người phải được để cho ḿnh là chính ḿnh. Sự “ngây thơ” của Evelyn v́ thế không phải là sự ngu dốt. Trái lại, nó chứa đựng một thứ trực giác về tự do mà những người trưởng thành, được giáo dục trong các quy tắc xă hội, đă đánh mất. Điều này đặc biệt rơ trong cách Evelyn nh́n nhận những khái niệm như “quyền”, “lời xin lỗi”, “địa vị” và “xă hội”. Những thứ mà Harcourt xem là nghiêm túc và quan trọng lại trở nên vô nghĩa đối với cô. Saki dùng nhân vật Evelyn để đặt câu hỏi: phải chăng con người đă tạo ra quá nhiều quy tắc đến mức quên mất điều đơn giản nhất là được sống theo cảm xúc chân thật của ḿnh? Ford đóng vai tṛ đối trọng với Harcourt. Nếu Harcourt đại diện cho thế giới của quyền lực, tài sản và trật tự xă hội th́ Ford gần với thế giới của thơ ca, trí tưởng tượng và tự do. Ford có thể viết những điều mà Harcourt xem là “nguy hiểm” hoặc “không thích hợp”, nhưng chính sự tự do trong trí tưởng tượng ấy lại hấp dẫn Evelyn. Đáng chú ư là Ford không phải người chủ động “chiếm đoạt” Evelyn. Khi Harcourt nghi ngờ rằng Evelyn đă bỏ đi cùng Ford, câu trả lời của Ford — rằng “không may là không có chuyện đó” — làm cho toàn bộ sự việc trở nên vừa hài hước vừa sâu sắc. Evelyn không đơn giản chạy từ một người đàn ông này sang một người đàn ông khác. Cô đang chạy khỏi chính cơ chế sở hữu mà Harcourt đại diện. V́ thế, kết thúc truyện có ư nghĩa đặc biệt. Evelyn biến mất vào Vương Quốc Khác. Harcourt không thể t́m thấy cô. Ford cũng không có cô. Điều này rất quan trọng: Evelyn không được “giải thoát” để trở thành tài sản của một người đàn ông khác. Cô giải thoát chính ḿnh. Cô đi vào khu rừng, vào thiên nhiên, vào một thế giới nằm ngoài những quy tắc của Harcourt. Khi Ford nói rằng cô đă “escaped you absolutely” — hoàn toàn thoát khỏi Harcourt — th́ từ “escaped” có ư nghĩa lớn hơn một cuộc bỏ trốn thông thường. Đó là sự thoát khỏi quyền sở hữu, thoát khỏi những ranh giới, thoát khỏi một định nghĩa về t́nh yêu vốn không cho phép tự do. H́nh ảnh cuối cùng về những cành cây che bóng con người dưới mặt trời càng làm cho ư nghĩa ấy trở nên thơ mộng. Evelyn không chỉ biến mất trong một khu rừng cụ thể. Cô dường như ḥa vào một thế giới tự nhiên rộng lớn hơn. Chừng nào cây cối c̣n tồn tại, chừng nào con người c̣n có thể t́m thấy bóng mát dưới những cành cây, th́ “Vương Quốc Khác” ấy vẫn tồn tại. Nó tượng trưng cho phần tự do trong con người mà xă hội không thể hoàn toàn chiếm hữu. Một nét đặc sắc khác của truyện là nghệ thuật trào phúng. Saki không lên án Harcourt bằng những lời lẽ gay gắt. Ông để chính những hành động và lời nói của nhân vật tự bộc lộ sự phi lư. Harcourt nghiêm túc đến mức gần như hài hước. Ông coi thời hạn chín mươi chín năm của một hợp đồng thuê đất như một dạng “vĩnh cửu trên thực tế”. Ông muốn biến t́nh yêu thành một thứ có thể được bảo đảm bằng đất đai, công tŕnh và những dấu hiệu sở hữu. Chính sự nghiêm túc quá mức ấy tạo ra tiếng cười. Nhưng tiếng cười của Saki không phải tiếng cười đơn thuần để giải trí. Đó là tiếng cười châm biếm xă hội. Nhà văn cho thấy một xă hội văn minh có thể trở nên phi lư đến mức nào khi con người coi tài sản, địa vị và những quy tắc h́nh thức quan trọng hơn cảm xúc chân thật. Trong thế giới ấy, người ta có thể nói rất nhiều về t́nh yêu nhưng lại không hiểu bản chất của t́nh yêu. Người ta muốn bảo vệ người ḿnh yêu nhưng lại biến sự bảo vệ thành kiểm soát. Người ta muốn xây dựng tương lai nhưng lại vô t́nh xây dựng một nhà tù.Thiên nhiên trong truyện v́ vậy giữ vai tṛ như một lực lượng giải phóng. Khu rừng không chịu phục tùng hoàn toàn những ư định của con người. Nó không có những đường biên rơ ràng như xă hội muốn có. Cây cối mọc theo cách của cây cối, bóng tối và ánh sáng thay đổi theo tự nhiên, những lối đi không nhất thiết phải do con người mở ra.Vương Quốc Khác là thế giới mà những nguyên tắc của Harcourt không c̣n đủ sức thống trị. Đó chính là lư do Evelyn thuộc về nơi ấy hơn là thuộc về một ngôi nhà được xây dựng bằng những quy tắc xă hội. Có thể nói, Vương Quốc Khác c̣n là một truyện về sự khác biệt giữa t́nh yêu và quyền sở hữu. T́nh yêu chân chính không thể tồn tại nếu một người muốn biến người kia thành “của ḿnh”. Yêu một người nghĩa là thừa nhận người ấy có một thế giới riêng, có những ước muốn riêng và có quyền được tự do. Harcourt yêu Evelyn nhưng không thực sự chấp nhận quyền tự quyết của cô. Chính v́ vậy, t́nh yêu của ông trở thành một h́nh thức áp đặt. Saki không nói điều ấy bằng một bài diễn thuyết đạo đức; ông biến nó thành một câu chuyện hài hước về một người đàn ông xây hàng rào quanh một khu rừng rồi cuối cùng không thể giữ được người ḿnh muốn giữ. Ở tầng sâu hơn, truyện c̣n đặt ra vấn đề về văn minh và tự nhiên. Văn minh đem lại trật tự, tài sản, đường sá, hàng rào và sự an toàn; nhưng khi bị đẩy đến cực đoan, nó có thể làm nghèo đi đời sống tinh thần. Tự nhiên th́ hỗn loạn hơn, khó kiểm soát hơn, nhưng chính sự không thể kiểm soát ấy lại tạo nên tự do. Saki không hoàn toàn phủ nhận văn minh; ông chỉ cảnh báo rằng con người không nên biến toàn bộ thế giới thành một hệ thống những đường ranh giới và quyền sở hữu. Bởi vậy, nhan đề “Vương Quốc Khác” có thể được hiểu theo nhiều tầng nghĩa. Đó là khu rừng cụ thể, nhưng đồng thời cũng là “vương quốc” của tự do, của trí tưởng tượng, của thiên nhiên và của đời sống nội tâm. Nó nằm bên cạnh thế giới xă hội nhưng không hoàn toàn thuộc về thế giới ấy. Đối với Harcourt, nó là một mảnh đất có thể mua được. Đối với Evelyn, nó là một nơi để sống và được tự do. Chính sự khác biệt trong cách nh́n ấy tạo nên toàn bộ xung đột của truyện. Cuối cùng, giá trị của Vương Quốc Khác nằm ở chỗ Saki đă dùng một câu chuyện t́nh tưởng như nhẹ nhàng để đặt ra một câu hỏi rất lớn về con người: chúng ta có thật sự yêu một người khi muốn sở hữu người ấy, hay chỉ yêu h́nh ảnh của người ấy mà chúng ta đă tạo ra trong tâm trí ḿnh? Harcourt muốn xây dựng một thế giới hoàn hảo cho Evelyn, nhưng ông quên rằng một thế giới hoàn hảo do người khác thiết kế vẫn có thể là một nhà tù. Evelyn t́m đến khu rừng không phải v́ cô ghét t́nh yêu, mà v́ cô muốn bảo vệ quyền được tự do của ḿnh.
Do đó, Vương Quốc Khác vừa là một truyện t́nh, vừa là một truyện trào
phúng, vừa là một dụ ngôn về tự do. Saki không đứng trên bục giảng để
dạy người đọc phải sống thế nào. Ông chỉ mỉm cười, dựng lên một người
đàn ông với tiền bạc, đất đai, hàng rào và những lời hứa về “vĩnh cửu”,
rồi để người phụ nữ mà ông muốn giữ lấy bước vào khu rừng và biến mất.
Chính trong sự nhẹ nhàng, tinh quái ấy mà tư tưởng của Saki trở nên sâu
sắc: t́nh yêu không thể được xây bằng hàng rào; tự do không thể được
trao như một món quà của người sở hữu; và con người chỉ thực sự thuộc về
nhau khi họ vẫn được quyền thuộc về chính ḿnh.
VƯƠNG QUỐC KHÁC
“ 'Quem, ai; fugis: người mà ngươi đang tránh; ah demens, đồ ngốc; habitarunt di quoque, các vị thần cũng đă từng sống; silvas, rừng.' Tiếp đi!” Tôi vốn luôn làm cho những bài học kinh điển trở nên sáng sủa hơn — đó là một phần trong phương pháp của tôi — v́ thế tôi dịch demens là “đồ ngốc”. Nhưng cô Beaumont chẳng cần phải ghi lại bản dịch ấy vào vở, c̣n Ford, vốn hiểu biết hơn, cũng chẳng cần phải nhắc lại theo tôi. “Ngươi đang tránh ai vậy, đồ ngốc? Ngay cả các vị thần cũng từng sống trong rừng.” “Vâ—âng,” tôi đáp, với vẻ ngập ngừng của một học giả. “Vâ—âng. Silvas — rừng, những vùng đất có cây cối, nói chung là miền quê. Đúng vậy. Demens, tất nhiên, là de-mens. ‘Hỡi kẻ mất trí! Ta nói cho ngươi hay: ngay cả các vị thần cũng đă từng cư ngụ trong rừng từ thuở xa xưa.’ ” “Nhưng tôi cứ tưởng các vị thần lúc nào cũng sống trên trời,” bà Worters xen vào, cắt ngang bài học của chúng tôi — theo tôi nghĩ là lần thứ hai mươi ba. “Không phải lúc nào cũng thế đâu, bà Worters,” cô Beaumont đáp. Vừa nói, cô vừa ghi thêm vào vở cụm “kẻ mất trí” như một cách dịch khác cho “đồ ngốc”. “Tôi vẫn cứ nghĩ họ sống trên trời.” “Ồ, không đâu, bà Worters,” cô gái nhắc lại. “Không phải lúc nào cũng vậy.” Rồi t́m đúng chỗ trong cuốn sổ tay, cô đọc:
“Các vị thần. Sống ở đâu. “Chà, cô bé, cháu đă học được khá nhiều đấy. Thế bây giờ cháu có thể cho ta biết tất cả những thứ ấy đă có ích ǵ cho cháu không?” “Nó đă giúp cháu…” cô Beaumont ấp úng. Cô rất nghiêm túc với môn cổ điển của ḿnh. Cô muốn có thể nói được rằng chúng đă giúp cô điều ǵ, nhưng không biết phải nói thế nào. Ford cứu cô: “Tất nhiên là nó giúp cô ấy chứ. Các tác phẩm kinh điển đầy những mẹo hay. Chúng dạy người ta cách tránh né mọi thứ.” Tôi khuyên người bạn trẻ của ḿnh đừng t́m cách né tránh bài học Virgil. “Nhưng đúng là thế mà!” cậu ta kêu lên. “Giả sử gă Apollo tóc dài đáng ghét ấy muốn dạy bạn một bài nhạc. Thế là bạn chuồn ngay vào bụi nguyệt quế. Hoặc Thiên Nhiên Vũ Trụ xuất hiện. Bạn chẳng đặc biệt hứng thú với Thiên Nhiên Vũ Trụ, thế là bạn biến thành một cây sậy.” “Jack có điên không vậy?” bà Worters hỏi. Nhưng cô Beaumont đă hiểu những ám chỉ ấy — phải thừa nhận rằng chúng khá thông minh. “Thế c̣n Croesus?” cô hỏi. “Người ta biến thành cái ǵ để thoát khỏi Croesus?” Tôi vội chỉnh lại kiến thức thần thoại của cô: “Midas, cô Beaumont, chứ không phải Croesus. Và ông ta biến cô — cô không tự biến ḿnh — thành vàng.” “Chẳng có cách nào tránh được Midas,” Ford nói. “Chắc chắn là…” cô Beaumont nói. Cô mới học tiếng Latin chưa đầy hai tuần, vậy mà có lẽ cô đă sẵn sàng sửa sai cho cả Giáo sư Hoàng gia. Cậu ta bắt đầu trêu cô: “Ồ, chẳng có cách nào tránh được Midas! Ông ta cứ đến, chạm vào bạn, thế là ngay lập tức bạn phải trả lăi vài ngh́n phần trăm. Bạn trở thành vàng — một cô gái trẻ bằng vàng — nếu ông ta chạm vào bạn.” “Tôi không để ông ta chạm vào!” cô kêu lên, lại trở về với tính cách tinh nghịch thường ngày. “Ồ, nhưng ông ta sẽ chạm.” “Không đời nào!” “Ông ta sẽ.” “Không đời nào!” “Ông ta sẽ.” Cô Beaumont cầm quyển Virgil lên và đập vào đầu Ford. “Evelyn! Evelyn!” bà Worters nói. “Bây giờ cháu lại quên mất ḿnh là ai rồi. Và cháu cũng quên luôn câu hỏi của ta. Latin đă đem lại ích lợi ǵ cho cháu?” “Thế, ông Ford — Latin đă đem lại ích lợi ǵ cho ông?” “Ông Inskip — Latin đă đem lại ích lợi ǵ cho chúng ta?” Thế là tôi bị lôi vào cuộc tranh luận về các môn cổ điển. Những lập luận ủng hộ việc học tiếng Latin hoàn toàn có cơ sở, nhưng rất khó nhớ; hơn nữa buổi chiều nắng nóng, c̣n tôi th́ đang cần một tách trà. Tuy vậy, tôi phải chứng minh rằng ḿnh xứng đáng với nghề gia sư, nên tháo kính ra, hà hơi lên kính rồi nói: “Ford thân mến, câu hỏi của cậu thật là…” “Với Jack th́ chẳng sao,” bà Worters nói. “Jack phải thi đầu vào. Nhưng Evelyn th́ học nó để làm ǵ? Hoàn toàn chẳng ích lợi ǵ.” “Không, bà Worters,” tôi kiên quyết phản bác, vừa chỉ cặp kính về phía bà. “Tôi không thể đồng ư. Cô Beaumont — theo một nghĩa nào đó — mới bước vào nền văn minh của chúng ta. Cô ấy đang gia nhập nó, và tiếng Latin cũng là một trong những môn thi đầu vào của cô ấy. Không ai có thể hiểu được đời sống hiện đại nếu không biết đôi chút về nguồn gốc của nó.” “Nhưng tại sao cô ấy phải hiểu đời sống hiện đại?” người phụ nữ phiền phức ấy hỏi. “Vâng, thế th́ bà thấy đấy!” tôi đáp, rồi tách một tiếng, gập kính lại. “Ông Inskip, tôi chẳng thấy ǵ cả. Xin ông vui ḷng cho tôi biết tất cả những thứ đó có ích ǵ. Ồ, chính tôi cũng từng học qua rồi: Jupiter, Venus, Juno, tôi biết cả đám ấy. Và rất nhiều câu chuyện chẳng đứng đắn chút nào.” “Tôi xin phép nói,” tôi khô khan đáp, “rằng giáo dục cổ điển không hoàn toàn chỉ giới hạn trong thần thoại cổ đại. Dù ngay cả thần thoại cũng có giá trị của nó. Cứ cho là những giấc mơ đi, nhưng trong những giấc mơ cũng có giá trị.” “Tôi cũng có những giấc mơ,” bà Worters nói, “nhưng tôi không ngu đến mức kể chúng ra sau đó.” May thay, chúng tôi được ngắt lời. Một giọng nói trầm, khỏe khoắn vang lên ngay phía sau: “Hăy nâng niu những giấc mơ của ḿnh!” Chủ nhà vừa nhập bọn với chúng tôi: Harcourt Worters — con trai bà Worters, vị hôn phu của cô Beaumont. Cậu Ford là người được ông giám hộ, c̣n tôi là người làm thuê cho ông; v́ vậy tôi phải gọi ông là ông Worters. “Hăy nâng niu những giấc mơ của ḿnh!” ông nhắc lại. “Suốt cả ngày hôm nay tôi phải đấu đá, mặc cả, thương lượng. Vậy mà khi bước ra băi cỏ này và nh́n thấy tất cả mọi người đang học tiếng Latin, vui vẻ như thế, thanh thản như thế, b́nh yên như những người dân xứ Arcadia…” Ông không nói hết câu, mà ngồi xuống chiếc ghế bên cạnh cô Beaumont và nắm lấy tay cô. Ngay lúc ấy, cô hát:
“Áh yoù sílly àss góds ĺve in woóds!” “Cái ǵ thế?” ông Worters hỏi, hơi cau mày. Bằng bàn tay c̣n lại, cô chỉ về phía tôi. “Virgil…” tôi lắp bắp. “Bản dịch khẩu ngữ…” “À, tôi hiểu rồi; một bản dịch thơ theo lối khẩu ngữ.” Nụ cười lại trở về trên môi ông. “Có lẽ nếu các vị thần sống trong rừng, th́ đó là lư do tại sao rừng lại thân thiết đến thế. Tôi vừa mua Khu rừng Vương Quốc Khác." Mọi người đồng loạt reo lên vui sướng. Quả thực, những cây sồi dẻ trong khu rừng ấy đẹp chẳng kém bất cứ nơi nào ở Hertfordshire. Hơn nữa, khu rừng cùng với đồng cỏ dẫn tới đó từ lâu vẫn tạo thành một chỗ lơm xấu xí trong đường viền tṛn trịa của điền trang Worters. V́ thế, tất cả chúng tôi đều rất vui mừng khi ông Worters mua được Other Kingdom. Chỉ có Ford là im lặng. Cậu xoa đầu, nơi vừa bị quyển Virgil đập trúng, đồng thời mỉm cười một ḿnh. “Xét theo cái giá tôi đă trả, tôi cho rằng phải có một vị thần trong mỗi thân cây. Nhưng lần này th́ tiền bạc chẳng thành vấn đề.” Ông liếc nh́n cô Beaumont. “Em thích những cây dẻ gai, phải không, Evelyn?” “Lúc nào tôi cũng quên chúng là cây nào. Như thế này à?” Cô giơ hai cánh tay lên trên đầu, ép sát vào nhau, khiến ḿnh trông như một thân cây mảnh mai. Rồi người cô đung đưa, chiếc váy xanh nhạt mềm mại rung rinh trên cơ thể, gợi lên h́nh ảnh vô số chiếc lá. “Em yêu!” người yêu cô kêu lên. “Không, đó là một cây bạch dương,” Ford nói. “Ồ, tất nhiên rồi. Vậy th́ thế này.” Cô kéo váy lên, khiến trong khoảnh khắc nó x̣e ra thành những lớp lớn nằm ngang, giống như những tầng cành lá của một cây dẻ gai. Chúng tôi liếc về phía ngôi nhà, nhưng không thấy người hầu nào nh́n ra. V́ thế chúng tôi cười và bảo cô nên tiếp tục lên sân khấu tạp kỹ. “À, đây mới là loại cây tôi thích!” cô reo lên, rồi lại làm động tác mô phỏng cây dẻ gai. “Tôi biết mà,” ông Worters nói. “Tôi biết mà. Khu rừng Other Kingdom là của em.” “Của tôi…?” Trong đời cô chưa bao giờ nhận được một món quà như thế. Cô không sao tin nổi. “Giấy tờ mua bán sẽ được lập dưới tên em. Em sẽ kư vào văn bản. Hăy nhận lấy khu rừng này cùng với t́nh yêu của anh. Nó là một chiếc nhẫn đính hôn thứ hai.” “Nhưng… nó thật sự là của em sao? Em có thể… làm bất cứ điều ǵ em muốn ở đó không?” “Em có thể,” ông Worters mỉm cười đáp. Cô lao đến ôm hôn ông. Rồi cô hôn bà Worters. Cô hẳn cũng đă hôn cả tôi và Ford nếu chúng tôi không ch́a khuỷu tay ra ngăn lại. Niềm vui được sở hữu đă khiến cô chếnh choáng. “Nó là của tôi! Tôi có thể đi dạo ở đó, làm việc ở đó, sống ở đó. Một khu rừng của riêng tôi! Của tôi măi măi.” “Của em, ít nhất là trong chín mươi chín năm.” “Chín mươi chín năm?” Tôi rất tiếc phải nói rằng trong giọng cô thoáng có một chút thất vọng. “Em yêu! Em mong ḿnh sống lâu hơn nữa sao?” “Em cho là em không thể,” cô đáp, hơi đỏ mặt. “Em không biết.” “Chín mươi chín năm đối với hầu hết mọi người là đủ dài rồi. Ngôi nhà này, và chính băi cỏ em đang đứng đây, tôi cũng chỉ có quyền sử dụng theo hợp đồng thuê chín mươi chín năm. Thế mà tôi vẫn gọi chúng là của ḿnh, và tôi nghĩ ḿnh có lư do để làm vậy. Đúng không?” “Ồ, đúng.” “Chín mươi chín năm thực tế chẳng khác ǵ vĩnh viễn. Có phải vậy không?” “Ồ, vâng. Hẳn là thế.” Ford có một cuốn sổ tay cực kỳ dễ gây viêm nhiễm. Bên ngoài nó được ghi “Riêng tư”, c̣n bên trong tiêu đề lại là “Thực tế là một cuốn sách”. Lúc này tôi thấy cậu ghi vào đó: “Vĩnh hằng: thực tế là chín mươi chín năm.” Ông Worters, như thể đang tự nói với ḿnh, nhận xét: “Trời đất! Trời đất! Đất đai đă tăng giá biết bao! Thật đáng kinh ngạc.” Tôi thấy ông đang cần một Boswell, nên nói: “Quả vậy sao?” “Inskip thân mến. Đoán xem mười năm trước tôi có thể mua khu rừng ấy với giá bao nhiêu! Nhưng tôi đă từ chối. Đoán xem tại sao.” Chúng tôi không đoán được. “Bởi v́ giao dịch ấy sẽ không ngay thẳng.” Một sắc đỏ rất hợp với khuôn mặt ông lan ra khi ông thốt lên từ cao quư ấy. “Không ngay thẳng. Về mặt pháp lư th́ ngay thẳng. Nhưng về mặt đạo đức th́ không. Chúng tôi định ép người chủ phải nhượng bộ. Tôi đă từ chối. Những người khác — những người, xét theo cách riêng của họ, cũng là những người tử tế — bảo tôi quá câu nệ. Tôi nói: ‘Đúng. Có lẽ tôi là người quá câu nệ. Tên tôi chỉ đơn giản là Harcourt Worters — nếu ra khỏi Thành phố và quê hương tôi th́ chẳng phải một cái tên nổi tiếng, nhưng ở nơi nào người ta biết đến nó, tôi tự cho rằng cái tên ấy cũng có chút trọng lượng. Và tôi sẽ không kư tên ḿnh vào chuyện này. Chỉ thế thôi. Các anh cứ gọi tôi là kẻ câu nệ nếu muốn. Nhưng tôi sẽ không kư. Đó chỉ là một sở thích riêng của tôi. Cứ gọi nó là một sở thích đi.’” Ông lại đỏ mặt. Ford tin rằng người giám hộ của cậu đỏ mặt trên toàn thân — nếu lột hết quần áo của ông ta ra và bắt ông ta nói những lời cao thượng, hẳn ông ta sẽ trông giống một con tôm hùm luộc. Trong cuốn sổ tay có một bức vẽ ông ta đúng trong t́nh trạng ấy. “Vậy người sở hữu khu rừng lúc đó không c̣n sở hữu nó bây giờ nữa sao?” cô Beaumont hỏi. Cô đă chăm chú theo dơi câu chuyện với khá nhiều hứng thú. “Ồ, không!” ông Worters đáp. “Sao lại không!” bà Worters lơ đăng nói, trong khi cúi xuống t́m chiếc kim đan trong đám cỏ. “Tất nhiên là không rồi. Nó thuộc về bà góa.” “Trà!” con trai bà reo lên, vui vẻ bật dậy. “Tôi nh́n thấy trà rồi và tôi muốn uống. Nào, mẹ. Nào, Evelyn. Tôi có thể nói với em rằng một ngày chiến đấu gian khổ trong cuộc đời chẳng phải chuyện đùa đâu. Bởi cuộc đời thực tế là một trận chiến. Xét về mọi phương diện, là một trận chiến. Ngoại trừ một vài người may mắn có thể đọc sách và nhờ đó tránh xa thực tế. Nhưng tôi th́—” Giọng ông nhỏ dần khi ông đưa hai người phụ nữ đi qua băi cỏ phẳng mịn, bước lên những bậc đá dẫn đến sân thượng, nơi người hầu đang bày bàn ghế nhỏ và một giá đặt ấm trà bằng bạc. Những người phụ nữ khác cũng bước ra khỏi nhà. Chúng tôi chỉ vừa đủ nghe thấy tiếng họ reo lên đầy phấn khích khi cũng được báo tin về việc mua khu rừng Vương Quốc Khác. Tôi quư Ford. Cậu có tố chất của một học giả và — dù v́ một lư do nào đó cậu không thích từ này — của một quư ông. Lúc này tôi thấy thật buồn cười khi nh́n môi cậu cong lên với vẻ hoài nghi mơ hồ của tuổi trẻ. Cậu không thể hiểu nổi người hầu và chiếc giá đặt ấm trà bằng bạc. Chúng khiến cậu bực bội. Bởi cậu có những giấc mơ — không hẳn là những giấc mơ tinh thần: ông Worters mới là người thích những thứ ấy — mà là những giấc mơ về cái hữu h́nh và cái thực tế; những giấc mơ mạnh mẽ, đưa cậu không phải lên thiên đường mà đến một trái đất khác. Ở trái đất khác ấy không có người hầu, và tôi cho rằng những giá đặt ấm trà sẽ không được làm bằng bạc; và tôi biết rằng mọi thứ ở đó sẽ đúng là chính nó, chứ không phải “về thực chất” là một thứ ǵ khác. Nhưng điều đó có nghĩa là ǵ, và nếu nó thực sự có ư nghĩa ǵ, th́ có ích lợi ǵ, tôi không thể nói được. Bởi dù tôi vừa mới nói rằng “những giấc mơ có giá trị”, tôi chỉ nói thế để làm bà Worters già im lặng. “Tiếp đi, anh bạn! Chúng ta không thể uống trà trước khi anh làm xong được.” Cậu xoay ghế khỏi phía sân thượng, để có thể ngồi nh́n những đồng cỏ và con suối chảy qua các đồng cỏ, cũng như những cây dẻ gai của Other Kingdom vươn lên phía bên kia con suối.
Rồi, với vẻ hết sức nghiêm túc và đáng khâm phục, cậu bắt đầu dịch và
giảng giải những bài Eclogues của Virgil.
II Khu rừng Vương Quốc Khác cũng chẳng khác ǵ những khu rừng dẻ gai khác, v́ thế tôi được miễn cái công phải mô tả nó. C̣n con suối phía trước khu rừng, cũng giống như nhiều con suối khác, chẳng có cây cầu nào bắc đúng chỗ cần bắc, và bạn hoặc phải đi ṿng cả một dặm, hoặc phải lội nước. Cô Beaumont đề nghị chúng tôi lội qua suối. Ông Worters nhiệt liệt tán thành đề nghị ấy. Nhưng dần dần mới rơ là ông chẳng hề có ư thực hiện nó. “Thật vui biết bao! Thật vui biết bao! Chúng ta sẽ lội nước để đến vương quốc của em. Giá mà… giá mà không phải v́ mấy thứ đồ trà.” “Nhưng anh có thể đeo đồ trà trên lưng.” “Ồ, phải! Anh có thể làm thế. Hoặc để người hầu mang.” “Harcourt — không có người hầu nào cả. Đây là buổi picnic của em, và đây là khu rừng của em. Em sẽ tự thu xếp mọi thứ. Em chưa nói với anh: em đă chuẩn bị hết thức ăn rồi. Em đă vào làng cùng ông Ford.” “Vào làng…?” “Vâng. Chúng tôi mua bánh quy, cam và nửa cân trà. Chỉ có thế thôi. Ông ấy đă mang chúng lên đây. Và ông ấy sẽ mang chúng qua suối. Em chỉ muốn anh cho em mượn một ít đồ trà — không phải bộ tốt nhất đâu. Em sẽ giữ ǵn cẩn thận. Chỉ thế thôi.” “Em yêu…” “Evelyn,” bà Worters hỏi, “cháu và Jack đă trả bao nhiêu tiền cho chỗ trà ấy?” “Cho nửa cân ạ? Mười penny.” Bà Worters đón nhận câu trả lời trong im lặng u ám. “Mẹ!” ông Worters kêu lên. “À, con quên mất! Làm sao chúng ta có thể lội nước khi có mẹ.” “Ồ, nhưng bà Worters, chúng cháu có thể khiêng bà qua.” “Cảm ơn, cháu yêu quư. Ta chắc chắn là các cháu có thể.” “Ôi! Ôi! Evelyn. Mẹ đang chế giễu chúng ta đấy. Mẹ thà chết c̣n hơn để người khác khiêng. Và c̣n các em gái của anh nữa, rồi bà Osgood: bà ấy đang bị cảm, một người phụ nữ thật phiền phức. Không, chúng ta đành phải đi ṿng qua cầu.” “Nhưng một vài người trong chúng ta…” Ford bắt đầu. Người giám hộ của cậu lập tức ngắt lời bằng một cái nh́n nhanh. Thế là chúng tôi đi ṿng — một đoàn tám người. Cô Beaumont dẫn đầu. Cô tràn đầy vẻ vui nhộn — ít nhất lúc ấy tôi nghĩ vậy, nhưng sau này khi xem lại những lời cô nói, tôi chẳng thấy có ǵ buồn cười cả. Đại loại toàn là những câu như: “Đi hàng một! Cứ giả vờ như đang ở trong nhà thờ và đừng nói chuyện. Ông Ford, xoay mũi chân ra ngoài. Harcourt — khi qua cầu, hăy rắc một nhúm trà cho nàng Naiad. Nàng ấy đang đau đầu. Nàng ấy đă đau đầu suốt một ngh́n chín trăm năm rồi.” Tất cả những ǵ cô nói đều khá ngớ ngẩn. Tôi không hiểu tại sao lúc ấy tôi lại thích thú. Khi chúng tôi đến gần khu rừng, cô nói:
“Ông Inskip, ông hát đi, rồi chúng ta sẽ hát theo ông: Tôi hắng giọng rồi cất lên cái câu đáng ghét ấy, và tất cả chúng tôi cùng ngân nga nó như một bài kinh cầu. Cô Beaumont có một sức hấp dẫn nào đó. Tôi không ngạc nhiên khi Harcourt đă chọn cô từ “Ireland” và đưa cô về nhà, không tiền bạc, không quan hệ, gần như không có lai lịch ǵ, để làm cô dâu của ḿnh. Đó là một hành động táo bạo, nhưng ông biết ḿnh là một người táo bạo. Cô chẳng mang đến cho ông thứ ǵ; nhưng điều đó ông có thể chịu được, bởi ông có một lượng dư thừa khổng lồ về của cải tinh thần lẫn thương mại. “Rồi sẽ có lúc,” tôi từng nghe ông nói với mẹ, “Evelyn sẽ đền đáp cho con gấp ngh́n lần.” Trong lúc này, dù sao cô vẫn có một sức hấp dẫn nào đó. Nếu tôi có nhiệm vụ phải yêu mến con người, tôi hẳn đă có thể rất yêu mến cô. “Đừng hát nữa!” cô kêu lên. Chúng tôi đă bước vào rừng. “Hoan nghênh tất cả mọi người.” Chúng tôi cúi chào. Ford, người năy giờ không cười, cúi rạp người xuống tận đất. “Và bây giờ ngồi xuống. Bà Worters — bà ngồi ở kia nhé — dựa vào cái cây có thân màu xanh ấy. Nó sẽ làm nổi bật chiếc váy tuyệt đẹp của bà.” “Được thôi, cháu yêu,” bà Worters đáp. “Anna — ở đó. Ông Inskip ngồi cạnh cô ấy. Sau đó đến Ruth và bà Osgood. À, Harcourt — anh ngồi nhích lên phía trước một chút đi, để che ngôi nhà. Em không muốn nh́n thấy ngôi nhà chút nào.” “Anh không làm đâu!” người yêu cô cười. “Anh cũng muốn tựa lưng vào một cái cây.” “Cô Beaumont,” Ford hỏi, “tôi ngồi ở đâu?” Cậu đứng nghiêm như một người lính. “Ồ, nh́n tất cả những người nhà Worters này!” cô reo lên, “và một cậu Ford bé nhỏ ở giữa họ!” Bởi cô đang ở vào cái giai đoạn văn minh mà người ta bắt đầu biết thích chơi chữ. “Tôi đứng có được không, cô Beaumont? Nếu tôi đứng th́ có thể che ngôi nhà cho cô không?” “Ngồi xuống đi, Jack, đồ trẻ con!” người giám hộ của cậu chen vào, giọng gay gắt không cần thiết. “Ngồi xuống!” “Cậu ấy cứ đứng nếu muốn cũng được,” cô nói. “Chỉ cần kéo vành chiếc mũ mềm ra phía sau, cậu Ford. Như một vầng hào quang ấy. Bây giờ cậu che cả khói từ những ống khói rồi. Trông cậu đẹp trai lắm.” “Evelyn! Evelyn! Em khắt khe với cậu bé quá đấy. Em sẽ làm cậu ấy mệt. Nó là một trong những con mọt sách. Nó không khỏe đâu. Để nó ngồi xuống.” “Cậu không khỏe sao?” cô hỏi. “Tôi khỏe!” cậu kêu lên. Điều đó hoàn toàn đúng. Ford chẳng có lư do ǵ để khỏe mạnh, nhưng cậu lại khỏe. Cậu chưa bao giờ tập tạ hay chơi trong đội mười lăm người của trường. Thế mà cơ bắp vẫn xuất hiện. Cậu nghĩ chúng phát triển trong lúc đọc Pindar. “Vậy th́ cậu cứ đứng nếu muốn.” “Evelyn! Evelyn! Cô gái trẻ con, ích kỷ! Nếu Jack tội nghiệp mệt, anh sẽ thay chỗ nó. Tại sao em không muốn nh́n ngôi nhà? Hử?” Bà Worters và các cô con gái Worters bồn chồn không yên. Họ nhận ra Harcourt của họ không hoàn toàn hài ḷng. Họ không có quyền hỏi tại sao. Evelyn phải là người xua tan sự không vui của ông, và họ nh́n cô. “Thế, tại sao em không muốn nh́n ngôi nhà tương lai của ḿnh? Anh phải nói rằng — dù chính anh gần như đă tự thiết kế ngôi nhà — nhưng nh́n từ đây nó rất đẹp. Anh thích những đầu hồi. Này cô! Trả lời anh đi!” Tôi thấy thương cô Beaumont. Một cái đầu hồi do chính tay chủ nhà thiết kế là một thứ khủng khiếp, c̣n dinh thự của Harcourt trông chẳng khác ǵ một căn nhà tranh mắc chứng phù thũng. Nhưng cô sẽ nói ǵ đây? Cô không nói ǵ. “Thế nào?” Cứ như thể ông chưa từng nói ǵ. Cô vẫn vui vẻ, vẫn mỉm cười, vẫn xinh đẹp như trước, và cô không nói một lời. Cô chưa nhận ra rằng một câu hỏi th́ cần phải có câu trả lời. Đối với chúng tôi, t́nh thế thật không thể chịu nổi. Tôi phải cứu văn bằng cách khéo léo nhắc đến phong cảnh, nói rằng nó khiến tôi hơi nhớ đến vùng quê gần Veii. Thực ra chẳng giống chút nào — hơn nữa, không thể giống được, v́ tôi chưa bao giờ đến gần Veii. Nhưng việc viện dẫn những điển tích cổ điển là một phần trong phương pháp của tôi. Dù sao th́ tôi cũng đă cứu được t́nh thế. Cô Beaumont lập tức trở nên nghiêm túc và lư trí. Cô hỏi tôi Veii có từ thời nào. Tôi đưa ra một câu trả lời thích hợp. “Tôi thích các tác phẩm kinh điển,” cô nói với chúng tôi. “Chúng tự nhiên lắm. Chỉ là ghi lại mọi thứ thôi.” “Vâ—âng,” tôi nói. “Nhưng các tác phẩm kinh điển có thơ ca cũng như văn xuôi. Chúng không chỉ là những bản ghi sự kiện.” “Chỉ là ghi lại mọi thứ thôi,” cô Beaumont nhắc lại, mỉm cười như thể cô rất hài ḷng với định nghĩa ngớ ngẩn ấy. Harcourt đă lấy lại b́nh tĩnh. “Một nhận xét rất xác đáng,” ông nói. “Đó chính là điều tôi luôn cảm nhận về thế giới cổ đại. Nó chỉ đưa chúng ta đi được một quăng rất ngắn. Nó chỉ ghi chép lại mọi thứ.” “Anh muốn nói ǵ?” Evelyn hỏi. “Ư anh là thế này — dù nói điều này trước mặt ông Inskip quả thật có phần tự phụ. Đây là điều anh muốn nói. Các tác phẩm kinh điển không phải là tất cả. Chúng ta mang ơn chúng vô cùng lớn; anh là người cuối cùng coi nhẹ món nợ ấy; chính anh cũng từng học chúng ở trường. Chúng đầy vẻ thanh nhă và cái đẹp. Nhưng chúng không phải là tất cả. Chúng được viết ra trước khi con người thực sự bắt đầu biết cảm nhận.” Mặt ông đỏ bừng. “V́ thế nghệ thuật cổ điển có sự lạnh lẽo — thiếu một cái ǵ đó… một cái ǵ đó. Trong khi những tác phẩm về sau — Dante — một Đức Mẹ của Raphael — vài ô nhịp của Mendelssohn…” Giọng ông kính cẩn nhỏ dần rồi tắt hẳn. Chúng tôi ngồi nh́n xuống đất, không ai muốn nh́n cô Beaumont. Khá nhiều người biết rằng chính cô cũng thiếu một cái ǵ đó. Tâm hồn cô vẫn chưa phát triển. Sự im lặng bị phá vỡ bởi giọng nói nhỏ nhẹ, yếu ớt của bà Worters, rằng bà đang đói đến lả người. Cô chủ trẻ lập tức đứng dậy. Cô không để bất kỳ ai trong chúng tôi giúp ḿnh: đây là bữa tiệc của cô. Cô mở giỏ, lấy bánh quy và cam ra khỏi những chiếc túi, đun ấm nước rồi rót trà — thứ trà dở tệ. Nhưng chúng tôi vẫn cười nói, chuyện tṛ với vẻ phù phiếm thích hợp với không gian ngoài trời, và ngay cả bà Worters cũng vui vẻ nhổ những con ruồi ra khỏi miệng. Trên tất cả chúng tôi là h́nh ảnh Ford im lặng, hào hiệp, ngồi uống trà thật cẩn thận để không làm hỏng dáng vẻ của ḿnh. Người giám hộ của cậu, vốn là một tay thích đùa, trêu chọc cậu, cù vào mắt cá chân và bắp chân cậu. “Ôi, thật tuyệt!” cô Beaumont nói. “Tôi hạnh phúc quá.” “Khu rừng của cháu, Evelyn!” các bà và các cô nói. “Khu rừng của em măi măi!” ông Worters reo lên. “Một hợp đồng thuê chín mươi chín năm quả là một sự sắp đặt không thỏa đáng. Không có cảm giác vĩnh viễn. Anh đă mở lại cuộc thương lượng. Anh đă mua khu rừng cho em vĩnh viễn — được rồi, em yêu, được rồi, đừng làm ầm lên.” “Nhưng em phải làm ầm lên chứ!” cô kêu lên. “Bởi v́ mọi thứ đều hoàn hảo! Ai cũng tốt với em — mà cách đây một năm em c̣n chẳng biết phần lớn mọi người. Ôi, thật kỳ diệu — và bây giờ lại có một khu rừng — một khu rừng của riêng em — một khu rừng măi măi. Tất cả mọi người cùng đến đây uống trà với em! Harcourt thân yêu — những con người thân yêu — và ngay đúng chỗ mà ngôi nhà đáng lẽ sẽ xuất hiện để phá hỏng mọi thứ, lại có ông Ford!” “Ha! Ha!” ông Worters cười, rồi luồn tay lên quanh mắt cá chân cậu bé. Chuyện ǵ xảy ra sau đó th́ tôi không biết, nhưng Ford đổ sụp xuống đất với một tiếng kêu sắc nhọn. Với người ngoài, âm thanh ấy có thể giống như tiếng kêu v́ tức giận hoặc đau đớn. Nhưng chúng tôi, những người hiểu rơ hơn, th́ cười vang. “Ngă rồi! Ngă rồi!” Và họ vật lộn với nhau một cách tinh nghịch, đá tung đất mùn và những chiếc lá khô. “Đừng làm đau khu rừng của tôi!” cô Beaumont kêu lên. Ford lại phát ra một tiếng kêu sắc nhọn. Ông Worters rút tay lại. “Chiến thắng!” ông reo lên. “Evelyn! Hăy chiêm ngưỡng dinh cơ của gia đ́nh!” Nhưng cô Beaumont, với tính cách nhẹ nhàng như một con bướm, đă bỏ chúng tôi lại và thong thả đi sâu vào khu rừng của ḿnh. Chúng tôi thu dọn đồ trà rồi chia thành từng nhóm. Ford đi cùng các bà và các cô. Ông Worters vinh dự cho tôi được ở lại bên cạnh ông. “Thế!” ông nói, theo đúng công thức thường lệ của ḿnh, “các môn cổ điển tiến triển thế nào?” “Khá tốt.” “Cô Beaumont có khả năng không?” “Tôi cho là có. Ít nhất cô ấy rất nhiệt t́nh.” “Ông không nghĩ đó là sự nhiệt t́nh của một đứa trẻ chứ? Tôi sẽ thành thật với ông, ông Inskip. Theo nhiều phương diện, cô Beaumont thực tế chỉ là một đứa trẻ. Cô ấy c̣n phải học mọi thứ: chính cô ấy cũng thừa nhận như vậy. Cuộc sống mới của cô ấy khác biệt biết bao — xa lạ biết bao. Những thói quen của chúng ta — những suy nghĩ của chúng ta — cô ấy phải được làm quen với tất cả.” Tôi hiểu ông đang muốn nói đến điều ǵ, nhưng tôi không phải kẻ ngốc, nên đáp: “Và c̣n cách nào để giúp cô ấy làm quen với tất cả những điều đó tốt hơn là thông qua các tác phẩm kinh điển?” “Chính xác, chính xác,” ông Worters nói. Từ đằng xa, chúng tôi nghe thấy giọng cô. Cô đang đếm những cây dẻ gai. “Vấn đề duy nhất là — thứ tiếng Latin và Hy Lạp này — cô ấy sẽ làm ǵ với chúng? Cô ấy có thể hiểu được chúng không? Cô ấy có thể — à, vấn đề là cô ấy đâu có bao giờ phải dạy chúng cho người khác.” “Điều đó đúng.” Và có thể nhận thấy các nét trên khuôn mặt tôi bắt đầu trở nên phân vân. “Cho dù cô ấy biết quá ít — tôi thừa nhận là cô ấy rất nhiệt t́nh. Nhưng chẳng phải chúng ta nên hướng sự nhiệt t́nh ấy sang một lĩnh vực khác, chẳng hạn như văn học Anh hay sao? Cô ấy hầu như chẳng biết ǵ về Tennyson. Tối qua, trong nhà kính, tôi đă đọc cho cô ấy nghe đoạn tuyệt vời giữa Arthur và Guinevere. Hy Lạp và La Mă cổ điển th́ rất hay, nhưng đôi khi tôi cảm thấy chúng ta nên bắt đầu từ đầu.” “Ông cảm thấy,” tôi nói, “rằng đối với cô Beaumont, các tác phẩm kinh điển có phần là một thứ xa xỉ.” “Một thứ xa xỉ. Đó chính xác là từ tôi muốn dùng, ông Inskip. Một thứ xa xỉ. Một ư thích bất chợt. Với Jack Ford th́ chẳng có ǵ đáng nói. Và đây chúng ta lại đến một điểm khác. Chẳng phải cô ấy đang làm Jack chậm lại hay sao? Kiến thức của cô ấy hẳn là sơ đẳng.” “Đúng, kiến thức của cô ấy c̣n sơ đẳng; và tôi phải nói rằng thật khó dạy hai người cùng lúc. Jack đă đọc khá nhiều thứ, theo cách này hay cách khác, trong khi cô Beaumont, dù chăm chỉ và nhiệt t́nh…” “Tôi cũng đă cảm thấy như vậy. Cách sắp xếp này quả thực không công bằng với Jack?” “Vâng, tôi phải thừa nhận…” “Đúng thế. Đáng lẽ tôi không bao giờ nên đề nghị việc này. Nó phải chấm dứt. Tất nhiên, ông Inskip, việc một học viên rút lui sẽ chẳng ảnh hưởng ǵ đến ông.” “Các buổi học sẽ chấm dứt ngay lập tức, ông Worters.” Đúng lúc ấy cô đi đến chỗ chúng tôi. “Harcourt, có bảy mươi tám cây. Em đă đếm kỹ rồi.” Ông mỉm cười nh́n xuống cô. Xin nói thêm rằng ông cao lớn và đẹp trai, cằm rắn rỏi, đôi mắt nâu long lanh, trán cao và mái tóc hoàn toàn chưa điểm bạc. Có rất ít thứ gây ấn tượng mạnh hơn một bức ảnh của ông Harcourt Worters. “Bảy mươi tám cây?” “Bảy mươi tám.” “Em có vui không?” “Ôi, Harcourt…” Tôi bắt đầu thu dọn đồ trà. Cả hai đều nh́n thấy và nghe thấy tôi. Nếu họ không nói tiếp th́ đó là lỗi của chính họ. “Anh đang mong đến lúc qua cầu,” ông nói. “Một cây cầu mộc mạc ở phía dưới, rồi có lẽ một con đường lát nhựa từ nhà băng qua đồng cỏ, để trong bất cứ thời tiết nào chúng ta cũng có thể đi bộ đến đây mà chân vẫn khô. Bọn con trai vẫn thường vào rừng — hăy nh́n tất cả những chữ cái viết tắt này — và anh nghĩ đến việc dựng một hàng rào đơn giản để ngăn không cho bất kỳ ai ngoài chúng ta…” “Harcourt!” “Một hàng rào đơn giản,” ông tiếp tục, “giống như cái anh đă dựng quanh vườn và những cánh đồng. Rồi ở phía bên kia khu rừng, phía xa ngôi nhà, anh sẽ đặt một cánh cổng, có ch́a khóa — hai chiếc, anh nghĩ vậy — một cho anh và một cho em — không hơn; rồi anh sẽ cho kéo con đường lát nhựa…” “Nhưng Harcourt…” “Nhưng Evelyn!” “Em… em… em…” “Em… em… em sao?” “Em… em không muốn có đường lát nhựa.” “Không à? Có lẽ em đúng. Có thể dùng đá dăm. Đúng. Hoặc thậm chí sỏi.” “Nhưng Harcourt — em không muốn có con đường nào cả. Em… em không thể trả nổi tiền làm đường.” Ông bật lên một tràng cười đắc thắng. “Em yêu! Chẳng lẽ em lại phải bận tâm đến chuyện đó? Con đường là một phần trong món quà anh tặng em.” “Khu rừng mới là món quà của anh,” cô Beaumont nói. “Anh biết không — em không thích con đường ấy. Em muốn lúc nào cũng đi vào đây như hôm nay. Và em không muốn có cầu. Không — cũng không muốn có hàng rào. Em không bận tâm chuyện bọn con trai và những chữ cái viết tắt của chúng. Bọn họ và các cô gái vẫn luôn đến Vương Quốc Khác và cùng khắc tên ḿnh vào vỏ cây. Người ta gọi đó là Lần Thứ Tư Được Cầu Hôn. Em không muốn chuyện ấy dừng lại.” “Eo ôi!” Ông chỉ vào một h́nh trái tim lớn bị một mũi tên xuyên qua. “Eo ôi! Eo ôi!” Tôi ngờ rằng ông đang cố kéo dài thời gian. “Họ khắc tên ḿnh rồi bỏ đi, và khi đứa con đầu ḷng ra đời, họ lại quay lại khắc sâu thêm những đường khắc ấy. Cứ thế với mỗi đứa con. Nhờ vậy mà người ta biết được: những chữ cái khắc sâu xuyên qua lớp vỏ đến tận phần gỗ bên trong là tên viết tắt của những người cha người mẹ có đông con; c̣n những vết xước trên vỏ cây nhanh chóng liền lại là của những chàng trai cô gái chẳng bao giờ kết hôn.” “Em thật tuyệt vời! Anh đă sống ở đây cả đời mà chưa bao giờ nghe ai nói một lời về chuyện này. Thật kỳ lạ, một thứ văn hóa dân gian ở Hertfordshire! Anh phải kể cho vị Tổng giám mục nghe: ông ấy sẽ thích lắm…” “Và Harcourt, em không muốn chuyện này dừng lại.” “Em yêu, dân làng sẽ t́m những cây khác, Vương Quốc Khác chẳng có ǵ đặc biệt cả.” “Nhưng… Vương Quốc Khác sẽ là nơi dành riêng cho chúng ta. Chỉ em và anh. Chỉ có chữ cái viết tắt của hai chúng ta.” Giọng ông hạ xuống thành một lời th́ thầm. “Em không muốn nó bị rào lại.” Khuôn mặt cô quay về phía tôi; tôi thấy vẻ bối rối và sợ hăi trong mắt cô. “Em ghét hàng rào. Và cầu. Và tất cả những con đường. Đây là khu rừng của em. Xin anh — anh đă tặng khu rừng cho em.” “Ừ, đúng vậy!” ông đáp, cố làm cô dịu lại. Nhưng tôi có thể thấy ông đang tức giận. “Nhưng này! Evelyn, đồng cỏ là của anh; anh có quyền dựng hàng rào ở đó — giữa lănh địa của anh và của em!” “Ồ, anh cứ rào để ngăn em ra ngoài nếu anh muốn! Cứ rào để ngăn em lại bao nhiêu cũng được! Nhưng đừng bao giờ rào để nhốt em vào. Ôi, Harcourt, đừng bao giờ. Em phải ở bên ngoài, em phải ở nơi bất cứ ai cũng có thể đến với em. Năm này qua năm khác — trong khi những chữ cái viết tắt ấy ngày càng sâu — điều duy nhất đáng để cảm nhận là chúng ở đó — rồi cuối cùng chúng sẽ liền lại — nhưng người ta đă từng cảm nhận chúng.” “Chữ cái của chúng ta!” ông th́ thầm, chộp lấy đúng một từ mà ông hiểu và thấy có lợi cho ḿnh.“Chúng ta hăy khắc chữ cái của ḿnh ngay bây giờ. Anh và em — một trái tim nếu em thích, một mũi tên và tất cả mọi thứ. H.W. — E.B.” “H.W.,” cô nhắc lại, “và E.B.” Ông lấy con dao nhỏ trong túi ra và kéo cô đi t́m một thân cây c̣n nguyên vẹn, chưa bị ai khắc lên. “E.B. — Eternal Blessing, Phúc lành Vĩnh cửu. Của anh! Của anh! Nơi trú ẩn của anh khỏi thế giới! Ngôi đền của sự thanh khiết! Ôi, sự thăng hoa tinh thần — em chưa thể hiểu đâu, nhưng rồi em sẽ hiểu! Ôi, sự biệt lập của Thiên đường. Năm này qua năm khác, chỉ có hai chúng ta bên nhau, là tất cả đối với nhau — năm này qua năm khác, tâm hồn đối diện tâm hồn, E.B. — Everlasting Bliss, Hạnh phúc Vĩnh cửu!” Ông đưa tay ra để khắc những chữ cái ấy. Nhưng ngay lúc đó, cô dường như tỉnh khỏi một giấc mơ.
“Harcourt!” cô kêu lên. “Harcourt! Cái ǵ thế? Cái ǵ thế — thứ màu đỏ
trên ngón tay và ngón cái của anh?”
III Ôi, trời đất ơi! Ôi, hỡi tất cả các nữ thần và nam thần! Thật là một mớ hỗn độn! Ông Worters đă đọc cuốn sổ tay đầy những lời châm chọc của Ford. “Đây là lỗi của tôi,” Ford nói. “Đáng lẽ tôi phải ghi ngoài b́a là ‘Thực tế là riêng tư’. Làm sao ông ấy biết được rằng ông ấy không được phép đọc bên trong?” Tôi lên tiếng nghiêm khắc, như một người làm thuê cần phải lên tiếng: “Cậu thân mến, đừng nói những chuyện ấy nữa. Nhăn đă bị bong ra. Đó là lư do ông Worters mở cuốn sổ. Ông ấy hoàn toàn không biết nó là đồ riêng tư. Nh́n này — cái nhăn đă rơi mất rồi.” “Bị cào ra,” Ford lạnh lùng đáp, đồng thời liếc nh́n mắt cá chân ḿnh. Tôi giả vờ như không hiểu. “Điểm mấu chốt là thế này. Ông Worters đang suy nghĩ về chuyện đó trong hai mươi bốn giờ. Nếu nghe lời tôi, cậu nên xin lỗi trước khi thời hạn ấy hết.” “C̣n nếu tôi không xin lỗi?” “Tất nhiên cậu biết việc của ḿnh. Nhưng đừng quên rằng cậu c̣n trẻ và thực tế chẳng hiểu biết ǵ về cuộc đời, hơn nữa cậu hầu như chẳng có tiền riêng. Theo tôi thấy, tương lai của cậu phụ thuộc gần như hoàn toàn vào sự ưu ái của ông Worters. Cậu đă cười nhạo ông ấy. Ông ấy không thích bị người khác cười nhạo. Theo tôi, con đường của cậu quá rơ ràng rồi.” “Xin lỗi?” “Hoàn toàn xin lỗi.” “C̣n nếu tôi không?” “Ra đi.” Cậu ngồi xuống những bậc đá và cúi đầu lên hai đầu gối. Trên băi cỏ phía dưới chúng tôi là cô Beaumont, đang lững thững nhặt nhạnh mấy quả bóng croquet. Người yêu cô ở ngoài đồng cỏ, giám sát việc làm con đường lát nhựa. Bởi con đường sẽ được làm, cây cầu cũng vậy, và cuối cùng hàng rào vẫn sẽ được dựng quanh Vương Quốc Khác. Dần dần cô Beaumont cũng nhận ra những phản đối của ḿnh là vô lư. Một buổi tối nọ, trong pḥng khách, chính cô đă cho phép Harcourt muốn làm ǵ th́ làm. “Khu rừng trông gần hơn rồi,” Ford nói. “Những hàng rào bên trong đă biến mất: chính điều đó làm nó có vẻ gần hơn. Nhưng cậu bé thân mến, cậu phải quyết định xem ḿnh sẽ làm ǵ.” “Ông ấy đă đọc bao nhiêu?” “Tất nhiên ông ấy chỉ mở cuốn sổ ra thôi. Với những ǵ cậu cho tôi xem, chỉ cần liếc qua một lần cũng đủ.” “Ông ấy có mở đến những bài thơ không?” “Thơ?” “Ông ấy có nói ǵ về những bài thơ không?” “Không. Chúng có viết về ông ấy à?” “Không viết về ông ấy.” “Vậy th́ ông ấy có nh́n thấy cũng chẳng sao.” “Đôi khi được nhắc đến cũng là một lời khen,” Ford nói, ngẩng lên nh́n tôi. Câu nói ấy có một dư vị cay nồng — thứ hương vị c̣n lưu lại nơi miệng sau một ly rượu tuyệt hảo. Nó không giống một câu nói của một cậu bé. Tôi lấy làm tiếc v́ học tṛ của ḿnh có vẻ sắp phá hỏng tương lai của nó, và tôi lại bảo cậu rằng tốt hơn hết là nên xin lỗi. “Tôi sẽ không nói đến yêu cầu xin lỗi của ông Worters. Đó là một khía cạnh mà tôi không muốn chạm tới. Vấn đề là, nếu cậu không xin lỗi, cậu sẽ đi — đi đâu?” “Đến ở với một bà cô tại Peckham.” Tôi chỉ về phía khung cảnh dễ chịu, yên b́nh, nơi những đàn ḅ và ngựa kéo xe đang thong thả gặm cỏ, giữa những người hầu lễ phép. Ở giữa tất cả là ông Worters, tỏa ra năng lượng và sự giàu có như một mặt trời trên mặt đất. “Ford thân mến — đừng làm anh hùng! Xin lỗi đi.” Không may là tôi hơi cao giọng, và cô Beaumont đang ở dưới băi cỏ nghe thấy. “Xin lỗi?” cô kêu lên. “Về chuyện ǵ?” V́ cô chẳng hứng thú ǵ với tṛ chơi, cô đi lên các bậc thềm về phía chúng tôi, kéo lê chiếc vồ croquet phía sau. Bước chân cô khá uể oải. Cuối cùng cô cũng đang dần mất đi vẻ vô tư ban đầu. “Vào trong nhà!” tôi th́ thầm. “Chúng ta phải thoát khỏi chuyện này.” “Chẳng việc ǵ phải thế!” Ford nói. “Có chuyện ǵ vậy?” cô hỏi, đứng bên cạnh cậu trên bậc thềm. Cậu nuốt một thứ ǵ đó khi ngước nh́n cô. Đột nhiên tôi hiểu. Tôi biết bản chất và chủ đề những bài thơ của cậu. Và lúc này tôi không c̣n chắc rằng cậu nên xin lỗi nữa. Càng sớm bị đuổi khỏi nơi này càng tốt. Bất chấp những lời can ngăn của tôi, cậu kể cho cô nghe về cuốn sổ. Câu đầu tiên của cô là: “Ồ, cho tôi xem với!” Cô hoàn toàn không có cái gọi là “ư thức đúng mực” nào cả. Rồi cô hỏi: “Nhưng tại sao cả hai người lại trông buồn thế?” “Chúng tôi đang chờ quyết định của ông Worters,” tôi nói. “Ông Inskip! Thật vô lư! Ông nghĩ Harcourt sẽ giận sao?” “Tất nhiên ông ấy đang giận, và hoàn toàn có lư.” “Nhưng tại sao?” “Ford đă cười nhạo ông ấy.” “Th́ đă sao!” Và lần đầu tiên, trong giọng cô có sự tức giận. “Ư ông là ông ấy sẽ trừng phạt một người chỉ v́ người đó cười nhạo ông ấy? Thế th́ c̣n v́ cái ǵ nữa — v́ bất cứ lư do nào mà tất cả chúng ta lại ở đây? Chẳng lẽ là để cười nhạo lẫn nhau sao! Tôi cười người ta suốt ngày. Cười ông Ford. Cười ông. Và Harcourt cũng thế. Ôi, các ông đă hiểu lầm anh ấy rồi! Anh ấy sẽ không — anh ấy không thể nào giận những người cười nhạo ḿnh.” “Tiếng cười của tôi không đẹp đẽ ǵ,” Ford nói. “Ông ấy khó mà tha thứ cho tôi.” “Anh là một cậu bé ngốc nghếch.” Cô chế nhạo cậu. “Anh chẳng hiểu Harcourt. Anh ấy hào phóng về mọi mặt. Trời ạ, anh ấy sẽ tức giận như chính tôi nếu anh xin lỗi. Ông Inskip, chẳng phải thế sao?” “Ông ấy hoàn toàn có quyền được xin lỗi, tôi nghĩ vậy.” “Quyền? Quyền là ǵ? Ông dùng quá nhiều từ mới. ‘Quyền’ — ‘xin lỗi ’ — ‘xă hội ’ — ‘địa vị ’ — tôi chẳng hiểu. Rốt cuộc tất cả chúng ta ở đây để làm ǵ?” Bài diễn thuyết của cô đầy những ánh sáng và bóng tối chập chờn — một khoảnh khắc th́ phù phiếm, khoảnh khắc sau lại hỏi tại sao Nhân loại tồn tại. Tôi chưa từng học môn Triết học Đạo đức, v́ thế tôi không thể trả lời cô. “Có một điều tôi biết — đó là Harcourt không ngu ngốc như hai người. Anh ấy vượt lên trên những quy ước. Anh ấy chẳng quan tâm đến ‘quyền’ hay ‘xin lỗi’. Anh ấy hiểu rằng mọi tiếng cười đều đáng yêu, và những thứ tốt đẹp khác là tiền bạc và tâm hồn và những thứ đại loại như thế.” Tâm hồn và những thứ đại loại như thế! Tôi ngạc nhiên rằng Harcourt đang ngoài đồng không bị một cơn đột quỵ. “Ôi, cuộc đời các ông sẽ buồn tẻ biết bao,” cô tiếp tục, “nếu tất cả các ông cứ liên tục tự ái rồi xin lỗi nhau! Bốn mươi triệu người ở nước Anh mà ai cũng dễ phật ư! Nếu chuyện ấy là thật th́ người ta sẽ cười đến chết mất! Cứ thử tưởng tượng xem!” Và cô thực sự cười. “Nhưng nh́n Harcourt đi. Anh ấy hiểu rơ hơn. Anh ấy không nhỏ nhen như thế. Ông Ford! Anh ấy không nhỏ nhen như thế. Nhưng này, mắt anh bị làm sao vậy?” Cậu lại cúi đầu lên hai đầu gối, và chúng tôi không c̣n nh́n thấy mắt cậu nữa. Bằng giọng điệu b́nh thản, cô nói với tôi rằng cô nghĩ cậu đang khóc. Rồi cô dùng chiếc vồ croquet gơ nhẹ lên tóc cậu và nói: “Đồ mít ướt! Khóc nhè! Khóc v́ chẳng có chuyện ǵ!” Sau đó cô vừa cười vừa chạy xuống bậc thềm. “Được rồi!” cô hét từ dưới băi cỏ. “Bảo cậu bé mít ướt ấy ngừng khóc đi. Tôi sẽ nói chuyện với Harcourt!” Chúng tôi im lặng nh́n cô đi. Ford hầu như chẳng khóc. Mắt cậu chỉ trở nên to hơn và đầy giận dữ. Cậu dùng những câu chửi thề mà ḿnh biết, rồi đột ngột đứng dậy và đi vào nhà. Tôi nghĩ cậu không chịu nổi cảnh cô bị vỡ mộng. Tôi th́ chẳng có sự dịu dàng ấy, và tôi khá ṭ ṃ quan sát cô Beaumont tiến về phía vị chúa tể của ḿnh. Cô tự tin băng qua đồng cỏ, gật đầu chào những người công nhân khi họ ngả mũ chào cô. Vẻ uể oải của cô đă biến mất, và cùng với nó là cái vẻ “thanh lịch” mà cô từng gợi lên. Cô lại trở thành đúng con người thô mộc, ngây thơ mà Harcourt đă nhặt được từ Ireland — đẹp đẽ và nực cười đến cực độ, và — nếu bạn thích cảm thương — th́ cũng đáng thương đến cực độ. Tôi thấy họ gặp nhau, và chẳng bao lâu sau cô đă khoác tay ông. Cử động bàn tay của ông đang giải thích cho cô về việc xây dựng những cây cầu. Hai lần cô ngắt lời ông; ông phải giải thích lại mọi thứ. Rồi đến lượt cô nói, và những ǵ xảy ra sau đó hay hơn cả một vở kịch. Hai bóng người nhỏ bé của họ lúc tách ra, lúc lại tiến đến gần nhau rồi lại tách ra; cô th́ khoa tay múa chân, c̣n ông th́ hết sức trịnh trọng và b́nh thản. Cô van nài, tranh luận và — nếu sự châm biếm có thể truyền đi nửa dặm — cô cố hết sức để châm biếm. Để nhấn mạnh một trong những luận điểm trẻ con của ḿnh, cô lùi lại hai bước. Ùm! Cô chới với, vùng vẫy trong con suối nhỏ. Đó chính là đoạn kết của vở hài kịch. Harcourt cứu cô lên, trong khi những người công nhân tụ tập xung quanh, đồng loạt náo động như một dàn đồng ca. Cô ướt sũng đến tận đầu gối, c̣n phần chân dưới mắt cá th́ đầy bùn. Trong t́nh trạng ấy, cô được đưa về phía tôi, và một lúc sau tôi bắt đầu nghe thấy những lời: “Cúm đấy — chỉ ngâm nước một chút thôi — quần áo chẳng đáng ǵ so với sức khỏe — nào, em yêu, đừng lo — đúng, hẳn là em đă bị một phen hoảng sợ — lên giường! Lên giường! Anh nhất định bắt em phải nằm nghỉ! Hứa đi? Tốt lắm. Lên bậc thềm rồi vào giường nào.” Họ chia tay nhau trên băi cỏ, và cô ngoan ngoăn bước lên các bậc thềm. Khuôn mặt cô đầy vẻ kinh hăi và hoang mang. “Vậy là cô bị ướt rồi, cô Beaumont!” “Bị ướt? À, vâng. Nhưng, ông Inskip — tôi không hiểu: tôi đă thất bại.” Tôi tỏ vẻ ngạc nhiên. “Ông Ford phải đi ngay lập tức. Tôi đă thất bại.” “Tôi rất tiếc.” “Tôi đă thất bại với Harcourt. Anh ấy phật ư. Anh ấy không chịu cười. Anh ấy không cho tôi làm những ǵ tôi muốn. Mọi chuyện bắt đầu từ Latin và Hy Lạp: tôi muốn biết về các vị thần và những người anh hùng, nhưng anh ấy không cho phép tôi; rồi tôi không muốn có hàng rào quanh Vương Quốc Khác, không muốn có cầu và cũng không muốn có đường — và hăy nh́n xem! Bây giờ tôi chỉ xin rằng ông Ford, người chẳng làm ǵ cả, không bị trừng phạt v́ chuyện đó — vậy mà anh ấy vẫn phải ra đi măi măi.” “Vô lễ không phải là ‘chẳng làm ǵ cả ’, cô Beaumont.” Tôi phải giữ quan hệ tốt với Harcourt. “Vô lễ chẳng là ǵ cả!” cô kêu lên. “Nó không tồn tại. Nó chỉ là giả tạo, giống như ‘quyền lợi’, ‘địa vị ’ và ‘quyền’. Nó là một phần của giấc mơ vĩ đại.” “‘Giấc mơ vĩ đại ’ nào?” tôi hỏi, cố không mỉm cười. “Hăy nói với ông Ford — Harcourt đang đến đây; tôi phải đi ngủ. Gửi lời yêu thương của tôi đến ông Ford và bảo ông ấy ‘đoán đi ’. Tôi sẽ không bao giờ gặp lại ông ấy nữa, và tôi không chịu nổi chuyện đó. Bảo ông ấy đoán đi. Tôi rất tiếc v́ đă gọi ông ấy là đồ mít ướt. Ông ấy không khóc như một đứa trẻ. Ông ấy khóc như một người trưởng thành, và bây giờ tôi cũng đă trưởng thành rồi.”
Tôi thấy cần phải thuật lại cuộc tṛ chuyện này cho ông chủ của ḿnh.
IV Cây cầu đă được xây xong, hàng rào cũng hoàn tất, và Vương Quốc Khác giờ đây nằm bị buộc chặt vào cửa trước nhà chúng tôi bằng một dải đường nhựa. Bảy mươi tám cây trong đó quả thực dường như gần hơn, và trong những đêm đầy gió sau khi Ford ra đi, chúng tôi có thể nghe tiếng cành cây thở dài, rồi sáng hôm sau phát hiện những chiếc lá dẻ gai đă bị gió thổi bay đến tận sát ngôi nhà. Cô Beaumont không hề t́m cách ra ngoài, khiến các bà và các cô hết sức nhẹ nhơm, bởi Harcourt đă ra lệnh rằng cô không được ra ngoài nếu không có người đi cùng, c̣n thời tiết dữ dội làm những chiếc váy lót của họ rối tung lên. Cô ở ĺ trong nhà, không đọc sách cũng chẳng cười đùa, và không c̣n mặc màu xanh lá nữa mà chuyển sang màu nâu. Một hôm, không để ư thấy cô đang có mặt, ông Worters nh́n vào và thở phào: “Thế là ổn rồi. Ṿng tṛn đă khép kín.” “Thật vậy sao!” cô đáp. “Em ở đó à, cô chuột nhỏ im lặng? Anh chỉ muốn nói rằng những vị chúa tể của chúng ta, những người công nhân Anh quốc, cuối cùng cũng đă hạ cố hoàn tất công việc của họ, và đă khép kín chúng ta khỏi thế giới. Anh — cuối cùng th́ anh đă trở thành một tên bạo chúa nghịch ngợm, độc đoán và không nghe lời em. Anh đă không đặt cổng ở phía bên kia khu rừng. Em tha thứ cho anh chứ?” “Bất cứ điều ǵ, Harcourt, khiến anh vui th́ chắc chắn cũng khiến em vui.” Các bà nh́n nhau mỉm cười, và ông Worters nói: “Thế mới phải chứ. Và ngay khi gió lặng xuống, tất cả chúng ta sẽ cùng nhau đi đến khu rừng của em, và chính thức nhận quyền sở hữu nó, bởi lần trước thực sự chưa được tính.” “Không, lần trước thực sự chưa được tính,” cô Beaumont nhắc lại. “Evelyn nói rằng cơn gió này sẽ chẳng bao giờ lặng,” bà Worters nhận xét. “Tôi không biết làm sao nó biết được.” “Nó sẽ không bao giờ lặng, chừng nào em c̣n ở trong nhà.” “Thật sao?” ông vui vẻ nói. “Vậy th́ bây giờ hăy ra ngoài và cùng anh làm cho nó lặng xuống.” Họ đi đi lại lại vài ṿng trên sân thượng. Gió dịu xuống trong giây lát, nhưng đến bữa trưa lại thổi dữ dội hơn bao giờ hết. Trong lúc chúng tôi ăn, gió gào rú và huưt sáo qua ống khói, c̣n những cây cối ở Vương Quốc Khác cuộn bọt như biển cả. Lá và cành nhỏ bị thổi tung khỏi cây, rồi một cành cây — một cành khá lớn — bị gió cuốn xuống con đường nhựa phẳng mịn, thực sự nảy bật qua cầu, chạy lên đồng cỏ rồi vượt qua cả băi cỏ của chúng tôi. (Tôi xin phép dùng từ “của chúng tôi”, v́ hiện giờ tôi vẫn ở lại đây làm thư kư cho Harcourt.) Chỉ có những bậc đá ngăn nó không bay lên sân thượng và có thể đập vỡ cửa sổ pḥng ăn. Cô Beaumont bật dậy, cầm khăn ăn chạy ra ngoài và chạm vào cành cây. “Ôi, Evelyn…” các bà kêu lên. “Cứ để cô ấy đi,” ông Worters khoan dung nói. “Quả thực đây là một hiện tượng đáng chú ư, rất đáng chú ư. Chúng ta phải nhớ kể cho vị Tổng giám mục nghe.” “Harcourt,” cô kêu lên, đôi má bắt đầu ửng lại lần đầu tiên, “sau bữa trưa, chúng ta có thể lên khu rừng không, anh và em?” Ông Worters suy nghĩ. “Tất nhiên, nếu anh không thấy nên đi th́ thôi.” “Inskip, ông nghĩ thế nào?” Tôi thấy rơ ư kiến của ông là ǵ, liền kêu lên: “Ồ, đi thôi!” Dù tôi ghét gió chẳng kém ai. “Được rồi. Mẹ, Anna, Ruth, bà Osgood — tất cả chúng ta sẽ đi.” Và chúng tôi đi thật, thành một đoàn buồn bă; nhưng lần này các vị thần đă tử tế với chúng tôi, v́ ngay khi chúng tôi bắt đầu lên đường, cơn băo dịu xuống và một sự yên tĩnh kỳ lạ xuất hiện. Xét cho cùng, cô Beaumont cũng có phần là một nhà tiên tri về thời tiết. Tinh thần cô tốt lên từng phút. Cô bước thoăn thoắt phía trước chúng tôi trên con đường nhựa, thỉnh thoảng lại quay đầu để nói với người yêu một điều ǵ đó duyên dáng hoặc quyến rũ. Tôi khâm phục cô v́ điều ấy. Tôi khâm phục những người biết rơ miếng bánh của ḿnh được phết bơ ở mặt nào. “Evelyn, lại đây!” “Anh tự đến đây đi.” “ Đưa anh một cái.” “Vậy th́ đến mà lấy.” Ông chạy đuổi theo cô, c̣n cô chạy tránh, trong khi cả đoàn chúng tôi cười vang vui vẻ. “Ôi, tôi hạnh phúc quá!” cô kêu lên. “Tôi nghĩ ḿnh có tất cả những ǵ ḿnh muốn trên đời. Ôi trời, mấy ngày cuối cùng phải ở trong nhà thật khủng khiếp! Nhưng bây giờ tôi hạnh phúc biết bao!” Cô đă thay chiếc váy nâu bằng chiếc váy xanh mềm mại ngày trước, rồi bắt đầu múa váy giữa đồng cỏ rộng mở, nơi những tia nắng bất chợt xuyên qua. Đó thực sự là một cảnh đẹp, và ông Worters không sửa sai cho cô, có lẽ vui v́ cô đă lấy lại được tinh thần, cho dù phải đánh mất vẻ “thanh lịch”. Đôi chân cô hầu như không di chuyển, nhưng thân người cô đung đưa, c̣n chiếc váy x̣e ra quanh cô rực rỡ đến mức tất cả chúng tôi đều ngây ngất v́ vui sướng. Cô múa theo tiếng hót của một con chim đang say sưa cất tiếng trong Vương Quốc Khác ḍng sông dường như cũng giữ lại những con sóng để ngắm cô (người ta có thể tưởng tượng như vậy), c̣n những cơn gió nằm im mê mẩn trong hang động của chúng, và những đám mây lớn cũng bị mê hoặc trên bầu trời.
Cô múa rời xa xă hội và cuộc sống của chúng tôi, lùi lại, lùi măi qua
các thế kỷ, cho đến khi nhà cửa và hàng rào sụp đổ, và trái đất trở nên
hoang dă dưới ánh mặt trời. Lá lay động, lá che giấu cô, cũng như mái tóc chuyển động che khuất cô. Lá lại lay động, và cô lại thuộc về chúng tôi, cũng như cổ cô lại thuộc về chúng tôi khi cô vén mớ tóc rối và quay về phía chúng tôi, kêu lên: “Ôi!” Rồi cô kêu: “Ôi, Harcourt! Em chưa bao giờ hạnh phúc đến thế. Em có tất cả những ǵ tồn tại trên đời.” Nhưng ông, bị cuốn vào cơn mê đắm của t́nh yêu, quên mất những bức tranh Đức Mẹ của Raphael, và tôi nghĩ là cũng quên luôn cả tâm hồn ḿnh, liền lao đến ôm cô: “Evelyn! Hạnh phúc vĩnh cửu! Em là của anh măi măi! Của anh!” Nhưng cô chạy vụt đi. Âm nhạc cũng ḥa vào, và cô hát: “Ôi Ford! Ôi Ford, giữa tất cả những người nhà Worters này, em đang đi xuyên qua anh để đến Vương quốc của em. Ôi Ford, người t́nh của em khi em c̣n là một người đàn bà, em sẽ không bao giờ quên anh, không bao giờ, chừng nào em c̣n có những cành cây để che bóng cho anh dưới mặt trời.” Vừa hát, cô vừa băng qua con suối. Tại sao ông lại đuổi theo cô say mê đến thế, tôi không biết. Đó chỉ là tṛ chơi; cô đang ở trong lănh địa của chính ông, nơi đă có hàng rào bao quanh, và cô hoàn toàn không thể thoát khỏi ông. Nhưng ông chạy ṿng qua cầu như thể toàn bộ t́nh yêu của họ đang bị đe dọa, rồi hung hăn đuổi theo cô lên đồi. Cô chạy khá nhanh, nhưng kết cục đă được định trước, và chúng tôi chỉ đoán xem ông sẽ bắt được cô ở bên ngoài hay bên trong khu rừng. Ông đuổi kịp cô từng chút một; bây giờ họ đă ở trong bóng cây. Ông gần như đă chộp được cô, nhưng hụt tay; cô biến mất vào giữa những thân cây, c̣n ông đuổi theo. “Harcourt đang rất vui,” bà Osgood, Anna và Ruth nói. “Evelyn!” chúng tôi nghe thấy tiếng ông gọi từ bên trong. Chúng tôi tiếp tục đi lên theo con đường nhựa. “Evelyn! Evelyn!” “Rơ ràng là ông ấy vẫn chưa bắt được cô ấy.” “Evelyn, em ở đâu?” “Cô Beaumont hẳn đă trốn rất khéo.” “Này!” Harcourt vừa bước ra vừa gọi, “các vị có nh́n thấy Evelyn không?” “Ồ, không, chắc chắn cô ấy vẫn ở bên trong.” “Tôi cũng nghĩ vậy. ”Evelyn chắc đang chạy ṿng quanh một thân cây nào đó để tránh ông. Ông đi lối này, tôi đi lối kia. Chúng ta sẽ nhanh chóng t́m thấy cô ấy.” Lúc đầu chúng tôi t́m kiếm một cách vui vẻ, và luôn có cảm giác cô Beaumont đang ở ngay gần đây, rằng đôi chân mảnh mai kia chỉ vừa khuất sau thân cây này, mái tóc và tà váy đang run rẩy giữa những chiếc lá. Cô ở bên cạnh chúng tôi, ở phía trên chúng tôi; kia là dấu chân cô trên nền đất tím nâu — ngực cô, cổ cô — cô ở khắp nơi và chẳng ở đâu cả. Sự vui vẻ chuyển thành bực bội, bực bội thành tức giận và sợ hăi. Cô Beaumont dường như đă mất tích. “Evelyn! Evelyn!” Chúng tôi tiếp tục gọi. “Ôi, thật sự th́ chuyện này chẳng c̣n là tṛ đùa nữa.” Rồi gió nổi lên, dữ dội hơn v́ đă từng lặng đi, và chúng tôi bị một trận băo khủng khiếp xua trở vào nhà. Chúng tôi nói: “Dù sao th́ bây giờ cô ấy sẽ quay về.” Nhưng cô không quay về. Mưa rít lên và bốc khỏi những đồng cỏ khô như khói hương, quất vào những chiếc lá đang run rẩy như tiếng vỗ tay. Rồi trời sáng lóe. Các bà hét lên, và chúng tôi thấy Vương Quốc Khác như một kẻ đang vỗ tay, đồng thời nghe nó như một kẻ đang cười vang trong tiếng sấm. Ngay cả vị Tổng giám mục cũng không thể nhớ nổi một trận băo nào như thế. Tất cả những cây non Harcourt trồng đều bị phá hỏng, c̣n ngói trên những đầu hồi bị gió cuốn bay tứ tung. Một lúc sau ông đến chỗ tôi, khuôn mặt trắng bệch và căng thẳng: “Inskip, tôi có thể tin ông được không?” “Ông hoàn toàn có thể.” “Tôi đă nghi ngờ chuyện này từ lâu; cô ấy đă bỏ trốn với Ford.” “Nhưng làm sao…” tôi thở hổn hển. “Xe ngựa đă sẵn sàng — chúng ta sẽ nói chuyện trên đường đi.” Rồi ông hét át tiếng mưa: “Tôi biết hàng rào không có cổng, nhưng c̣n thang th́ sao? Trong lúc tôi vụng về chẳng biết làm ǵ, cô ấy đă vượt qua hàng rào, c̣n hắn th́…” “Nhưng ông đă ở rất gần cô ấy. Không thể có đủ thời gian.”
“Với một người đàn bà phản bội th́ chuyện ǵ cũng có đủ thời gian,” ông
độc địa nói. “Tôi đă thấy cô ta chẳng hơn ǵ một kẻ man rợ, tôi đă rèn
luyện cô ta, giáo dục cô ta. Nhưng tôi sẽ nghiền nát cả hai. Tôi làm
được điều đó; tôi sẽ nghiền nát họ cả thể xác lẫn tâm hồn.” Nhưng tôi run sợ cho cô Beaumont. Chúng tôi lỡ chuyến tàu. Những đôi vợ chồng trẻ đă đi trên chuyến ấy, hết đôi này đến đôi khác, và chúng tôi c̣n nghe nói có thêm nhiều đôi vợ chồng trẻ khác đang ở London, như thể cả thế giới đang chế giễu sự cô độc của Harcourt. Trong tuyệt vọng, chúng tôi t́m đến khu ngoại ô nhếch nhác, nơi Ford đang sống. Chúng tôi lướt qua người hầu gái bẩn thỉu và bà cô đang kinh hăi, lao lên cầu thang để bắt quả tang cậu, nếu có thể. Cậu đang ngồi bên bàn, đọc Oedipus ở Colonus của Sophocles. “Chuyện đó không lừa được tôi đâu!” Harcourt hét lên. “Cậu đang giấu cô Beaumont ở đây, và tôi biết điều đó.” “Ước ǵ được thế,” Ford nói. Ông lắp bắp v́ giận dữ: “Inskip — ông nghe thấy không? ‘Ước ǵ được thế’! Hăy đưa ra bằng chứng chống lại hắn. Tôi không thể nói được.” V́ thế tôi trích lại bài hát của cô: “‘Ôi Ford! Ôi Ford, giữa tất cả những người nhà Worters này, em đang đi xuyên qua anh để đến Vương quốc của em! Ôi Ford, người t́nh của em khi em c̣n là một người đàn bà, em sẽ không bao giờ quên anh, không bao giờ, chừng nào em c̣n có những cành cây để che bóng cho anh dưới mặt trời.’ Không lâu sau đó, chúng tôi đă mất dấu cô ấy.” “Và — và trong một dịp khác, cô ấy cũng gửi một lời nhắn với ư nghĩa tương tự. Inskip, hăy làm chứng. Cô ấy bảo hắn phải ‘đoán’ một điều ǵ đó.” “Tôi đă đoán ra rồi,” Ford nói. “Vậy th́ cậu thực sự…”
“Ồ, không, ông Worters, ông hiểu lầm tôi. Tôi không phải ‘thực tế là đă
đoán ra’. Tôi đă đoán ra. Tôi có thể nói cho ông biết nếu muốn, nhưng
điều đó chẳng ích ǵ, bởi cô ấy không phải ‘thực tế là đă thoát khỏi ’
ông. Cô ấy đă hoàn toàn thoát khỏi ông, măi măi, đời đời, chừng nào vẫn
c̣n những cành cây để che bóng cho con người dưới mặt trời.”
|
