trần mộng tú

 

BÀI THƠ TRÊN MỘ CỦA HEMINGWAY

 

 
          Hầu như người Mỹ nào ít nhất cũng một lần nghe hay nói đến tên ông, Ernest Hemingway, nhà văn người Mỹ nổi tiếng đoạt giải Nobel văn chương năm 1954. Là một người thành công trên sự nghiệp nhưng đời sống cá nhân không lấy ǵ làm vui: bốn lần lập gia đ́nh, ba lần ly hôn. Ông sinh trưởng trong một gia đ́nh mang bệnh trầm cảm di truyền và c̣n mang luôn truyền thống “tự tử.” Cha, hai người chị, cháu nội của ông và bản thân ông, đều chết bằng cách tự giết ḿnh. Ernest Hemingway, trong những năm cuối của đời ḿnh, với sự suy sụp cả thể xác lẫn tinh thần: bị phỏng nặng trong hai tai nạn xe cộ, bị bệnh gan, bệnh tim, bệnh phổi và nghiện rượu, bệnh trầm cảm (depression), ông tự tử bằng cách bắn vào miệng, ba tuần lễ trước sinh nhật thứ sáu mươi hai của ḿnh.


Ông bắt đầu sự nghiệp viết báo từ năm 17 tuổi. Thời Đệ Nhất Thế Chiến, ông ở trong quân đội, là tài xế xe cứu thương ở mặt trận Ư. Khi về lại Mỹ ông làm việc cho báo Canadian American. Khi phong trào Greek Revolution xẩy ra, ông được gửi lại sang Âu Châu để làm phóng sự. Ông dùng những kinh nghiệm quân đội làm nền tảng cho những tác phẩm của ḿnh. Ở tuổi 25 ông đă nổi tiếng với The Sun Also Rises (1926). Sau đó, những tác phẩm xuất sắc lần lượt ra đời như: A Farewell to Arms (1929), For Whom The Bell Tolls (1940)… Tác phẩm đặc sắc nhất là truyện ngắn:The Old Man and the Sea, viết năm 1952, năm sau đoạt giải Pulitzer. Hemingway đoạt giải Nobel Văn Chương, 1954.

Những bài phóng sự, truyện dài, truyện ngắn, nổi tiếng của người đàn ông tài hoa này, nếu đem cộng lại có cả hàng ngàn, ngàn trang giấy. Chắc chắn, ông yêu các tác phẩm của ḿnh, những nhân vật trong truyện, những đối thoại chuyên chở tư tưởng của ḿnh. "Cá, …..Ta sẽ đương đầu với mi cho đến chết.” *, ngư ông nói với cá như vậy sau bao nhiêu tiếng vật lộn với cá hay tác giả nói với chính cuộc sống ḿnh? Những nhân vật tiểu thuyết của ông đều mang chính ông trong đó. Nhân vật Frederic Henry trong A Farewell to Arms, cũng là một trung uư lái xe Ambulance như ông từng đảm nhiệm trong quân đội. Frederic đă yêu, đă chiến đấu như chính ông đă yêu, đă chiến đấu. Nơi chiến trường không có Thượng Đế kiểm soát con người, không công lư, không đạo lư, cứ chém, giết, thế thôi.


Trong For Whom the Bell Tolls, nhân vật Robert Jordan đi đặt chất nổ đánh sập cầu, loay hoay măi với ư định có nên tự tử không nếu bị bắt, cũng dựa trên kinh nghiệm của Ernest Hemingway khi ông ở trong quân đội. Hai mươi năm sau ông áp dụng cho chính ḿnh: tự tử.

Nhà văn đă gửi tất cả kinh nghiệm sống của ḿnh từ năm 17 tuổi vào trong những tác phẩm của ḿnh, nên tiểu thuyết của ông rất “thật”. Bao nhiêu tinh hoa, tài năng cũng như cay đắng của ông rải rác gửi vào những nhân vật tiểu thuyết. Cuối cùng ông thoát ra ngoài những nhân vật của ḿnh bằng cách tự kết liễu đời ḿnh.

Người ta nói những “nhà văn lớn” họ không bao giờ hài ḷng với chính ḿnh, giấc mơ của họ luôn luôn vượt trên tài trí họ, càng nổi tiếng càng thấy trống rỗng, càng thấy cái hào quang ḿnh đuổi theo chỉ là ảo ảnh.


Những tác phẩm của họ thiên hạ trân quư, thực ra chưa đúng với tiêu chuẩn chính họ kỳ vọng ở ḿnh. Họ thất vọng và họ tự hủy ḿnh.


Yasunari Kawabata, nhà văn đầu tiên của Nhật đoạt giải Nobel văn chương, nổi tiếng với những tác phẩm: Tiếng Rền Của Núi (The sound of The Mountain), Đẹp và Buồn (Beauty and Sadness) Ngàn Cánh Hạc (Thousand Cranes)……..cũng có giả thuyết ông tự kết liễu đời ḿnh bằng hơi ngạt (gas) ở tuổi 71.

Nhắc đến Ernest Hemingway, mọi người hầu như chỉ nhắc đến những tác phẩm văn xuôi đă tạo nên tên tuổi của ông. Người ta không biết rằng, song song với những tác phẩm “nặng kí”, ông c̣n làm thơ, và làm thơ khá nhiều.


Bài thơ ông viết “Điếu” một người bạn, (Gene Van Guilder) chỉ có sáu ḍng ngắn nhưng nói lên được điều mơ ước giản dị nhất của ḷng ông. Viết cho bạn cũng là viết cho chính ḿnh. Bài thơ ngắn này đă được khắc trên bia mộ ông trong nghĩa trang, nằm ở cuối phía bắc, thành phố Ketchum thuộc bang Idaho, là nơi ông cư ngụ cuối cùng.

Best of all he loved the fall
The leaves yellow on the cottonwoods
Leaves floating on the trout streams
And above the hills
The high blue windless skies
Now he will be a part of them forever

Chàng yêu nhất mùa thu
Những chiếc lá vàng trên cây bông gạo
Những chiếc lá bập bềnh trong ḍng suối cá hương
Yêu những mảnh trời cao xanh lặng gió
Măi trên cao trên tít những ngọn đồi
Giờ đây chàng là một phần của tất cả đến muôn đời

Mùa thu, mùa ông thú nhận là ḿnh yêu nhất: Best of all he loved the fall. Chàng đứng đó với những cây bông gạo đang nhuộm vàng những chiếc lá, những con suối chàng vẫn câu cá hương, ở đó bây giờ đang trôi bập bềnh những chiếc lá thu, những mảnh trời xanh trong vắt vút trên cao, tắp tít vắt ngang những ngọn đồi, nơi trái tim mơ mộng của chàng hay gửi tới. Nếu một ngày nào đó, chàng nằm xuống như người bạn chàng nằm xuống hôm nay th́ chàng sẽ ao ước điều ǵ?

Khi nằm xuống thân thể chàng thoát ra khỏi những đau đớn của bệnh tật, trí óc chàng bay bổng trên cao, nó không kéo chàng vào cái thế giới hoang loạn nữa. Trong dịu dàng của đất, chàng mềm mại ra, chàng tan từ từ, chàng là lá vàng, là cây bông gạo, là suối, là cá hương, là ngọn đồi, là những mảnh trời xanh lặng gió. Hay cũng chính trong dịu dàng của đất, tất cả những thứ đó tan ra thành chàng. Giờ đây chàng là một phần của tất cả đến muôn đời.

H́nh như Thơ bao giờ cũng là nơi tâm hồn người ta t́m đến cuối cùng.

Trần Mộng Tú


 

art2all.net