|
Trần Ngọc Bảo
Sau bữa ăn trưa ở nhà với nhiều bạn trẻ, anh bạn lại hỏi bây giờ chú đi đâu. Tôi chợt nhớ đến G̣ Đống Đa, một di tích lịch sử mà ḿnh đă từng đến, cho nên trả lời muốn đi đến đó và sau đó đi thăm hồ Gươm. Các bạn trẻ ở nhà hỏi nhau G̣ Đống Đa ở đâu. Cuối cùng đều ồ lên một tiếng. Hóa ra, mọi người vẫn đi ngang đó nhiều lần mà không để ư đấy là G̣ Đống Đa. Cũng như thế, ở Huế, nếu hỏi một người dân là đàn Xă Tắc, hay Hổ Quyền ở đâu, chắc ít người trả lời ngay được.
G̣ Đống Đa nằm trên đường Tây Sơn, phường Quang Trung,
quận Đống Đa. Đây là một trong những g̣ tương truyền là nơi chôn xác
quân Thanh trong trận đánh thành Ngọc Hồi của vua Quang Trung năm 1789.
Năm 1986, khi tôi đến đây lần đầu th́ đây là một g̣ đất trơ trọi. Năm
1989, người ta đă xây dựng ở đây một cổng đền và tượng đài Quang Trung.
Nhưng sát với phố Tây Sơn lại là một khu vui chơi cho trẻ em nên ngọn
đồi này bị che khuất.
Trên đồi xưa kia có đền Trung Liệt, nhưng bây giờ không c̣n. Người ta chỉ phục dựng lại cổng đền.
Trên đỉnh đồi có đặt một tảng đá lớn có biển ghi một câu nói của Quang Trung và một bàn thờ, nhưng không rơ thờ ai.
Trước ḥn đá này có dấu vết của một ngôi đền
Phía sau, bên dưới ngọn đồi này, một tượng đài vua Quang Trung và một quảng trường đă được xây dựng . Đây cũng là khuôn mẫu cho tượng đài Quang Trung ở núi Bân, Huế.
Hồ Gươm, trái tim của Hà Nội
Tháp Báo Thiên, nằm trong khuôn viên của chùa Sùng Khánh Báo Thiên xưa. Chùa được xây vào năm 1057, dưới thời vua Lư Thánh Tông, và trở thành một trong bốn báu vật quốc gia (tứ đại khí) của Đại Việt (ba báu vật khác là tượng Phật chùa Quỳnh Lâm, vạc chùa Phổ Minh, và chuông Quy Điền). Lúc ấy tháp có 12 tầng. Tầng dưới làm bằng đá, tầng trên cùng bằng đồng. Khi nhà Minh xâm lăng vào thế kỷ 15, tướng Tàu là Vương Thông đă phá đỉnh tháp lấy đồng đúc súng. Năm 1883, theo yêu cầu của Công Sứ Pháp là Bonnal, quan Kinh Lược Bắc Kỳ là Tổng Đốc Nguyễn Hữu Độ đă giao chùa Sùng Khánh cho Giám Mục Puginier phá đi để xây nhà thờ chính ṭa Hà Nội.
Tháp Bút được xây dựng năm Tự Đức thứ 18 (1865) theo ư tưởng của danh sĩ Nguyễn Văn Siêu. Tháp có 5 tầng, chiều cao 28m, bên trên là một cây bút lông. Từ tầng thứ ba đến tầng thứ nhất, từ trên xuống, mỗi tầng một chữ Hán, ghép lại thành câu "Tả Thanh Thiên", nghĩa là "viết lên trời xanh". Nghe rất hay, nhưng không biết là sẽ viết ǵ lên trời? Tháp được dựng trên một mô đá hộc, có tên gọi là "núi Độc Tôn". "Núi" chỉ cao 4m, nhưng chí khí (hay tham vọng?) cao ngút trời.
Bên tay trái là cầu Thê Húc (ánh mặt trời) và Đài Nghiên, tức là nghiên
mực bằng đá do ba con cóc đội, xây cùng một lần với Tháp Bút.
Cầu Thê Húc lúc chiều tà
Cổng đền Ngọc Sơn. Cổng này có tên là Đắc Nguyệt Lâu là "lầu đón trăng".
Tôi có hỏi vài người là trong đền thờ ai, th́ tất cả đều lắc đầu, không
biết. Tôi nhớ loáng thoáng là thờ Văn Xương Đế Quân, tức là tên một ngôi
sao, chủ tŕ văn chương. Đền được xây dựng năm 1843, dưới thời vua Thiệu
Trị, là một ông vua rất yêu thích văn học. Sau này, trong đền có thêm
tượng Trần Hưng Đạo. Nhưng có lẽ do ảnh hưởng của "tam giáo đồng nguyên"
nên có thêm ông Tiên Lă Động Tân và Phật A Di Đà. Lại có cả Quan Vân
Trường, là một ông quan vơ rất trung thành của nhà Hán. Ông Tiên đứng
chung với ông Phật th́ không sao. Nhưng hai ông tướng Trần Hưng Đạo và
Quan Công th́ không rơ có luôn luôn hành xử theo nguyên tắc "láng giềng
hữu nghị" hay không.
Đền Ngọc Sơn
Các tượng thần và Phật trong đền Ngọc Sơn
Tượng ngựa đỏ, có lẽ là con "xích thố" của Quan Công, và cả các loại binh khí cho ông quan vơ này.
Ngoài ra c̣n có tiêu bản của một con rùa da, tạm gọi đặc hữu của Hồ Gươm.
Nhưng các nhà khoa học cho rằng nguồn gốc của nó là từ Thanh Hóa, được
vua Lê mang về đây. Con rùa này, gọi theo danh pháp khoa học là con ba
ba, hay con giải, v́ có mai mềm chứ không phải mai cứng như các loại rùa
khác. Nó có chiều dài khoảng 2,1 m và chiều rộng là 1,8m.
Trước đền Ngọc Sơn có đ́nh Trấn Ba (nghĩa là trấn giữ các con sóng về văn hóa ). Cung cách thờ cúng nơi đây phản ánh sự pha trộn giữa ba tôn giáo lớn và tín ngưỡng dân gian. Từ đây nh́n ra thấy Tháp Rùa. Tháp này được một ông nhà giàu, gọi là Bá Hộ Kim, xây năm 1886 trên nền một nơi câu cá (Điếu Đài) của vua Lê Thánh Tông, dự định làm nơi chôn cất hài cốt người cha. Cuối cùng tháp làm xong, nhưng việc an táng không thực hiện được. Lâu dần, tháp trở thành một thắng tích của Hà Nội.
Dưới thờ Pháp thuộc, trên đỉnh Tháp Rùa có dựng một phiên bản Nữ Thần Tự
Do của Mỹ , chiều cao 2, 85m, mà dân chúng gọi là tượng Bà Đầm X̣e.
Tượng này được đặt vào năm 1887 và bị phá hủy vào ngày 1-8-1945.
|
