QUÁN VĂN

 

 QUÁN VĂN 58: Từ Sông Po Đến Sông Côn

 

 

 

 

NGUYỄN VĂN SÂM

VỀ MỘT CÂY BÚT NỮ ĐẶC BIỆT

 

Những cây bút nữ bất kỳ là ai, có danh hay chưa tạo được chỗ đứng trong văn học của nước ḿnh, theo tôi đều là những cây bút đặc biệt. Họ có những cái nh́n khác với người viết thuộc tính phái khác. Sâu sắc về mặt t́nh cảm, nhẹ nhàng trong câu văn, lắm khi có những nhận xét tế nhị bất ngờ làm ngạc nhiên người đọc.

Nhà văn nam, kể cả người nghiêng nhiều về mặt thi ca, có khuynh hướng bộc lộ nhiều về mặt lư trí, Phan Khôi trong bài t́nh già chẳng hạn, trong khi đó người viết nữ, ngay cả những bài phê b́nh, nhận định văn học, ta cũng thấy chan chứa nhiều điều t́nh cảm. Ba bài nhận định của ba người phê b́nh nữ Nguyễn Thị Thanh Xuân, Nguyễn Thị Tịnh Thy, Cao Thị Hồng trong tập Vàng Trên Biển Đá Đen lấp lánh những t́nh cảm hơn là các suy luận cần nhiều lư trí, nhức đầu. Đó là cái điều trời cho riêng phái nữ chăng? Cái phong tư trời xếp đặt để nam phái có điều để so b́ ganh tỵ chăng?

Trong cái chấp nhận tiên thiên đó, tôi đọc tập truyện ngắn Vàng Trên Biển Đá Đen của Elena Pucillo Trương. Và tôi thấy rơ hơn t́nh cảm của người phụ nữ. Ở đây không phải là t́nh cảm gái trai yêu đương mà là t́nh cảm của người với người, một cảm thức của con người bằng cái máy tính trước mặt và tấm ḷng thương cảm tương thông trước nỗi bất hạnh, nhứt là nỗi bất hạnh của người phụ nữ.

Xin sẽ không làm việc phân tích để giới thiệu nhà văn nữ nầy với người đọc. Việc đó đă có ba cây bút nữ nói trên và biết bao nhiêu người khác nữa trong và ngoài tạp chí Quán Văn, những người khá nổi tiếng đương dạy văn học ở ba miền Bắc Trung Nam, lo việc nầy.

Từ trước đến giờ tôi thường tránh né sự việc nói chuyện bên ngoài tác phẩm khi luận về một tác giả, như kiểu đi t́m tiểu sử thiệt chính xác về ngày sanh tháng đẻ, về ḍng dơi, thời đại và cả lư do sáng tác. Tôi đọc tác phẩm và luôn luôn coi tác phẩm là một vật thể kỳ bí để nh́n nó, suy nghĩ về nó rồi giới thiệu với độc giả mong giúp người đọc sau ḿnh hiểu tác phẩm hơn – ít ra là hiểu theo cách nào đó mà người giới thiệu c̣n để lại chút ít ư tưởng bằng bài viết của ḿnh sau khi độc giả buông bài vừa đọc xuống. Tôi không đi theo trường phái ḍng dơi, huyết thống, cũng không đi theo trường phái xă hội hay bất kỳ triết thuyết nào đó dầu được theo dơi bởi số đông hay được thổi phồng lên tận mây xanh vào hàng siêu việt. Tôi coi tác phẩm là vật hiện diện tự thân, nó sau khi ra đời, đă có mặt và tách rời khỏi người tạo ra nó, đă đứng ở giữa chợ đời văn học, dính dáng với tác giả chỉ v́ cái ID của nó. Nếu chẳng may nó chẳng có ID như những tác phẩm vô danh tràn đầy trong nền văn học Việt Nam hay tác phẩm có tên người viết nhưng chẳng ai biết tiểu sử ông/bà ấy cũng chẳng thể đoán định được chính xác ông/bà ấy sống vào thời nào. Và tôi có bổn phận phải t́m hiểu chính nó và chỉ chính nó mà thôi, bằng cách đọc và ghi lại những cảm tưởng của ḿnh.

Đọc quyển Vàng Trên Biển Đá Đen, truyện nầy, rồi đọc truyện kia, chắc hẳn nhiều người như tôi, thỉnh thoảng lật lại cái b́a để kiểm chứng lại coi bài viết nầy văn phong nọ phải chăng của một người ngoại quốc. Kiểm chứng lại v́ tôi thấy như là cây bút của người Việt Nam thuần túy. Câu chuyện Việt Nam, bối cảnh Việt Nam, nỗi đau thương Việt Nam, Những éo le t́nh tiết Việt Nam. Tấm ḷng của tác giả tràn đầy xúc cảm Việt Nam. Và nhứt là văn phong Việt, thuần Việt.

Viết đến đây tôi nhớ đến cặp sinh vật huyền thoại, một đàng không mắt mà chân cứng đá mềm, một đàng có mắt rất sáng để chỉ đường phải đi để tránh những nguy hiểm. Và cặp vợ chồng tri kỷ Elena Pucillo- Trương Văn Dân đă ở trong trường hợp đó. Nếu không có những bản dịch đầy chất văn chương được gọt dũa với t́nh nồng và sự thông hiểu tâm hồn nhau tường tận bằng mấy chục năm yêu thương vợ chồng th́ chúng ta không có bản tấu khúc rất Việt Nam Vàng Trên Biển Đá Đen của một người phụ nữ đến từ xa xôi của trời Âu nước Ư.

Tôi có nhiều dịp được anh Dân và chị Elena tiếp chuyện. Chị ít nói, trầm ngâm th́ nhiều, đó là vấn đề ngôn ngữ, nhưng khi chị nói th́ chữ dùng ít mà chính xác, lại líu lo rất vui. Tôi hiểu trở ngại chút xíu ngôn ngữ của nhà chồng, nhưng chị có tấm ḷng của người vợ yêu quê hương nhiều đau khổ của chồng nên chị nói ra bằng tác phẩm. When we speak, we are afraid our words will not be heard or welcomed. But when we are silent, we are still afraid, so it is better to speak. (Aude Lorde). Và Elena đă nói lên bằng bao nhiêu bài văn của ḿnh. Tất cả đều được chào đón nồng nhiệt.

Một nhà văn nữ nào đó có nói ‘thiên tài th́ có tức thời, liền ngay, c̣n tài năng th́ cần phải có thời gian để h́nh thành. Với tôi, cái thời gian để h́nh thành đó quá ngắn trong trường hợp Elena Pucillo Truong. Nó không cần thiết phải kiểm nghiệm bằng thời gian mà kéo dài chi cho vô ích!

Và tôi mỉm cười vui: Vào thời đại toàn cầu hóa, chúng ta có một nhà văn Việt đặc biệt: Elena Pucillo Truong cũng như chúng ta có biết bao nhiêu cô dâu ngoại quốc theo phong tục Việt Nam một cách thuần,thục, biết nấu canh kho cá theo kiểu Việt Nam.

Nói theo Khổng Tử xưa: Bất diệc lạc hồ? Thế chẳng vui sao?

 

Nguyễn Văn Sâm

(Tháng Tám 2018)

 

 

Trang Trương Văn Dân

Trang Elena Pucillo Truong

art2all.net