Thn Trọng Tuấn

 

MỘT CHT HƯƠNG XƯA

 

Bủa lưới (Nguồn: Internet)
 

          Thời xa xưa, nghe tn nhạc tuy rất giản tiện nhưng vẫn c thể bị cho l một điều xa xỉ. m thanh loại nhạc mới ny nhiều khi rỗn rảng xốn xang cn thua cả tiếng nhạc lanh canh do hai miếng vỏ của con vẹm vẹm chạm vo nhau để la cho c nhảy vo đăng. Khng cần đủ bộ sậu ton ban gồm đn xnh trống phch v c tơ c tiếng ny kia. Chỉ cần ci my ht ngon lnh v những dĩa nhạc thiệt hay cng một vi cy kim cho tốt l vui nghe ht xướng linh đnh. Mở my ht cho nghe cả xm, hay trong nh hoặc một nhm nhỏ mấy người th cũng phải theo thời m điều chỉnh m thanh. Tiệc tng chơi dỡi, vặn my ht thiệt to cho mọi người thưởng thức. Muốn chơi cao, cng vi ba người đồng điệu ty nghi sắp xếp th thưởng thức m thanh bn ly tr thơm cng mấy miếng m xửng dẻo ngon ngọt lịm.

Thời giao ma của tn nhạc, cũng đn, cũng ca, cũng bể dĩa tnh tang! Nghe tn nhạc nhưng lng đầy những cung h xự liu cống x! Muốn văn minh c khi phải tham dự hm thụ kha học h. Nằm trn đ lao chao lắc nhẹ theo sng gợn, nghe từ dĩa nhạc quay tay mới c thể thng suốt được nỗi vui chan chứa trong lng đến độ trăng chợt rụng xuống cầu. Trăng rụng một cch đột ngột như tri mt ướt lổn cồi khng cần quạ mổ. Trăng rụng một cch ngang tng nhưng khng gy một cht sng gi trn sng. Giọng ngn của mấy c ca sĩ tự nhin ht được nghe hoi thấy cũng hay, cho d c cứng cp, gẫy gọn như mấy mảnh nước đ bo chạm nhau trong ly ch đậu xanh đnh lu lu cầm ln ăn một muỗng, xong để lại chỗ cũ trn miếng gỗ đọng nước mt một vng trn xoay. Tiếng vỏ vẹm vẹm chạm nhau ku lch cch vang dội đu đưa trn sng nước. Chiếc thng trt nhựa chai to chừng một sải kh cho kh li do một người điều khiển lần theo lưới chui vo. Nước đọng trn mắt lưới lấp lnh nh trăng trng như vng như bạc tan biến thật mau. Lưới phải ln khỏi mặt nước mới trng thấy c. Ko rũ lưới từ từ gom c về một pha xong đưa lần về chỗ trổ miệng con. Đứng dạng chn cho chiếc thng khng lc lắc, lừa thế hứng ngay chnh giữa, rồi ko lưới chng xổ xong mớ c, lần trở ra cho thng về bến nước thong thả nghỉ ngơi. Trn bục chận ngang phn chia khoang sau khoang trước của con đ trong vạn, ngồi vắt chn xấp mảy, ko điếu thuốc cy thiệt l sướng cch chi! Tuy cng l dn kẻ chi, nhưng cũng phn chia lặn hụp ko li. Người suốt đời lặn su bắt c thường khng ht thuốc hay uống rượu ăn trầu. Lớp chuyn mn ko lưới thả cu thường ko lun mồi thuốc ống tre lng lng sương khi.

 Vẹm vẹm l một loại ngao, thuộc dng họ nghu s ốc hến, lớn di cả gang tay, hng năm theo con nước vo ruộng đẻ trứng. Khng vi, khng mắt, mỗi khi vẹm vẹm muốn di chuyển th p hai mảnh vỏ rồi lướt đi như miếng đ mỏng ai quăng xin xuống nước. Từ ph Tam Giang, dọc theo bợt ro từ Vĩnh Tu, Lnh Thủy ln cho tới Thanh Hương, Đại Lược, thuộc quận Hương Điền, cứ ma h th vẹm vẹm vo ruộng trn đa. Người lm cỏ la, bắt vẹm vẹm bỏ oi, đem về nấu miếng keng ăn cht.

 

Vẹm vẹm hay tra (Nguồn Internet)

Lựa mấy cặp vỏ vẹm vẹm cho đẹp, dng ct mịn ch sạch lớp nu đen bn ngoi, xong kẹp ngược một mảnh vỏ vo ngn tay ci v mảnh thứ hai vo đầu bốn ngn tay cn lại, p chập vo nhau thnh tiếng theo điệu ht, khoan thai nhịp một, nhịp ba, thc dồn nhịp năm nhịp bảy, lc lơi, lc ly, lc rung trn như tiếng chiện chiện ro c lơi, nhiều khi nghe thiệt hay ty theo bn tay của nghệ nhn thả theo tiếng nhạc. Tuy l kẻ qu ma nhưng tm hồn cũng trn trề hương bng la rơm kh, khi nghe tiếng nhạc pht ra do vỏ con vẹm vẹm qua bn tay điu luyện của nhạc cng, vẫn thường chắc lưỡi khen hay, bởi lẽ v khng đủ chữ nn mới bảo l hay chi hay ốt dột ! Đnh c trn sng, lấy mi cho g vo mạn thuyền lm cho c sợ phng xoang vo lưới. Nhưng c lc g mi cho khng nhằm chỗ v c qu sợ hi lội ngược trở lộn lui. Tiếng vỏ vẹm vẹm thanh thanh lm c khi bơi tới đụng lưới mới phng trn qua mặt nước rớt vo đăng. Trong pht tro lng, cho d l mấy nhịp cầu tre vốn t thấy ở xứ Huế sau ny, cũng vẫn lọt xuống sng vầng trăng trn thay đn cho những người gi gạo ban đm. Gi gạo xong, ăn chn cho vẹm vẹm cho khỏe đặng đi ngơi. Mn bnh dn, cch nấu cũng bnh dn. Luộc vẹm vẹm chn nở tung hai mảnh, xong vớt từng con khều bỏ vỏ cn ruột để lộn lui trong nồi nước luộc bốc hơi. Bốc nắm gạo vo sơ rồi cho đại vo nồi, đổ thm vi go nước nấu nhừ tơi l được. Khi ăn th thm cht nước mắm v mấy tri ớt tươi. Chn cho vẹm vẹm gồm hai vị dẻo dai lỏng tuột. Hp nước cho trơn lu, cn lưa nhai thịt vẹm dai dai sần sật. Cht mặn mặn, cay cay h tht. Mồ hi ra rơm rớm sau lưng. Sang th thm v một cht gừng. Cn khng cho vẹm vẫn từng xưa nay! Ăn xong chp chp miệng để ci ngon chạy khắp quanh thn. Qui tay bưng nc đọi nước ch quết, mần thm điếu thuốc ngang vị chi đủ bộ! Hiền lnh v đơn giản như điếu thuốc l vấn bằng l thuốc khỏi cần giấy quyến giấy keo mần chi cho phiền h rắc rối. Bập hơi thuốc nặng nghẹn say tức ngực ngon thiệt l ngon. Dễ dng như khi nhn thấy bng trăng in dưới nước bn cho l trăng sỉa xuống ao! Tiếng nhạc vẹm vẹm dng thc c vo đăng, hay l nhạc dạo đầu cho kẻ cho chiếc thng trn xoay ra dở đăng trt c? Thn phận thấp nhất trong x hội, ban đm tăm tối, c ci khố cũng cổi ra để dnh cho mới, khng thi sợ quấn vấn nhiều vng lm gin chỉ sợi thưa, hơn nữa c vải m chịu cho thấu cảnh dầm nước dầm non cả ngy lẫn đm khng nghỉ. Ni cho ngay cho d c ở lổ giữa đm đen, cũng giống như con c khng bao giờ biết chuyện mặc o mặc quần, th c chi m m trẽn?

Người miệt biển ăn cay, trch c kho ở m dưới Thuận An, Tn Mỹ cho thiệt đầy cả ớt đỏ ớt vng rực rỡ xun thu. Mang v trong Huế trong Dinh phải rắc nhiều tiu. Người miệt vườn ăn vừa ớt lẫn tiu. Ớt v tiu hng ngy quen thuộc. Giai cấp r rng phn biệt dinh qu, nhưng t người để . Ớt của dn ngho, c lc ngho cả vị cay. Giống ớt cha vi cay the the, đến loại ớt chm, ớt đũa chuyn trồng lm ớt bột. Dn nh qu c mấy ai trồng m ci thứ ớt cay x lưỡi, điếc tai, cắn một t phải hắt hơi nấc cụt như ớt tm, ớt mọi, ớt chỉ thin của thnh phần ăn cơm với thịt vung, c khc! Cn những loại tiu trắng, tiu đen ny nọ, thi th chờ khi m giu c bạc tring bạc thng hẳn mua! Chừ đang ngho, cơm dưa mắm muối cn lo chưa c đủ m ăn, vậy phải tạm thời nhịn tiu cho khỏe! Nhn tiện lm đồng, đạp phải con vẹm vẹm dưới chn, mất t cng bắt lấy, chẳng tốn tiền mua. Bỏ cng th bỏ, chứ ai dại chi bỏ của. Mấy con hến cơm bằng mng tay ci trong Huế, sống m bn cồn, muốn ăn phải bỏ tiền mua lại của mấy người lặn xc. Từ mn hến xo, canh hến đến mn cơm hến lừng danh đều cho nhiều tiu để bớt hết mi tanh v khng lm lạnh bụng. Con vẹm vẹm ở chốn qu ma lạc hậu ngoi ni dng vc to l l ăn mau no lại khng cần đến cc thứ gia vị tiu đường ny nọ. Hến luộc xong, đổ vỏ, cho d đ l loại hến đặc biệt ở tận trong Dinh. Cn vẹm vẹm luộc xong cũng bỏ vỏ, nhưng c khi vỏ vẹm vẹm được dng lm nhạc cụ trong một số buổi ht ở cc dinh cc phủ, thiệt l sang trọng rỡ rng, c m cm như nghu, như hến! Lại trn bến nước trường giang, tiếng nhạc vẹm vẹm lm vui lng tm c, thảnh thơi đời ngư phủ trong số kiếp thuyền chi! Sống đơn giản đạm bạc, khng cần tiu trn đầy hai nghĩa đen v nghĩa bng. Kho c khng cần hồ tiu. Ngho kh khng c tiền tiu. Ni chuyện với dn sống st bờ nước vng biển cạn quanh đầm Thủy T v ph Tam Giang đừng nn nhắc chuyện tiu v t khi cần đến. C m như trong cồn trong rẫy, trong Huế trong Dinh ăn chơi kiểu cch đng mực đng nang. Qu ma chạ chạ như ở ngoi ni biển cạn, tuy địa danh rất hay như Lnh Thủy, Vĩnh Tu, Điền Hương, Điền Hải nhưng sản vật chẳng được mấy ci ngon, khng xứng với tn lng tn xm. So snh với trn nguồn, c chỗ lại cn hơn vi nơi dưới biển. La nếp sắn khoai tre giang măng nứa m cũng như m, nhưng ba ci thứ gia vị lỉnh kỉnh như tiu sn l lốt th nhất định cho thua v miệt biển qu ma ngoi ni khng c! Trước hết, tiu hột l thứ thượng lưu. Như chuyện ngy xưa, c ng vua bn nước Anh, dng vng m đổi lấy hột tiu của mấy ch con trời, chuyện kể r rng vng tiu ngang ngữa. Ở đy nỏ c bạc vng, nn ba ci chuyện hồ tiu hồ tiếc cũng dẹp qua một bn cho khỏe. Lm việc đồng ng, ăn thức ăn kh chắc bụng. Tối về mới ăn canh cho c thm một cht t nước ni. Canh b, canh bầu, rau khoai, tm c, chụt nưa, mn tm mấy thứ xoay quanh. Giản tiện lấy lm đầu, ai hơi m thm thắc ba ci thứ hnh ng v trong nồi canh mần chi cho phiền phức. Mi cho tới thời đệ nhị Cọng Ha, một vi chợ ven biển mới mở thm hng thịt. Canh thịt b cho sả, l lốt v một cht l sn, tuy l thứ canh sung nhưng c kẻ cho thiệt l ngon cch chi ngụy tặc. Sả v l lốt cũng l mấy thứ thượng lưu ngoi ni khng c. Miếng thịt b đắt vng trời, lại khng ngon bằng lt c dỡ ma mưa! Gặp dịp v Huế lm sang chơi theo kiểu nhập gia ty tục, đi ko ghế gọi t cao lầu m th phải c đầy đủ nước mắm x dầu sa tế tiu hnh chanh ớt đng hong. Cn bnh thường, tiu với tiếc lm chi cho n mắc răng! Thơm mt l thứ sang, của nh quan nh vườn, phủ phường ny nọ. Nồi canh mt non nấu với tm tươi rắc thm sn lốt thơm ngon nhưng kiểu cch, kh nấu hơn nồi keng bn keng b. Lại mấy thứ l sn l lốt c m dễ kiếm. Ngay như ở chợ Đng Ba nhiều khi cũng nạo khng ra. L lốt th c thể bn ở chợ thường xuyn, chứ l sn non phải chờ ma xun sau khi ra hoa kết tri mới đm chồi nẩy lộc ra mầm non mu đỏ bầm thơm ngt mi ...sn! Lại t người hi bn l sn non, bởi lẽ gi chẳng được mấy trự mấy đồng mất cng tốn sức. Những người bn mt non cắt miếng, thường gi km thm vi cọng l sn non để chu lng khch. C hỏi mới đưa, v khng biết người ta mua về để nấu canh hay dng cho việc khc. Lạ một điều l chỉ bỏ sn lốt v trong nồi canh. Cn dĩa mt trộn cần c m rang thơm, gi dập dập cho vo, thm mấy cọng ng, xc bnh trng nướng gin tan khng cần sn lốt. Thứ chi ra thứ nấy, nồi canh mt ai lại bỏ thm m. Canh thịt b hay canh chuối xanh cho tới canh mn canh nưa cũng thường gia thm t l sn l lốt cho n dậy mi. Bn Mỹ c một loại cy l non cũng đỏ nu, thong ngửi qua cũng như mi l sn tn gọi l Pepper Tree. Cy cao, cho hạt cũng như hạt sn. Mi hơi giống l sn, nhưng vị th hon ton khc, khng thể thay thế. Sn l giống cy leo, c gai, thường mọc nương theo những cy khc như tre, duối dại, căng,v.v hoặc mọc từng bụi trong những bi đất hoang, g, nỗng. Khng ai trồng sn, nn khi ni chuyện lm gin cho sn leo quả y như rằng đy l chuyện hoang đường nhất hạng. Đem trồng cy sn trong chậu, cũng lạ lng như con c mm chp miệng giữa sng Hương! Hoa sn mu trắng ng ra từng chm nhiều nhụy tn nhỏ thật mịn, rất thơm. Ong thường đến ht mật lấy phấn hoa bay v v loạn xạ. Tri sn mọc theo chm, trn như hạt tiu, chẳng ai ăn nn khng biết r vị mi. Thời cn con nt c chơi tr lấy ống hp lm cy sng bắn hột sn, trng phải cũng đau sưng ửng đỏ. Cắn thử hột sn tươi thấy hơi cay t đầu lưỡi nhưng khng dm ăn v nếm chẳng ngon lnh, lại cn sợ ăn bậy vo chết dại. Hột sn non mu xanh, hột sn tra chn chuyển sang mu đỏ rồi rụng xuống. Tuy hột nhiều, nhưng mọc cy con rất t, c lẽ v trong bụi rậm khng đủ nh nắng mặt trời. Phải chăng l sn non l một thứ rau mi đặc biệt của đất Thần kinh. Ăn một lần l nhớ mi. T vị c hư hn ăn vo cũng chẳng hề chi. Thm cọng l sn, nhưng chẳng bị ghiền. C cng tốt, cn khng th nhơ nhớ!

Cơ thể con người, ăn một miếng hm nay, bảy năm sau mới đo thải sạch. Hai mươi tm năm qua, tức l gấp bốn lần. Hng ngy ni tiếng Việt t hơn tiếng Mỹ. Da thịt by giờ nhiều chất bơ chất thịt hơn chất cơm chất canh. Hai mươi tm năm qua c khi cả năm khng uống nước m vẫn sống phy phy v mấy chai bia lạnh rất vệ sinh lại rẻ. Tuổi cng cao, vc dng cng đẫy đ, bụng lớn răng thưa. C lc thức dậy thấy rm mnh, tay chn nng rt. Người bần thần uể oải những muốn nằm thm. Chng mặt, tai, cu bẳn khng yn. Khm bc sĩ, mới hay lượng đường trong mu cao qu mức. Sống bn Mỹ mang ngay bệnh đế quốc đế c hay tư bản tư bung đủ thứ. Tuy vẫn cn cười cợt khng cần phải trng chừng cảnh st lc xuống đường tưới cy ven lộ, nhưng thấm tha r rời v chứng bệnh nan y khng nhức khng đau. Thuốc nọ thuốc kia ngy năm bảy loại. Cử king lắm chuyện, cấm bột cấm đường. Đậu khun mun năm, gạo Ấn Độ Pakistan vạn tuế! Lật trang sch cũ, tm kiếm phương thang. Từ Lục Vị đến Bt Vị Hon cứu chữa. Lin hệ bn nh, nhờ ơn tin tổ, c người mch cho bi thuốc gia truyền, chỉ cần uống vi thang lnh bệnh. Thư từ qua lại, mua thuốc đng thầy. Cch mau nhất l nhờ người mang tay sang Mỹ. Tiền ti khng kể, mong c thuốc tin. Kiếm người thật quen gọi l nhờ v. Nhớ ngy xưa, kẻ đi người ở. Số mạng tại trời, người ở lại hẩm hiu. Kẻ ra đi vinh quang v lao động đều đặn gởi qu về, nui trọn cả nh người bạn bị kẹt lại cho đến ngy hội ngộ. Sang Mỹ sống được vi năm, sau khi c được thẻ xanh, kẻ mới sang vội về thăm qu cũ, lc trở qua, lun tiện nhờ cầm hộ hai thang. Điện thoại viễn lin, căn dặn kỹ cng. Thuốc tễ trị tiểu đường nhớ cho ưu tin số một. Ừ hứa hẹn. Trở lại Mỹ mấy ngy, trước đến thăm cho c cht tnh, sau hỏi thuốc mnh nhờ mang hộ. Đưa ra gi tm kh nặng mi rin rt khai khai, bảo khng c thuốc để mang sang, thi cầm đỡ để khi kẹt m lai rai ba sợi. Hai hũ tiu đen sợ lm nặng hnh trang nn xếp qua một bn gọi l để lại. Mười mấy năm trời chồng nằm trong trại, hng thng vợ lnh qu cũng đủ sống qua ngy. Mỗi lần mua gởi chừng vi ba trăm đ thm mấy tiếng đồng hồ sắp xếp v thng, rất đng được cấp bằng Kin Tr Hương Cống. Cụ Bi Kỷ c dạy: Lm ơn chớ nn nhớ, Chịu ơn chớ nn qun. Lời dạy ch l. May m chưa chịu ơn v hai thang thuốc tễ trị tiểu đường tưởng l tiu đen loại xấu nn đ quăng trả lại. Khng c thuốc th thi, vẫn vui tươi thăm hỏi. Lc cho ra về khng nghe lời đp lại tưởng chừng như ni với khoảng khng. Trời tối lạnh, hơi buồn. Ngọn đn đường bn kia vẫn sng. Đang li xe, chợt cất tiếng ht bng quơ, giọng vịt đực rền rĩ nhạc ve sầu thng bảy. Trn khng trung tối đen v trăng rụng xuống m giữa phố. Thi cũng đnh v chỉ c một mặt trăng. Rụng rồi lại mọc. Dự tnh gọi điện thoại về bn nh. Bn ni California l tm giờ tối, th ở bn t nh l mười một giờ trưa. Chờ lt nữa bn nh sắp ăn cơm hy gọi. D răng đi nữa th cũng cht tnh chị em tuy xa cch nửa quả địa cầu. Ni vi pht rồi ngưng, chứ c m như chuyện của ai trong thời gian khốn kh cứ chờ giờ cơm l tới nh thăm viếng, c lc cầm theo chai mắm vẹm mua m dưới vng Cầu Hai, Đ Bạc, để tỏ một cht chi gọi l qua hũ mắm Lăng C. Đến lc thong dong th lại theo tnh nết dn vng biển khng biết ăn tiu, thm vừa tim nhiễm thi văn minh thấy thuốc tễ trị l lch ở phần trung tiu vin nho nhỏ cũng sợ hi e d khng dm cầm dm xch! Hai tễ thuốc v chai v hũ dn nim cẩn thận theo tiu chuẩn an ton quốc tế, nhưng vẫn khng mang nghĩ cũng buồn thay. Chị sốt sắng lm ngay. Gửi thuốc qua cho em trai bằng đường bưu điện. C nh nước kiểm duyệt đng hong, ghi r rng hai chữ Thuốc Bắc. Mười hai hm sau nhận được. Thng thuốc rực ho quang. Tiền chi ph chưa đầy trăm bạc Mỹ. Thi, coi thử mặt trăng c cn trn trời hay đ rụng? Trời vẫn tối đen. Trăng lưỡi liềm e ấp. Trời Cali vẫn thường thiếu mấy ngi sao. Sao hm. Sao mai. Sao nằm ở chỗ m khng thấy? Thuốc trị chứng tiểu đường vẫn uống đều chi. Hết một thang đ thấy khỏe ra. Thm thang nữa hon ton ổn định. Một trăm hai mươi ngy phục thuốc. King cử đng lời thầy. Đường trong mu trở lại bnh thường, đo buổi sng sau khi vừa ngủ dậy thấy lun lun chỉ số dưới 100mg cho một lt. Tự by chừ trở đi, muốn yn ổn phải liệu m king cử. Cm ơn chị bn nh gởi sang cho hai thang thuốc.


Lin lạc với chị đều đặn. Nhiều nhất l điện thư. Một lần kia, chị ni l c người bạn rất thn sẽ theo gia đnh sang Mỹ định cư, muốn ci chi th chị sẽ gởi mang qua. Kinh nghiệm thuốc thang, nn chẳng dm phiền h. Chị ni r mấy người ny l dn miệt vườn chnh cống. Vợ l con nh gia gio, chồng đ từng lm quan v lẫn quan văn tri hnh hiệp nhất. Khng như ai sống ở bợt đ. Lời chị giải thch nghe thiệt hay ho. Ừ thi kệ, kiếm ci chi nhờ mang sang hộ để cho chị được vui v lo được cho thằng em kh tnh. Năm ngn gi tiền ăn t phở. Ba ngn đồng một đọi bnh canh. Chị gọi thằng giữ tru biểu kiếm vi hột sn kh xong cho tiền ăn phở. Mấy ngy sau thằng giữ tru trở lại, đưa cho chị vỏn vẹn năm ci hột sn. Chị cho n năm ngn bỏ ti. Chẳng đng bao nhiu, nhưng hai pha vui lng. Thời buổi d man nn một hột sn gi trị bạc ngn! Chị gi kỹ cng, nhờ người bạn gi dấu trong v mang sang cho thằng em cắc cớ. Qu của chị gửi cho em l năm ci hột sn kh b t tẹo gp lại chưa bằng hột nt, nhưng tnh của chị cho em bao la hơn cả bầu trời. Bạn của chị th em cũng coi như chị. Chồng của bạn chị em coi cũng như anh. Ngy thng mong manh, gặp thời buổi kh khăn, bạn của chị thiếu hụt thứ chi chị vẫn chu ton đầy đủ trong những năm đếm lại thấy nhiều hơn mấy ngn của cả hai bn tay. Giờ chị nhờ bạn mang ln năm ci hột sn sang Mỹ chắc l khng đến nỗi phải lỗi đức cng bằng. Chị bạn của chị rất tốt. Thn mật n cần, chuyển lời nhắn r rng đầy đủ. Ring gi giấy c năm ci hột sn khng biết để lộn chỗ m m! C lẽ v gi nhỏ, trong xắc tay bao gồm nhiều thứ, lấy v lấy ra rớt lạc mất tiu. Mất th thi, ăn thua chi năm ci hột sn kh ho quăn queo bo bọt! Nơi đất khch qu người, gặp nhau đy l qu rồi, để ba ci chuyện hột sn hột si trời ơi đất hỡi lm chi cho thm mệt. Qung đời cn lại, cũng rất nn bương chải ti bồi. Khn ngoan, chịu kh ắt trời khng phụ kẻ thnh tm. Cuộc sống mới hanh thng, vợ chồng bạn của chị thật l hạnh phc. Đời ln hương, hai người rời bỏ ci nh thu g b để dọn sang căn nh mua rộng ri khang trang. Trồng cy thẳng lối ngay hng. Kỳ hoa dị thảo mun vn xinh tươi. Phẳng phiu thảm cỏ tuyệt vời. Tuyệt vời hơn nữa l trong gc vườn mọc tốt ngt trời một bụi cy l hột sn c đủ gai đủ gc đng hong! Ngắt t l v chơi tỏa mi thơm lựng. Cy sn ny được chủ nhn trồng trong chậu đ lu nn lớn gốc xoắn chm năm ba chạc, bộ rễ vững chắc, thiệt cũng tiện cho những lc chuyển dời. Thn cy sn ra mấy nhnh leo quanh ci cọc gỗ đng x ngang lm gin rất cng phu. Một số những cọng sn gi ngăn ngắn, trơ trụi mu đỏ nu xen bạc chy nh mặt trời c mấy điểm nho nhỏ giống như mấy mụn cồi cn st lại sau khi sn rụng hột. Nhớ chi nhớ ốt dột. Sn mọc hoang ở Huế. Sn trồng bằng cch trỉa hột ở Cali... Một cht tần ngần... Im lm tượng Beethoven!

Vng quận Cam nắng ấm. Ni Yn Ngựa m sương. Sng Thnh Ana cạn nước. Gần sang xun nn my xm cuối đng buồn lơ lửng. Con chim chch che Mỹ năm ni thiệt lạ v thức dậy sớm hơn mọi năm, c khi ht trn trụ điện lc hơn ba bốn giờ sng ro rắt oi oăm như chứng tỏ l đang rộn rng qut dọn mấy nốt nhạc rơi rớt trước cửa nh trời. nh trăng non bỗng tự nhin như vng thm một cht. Chắc c lẽ v sau một trộ mưa thiệt to lm sng Thnh Ana cuộn xui dng nước bạc, nn hm nay trăng t vui khng chịu rụng xuống cầu. Trong khng gian tĩnh lặng, lng bỗng thấy bng khung. Muốn vượt trng dương hướng về cửa Thuận, ngược dng ln đến khc phn giang của ng ba Cồn sẽ gh bến đ Chợ Cạn, thăm người xưa thường hay xuống rửa chn. Xong ln nh xin chị ca cho nghe bi Ph Lục Chậm, ht trần khng nhạc đệm v đo m cho ra những người chuyn đn so ngy xưa. Bn tay chị c gầy kh v trọng tuổi, xin cũng v em khi giữ phch m rng p cặp vỏ vẹm vẹm thiệt vừa, để cho trn một cht hương xưa.

Cali. Thng 3 năm 2003
________
 Ghi ch:

Bi ny sau khi viết, đưa cho anh Trc Chi Tn Thất Kỳ xem, anh đề nghị l nn c phần giải thch v dng qu nhiều ngn ngữ xứ Thừa Thin, e rằng một số du rể của đất Thần kinh hay lớp trẻ sau ny sẽ khng hiểu.
 
Bt vị hon: Bi thuốc bắc nổi tiếng của Thnh y sư Trương Trọng Cảnh, trị được rất nhiều chứng bệnh. Bi Lục vị: 1. Thục địa 8 lạng, 2. Sơn th 4 lạng, 3. Sơn dược 4 lạng, 4. Mẫu đơn 3 lạng, 5. Trạch tả 3 lạng, 6. Phục Linh 3 lạng, Lục vị thm hai thứ cay nhuận bổ hỏa trong thủy: 1. Nhục quế 1 lạng, 2. Phụ tử 1 lạng.
Điều chế. Cc vị điều chế theo phương php của Li Cng. Tn nhỏ. Ha với mật ong lm vin bằng hạt ng đồng (hạt dậu đen, 0.3g). Uống mỗi lần 70-80 vin (21-24g), với nước muối nhạt. Nn uống khi đi lng. Uống xong ăn thức ăn nhẹ chận ln để thuốc xuống hạ tiu, khng để t kh xung nghịch.
Ty theo chứng bệnh m thm vi vị nữa như suy nhược gia Đỗ trọng 3 lạng, Ngưu tất 3 lạng, Ngũ vị tử 8 chỉ, Lộc nhung vi lạng. Chứng tiểu đường cũng dng bi Bt vị trị suy nhược ny, thm Thương truật 3 lạng, giảm mật ong, v nn ăn nhiều khun đậu thay cơm, cử bia rượu, đồ biển v cc thứ mắm. Phải tập thể dục cho ra mồ hi. Sm v Cam thảo khng cng nhm thuốc, king khng dng.

Biển cạn: Dịch từ tn Hạc Hải, tức Ph Tam giang.

Bợt đ: Bến đ.

Bợt ro: Ph cn gọi l ro. Bợt ro l bờ ph Tam giang thuộc địa phận quận Hương Điền.

C dỡ: Thuộc loại c biển, xuất hiện vo ma đng. C di cả thước ty, vảy trắng, thịt mềm, ngon, thơm, bo. V c qu ngon cho nn phải đặt tn l c Dỡ mới hết nước ni!

Chạ chạ: Tm tạm, đại khi, lm cho c, v.v.

Chiện chiện ro c lơi: Chim chiền chiện ro ht giữa khng trung. Chim chiền chiện cn gọi l chim c lơi.

Chim chch che Mỹ: Mocking bird.

Đăng: Một thứ bẫy c loại lớn gồm so v lưới giăng, cắm giữa sng hay đầm, ph.

Đi ko ghế: Đi ăn tiệm

Đi ngơi: Đi ngủ, đi nằm.

Đa: ao nhỏ.

Điếu thuốc cy: Nguyn thủy của người Lo. Thn điếu gồm ống tre giữ một khc mắt pha dưới. Trn phần mắt, khot xin lổ nhỏ xong gắn một ống trc nhỏ vo gần st đy ống để giữ mồi thuốc. Đổ vo ống tre t nước cho ngập chn ống trc. Khi ht, p miệng vo ống tre, chm lửa, rt ku sng sọc. Chế biến kiểu cch, c cần điếu, bnh, chn, nắp, đm, v.v. từ bậc trung lưu cho đến vua quan. Hải Thượng Ln ng L Trc c viết: Nhớ ai như nhớ thuốc Lo, Đ chn điếu xuống lại đo điếu ln. Vua Tự Đức nghiện thuốc Lo.

Điếu thuốc ngang: Thuốc rẻ tiền, tự trồng v ủ lấy.

Đọi: Ci t

Đng mực đng nang: Nguyn nghĩa l đng mức, đng mực độ. Ở đy ni mực, hiểu thm ra l con c mực, nn ni theo cả nang tức l nang mực cho đủ bộ. Giống như khi ni hai chữ phn b c nghĩa l so đo, tị nạnh, v.v. B hiểu thm l quả trần b nn thường ni Phn b phn l (tri l) cho cn đối.

 Hay chi hay ốt dột!: Ngn ngữ miệt biển. Hay hết sức, khng sao tả hết. Ốt dột l mắc cỡ, xu hổ. Hay khng tả được nn mới cảm thấy ốt dột.

H tht: Ăn cay, ht h. Gặp lc qu cay chảy nước mắt mới h tht!

H xự liu cống x: Năm cung bậc trong m nhạc Việt mượn của Tu, tương tự như ngũ m của người Trung Hoa l Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ. C kẻ khng biết, cho đy l khc h mang tn xự liu cống x, khng đng.

Hồ tiu: Hạt tiu. Vua Charles III nước Anh dng vng đổi lấy hạt tiu với người Tu. Một lượng vng đổi một lượng hạt tiu.

Keng bn keng b: Canh b canh bầu

Lổn cồi: Chn đến độ rơi rụng cả ci.

Nạo khng ra: Kh kiếm, khan hiếm, tm mua khng được, v.v.

Ng ba Cồn, bến đ Chợ Cạn: Thuộc thn Vỹ D tức l Vỹ Dạ.

Ngồi vắt chn xấp mảy: Ngồi xếp chn chữ ngũ. Ngồi xếp chn ny ln chn kia.

Nguồn: Vng ni Trường sơn. Nơi bắt đầu của sng Hương gồm hai nguồn tả trạch v hữu trạch.

Nhớ chi nhớ ốt dột: Qu nhớ. (Buồn chi buồn ốt dột... Cay chi cay ốt dột... Ng (Ngứa) chi ng ốt dột...)

Nỏ c: Chẳng c, khng c.

Nc: Uống ừng ực một hơi cạn t nước. Nc một nghỉn l uống một hơi.

Ni Yn Ngựa: Saddleback Mountain, pha đng quận Cam, California.

Nước ch quết: Ch tươi, giả nhỏ, cho vo om đất đổ nước gấp đi, nấu si tro một lần, thm nước lạnh cho vừa đậm nhạt ty , uống ấm. Khi rt, dội cho nổi bọt. Vua Minh Mạng cho tn l Bo Ảnh Tr.

Oi: Giỏ tre đựng c hnh tri bầu eo, nắp rời đan tre xo p ngược theo kiểu nắp lờ để c khỏi nhảy ra.

Ở lổ: Ở truồng, khng mặc quần.

Sng Thnh Ana: Santa Ana River, thuộc quận Cam v Riverside.

To l l: To lớn hơn bnh thường, tuy nhin vẫn c thể cầm nhắc được.

Trộ mưa: Cơn mưa

Vạn: Xm đ, xm chi. Người sống trong xm chi gọi l kẻ vạn.

Vẹm vẹm: Theo sch Hải Thượng Y Tng Tm Lĩnh của cụ L Trc th vẹm vẹm vị cay.

 

____

Trch từ Một Thong Hương Xưa

 

 

 

art2all.net