Túy Việt

THỔ NHĨ KỲ : TRỜI ƠI, ĐẤT HỠI !

II. Những khuôn mặt đáng nhớ

II. Những khuôn mặt đáng nhớ

1) Ông Mehmet:  Ông là tua gai vừa là một nhà khảo cổ.  Ông còn là một giảng viên tại đại học Istanbul. Làm tua gai là sở thích của ông.  Lý do ông muốn làm tua gai vì ông tin rằng, sau mỗi chuyến du lịch tại Thổ Nhĩ Kỳ, mỗi du khách sẽ là một "ambassador" của Thổ Nhĩ Kỳ tại đất nước họ.  Ông cho biết, có nhiều du khách đã thố lộ với ông rằng họ đã nghĩ đến nước Thổ với những người đàn ông râu ria xồm xoàm, tóc búi tó, áo quần lụng thụng.  "Quý vị xem, đó là hình ảnh của người dân Thổ trong con mắt của rất nhiều người.  Cho nên, chúng tôi phải giới thiệu hình ảnh trung thực của người Thổ cho thế giới, và mỗi trong Quý vị sẽ là người mang hình ảnh đó về cho đất nước của Quý Vị".

 Tôi và một số thành viên trong nhóm đã có dịp ghé qua nhà ông.  Đó là một căn appartment ba phòng ngủ, có thể nói là kiểu mẫu của các gia đình trung lưu hiện nay ở Istanbul. Ông còn một cậu trai út 16 tuổi đang sống cùng ông, còn lại ba người con kia đã trưởng thành và có công ăn việc làm ở thành phố khác.  Vợ ông, một người phụ nữ truyền thống, thời gian lo cho chồng con nhiều hơn cho sự nghiệp cá nhân.

 Trên danh thiếp, ông ghi Archaologist Guide.  Tôi hỏi ý ông muốn nói gì, ông cho biết "thì tôi  là một nhà khảo cổ đồng thời là một hướng dẫn viên như cô đang thấy đấy." 

-Thế ông làm gì trong trường đại học?"

-Tôi dạy môn khảo cổ học.

-Sao ông không ghi chức vụ "professor" vào đây?

-Tôi không thích danh hiệu to tát.  Tôi hướng dẫn sinh viên giống như tôi đang cùng cô và các vị khách ở đây, như thế có vẻ thân mật hơn.

-Xin phép được hỏi ông, trong lãnh vực khảo cổ ông thường làm gì?

- Phần lớn thời gian của tôi là đi khảo sát và đào đất.  Mỗi khi tìm thấy một hòn đá đặc biệt, tôi có quyền nghi ngờ có một di tích nào đó bên dưới.  Tôi sẽ đưa ý kiến cho Viện Đại học để họ xin kinh phí.  Cũng có khi dân chúng trong khu vực nào đó tình cờ đào được các vật dụng hay một mảnh vỡ nào đó, họ sẽ gọi chúng tôi.  Căn cứ vào vật thể được phát hiện, chúng tôi sẽ nghiên cứu và kết luận có di tích cổ nào đó cần khai quật hay không.  Tôi đang có một công trình đào ở phía đông Thổ, sau chuyến đi này tôi và đồng nghiệp sẽ khai triển.

-Nếu các di tích cổ đều được phát hiện và phục hồi trong giai đoạn này thì trong tương lai, ngành khảo cổ còn gì để khai thác?

-Ồ, lo gì chứ, tôi nghĩ rằng các nhà khảo cổ trong tương lai sẽ đào và gọi thời đại của chúng tôi là "plastic age".  Cô xem, thời  đại này có cái gì không bằng plastic? Ngay cả quần áo chúng ta mặc, giày dép chúng ta mang.. cũng làm bằng plastic đó chứ.  Thế không gọi "plastic age" thì là gì?

-Hay! hay! một thành viên nào đó trong đoàn lên tiếng ngợi khen, còn tôi thật ngạc nhiên và thích thú.  Cuộc sống của chúng ta đang mới thêm hay đang cũ đi?  Đúng  là cuộc sống của chúng ta đang liên tục cũ đi và cứ thế, chúng ta sẽ là những di tích của khảo cổ học trong tương lai.

Một ngày khác, tôi hỏi tại sao lại là Quốc Gia Gà Tây?  Ông đáp:

-Vào thế kỷ 19, Thổ muốn mở rộng giao thiệp với  thế giới.  Họ bèn gởi dê sang Úc đại lợi và gà tây sang Mỹ.  Bấy giờ, Mỹ còn chưa biết Thổ Nhĩ Kỳ  là  gì, họ bèn luôn tiện gọi luôn những người mang gà tây đến là Turkey.  Tên Turkey từ đó mà có.

- Thế là tên Gà Tây là do Mỹ đặt cho?

- Thì đúng vậy, ôi, "doesn't matter", chúng tôi vẫn là chúng tôi, ông cười vui và nói thế.

Một cổ tích bị vùi dưới đất được đào lên phân nửa

Tôi cảm thấy may mắn khi có ông làm hướng dẫn viên.  Ông giải thích rất cặn kẽ các  di tích khảo cổ đào được tại Thổ  Nhĩ  Kỳ  giống như một thầy giáo trước mặt các học sinh.  Ông chỉ cho xem các cổ tích bị chôn vùi dưới  đất và cách đào đất để đem công trình cổ xưa đó lên.  Đất không đào xuống mà là cào ngang từng lớp mỏng trên một bình diện rộng.  Ông cũng không  ngần  ngại nói rằng rất nhiều tua gai không hiểu hết vấn đề nên đã đưa ra nhiều giải thích sai và điều này đã được in trên các sách hướng dẫn du lịch.  "Đó là một điều đáng buồn",  ông nói.

 Ông cũng nói đến tinh thần Hồi giáo của người Thổ.  Nguyên thủy, đó là tinh thần chia sẻ, hòa thuận, bình đẳng và dân chủ.  Tôn giáo là niềm tin của  mỗi cá nhân đặt vào Thượng đế.  Vì thế nó không phân biệt già trẻ, gái trai, giàu nghèo hay da đen da trắng, và do đó không ai có quyền uy tôn giáo cao hơn ai.  Ở đây không có giáo hội, không có giáo chủ cũng không có giáo sĩ.  Không có lý do nào để chính quyền can thiệp vào tôn giáo và ngược lại.  Về sau, người ta đã viết lại kinh điển và giải thích kinh điển một cách khác đi khiến cho nhiều người trở thành cuồng tín.  Tôi hỏi ông thế ai xây và cai quản các đền thờ.  Ông đáp mọi giáo dân.  Khi muốn xây đền người ta sẽ kêu gọi đóng góp tiền của, công sức, thời gian... Khi  gom đủ tiền họ sẽ mua một mảnh đất, có người họa kiểu và xây đền.  Người ta có thể cầu nguyện tại nhà hay tại đền.  Cầu nguyện là dâng lòng tin của mình đến Thượng đế, do đó phải cầu nguyện trong tinh thần hoàn toàn "sạch" (clean), nghĩa là với tinh thần chuyên nhất, chỉ nghĩ đến Thượng đế mà thôi.  Để chứng minh tinh thần sạch, trước khi cầu nguyện phải rửa mặt và cổ, rửa tay lên qúa khuỷu tay, rửa chân lên quá đầu gối, và nếu có trải qua một cuộc tình dục thì phải tắm toàn thân.  Cũng trong tinh thần sạch đó mà khi vào đền thờ nam nữ phải đi riêng hai lối, vào hai chỗ cầu nguyện riêng để tránh trường hợp "liếc mắt đưa tình" làm vẩn đục tinh thần cầu nguyện.

Tôi rất thích thú khi nghe ông nói về đạo Hồi tại Thổ.  Tôi nhờ ông tìm cho tôi vài cuốn sách nói về Hồi giáo tại đây.  Ông hứa khi trở về Istanbul sẽ kiếm cho tôi một quyển.  Ông đã giữ đúng lời hứa và đã gởi cho tôi cuốn sách Qur'Ân sau chuyến đi.  Kính cảm ơn Ông, tôi rất  vui khi nhận được cuốn sách nầy.

2) Người bán vé tại Thánh tích Nhà Thờ St. John:

Ngày đến Ephesus, trời đã khá chiều;  theo chương trình thì đó là chiều xả hơi, du khách tự do muốn đi chơi riêng hay muốn nghỉ nhà tùy ý.  Tôi với vài người nữa rủ nhau vào thăm di tích nhà thờ Thánh St. John.  Đây là nơi chôn cất Thánh St. John, môn đồ trẻ nhất của Chuá Jesus.  Vào cửa phải mua vé, giá năm lia (tiền Thổ) và cổng sẽ đóng lúc 5 giờ.  Đi xem lòng vòng xong, tôi thấy có bảng ghi chú về thánh tích này.  Đang hí hoáy chép thì nhân viên bảo vệ bảo “hết giờ rồi, xin mời về để tôi đóng cửa.”  Tiếc quá, ghi chép chưa hết cũng đành phải về.  Hôm sau, chương trình viếng thăm cổ tích Ephesus và Viện Bảo tàng chấm dứt vào lúc quá trưa, ông tua gai bảo phần còn lại trong ngày tùy nghi sinh hoạt. Tôi bèn trở lại nhà thờ Thánh St. John xin họ vào cửa để ghi tiếp phần ghi chú mà hôm qua tôi chưa ghi hết.  Khi đến nơi, tôi trình cái vé hôm qua và nói rằng hôm qua tôi đến muộn quá nên chi chưa ghi hết các điều trên bảng ghi chú , nay tôi chỉ xin vào để ghi tiếp.  Ông soát vé cầm cái vé xem, xong nói okay, vào đi.  Tiếc rằng ông ngồi trong nhà gác nên chi tôi không chụp hình ông được để ghi vào đây.

3) Anh Marco: Cùng đi với tôi hôm đó là một chị thành viên trong đoàn.  Từ nhà thờ này đi ra, chị ấy rủ tôi ra phố tìm một chén xúp nóng ăn cho ấm; tôi ừ và cả hai cùng đi.  Hai đứa đang ngơ ngớ ngó một cái tiệm ăn có bàn ghế bày ngoài trời với bìa menu trên bàn, cả hai cùng lật cái menu ra coi có món xúp không thì một chàng Thổ cũng khá lớn tuổi đon đả:

- Hai cô cần gì không, ăn trưa nhé?

- Giờ này còn ăn trưa được hả, tôi thấy đã trễ quá rồi.

Anh chàng giơ tay lên nhìn đồng hồ rồi nói:

- Mới hai giờ năm mươi, còn giờ mà, vừa nói anh chàng vừa đưa tay đẩy cánh cửa kiếng phía sau lưng, nói tiếp:

-Mời hai cô vào đây cho ấm trước đã, đừng đứng ngoài này, lạnh lắm.

 Chị bạn đi chung nói chúng tôi muốn xúp.  Ông ấy vẫn giữ cánh cửa mở, giục giã:

- Hai cô vào đây cho ấm trước đã, rồi sẽ có xúp cho hai cô.

 Cả hai cùng bước vào, ông mau mắn mở menu.  Tôi gọi xúp nấm, ông nói ngay:

-Đây, ông chủ đây sẽ có xúp cho hai cô, tôi không phải là chủ nhà hàng này.  Cửa hàng của tôi ở bên kia đường kìa.

Trong khi chờ đợi chén xúp, ông hỏi thăm vài ba câu đại khái từ đâu đến, ở bao lâu ... Tôi tẩn mẩn móc túi ra, còn ba đô la lẻ và bốn đồng lia.  Tôi đặt hết xuống bàn cho ông thấy rồi nói "ôi, tôi hết tiền rồi, chỉ còn bấy nhiêu thôi có đủ cho bữa trưa không?"  Ông hăng hái: "Cuộc sống của chúng tôi là chia sẻ, kẻ có người không, người nào có thì chia bớt cho người không có.  Nhưng đáng tiếc, tôi không phải là chủ nhà hàng."  Xong ông nói tiếp "Nếu hai cô không ngại thì sau khi dùng xong bữa, vui lòng ghé cửa hàng của tôi sát cạnh đây để uống chén trà và nói chuyện cho vui nhé".   Nói xong ông đi ra. 

Sau khi ăn xong, tôi và chị bạn bước ra cửa, quả thật gian hàng của ông ở sát vách với tiệm ăn, nên chi ông đón đầu cả hai và nói rằng "thế nào? hai cô vui lòng vào đây uống chén trà và nói chuyện với tôi chứ?  Dù không mua hàng, chúng ta cũng có thể nói chuyện mà."  Không đừng được, hai chúng tôi bước vào cửa hàng bán thảm của ổng.  Trà nóng bưng lên, lại thêm một ông bạn nào đó của ổng tình cờ bước vào, thế là chuyện cứ nổ dòn như bắp rang.  Chuyện trên trời dưới đất gì không biết, tôi  nhớ có hỏi ổng về ngày lễ Ramadan của Hồi giáo.  Ông tỏ vẻ hơi ngẩn chút xíu, nói "ồ, lễ thì lễ nhưng mà thế hệ của tôi hầu như không ai thực hành cả.  Bố mẹ hay ông bà của tôi thì cón theo  lễ chứ tụi tôi thì hầu như chưa hề."  Ông còn cho biết ngày tết của Thổ là 21-3, còn gọi là Newroz, khoe con mèo trắng có hai mắt một màu xanh một màu vàng.   Nói chuyện đến chiều tối rồi mà ông còn muốn nói thêm, ổng hỏi "phải hai cô ở khách sạn Canberra không,  bạn tôi làm quản lý ở đó, hai cô ở lại đây chơi, đến tối tôi sẽ hộ tống hai cô về khách sạn."  Xin cảm ơn lòng hào hiệp của ông, tôi và chị bạn đều xin phép ra về, lòng lâng lâng với cảm tưởng con người ở đây thật dễ mến.

4) Anh Unsal Koc:  Anh là tài xế của chuyến đi.  Điều đáng nhớ ở anh là ... im lặng. Suốt cả chuyến đi mười  lăm ngày anh chẳng hề lên tiếng, mà hình như anh cũng tránh nói chuyện với du khách.  Khách cần hỏi anh điều gì anh chỉ trả lời ngắn gọn, kèm theo một cái cười mỉm chi.  Không phải vì anh không biết tiếng Anh,  anh nói tiếng Anh rất sõi.  Anh chăm chỉ lái xe, cẩn thận trên những đoạn đường có tuyết.  Nhìn cách anh điều khiển cái xe,  cách chất hành lý lên và xuống xe tôi thấy rõ lương tâm chức nghiệp của anh trong từng hành động.  Một lần, khi  xe  qua phà, trong lúc chờ đợi, tôi nói với ảnh là tôi muốn lấy mấy cục pin cất trong túi hành lý để phòng hờ cho máy ảnh.  Anh mở thùng xe rồi nhấc hai cái túi hành lý khác ở bên trên túi hành lý của tôi.  Thấy chỗ khá  rộng, tôi vội kéo cái túi của tôi ra, ảnh ngăn lại liền "ấy! ấy! coi chừng kìa!"  Ảnh chưa dứt lời thì tôi đã nghe cái rẹt, mặt túi hành lý của tôi rách toạt một đường.  Anh tỏ ý trách tôi vì việc lấy hành lý ra là việc của ảnh và chỉ cho tôi thấy cái chân của con ốc bên trong xe.  Chính vì anh biết rõ trong thùng xe có cái chân vít dài cho nên ảnh phải lần lượt nhấc từng túi hành lý ra để tránh va chạm làm hư hao, bởi tôi hấp tấp kéo thẳng cái túi khiến nó mắc vào cái đinh ốc và rách một đường dài.

 Vào ngày cuối cùng của chuyến đi, tôi hỏi ảnh có xe riêng hay không, nếu có thì vui lòng đưa tôi ra phi trường vào sáng hôm sau.  Lúc vào tôi đã trả 40 đô la cho tắc xi vậy khi đi ra tôi cũng trả như thế.  Anh nói  được, nhưng có thể chú của ảnh sẽ đưa tôi đi thay vì ảnh.  Vừa thương lượng xong với ảnh thì ông tua gai cho biết rằng trừ những ai có mua vé đưa đón,  những người khác có thể ra phi trường bằng metro với giá 1.5 lia (1 đô la).  Trạm xe  metro chỉ cách khách sạn hai lốc đường, từ đó nó chạy thẳng vào phi trường mất khỏan 35 phút.  Khi về đến khách sạn, anh nói với tôi "thôi, ngày mai chị đi xe metro đi cho đỡ tốn tiền, dễ lắm, chị đi vòng ra phía sau khách sạn, băng qua hai con đường là tới trạm rồi. Sáu giờ sáng là xe bắt đầu chạy."  Cảm ơn anh nhé, anh cũng biết tiết kiệm dùm cho tôi.  Tiếc rằng sau đó tôi không còn gặp lại ảnh để nói câu từ giã.  Tôi cảm thấy còn nợ ảnh một cái bắt tay để tỏ lòng cảm ơn và kính trọng một người đầy lương tâm chức nghiệp.  Có thể cái nợ này là để nhắc tôi nhớ đến Thổ Nhĩ Kỳ.

xem tiếp :

III. Thổ Nhĩ Kỳ

Trang Túy Việt

art2all.net