Trương Văn Dân

 

T̉A SOẠN QUÁN VĂN

 

         

          Khi tập san văn học Quán Văn vừa ra mắt đâu đến số 10 th́ vợ chồng nhà văn Ban Mai - Nghĩa có dịp vào Sài G̣n và gọi điện nhờ tôi hướng dẫn lên thăm ṭa soạn và chủ bút Nguyên Minh. Tôi vui vẻ nhận lời.

Sau chầu cà phê cả ba lấy xe máy chạy và dừng lại trước căn nhà nhỏ có ba tầng ở G̣ vấp. Trước, tầng cao nhất, có cửa sổ nh́n ra sân bay TSN là pḥng ngủ của vợ chồng NM và cũng là văn pḥng được dùng làm nơi tiếp đón bạn bè. Nhưng vài tuần trước đó, giữa năm 2012, Phượng, con gái NM theo chồng, dời nhà ra B́nh Dương th́ anh lấy căn pḥng của con gái ở tầng một làm toà soạn.

Ṭa soạn này chỉ rộng chừng hơn 10 m2 nên về sau được bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc gọi là cái chuồng cu. Tuy không lớn, nhưng có hôm sức chứa của nó lên đến 25 người, chưa kể bàn ghế máy móc và các kệ sách.

Kích thước linh động này là nhờ tài thiết kế của họa sĩ (kiêm thợ mộc) Nguyễn Sông Ba, anh đă vẽ và mua ván đóng những chiếc băng dài, vừa làm ḥm đựng vật dụng vừa làm ghế ngồi, nên dù có đông người th́ vẫn …khéo co th́ ấm.

Trên bàn làm việc, tôi nh́n thấy một bức h́nh soi lớn mà Nguyễn Sông Ba đă ghép Nguyên Minh ngồi trầm tư bên cửa sổ, trên đầu có một chiếc máy bay đang cất cánh.


V́ nằm ở tầng thấp nên lúc bước vào TS tôi nh́n thấy sân bay thật mênh mông. Một thảm cỏ xanh trải dài ra tận phía chân trời.

Bữa đó, trên không c̣n có một đàn chim én hơn 100 con uốn éo bay luợn. Vũ khúc nhịp nhàng theo h́nh số 8...

Ngồi ở đây có thể nh́n người và vật bay đi khắp bốn phương. Đông Tây Nam Bắc.
Khi nghe tôi trầm trồ, chị Lan, vợ anh Nguyên Minh vừa pha trà vừa nói “ban đêm nh́n thấy trăng sáng rực.”

Một buổi sáng ngày mưa nh́n những đám sương mù trắng đục NM c̣n có cái nh́n thật lăng mạn về cái “chuồng cu” nhỏ bé này: “..mọi vật đều ẩn ḿnh trong màu trắng như màu đám mây bay trên bầu trời chưa kịp sáng. Mây bay trên trời. Sương phủ dưới đất.Tôi như đang đứng giữa, ngay ranh giới giữa trời và đất. Lăng đăng trong cơi mênh mông đó.” (truyện ngắn “Loanh quanh ḷng phố cũ”)

 

Buổi đầu tiên đến xông đất toàn soạn mới không có Elena, chỉ có tôi và vợ chồng Ban Mai-Nghĩa. Ngoài NM c̣n có chị Lan và cháu nội Đăng Khoa, lúc ấy chỉ mới hơn 3 tuổi...

Chị Lan là người lặng lẽ. Ít nói. Nhưng trên môi lúc nào cũng có nụ cười, rất dễ thân thiện. Tuy chị không “làm” văn chương, nhưng chắc chắn là người có vai tṛ đặc biệt. V́ chị luôn đứng sau lưng anh. Bên cạnh anh. Để anh toàn tâm toàn trí vào niềm đam mê của đời ḿnh.

Sở dĩ tôi nhắc đến cháu Đăng Khoa v́ muốn tri ân một ân nhân “nhí” của QV : Một hôm Nguyên Minh đùa “ông nội muốn in báo mà không có tiền”. Nó mở mắt nh́n ông rồi chạy đi lấy con heo đất đưa cho: Nội đập ra lấy tiền làm báo nhé.

Chỉ nghe kể lại nhưng tôi biết là Nguyên Minh đă bật khóc v́ cảm động. Con người giàu cảm xúc như anh ít khi cưỡng lại được những giọt nước mắt.
 

&
 

Kể từ lúc tham gia Quán Văn, những lần đến TS tôi đều có cơ hội gặp gỡ vài thành viên cũ của nhóm Ư Thức. Một số người đă bỏ viết. Những cộng tác sau này với QV phần lớn đều là những người “mới”. Có điều cả YT và QV cùng có một chủ biên là NM nên dễ bị hiểu (lầm) QV là YT …nối dài. Thực ra, thời đại và hoàn cảnh đă khác xa nhiều, ngay cả những người của một thời giờ cũng suy nghĩ khác th́ làm sao..“nối” được. Bây giờ Quán Văn chỉ thuần túy làm văn chương với ước muốn mang cái đẹp và tính nhân văn đến với mọi người.

 

Tôi gặp và quen NM chỉ mấy năm gần đây. Nhưng h́nh như định mệnh đă sắp xếp để chúng tôi “biết” nhau từ nhiều năm trước để sau này cùng chung tay thực hiện Quán Văn chăng? Một hôm lên ṭa soạn, vừa thấy tôi NM liền bảo: “ Em vào đây! Vào đây! Ngồi xuống đi..anh chỉ cho xem cái này”. Tôi chưa hiểu chuyện ǵ th́ anh đă với lấy tập san Ư Thức đóng thành tập, gáy sờn, giấy đă úa vàng…rồi lật ra một trang đă đánh dấu. Tôi nh́n theo tay anh, đọc, và vô cùng sửng sốt. Trời ơi! đấy là thư trả lời của Ư Thức sau lời nhận định tích cực về nội dung và yêu cầu mua báo dài hạn của tôi, mấy tháng trước khi lên đường du học.

Đó là số Ư Thức, tháng 3, 1971. Thời gian đă 45 năm năm trời, tôi hoàn ṭan không nhớ ǵ hết về việc này…và NM cũng chỉ t́m thấy thật t́nh cờ, một hôm lần dở những trang báo cũ.


Trước khi đến toàn soạn, Nghĩa và Ban Mai có hỏi về việc thành h́nh QV và tôi đă nói là do một việc hết sức t́nh cờ: Chừng tháng hai 2011… điêu khắc gia Phạm Văn Hạng cho biết là có một đặc san ở Đà Lạt sắp làm một số đặc biệt và nhờ tôi gửi một bài viết về thư viện âm nhạc Trịnh Công Sơn ở Ư. Tôi liền gửi bài viết “Thư viện của Người hát rong trên cơi tạm” (1) cho anh Hạng để nhờ chuyển v́ không hề biết tờ đặc san đó. Sau đó th́ quên đi. Nhưng khoảng mấy tháng sau th́ anh Hạng hẹn gặp và tặng tôi tờ Khát Vọng có in bài viết. Điều làm tôi ngạc nhiên v́ đây là một đặc san tư nhân, có ghi là liên kết với một nhà xuất bản.Tôi không biết liên kết nghĩa là ǵ, vội cầm lên hỏi anh Nguyên Minh. “ Ḿnh có thể làm một đặc san tương tự thế này không anh?”. Nguyên Minh trầm ngâm, mân mê tờ báo. Tôi bồi thêm:“ Nếu hợp pháp th́ ḿnh làm như họ, mỗi năm 4 số, được không?” NM chưa kịp trả lời tôi th́ tôi nói tiếp “ chẳng lẽ mấy tay ở Đà Lạt lại “đẹp trai” hơn anh em ḿnh? “ NM bật cười nhưng đôi mắt xanh của anh sáng rỡ. “Anh chưa biết! Nhưng em để tờ báo lại đây đi. Anh sẽ hỏi Sâm Thương xem sao rồi tiến hành!”

Sau khi liên hệ với nhà văn Sâm Thương và hiểu rơ các thủ tục pháp lư …NM liền gọi các bạn văn như Nguyễn Ḥa vcv, Hiếu Tân, Từ Sâm, Đỗ Hồng Ngọc, Lê Kư Thương, Trần Hồ Thúy Hằng…để bàn chuyện bài vở và tháng 10-2011 tờ Quán Văn số 001 ra đời. (2)

Buổi ra mắt hôm đó có rất đông văn nghệ sĩ trong và ngoài nước tham dự. Có cả sự hiện hiện của các giảng viên đại học như Huỳnh Như Phương, Nhật Chiêu, Hoàng Kim Oanh. Lúc đầu HKO rất e dè, nhưng sau vài số th́ trở thành một thành viên tích cực của QV, đóng góp nhiều ư kiến và liên kết với các trường DH. Đúng là:

Gặp nhau đâu phải t́nh cờ.
Từ vô lượng kiếp đă chờ đợi nhau..
(Trần Thoại Nguyên).

Tôi và NM đă chờ và chờ nhau suốt 40 năm…Các bạn cũ và mới đều là duyên tao ngộ.

 

Tôi c̣n kể cho Ban Mai nghe là sau QV số 3 th́ NM đuối sức. Bài vở, công việc, in ấn…“ Chắc báo ra hàng tháng không nổi đâu em”. “Tụi em sao cũng được, nhưng anh phải giữ ǵn sức khỏe. Hai tháng/ số. Ba tháng /số tùy sức anh thôi”. “Chắc làm 3 tháng /số”

Thống nhứt vậy nhưng ngày hôm sau NM gọi điện kêu tôi lên nhà . “Không được rồi em ơi! Đêm qua anh trằn trọc suốt. Mỗi năm 4 số, nếu anh sống thêm 10 năm nữa th́ chỉ làm được 30 số..rồi “tiêu” sao? Không. Phải ráng mỗi tháng một số! ”

Tưởng anh sẽ đuối…không ngờ là về sau, càng làm QV anh càng trẻ lại! Bây giờ có thể nói là sức khỏe của anh có phần tốt hơn nhiều năm trước!

 

Nhờ nhiều năm làm chủ biên tạp chí Ư Thức ( trước 1975) và tính t́nh ḥa nhă nên NM quen biết nhiều văn nghệ sĩ và tạo được niềm tin cho độc giả cũng như anh em trong giới cầm bút. Tuy nhiều năm vắng bóng trên văn đàn, nhưng khi quyết định thực hiện Quán Văn, chẳng mấy chốc anh đă đă quy tụ được nhiều cây bút tên tuổi trong và ngoài nước cộng tác.

Có hai vấn đề khó khăn để làm một tờ báo văn chương: Bài vở lấy đâu? Th́ đă được giải quyết. Rồi tờ báo sẽ sống ra sao? NM muốn giữ tính độc lập nên cương quyết không nhận tài trợ của bất kỳ ai. Đó là một dấu hỏi lớn, dĩ nhiên là anh em chung tay góp sức rồi để thời gian sẽ trả lời.

Quán Văn là tờ báo mà từ 5 năm qua, chẳng những không trả nhuận bút cho tác giả mà tác giả c̣n phải mua báo v́ không có báo tặng.

Với cách làm đó, nhiều người bi quan cho rằng tờ báo sẽ ra được vài số rồi .. “ngủm”. Kẻ lạc quan nhất cũng cho tối đa đến số 10 rồi đ́nh bản. Nhưng thực tế đă chứng minh là nhờ nội dung mang ư tưởng nhân văn, nên tờ QV (đến nay đă có số 40) cứ tự nhiên phát triển, và càng ngày càng có đông người viết và bạn đọc. Dĩ nhiên bây giờ không c̣n không khí xưa mà tôi từng biết một thời: mỗi lần ra báo là bạn đọc háo hức đón đợi trước TS cả tuần. Cánh sinh viên, học sinh ngưỡng mộ các cây bút chủ lực đứng chờ hàng giờ trước cửa toà soạn để mong gặp mặt. Người ở xa th́ nôn nao chờ báo gửi về, đọc, gửi thư, viết cảm nhận.

NM là người cởi mở. Trong Quán Văn, ngay từ số đầu tiên anh đă mở rộng ṿng tay đón nhận những cây bút mới.Trẻ. Theo anh, văn chương không tuổi tác nên làm ǵ có ai già, ai trẻ, chỉ có những trang viết biết yêu thương và kêu gọi yêu thương nhau trong cuộc đời này. “ Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau” huống chi những con người biết suy tư. Chủ trương QV là yêu măi cuộc đời này.

Nếu có thể xem những tờ báo là… những mối t́nh th́ Ư Thức mối t́nh đầu, thường dang dở, chỉ ra có 24 số rồi phải đ́nh bản, c̣n Quán Vănmối t́nh thứ hai, từng trải và kinh nghiệm, t́nh đậm đà và sâu sắc nên đến nay đă in đến số 40.

Một độc giả có lẽ v́ quá yêu thích Quán Văn nên đă cường điệu cho rằng tập san này tuy in số lượng không nhiều nhưng sẽ ghi dấu ấn vào văn học VN như TLVĐ!

Sau khi vượt qua cái ngưỡng số 10 th́ QV được nhiều người biết đến. Người cộng tác càng lúc càng đông, bài vở bắt đầu gửi về liên tục. Bắt đầu xuất hiện những cây bút thành danh trong và ngoài nước. Phải làm nhỏ co chữ mới đủ chỗ để đăng. Nhưng, một số độc giả có tuổi cho là khó đọc nên thử nghiệm bất thành. Quán Văn từ 180 trang, có khi tăng đến 280 trang, vẫn không tăng giá bán. Số sau “sang” hơn số trước. Thế nhưng số người mua vẫn không tăng. Ngay cả những người sinh hoạt trong giới văn chương chữ nghĩa, như nhà giáo dạy văn, các giáo sư đại học, lư luận phê b́nh. Phần lớn xem văn chỉ là “nghề” chứ không phải “nghiệp”. Để kiếm sống chứ không v́ đam mê. Thêm vào đó, văn hóa sách chùa, biếu không để quảng cáo tuyên truyền, khỏi mất tiền mua… ảnh hưởng vào tâm thức người đọc thời nay khá nặng.

Không thể trách v́ sao văn hóa đọc xuống cấp. Các thầy dạy văn không có đam mê làm sao truyền được lửa yêu văn?

Thực ra ủng hộ Quán Văn, mỗi bạn đọc hằng tháng chỉ bỏ ra một số tiền bằng ly cà phê, đến gặp bạn bè, giao lưu với tác giả và mua những nụ cười …th́ cũng không phải là điều không thể.

Thế nhưng người ta có thể dễ dàng chi vài trăm cho một buổi ăn sáng, nhiều triệu cho một cuộc nhậu, nhưng bỏ tiền mua sách th́..nhất định không. Dù khi nhận sách tặng th́ phần lớn đều ghi nhận QV là một tờ báo văn chương có chất lượng. Một nổ lực của những người tâm huyết với văn chương…

Tuy ít người mua, nhưng QV vẫn sống đến nay. 5 năm! 40 số báo! Một tờ báo không có khả năng tài chính để trả tiền nhuận bút hay tặng báo cho tác giả. Thậm chí tác giả phải mua cho ḿnh, và nhiều khi phải mua thêm vài cuốn để tặng bạn bè…Có lẽ lư do nó tồn tại v́ chủ biên là Nguyên Minh một ông già chịu chơi, 75 tuổi vẫn theo nghiệp số một đời gắn với sách báo/chữ nghĩa. V́ người viết lẫn bạn đọc QV là những người yêu văn chương, không háo danh hay vụ lợi. Tất cả đều cùng chung tay góp sức để nó tồn tại. Mà thực ra mỗi tháng mua một số báo 60.000 đồng.., chỉ bằng 1, 2 ly cà phê…th́ có ǵ là…bất khả? Có người c̣n mua mỗi số QV vài tập để tặng bạn. Tặng một quyển sách th́ khác ǵ mời bạn cà phê? Nhưng là thứ cà phê tinh thần làm cho tâm hồn tỉnh táo th́ chẳng phải là quà tặng cao cấp hay sao?

 

Tuy QV in không nhiều, thu nhập èo uột nhưng cũng không bao giờ đăng quảng cáo hay những bài viết giật gân hay thời thượng để “câu khách”. Lượng độc giả tăng hay giảm, là tùy ở nhận định của họ đối với tờ báo. Thật khó cho người chủ biên nào có thể giữ được ḷng ḿnh một cách khách quan như NM và nhờ tính cách ôn ḥa của anh mà QV tránh được t́nh trạng chọn những bài viết v́ quyền lợi phe nhóm.

Ngay từ đầu NM đă gặp các cộng tác viên và thống nhứt về tiêu chí QV: Tập san phải đáp ứng được các tiêu chí Chân - Thiện - Mỹ. Nó là sách văn học chứ không phải báo chí nên không có tính nhất thời. Các bài viết phải là những “món ăn tinh thần” để cuộc sống có thêm nhân ái, cao thượng và hào hiệp.

Chỉ có những người tha thiết lắm mới là những độc giả dài hạn và xem Quán Văn là người bạn tinh thần không thể thiếu.

Không nhiều. Nhưng chất lượng. Và những người cầm bút của QV được an ủi biết bao khi có những độc giả gắn bó với ḿnh, chia sẻ buồn vui và trân trọng những ǵ mà hằng đêm họ miệt mài cày trên trang giấy:

Trong buổi ra mắt QV 25, số đặc biệt về nhà văn Lữ Quỳnh, một độc giả thân thiết của QV, Ngô thị Mỹ Lệ, đă nhận xét về tinh thần của tờ báo và sự liên kết các thế hệ, đă có một phát biểu rất độc đáo: “ Sau 1975 tôi thất lạc những tác giả yêu thích từ ngày thơ ấu, giờ đọc lại, được mỗi tháng cầm mỗi số Quán Văn trên tay th́ biết ḿnh là người may mắn: được-tắm-không-chỉ-hai-lần mà-nhiều-lần-trên-một-ḍng-sông…. Nếu nhà thơ Vũ Đ́nh Liên hỏi một câu đầy trăn trở mà không có câu trả lời “những người muôn năm cũ..” th́ tôi sẽ trả lời cho chính tôi: Th́ đây, họ đang ở đây, ngồi quây quần bên tập san vhnt Quán Văn do nhà văn Nguyên Minh chủ biên…

Cảm ơn Nguyên Minh đă kết nối t́nh yêu thương qua các thế hệ.

Hơn 40 năm qua, chúng tôi những người yêu văn chương bị thất lạc và mải miết kiếm t́m nhau, bất chấp những ly loạn hay khó khăn trong cuộc mưu sinh. Cuộc t́m kiếm nhọc nhằn để nắm lấy tay nhau, để nói rằng chúng tôi yêu đời, yêu người, yêu đất nước đă liền một dải.. để chia sẻ buồn vui, nỗi niềm, trăn trở.

Và một người đàn ông ở tuổi 70 đă can đảm đứng lên, dựng cho chúng tôi một mái nhà chung.
 

&

 

Cứ đến cuối tuần, th́ TS chuồng cu lại trở thành điểm hẹn của giới văn nghệ sĩ. Chúng tôi đến với nhau để bàn chuyện văn chương. Không giống như những tụ họp thông thường, ở đây không bao giờ có chuyện thời sự, tranh căi mà chỉ nói chuyện văn chương và về các chủ đề sắp tới của QV.

Không khí của một toà soạn báo trong những ngày chuẩn bị bài vở hay in thử rất tấp nập. Có khi các máy in cùng hoạt động, tiếng máy rầm rập, đến nỗi sàn “chuồng cu” mong manh có lúc cũng rung theo. Ấy vậy mà nhiều lần tôi thấy Nguyên Minh mặc áo lót trong cái nóng hầm hập ngồi viết, sửa, biên tập, in thử… quên ngày, quên đêm. Thoạt đầu thấy anh mê mải như vắt kiệt sức ḿnh cho bạn bè và văn chương, thương, nhưng khi quan sát kỹ nét mặt, nụ cười, mới nhận ra là anh đang rất thoả nguyện.

Phải chứng kiến những khi anh háo hức giở từng trang báo vừa in xong, c̣n nguyên mùi mực, mới cảm nhận hết niềm hạnh phúc của anh.

Đó là một minh chứng của quan niệm Cho-là-Nhận.

Nguyên Minh là một người điều hành toàn tâm toàn ư cho tờ báo. Anh luôn luôn bận rộn nên dù thích viết nhưng không viết được nhiều. Một sự hy sinh quá lớn cho bè bạn!

Những lần đến TS tôi thường thấy NM ngồi một ḿnh cô độc trong căn pḥng bề bộn đủ thứ giấy tờ, tranh b́a sách báo. Thỉnh thoảng lắm mới thấy sự hiện diện của một người đặc biệt. Không liên quan trực tiếp ǵ đến văn chương nhưng người ấy thực quan trọng. Đó là chị Lan, vợ anh. Chị rất kiệm lời và luôn nhỏ nhẹ, khoan thai, chị như một h́nh bóng lặng thầm, nhưng rất đỗi dịu mát giữa căn nhà và cũng là toà soạn ồn ă ấy.

V́ chị Lan lặng lẽ nên không mấy người để ư. Nhưng theo tôi, chị mới là Tổng biên tập của tất cả những tờ báo, Ư Thức lẫn Quán Văn. V́ nếu không có chị, chưa chắc các tờ báo văn học đă có thể ra đời. Nếu Nguyên Minh có thể thực hiện những ước mơ của ḿnh từ thời tóc hăy c̣n xanh cho đến tận bây giờ là nhờ có chị Lan bên cạnh. Và theo tôi, chỉ có thể là chị với t́nh cách diệu hiền ấy chứ không thể là một ai khác.

Ngoài việc viết lách, NM c̣n là một chuyên gia về máy in. Niềm đam mê in sách từ lúc trẻ đă biến anh thành một tài năng in ấn làm các kỹ sư về máy cũng bất ngờ. Anh học hỏi và nghiên cứu các tính năng in, pha màu, các loại giấy phù hợp…có khi chỉnh sửa các khiếm khuyết mà nhà chế tạo máy chưa nghĩ tới v́ thiếu kinh nghiệm “ăn nằm” với thực tế. Anh thay đổi máy liên tục dù điều kiện kinh tế gia đ́nh không phải hàng sung túc.

Nhớ một lần.. tôi vừa đến TS th́ anh nói nhỏ.“Em làm bộ như không biết ǵ nhé. Lát sẽ có người giao máy in mới. Hiệu quả cao, màu rất đẹp.” Tôi chưa hiểu lư do th́ đă có người đùng đùng đem máy tới. Trước cái nh́n dọ hỏi của chị Lan, anh giải thích đó là máy cũ, tân trang, giá rẻ. Chị Lan không nói ǵ, nhưng vài ngày sau khi tôi lên th́ nghe chị phân trần. “ Ông nói sao chứ máy in vậy mà giá chỉ 10 triệu? Nếu máy có cũ mà chạy vậy th́ giá ít nhất phải 18-20 triệu.” NM cười x̣a, “th́ nói vậy để em khói tiếc tiền…” Nói thế thôi, chứ chị cười hiền lành, không phiền hà ǵ. Chứng kiến mấy lần như vậy nên tôi biết NM c̣n là một…tay nói dối vợ thuộc hàng…chuyên nghiệp. Dối mà không ..hại ai. Chỉ làm lợi..cho văn chương.


Chị Lan là người đàn bà nhân hậu và hiền ḥa. Là người ích phu vượng tử. Chăm sóc chồng con hết mực. Sự chăm sóc giản đơn mà tinh tế ấy đă thổi vào cái tổ ấm của NM một không khí gia đ́nh thực sự. Chị là một chỗ dựa vững chắc nhất cho cuộc đời NM. Suốt đời chị gắn bó toàn vẹn với chồng con. Cưu mang các con dâu rể. Các cháu đều ở chung.

Nếu trong đời sống có những lúc thăng trầm th́ những người viết văn, nói chung là nghệ sĩ, tâm hồn nhạy cảm, đều là những đứa trẻ, bơ vơ, lạc lơng và yếu đuối. Đứa trẻ nào cũng luôn muốn được an ủi, vỗ về, kể cả khi chẳng có lư do ǵ nghiêm trọng…th́ bờ vai của một người mà ḿnh yêu thương, tôn trọng kề cận trong suốt quăng đời là vô cùng quan trọng. Bờ vai của chị Lan chính là bờ vai êm ái nhất mà NM cảm thấy b́nh an để thơa chí thực hiện mơ ước của ḿnh.

V́ người vợ tuyệt vời kia phải kiên nhẫn và bao dung như thế nào mới có thể chấp nhận để chồng ḿnh chơi cái tṛ cầm bút vô bổ, tiền nhuận bút không có mà in báo văn chương lỗ lă từ năm này sang năm khác. Phải nói đó là một sự hy sinh. Một sự cảm thông và chia sẻ trọn vẹn cho sự nghiệp của chồng.

Khi viết về nhà văn Kiệt Tấn (3) tôi cũng đă nói “Khi thiếu một bờ vai sẵn sàng cưu mang những gánh nặng áo cơm, tôi tin không có nhà văn Việt Nam nào có thể tiếp tục cầm bút để viết hết tác phẩm này đến tác phẩm khác được.”

Và v́ nhận định đó cho nên tôi thường gọi tất cả những bà vợ “quanh năm buôn bán ở mom sông” của những nhà văn nhà thơ đều là đồng-tác-giả, dù họ chưa một lần cầm bút.

Nhưng thiếu họ th́ tác phẩm không thể ra đời.”

“Sau lưng một người đàn ông thành công bao giờ cũng có một người phụ nữ đảm đang”. Câu ấy càng đúng trong trường hợp Nguyên Minh. Và dù người điều hành là anh nhưng vai tṛ của người phụ nữ Tổng Biên Tập tên Lan thật vô cùng quan trọng.

&

 

Sau khi tṛ chuyện văn chương thật “đă”, nói theo cách NM, tôi và vợ chồng Nghĩa-Ban Mai từ giă ra về. Lúc bước xuống Nghĩa mới nói là giờ mới để ư là toàn bộ tầng dưới dùng làm “nhà” in, chỉ một phần nhỏ kê bộ sa lông làm pḥng khách.

  Bước ra cửa Ban Mai dừng lại nh́n tấm bảng hiệu “Quán Văn Y.T.” Tôi nh́n theo và bất giác mỉm cười. Tại sao lại viết tắt? Y.T. là muốn nhắc lại Ư Thức hay có ẩn ư Yêu T. đây? T. chính là người yêu muôn thuở của NM. Bạn đọc QV chắc ai cũng biết là T. này xuất hiện trên hầu hết các trang viết của NM kể từ lúc anh cầm bút trở lại.

Chúng tôi chuẩn bị dắt xe ra th́ từ nhà đối diện xuất hiện một người đàn ông. Gă trừng mắt nh́n chúng tôi rồi nói lớn. Quán Văn.. Văn ǵ? Hả? Vậy khi nào rớt chữ V thành Quán Ăn đây??? Hả, lũ kia. Chúng tôi ngơ ngác chẳng biết v́ sao?

Anh NM cho biết là từ ngày có TS….Thấy bạn bè tụ tập..họp hành...dựng xe trên con hẻm nhỏ nên gă dở dở ương ương này hay chửi mấy thằng nhà văn là “những thằng ăn cắp”. Lúc đầu NM cũng thấy chướng tai nhưng anh yên lặng. Thế nhưng một hôm ngứa miệng anh ra đối chất. Nè, nói ǵ lạ vậy? Ai ăn cắp? Ăn cắp ǵ?

- Ăn cắp chữ!

NM sững sờ. Nhưng ngẫm nghĩ một lát... bỗng anh phá ra cười.

Thằng cha điên này nói đúng quá đi chứ! Thằng nhà văn mà không ăn cắp chữ th́ biết ăn cắp ǵ? Khổng Tử mà c̣n nói “thuật nhi bất tác”...Viết chỉ là kể, xào nấu lại ư tưởng của người khác.

Th́ ra “làm mới văn chương” đâu phải là chuyện dễ dàng!

Sài G̣n 9-2016.
Quán Văn 41- 11/2016 Viết nhân ngày kỷ niệm Quán Văn tṛn 5 tuổi.

Trương Văn Dân
 

_____

(1) Thư viện của Người hát rong trên cơi tạm

(2) Ra mắt QV 001

(3) http://www.art2all.net/tho/truongvandan/tvd_kiettan_doikhithemchet.html


 

art2all.net