|
Hoàng Vinh
Nghệ thuật Hội họa và Thơ HẠT SƯƠNG - LĂNG DU ĐỜI NGHỆ SĨ
Nhạc sĩ Lê Mộng Nguyên
THAY LỜI TỰA
" ...Tranh của Hoàng Vinh
là một chuyển biến lờ mờ... Chiều sâu không định rơ trong vũ trụ bao la,
mà được ḥa hợp bởi không gian, thời gian và tâm linh, để ghi lại đôi
nét khi bắt gặp trong giây phút lung linh của mặt nước . Cũng như ánh
trăng xuyên qua khe hở của không gian trong Rừng Hoang, gặp phải khi hoa
vừa hé nở bên khe đá. Lại thấy cái đẹp trong cảnh ngổn ngang của rừng
hoang không thứ tự; th́ Hoàng Vinh cắt xén một khía cạnh nào đó, lồng
vào khung cảnh và bắt nhịp rung cảm với tiềm thức của ḿnh, để đưa giới
thưởng ngoạn một vài giây phút sững sờ, một khi đối diện trước tác phẩm
nghệ thuật. Về thơ th́ nỗi ḷng của người viễn xứ trong những chuổi ngày
dài trên đất lạ được qua bài Ảo Ảnh. Bao nhiêu nghiệt ngả vui buồn lẫn
lộn, qua những cơn mưa, lá đổ, tuyết rơi, hoa nở, được luân chuyển,
nhưng tất cả đều là hư ảo, được ẩn hiện trong ánh sương qua bài Hạt
Sương và nh́n lại trong những chuổi ngày dài, đó cũng là một dấu chấm.
Để dừng chân trong bài Về Nguồn, nhưng đời đă định sẵn, mấy ai mà thực
hành được v́ c̣n nặng đời quá phải không anh? Qua ư của bài Cát Bụi, đó
là lửa của thế gian đă tiêu tan khi thần hỏa nổi lên, và lửa ḷng cũng
thế". (điện thư 25 th. 12-2005). Với những lời tâm sự của tác giả Nghệ Thuật Hội Họa Và Thơ và một vài bức tranh ông gửi cho tôi trên mạng lưới, tôi biết Hoàng Vinh (họa sĩ) có thể xếp (một phần nào và nói một cách tổng quát) vào hạng biểu hiện (expressionnisme) nghĩa là một h́nh thức nghệ thuật mà giá trị của miêu tả nằm toàn trong sự biểu lộ tâm t́nh cực điểm, và Hoàng Vinh (thi sĩ) có thể thuộc về cả hai thứ văn chương biểu hiện và ấn tượng (impressionnisme), lư do là thơ ông mặc dầu chỉ đôi nét chấm phá, nhưng luôn đậm đà, thấm thía, nhẹ nhàng, làm người đọc bâng khuâng, rung động:
(Viễn Xứ) Lúc giải bày ư kiến trong Thi Nhân Việt Nam về Anh Thơ: " ...thơ phải là một tia sáng nối cơi thực và cơi mộng, mặt đất với các v́ sao. Thơ không cốt tả mà cốt gợi, gợi cảnh cũng như gợi t́nh...", Hoài Thanh-Hoài Chân có ư trách móc những vần thơ thản nhiên... dửng dưng của phái biểu hiện, nhưng trái lại rất ca tụng bút pháp, cách viết của các thi sĩ, văn sĩ, nhạc sĩ muốn diễn tả rơ ràng những cảm giác thoáng qua, những biến hóa mầu nhiệm nhất của t́nh cảm. Bài Ngậm Ngùi sau đây, đă làm tôi nhiều lần mơ mộng trong Vườn Hoa Luxembourg-Paris, mà theo nhà học giả Phạm Quỳnh ngày xưa (tháng 5-7 năm 1922) là nơi " ...phần nhiều là những hạng thi nhân họa khách cũng như những bậc thiếu phụ nhàn sầu, đến đây để tiêu sầu khiển hứng..." (Nam Phong Tùng Thư), khi ngồi trên phiến đá văng vẳng nghe đâu đây giọng ca Baryton của Yves Montand qua Lá Vàng Rơi Rụng (Les Feuilles Mortes) và tiếng hát Soprano tuyệt vời của nữ danh ca Thái Thanh trong Mùa Thu Không Trở Lại của cố nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu:
Như Hoàng Vinh đă nói trên: " ...nỗi ḷng của người viễn xứ trong những ngày dài trên đất lạ thấm nhuần qua bài Ảo Ảnh" (chuyển Anh ngữ được hội "The International Library Poetry" tuyển lựa cho vào trang 1 trong Thi tập Touch Of Tomorrow và The Best Poems and Poets), ở đây lời thơ không những gợi t́nh gợi cảnh mà tác giả c̣n nhờ vạn vật chứng minh, tương tự LAMARTINE trong LE LAC (Hồ Kỷ Niệm) lúc nhà thi hào Pháp diễn tả nỗi ḷng ḿnh với ngoại cảnh (Ô temps, suspends ton vol! et vous, heures propices, Suspendez votre cours! Laissez-nous savourer les rapides délices, Des plus beaux de nos jours!...):
Trong kiếp lưu vong trên đất khách, Hoàng Vinh cũng như phần đông đồng bào hải ngoại, cứ "Chiều chiều ra đứng cửa sau, Hướng về quê mẹ ruột đau chín chiều», than thở với trời đất, mây gió... muốn làm thân con chim giang hồ (Sương mù lăng đăng lững trôi / Suối reo rí rách, lưng đồi đơm hoa / Cá vàng lấp lánh từ xa / Phượng Hoàng vương vũ thoáng qua nhịp nhàng: Phượng Vũ - thơ và bức tranh "Phượng Vũ Bên Bờ Suối") đặng bay về cố quận là nơi đă một thời gia đ́nh hạnh phúc:
Lúc trở lại thăm kinh thành Huế sau 25 năm xa cách, tương tự hai chàng Lưu, Nguyễn sau một thời an b́nh nơi tiên cảnh... t́m lại người xưa nay không c̣n nữa mà ngay cảnh vật cũng đă nhiều đổi thay:
Trong những chuổi ngày dài trên đất lạ, hướng về quê mẹ từng giây phút, Hoàng Vinh bao giờ cũng đặt niềm hy vọng trong tương lai huy hoàng của tổ quốc. Dù cuộc thế thăng trầm, dù thời gian hạn định, ḷng yêu mến tự do nung nấu măi tâm can, rèn luyện tinh thần bất khuất phục của con cháu Lạc Hồng:
(Hương Giang Bến Cũ). Thơ Về Nguồn của thi sĩ Hoàng Vinh được họa sĩ Hoàng Vinh liên tưởng qua bức họa bằng dầu với chủ từ hai câu thơ: "Thoáng qua như ánh nhiệm mầu, Tịnh tâm chuyển biến chiều sâu tỏa mờ", gồm cả thảy tám câu rất Từ Bi:
Đạo Phật ảnh hưởng một phần nào trong thơ Hoàng Vinh v́ "có khuynh hướng vào đời bằng cách thoát khỏi những dây ràng buộc của đời" (Hạo Nhiên Nghiêm Toản), có nghĩa là cuộc thế toàn là hư ảo, cửa Phật ai cũng vào được "cho nên cửa Phật cũng gọi cửa Không" (cùng tác giả):
(Hạt Sương)
Cũng như trong "Cát Bụi" mà theo nhà thơ "đó là lửa thế gian đă tiêu tan khi thần hỏa nổi lên, và lửa ḷng cũng thế": "Khói mây mù mịt phủ âm u / Cảnh ấy nào ai chẳng ngậm ngùi / Thực ảo tung bay theo gió bụi / Không!". Tương tự Wassily Kandinsky trong những thập niên đầu thế kỷ 20, họa sĩ Hoàng Vinh đă bước vào lănh vực của hội họa trừu tượng (peinture abstraite), và nhà thơ cũng theo gót người họa sĩ trong một bài "Rừng Hoang" tuy ngắn nhưng không kém phần ngụ ư, sâu xa:
Chính ngay tác giả cho ta
biết rằng "bức tranh trừu tượng (lấy tên Ngơ Ngác Dưới Lá Vàng Rơi ) đă
vẽ rừng hoang lá đổ dưới độ thu về", tượng trưng bởi hai câu thơ chủ từ
"Rừng hoang gió thoáng vu vơ, Lá vàng nắng úa ngẩn ngơ hiền ḥa". Bức
tranh Hoa Trên Đỉnh Rừng Hoang với chú giải: Rừng hoang khấp khểnh lưng
đồi, Dây leo phiến đá đớm chồi nở hoa làm tác phẩm được thêm nhiều thi
vị, mặc dầu nghệ thuật trừu tượng không miêu tả thế giới hữu t́nh (hiện
thực hay tưởng tượng): người nghệ sĩ ở đây chỉ lấy nguyên liệu, đường kẽ
và màu sắc làm vật dụng tả t́nh hay tả cảnh... Trở lại nhà thơ nữ Anh Thơ, tác giả "Bức Tranh Quê" trong đó có bài Chiều Xuân: "Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng / Đ̣ biếng lười nằm mặc nước sông trôi / Quán tranh đứng im ĺm trong vắng lặng / Bên cḥm xoan hoa tím rụng tơi bời / Ngoài đường đê cỏ non tràn biếc cỏ / Đàn sáo đen xà xuống mổ vu vơ / Mấy cánh bướm rập rờn trôi trước gió / Những trâu ḅ thong thả cúi ăn mưa...", làm tôi nhớ lại Hoàng Vinh trong Xuân, nhưng với tác giả Nghệ Thuật Hội Họa Và Thơ và hai câu cuối đầy ư nhị của bài thơ trích sau, ta có cảm tưởng ngay tạo hóa cũng đượm t́nh thi nhân trong vắng lặng:
Thật đúng như Hoài Thanh -Hoài Chân đă nói, một khi nhà thơ "...chịu đi ra ngoài lối tù túng đó để nh́n cảnh vật một cách sâu sắc hơn, lời thơ bỗng trở nên rộng răi không ngờ và ta thấy khoan khoái biết bao. Sau câu thơ ta mơ hồ thấy một cái ǵ: có lẽ là hồn thi nhân". C̣n nhiều bài rất đẹp trong Thi Họa Phẩm Hoàng Vinh, mà tôi không hết lời khen ngợi, xin quư độc giả thân hữu của nhà thơ đón đọc và thưởng thức trong giây phút thảnh thơi, hoặc tại tư thất của thi họa sĩ ở thành phố Santa Monica (California - Hoa Kỳ) mà ông miêu tả trong "Nhà Tôi", có đoạn cuối như sau về vườn hoa tuyệt mát mùa hè và nơi làm việc của nhà thi họa sĩ:
________________
Hạt sương - Lăng Du Đời Nghệ Sĩ
|
