Hai lão già chỉ dự trù rong chơi trong một buổi cho nên đi qua những địa danh lịch sử cũng làm lơ, không ngó lại, vì "làm lơ" cũng là một "triết lý" sống giúp cho người ta khỏi bận bịu đầu óc. Tuy nhiên, thỉnh thoảng cũng không khỏi nhớ lại một đôi điều xưa cũ đem lại chút bồi hồi.

Từ An Lỗ đi vào một đoạn ngắn chúng tôi thấy cổng làng Cổ Tháp, gợi nhớ tháp Chàm xưa. Không biết những tháp Chàm ở đây và ở làng Đức Nhuận,  có được bảo tồn tử tế? Di sản văn hóa Chàm ở Quảng Điền còn có tượng thần Vishnu ở chùa làng Thành Trung , tấm bia cổ ở làng Phú Lương A.  Ngoài ra, nghe nói có rất nhiều cổ vật  được lưu giữ ở nhà truyền thống huyện. Phải chi những cổ vật đó được lưu giữ và trưng bày ngay bên cạnh các tháp Chàm thì sẽ tạo ra hứng thú và môi trường thuận tiện hơn cho khách du lịch và các nhà nghiên cứu.

Làng Cổ Tháp cũng là nơi có một phụ nữ được xem là tổ của nghề làm bún, được gọi là Bà Bún. Truyền thuyết kể rằng có một dạo làng Cổ Tháp bị mất mùa lúa ba năm liền. Dân làng nghi ngờ là do Bà  Bún đã gây ra "tổn thương" đối với "hạt ngọc" của thần thánh. Thế là họ ra "nghị quyết" trục xuất bà ra khỏi làng. Tuy nhiên hội đồng làng cũng còn độ lượng nên không tịch thu "tư liệu sản xuất" mà cho năm thanh niên vác giúp bà các cối đá, lò nấu,  v.v. " trên đường "ly hương". Bà đi đến một nơi cách đó không xa và "tái định cư" ở làng Vân Cù, nay thuộc thị xã Hương Trà và làm cho món bún trở thành một món ăn đặc sắc của cả xứ Thuận Hóa và rồi vượt khỏi ranh giới huyện, tỉnh để phiêu du khắp nước với thương hiệu "bún bò Huế".

Chúng tôi cũng đi quan cổng làng Bao La, nơi nổi tiếng với nghề đan đát mây tre. Các loại thúng, mủng, rỗ, rá của làng hồi xưa được tiêu dùng rộng rãi, nhưng nghề cũng dần mai một trước sự xuất hiện của đồ nhựa. Thời chiến tranh, một số dân làng chạy vào Tây Lộc và thành lập xóm Bao La trong đó. Sau 1975 họ lập ra hợp tác xã mây tre, nhưng một thời gian sau, thị trường tiêu thụ lớn là Đông Âu biến mất, hợp tác xã mây tre thành mây khói luôn. Ngày nay nghề đan lát có còn sống không? Các gian hàng triển lãm ở lễ hội  sẽ trả lời câu hỏi này.

Chúng tôi đi ngang qua thị trấn Sịa, thủ phủ của huyện Quảng Điền và nhớ lại câu nói "nhất Huế, nhì Sịa" từ thuở xưa - đất này cũng từng là phủ chúa như ai, chỉ thua Huế cái cung vua mà thôi! Trung tâm huyện đã được xây dựng với một số đường phố có giải phân cách, đường chia thành nhiều làn với cây cảnh trang trí đàng hoàng.

Đường phố ở trung tâm thị trấn


Cầu Đan Điền,  gợi nhớ tên xưa của huyện Quảng Điền



Đi qua khỏi cầu rẽ về tay trái dọc theo bờ sông là chợ Sịa.
Nhưng chợ đã được di dời và người ta đã xóa chữ Chợ Sịa trên tường và đang xây thành một trường dạy nghề.

Đối diện với chợ cũ ở bên kia sông nghe nói là một nhà truyền thống


Thay thế cho chợ xưa là Trung Tâm Thương Mại Quảng Điền cho thấy một bước tiến của kinh tế địa phương.

 

Chương trình lễ hội Sóng Nước Tam Giang

Chúng tôi thấy biển quảng cáo cho biết sân khấu chính là ở bến đò Cồn Tộc

 

Hăng hái "phi nhanh" hai lão đi lố qua cống Mỹ Xá (đường về Bao Vinh). Thấy biển báo An Hòa 11km, Trần lão sinh nghi bèn ghé nhà một người địa phương hỏi đường.
Thế là phải đi lui khoảng 2km. Tới một ngã ba quẹo phải và đi 2km nữa.

Tra lão rồi, không khỏi lộn lui lộn tới, nhưng may là lộn chỉ một lần.
Lão Thanh Kongkong kêu khát nước nên phải ghé qua hàng nước mía. Lão uống như rồng cuốn- mần luôn hai ly - và rất "hào hoa" móc túi trả tiền (mỗi ly 3 ngàn!)

 

Lão Kongkong "cà rà" bắt chuyện với o bán nước mía, không biết có hứa sẽ trở lui không. Lão Kongkong trông như con gà trống thấy mái liền đập cánh gáy o, o!

Đúng đường ra bến đò rồi vì có cổng chào:

Rồi cũng thấy bến đò Cồn Tộc, còn gọi là bến đò Vĩnh Tu. Đây là nơi có đò chở khách qua phá Tam Giang.
Trương lão "phi" ra khỏi xe tiến đến đám đông đang đứng trên bờ kè xem đua ghe câu.
 

 

Ghe câu vừa chống vừa chèo, thường ngày đi chầm chậm, chừ ráng bơi cho mau, không biết để mần chi?

Có ghe một người, có ghe hai người, không biết đua kiểu gì. Có người lom khom trên ghe, người thì đứng dưới nước, không biết là khán giả hay giám khảo.

Trên bờ có một đám thanh niên, trại sinh của trại hè đứng lố nhố, hình như chuẩn bị cho một cuộc thi khác.

Những thanh niên mặc áo xanh hình như là đoàn viên Đoàn Thanh Niên Cộng Sản, những chàng áo nâu, hình như là hội viên Hội Nông Dân. Đoàn với Hội thi đua để đưa Quảng Điền tới chỗ giàu mạnh. Đua gì đây?

Trần lão thắc mắc hỏi Trương lão: Chơ lũ trẻ làm chi rứa? Lão Kongkong trả lời đang thi bắt ốc mò tôm chơ chi.
Mần như ri để "minh họa" cho nghề truyền thống thì được, chứ "thi đua" như rứa thì làm răng hiện đại hóa đất nước hè?

Trên bờ có những gian hàng trưng bày các thành tựu kinh tế của huyện.

Đây là sản phẩm mây tre của làng Bao La

Ngoài những đồ dùng hàng ngày dùng trong nhà hoặc để mò tôm bắt ốc, còn có hàng thủ công mỹ nghệ như chụp đèn, tranh thư pháp, v.v.

Gian hàng đồ gỗ với bộ "xa lông" lạ kiểu

Tôm Quảng Điền rất to và bay lượn trong không khí!

Các sản phẩm trưng bày còn có mắm, ruốc,  khoai sắn, chuối.
Ngoài ra còn có gian hàng gốm Phước Tích, nhưng làng này thuộc huyện Phong Điền.

Đồ "đột đột" "hiện đại"
 

Bên ngoài các gian triển lãm có các chú bán tò he rất đẹp, với các kiểu con giống "phi truyền thống", không biết có phải là sản phẩm địa phương?

Trương Văn Thanh
Trần Ngọc Bảo