Làng Bác Vọng ngày nay thuộc xã Quảng Phú, chia làm hai thôn: Bác Vọng Tây và Bác Vọng Đông. Chúng tôi đi ngang cổng làng Bác Vọng Tây trước khi đi sang Bác Vọng Đông.

Cổng Xóm Ngoài, làng Bác Vọng Tây


Một ngôi nhà vườn gặp trên đường làng


Đường xóm với hàng rào bông cẩn


Cổng làng Bác Vọng Tây

Một bác nông dân đang cày bằng máy ở Bác Vọng


Một ngôi tịnh thất trang trí cầu kỳ


Miếu Bà Tơ ở bến đò bên sông Bồ
Lễ tế trong ngày hội Sóng Nước Tam Giang được tiến hành ở đây.
 

Bà Tơ là một nhân vật huyền thoại. Theo tích xưa thì khi chúa Nguyễn Hoàng, một hôm đang đi thuyền trên sông thì sóng gió nổi lên và thuyền bị đứt quai chèo; đang chao đảo giữa dòng thì từ trên trời Bà Tơ xuất hiện, dùng tơ buộc lại quai chèo, và chúa Nguyễn được an toàn. Sau này chúa cho dựng miếu ở bến đò, sắc phong Bà Tơ làm thần, cai quản vùng đất từ đây cho đến phá Tam Giang. Trước đây cứ ba năm một lần, dân làng tổ chức lễ tế, có đua trãi. Phong tục này kéo dài đến năm 1970.

Trong lễ hội có lẽ người ta không nhắc tới công ơn của chúa Nguyễn Hoàng, người đã trấn giữ đất này khỏi bị Chiêm Thành xâm lấn. Rồi chúa Nguyễn Phúc Nguyên, người dời dinh phủ về Phước Yên, chúa Nguyễn Phúc Chu, người chọn Bác Vọng để đóng dinh. Đó là chưa kể đến nhờ công lao của các chúa Nguyễn và những người Thanh Hóa, Nghệ An theo các chúa đi khai khẩn, mở làng, mở nước mà ngày nay nước Việt có thêm một giải đất vượt qua Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận, Ninh Thuận, và rồi toàn vùng Nam Bộ.

Bến đò trên sông Bồ trước miếu Bà Tơ


Gần đó có một ngã ba sông, hình như là sông Bồ và Tiểu Khê

Ven bờ sông là ruộng đậu phụng tươi tốt


Ruộng ớt, trái rất to, có lẽ là ớt voi

Một anh nông dân đang thu hoạch đậu phụng, chất lên xe tải.

Xe này có thể người kéo hay trâu kéo

Trụ biểu và bình phong đình làng Bác Vọng


Gian thờ ở đình làng Bác Vọng

Bác Vọng còn có miếu bà Chúa Ngọc, miếu Thành Hoàng, miếu Tiên Sư, chùa làng, miếu các ngài khai canh, là những kiến trúc truyền thống trong một ngôi làng.

Đi dọc theo bờ sông Bồ sang làng Bác Vọng Đông rồi đi lên gặp cầu Tứ Phú bên tay trái. Chúng tôi chưa vội qua cầu mà chạy thẳng sang làng Hạ Lang. Dưới ánh nắng gay gắt của mặt trời đứng bóng, chúng tôi vẫn say sưa ngắm các cánh đồng trồng hoa màu ven bờ sông Bồ.

Đình làng Hạ Lang, nơi còn quả chuông đồng thời Tây Sơn


Cây lớn bên trái trụ biểu đình làng Hạ Lang

 

Đình làng Hạ Lang nhìn từ bên kia sông Bồ

Đình làng quá đẹp cho nên qua cầu Tứ Phú chúng tôi vẫn đứng bên bờ này trông sang.

 

Cầu Tứ Phú, nối thị trấn Tứ Hạ bên này sông với xã Quảng Phú,
bên kia sông Bồ

Con đường ven sông phía thị trấn Tứ Hạ
 

Hàng cây lim sét cánh hoa vàng và bằng lăng hoa tím ven sông
 

Phía bên làng Hạ Lang, dọc theo con sông là rặng tre xanh mướt
 

Đây là một trong những quán cà phê thơ mộng bên sông Bồ


 

Quán được trang trí bằng tượng một nàng trinh nữ không mặc áo đang xối nước xuống ao, một cảnh mà Thanh Kongkong nhìn mà cảm thấy mát cả người, một phần thưởng đặc biệt cho chuyến rong chơi Quảng Điền.

 

Trần lão thì ngắm cây cảnh, hồ nước, còn Trương lão thì mơ màng nhìn hoài bức tượng khỏa thân.

Hẹn một ngày khác đi thăm Phước Yên, dinh phủ của chúa Nguyễn Phúc Nguyên.

Trương Văn Thanh
Trần Ngọc Bảo