Thân Trọng Tuấn

VÙNG ĐẤT DƠI

(THE BAT LANDS)

~~oOo~~

VÙNG ĐẤT DƠI - PHẦN 4

Sâu trong rừng Amazon, các nhà khoa học chạy đua với thời gian

để xác định mầm bệnh chưa biết

https://www.reuters.com/investigates/special-report/global-pandemic-bats-spread/

ĐẠI DỊCH TIẾP THEO CÓ THỂ ĐẾN TỪ DƠI. NHỮNG NƠI REUTERS ĐIỀU TRA.
 

Nhân loại đang gia tăng nguy cơ xảy ra thảm họa sức khỏe toàn cầu bằng cách xâm nhập sâu vào môi trường sống của loài dơi trên thế giới, nơi sinh sản của các loại virus chết người. Trong loạt bài gồm năm phần này, Reuters xác định chính xác những nơi có khả năng xảy ra các đợt bùng phát tiếp theo.

Bị bỏ yên để ngủ trong hang tối và rừng cây cối rậm rạp, loài dơi trên thế giới ít gây nguy hiểm cho nhân loại.

Khi lũ dơi bay vào ban đêm để ăn bọ hoặc trái cây, chúng thực hiện một chức năng quan trọng.

Trong lãnh vực của hệ sinh thái toàn cầu, dơi thụ phấn cho cây và kiểm soát côn trùng.

Nhưng bầy dơi cũng chứa virus. Và điều đó có thể tạo nên sự diệt vong cho nhân loại.

Virus không gây hại cho dơi. Chúng làm hại những người xâm phạm môi trường sống của chúng.

Một phân tích dữ liệu của Reuters, lần đầu tiên thuộc loại này, tiết lộ cách con người xâm nhập vào vùng đất dơi trên thế giới đang đặt dấu vết tiếp theo cho đại dịch sức khỏe toàn cầu.

Phát quang rừng để thỏa mãn sự ham muốn ca cao, cao su, thịt bò và vàng, đồng thời xây dựng những con đường và tuyến đường sắt mới đưa dơi và con người tiếp xúc gần gũi hơn bao giờ hết.

Khi sự tiếp xúc gia tăng, các bệnh do dơi lây lan cũng bùng phát, đã giết chết hàng triệu người trên toàn thế giới trong hai thập kỷ qua. Reuters đã xác định các khu vực ở 113 quốc gia, trên mọi châu lục, ngoại trừ Nam Cực, nơi các điều kiện chín muồi cho những thảm họa như vậy xảy ra lần nữa.

Những bí ẩn của Amazon cũng rộng lớn như chính khu rừng nhiệt đới. Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm hiểu thêm về các loài dơi trong khu vực, loại vi-rút mà chúng mang theo và những rủi ro dịch tễ học mà con người có thể gây ra khi họ nhanh chóng phá rừng môi trường sống của loài dơi.

Trong khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới, các nhà khoa học cho biết một đại dịch mới có thể đang hình thành. Đây là cách một đợt bùng phát như vậy có thể diễn ra:

Chưa từng thấy xảy ra ở trên con người trước đây, mầm bệnh giả định chưa được các bác sĩ ở Brazil biết đến, chứ chưa nói đến cộng đồng khoa học toàn cầu.

Trong trường hợp này, vi-rút hiện diện ở loài dơi sống xung quanh khu rừng đang bị khai thác gỗ bởi những người khai thác gỗ ở Amazon.

Những người khai thác gỗ đang dọn đất để trồng ca cao cách trung tâm Altamira khoảng 20 km về phía tây, một đô thị đang phát triển nhanh ở bang Pará, miền đông Amazon.

Một người thợ chặt cây, cũng là Bệnh nhân Zero trong đại dịch giả định mới này, dọn sạch một số bụi cây phủ phân dơi. Không cần suy nghĩ, anh ta đưa tay quệt mũi.

Vài ngày sau, Bệnh nhân Zero và một số người bạn khai thác gỗ lên xe buýt đến Altamira, dân số 135.000 người, để thư giãn tại các quán bar dọc sông Xingu.

Trong nửa giờ đi xe, Bệnh nhân Zero hắt hơi hai lần. Bây giờ là tháng 9, và mùa mưa đang đến gần. “Mình bị cảm lạnh,” anh nghĩ.

Trước khi chuyến xe buýt kết thúc, Bệnh nhân Zero đã lây bệnh cho hai người khác.

Trong một hoặc hai ngày tiếp theo, hai người này vẫn bình thường không cảm thấy nhuốm bệnh.
 

Nhưng ngay lúc này, họ đã bị lây lan vi-rút rồi.

Bởi Jake Spring, Grant Smith, Ryan McNeill, Allison Martell, Adolfo Arranz và Prasanta Kumar Dutta
Nộp ngày 16 tháng 5 năm 2023, trưa GMT

BRASIL NOVO, BRAZIL
 

Loại virus chết người tiếp theo lây lan khắp thế giới có thể dễ dàng đến từ loài dơi trú ngụ trong hoặc xung quanh các hang động đang được Thiago Bernardi Vieira khám phá.

Vieira, một nhà sinh vật học từ Đại học Liên bang Pará của Brazil, là người nhận tài trợ nghiên cứu, trong đó có tài trợ có tiêu đề “Loài Dơi ít được biết đến nhất ở Brazil.” Nhiệm vụ của anh ta: thu thập thông tin cơ bản về dơi ở đây trong rừng nhiệt đới Amazon.

Vieira có công việc từ Đại học Liên bang Pará của Brazil trao phó.

Có thể dễ dàng nhận thấy khối lượng công việc mà Vieira phải đối mặt trong chuyến đột nhập vào hang động khổng lồ Planaltina vào tháng 7 năm 2021, nơi Vieira tìm cách bắt mẫu của nhiều loài được cho là đang sống ở đó. Vieira chiếu chiếc đèn pha của mình lên trên một con dơi có chiếc mũi dài và nhọn. “Tôi chưa bao giờ bắt được một con dơi nào trong số này ở đây trước đây,” nhà khoa học nói, nhẹ nhàng gỡ con vật ra khỏi tấm lưới mà ông giăng ngang miệng hang.

Ở sâu trong rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới, những gì khoa học biết về động vật hoang dã cũng hạn chế như rừng rậm rộng lớn. Ngoài Planaltina, một trong những hang động nổi tiếng ở Amazon, vô số môi trường sống khác - và các loài dơi bản địa của chúng - vẫn hoàn toàn chưa được nghiên cứu hoặc khám phá. Và với nguồn tài trợ hạn chế dành cho các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học không mong đợi sớm làm sáng tỏ những bí ẩn của Amazon.

“CHÚNG TÔI CHẲNG BIẾT ĐIỀU GÌ CẢ”: Thiago Bernardi Vieira và các sinh viên của ông tại Đại học Liên bang Pará nằm trong số các nhà nghiên cứu Brazil đang chạy đua để xác định các loài dơi trong rừng nhiệt đới Amazon. REUTERS/Bruno Kelly

Vieira, người có ngân sách eo hẹp cho dự án “loài ít được biết đến nhất” của mình, cho biết: “Chúng tôi không biết gì cả. Gần đây, anh ấy đã giành được khoản tài trợ thứ hai, với tổng trị giá chỉ hơn 21.000 đô la, để tiếp tục nghiên cứu của mình.

Một số loại virus nguy hiểm nhất đã lây nhiễm cho con người trong thế kỷ qua đã xuất hiện từ loài dơi. Vì những lý do bao gồm số lượng và sự đa dạng tuyệt đối của chúng, các loài động vật này là ổ chứa mầm bệnh đáng kể có thể gây bệnh cho con người. Và do diện tích rộng lớn của rừng nhiệt đới Amazon và sự xâm lấn nhanh chóng của con người vào các môi trường sống ít được biết đến của nó, một số nhà khoa học coi Brazil có khả năng là cái nôi của đại dịch trong tương lai.

Erika Hingst-Zaher, nhà động vật học tại Instituto Butantan, một cơ sở nghiên cứu nổi tiếng ở São Paulo, và là thành viên của PREVIR, một mạng lưới các nhà khoa học toàn quốc ghi nhận mầm bệnh do dơi và các động vật khác mang theo: “Tiềm năng xuất hiện các loại virus mới là rất lớn. Mọi người đang đặt cược rằng đại dịch tiếp theo sẽ đến từ Brazil.”

Bộ Y tế Brazil, trong một tuyên bố với Reuters, cho biết hiện tại không có bằng chứng nào cho thấy nguy cơ một loại virus mới xuất hiện từ động vật hoang dã là “tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng có tầm quan trọng quốc gia”.

Là nơi có số lượng loài dơi cao thứ ba trên hành tinh theo một số lượng có thẩm quyền, Brazil đã chứng kiến cơ hội sinh ra một loại virus không xác định tăng cao khi mọi người ngày càng dọn sạch rừng nhiệt đới để nhường chỗ cho các trại khai thác gỗ, hầm mỏ, trang trại và khu định cư. Nếu một mầm bệnh chưa từng thấy trước đây – một mầm bệnh thậm chí còn dễ lây lan hơn mầm bệnh gây ra COVID-19 – thoát khỏi Amazon của Brazil, thì một mô phỏng của Reuters cho thấy, nó có thể lây nhiễm cho 1,2 tỷ người trong vòng sáu tháng. Đó là số người nhiều hơn theo cấp số nhân so với 10,5 triệu người đã mắc COVID-19 trong sáu tháng đầu tiên của đại dịch.

Reuters nhận thấy Brazil có nhiều khu vực có rủi ro cao hơn bất kỳ quốc gia nào khác – 1,5 triệu km2 đất với các điều kiện thuận lợi cho sự lây lan của bệnh lây truyền từ động vật sang người, khi virus lây lan từ động vật sang người đã được biết đến. Để phân tích, Reuters đã kiểm tra các điều kiện môi trường xung quanh 95 địa điểm trên toàn thế giới nơi vi-rút dơi lây nhiễm sang người từ năm 2002 đến năm 2020. Sau đó, hãng tin này đã sử dụng một mô hình máy tính để ước tính những nơi có các điều kiện tương tự tồn tại trên toàn cầu mỗi năm trong giai đoạn này và xác định các khu vực dễ bị lây lan nhất – được mệnh danh là “khu vực nhảy”.

Ở Brazil, phân tích đã xác định các khu vực rủi ro bao phủ một khu vực kết hợp có diện tích gần gấp ba lần nước Pháp. Được thúc đẩy bởi các điều kiện bao gồm nạn phá rừng và các hoạt động xâm nhập khác của con người vào môi trường sống của loài dơi, các khu vực nhảy ở Brazil này đã tăng hơn 40% trong hai thập kỷ qua - nhanh hơn 2,5 lần so với các khu vực rủi ro tương tự trên toàn thế giới, Reuters nhận thấy.

Vùng đất của nhiều khu vực nhảy nhất

Brazil, do nạn phá rừng nhanh chóng ở khu vực Amazon nhiều dơi, có nhiều diện tích đất có nguy cơ cao để vi rút dơi lây sang người hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên Trái đất.

Nguồn: Reuters phân tích

Gần ba phần tư các khu vực nhảy của Brazil nằm trong lãnh thổ Amazon, một mớ đa dạng sinh học chứa đựng nhiều bí mật hơn những gì các nhà khoa học có thể hy vọng khám phá, đặc biệt là với những khu rừng nhiệt đới nhanh chóng không thể phát triển. Với mỗi lần xâm nhập mới vào rừng, cơ hội cho một mầm bệnh mới và chết người tràn vào, sinh sôi nảy nở tại địa phương và có khả năng lây lan sang phần còn lại của Brazil và thế giới sẽ tăng lên.

Brazil không chuẩn bị cho một sự kiện như vậy.

Các nhà khoa học và chuyên gia y tế cảnh báo rằng hệ thống y tế và các tổ chức nghiên cứu khoa học của đất nước đang thiếu kinh phí và trang bị kém để phát hiện mầm bệnh nguy hiểm, dù là mầm bệnh mới – giống như mô hình của Reuters – hay đã biết, chẳng hạn như những mầm bệnh gây ra SARS và Nipah. Cả hai căn bệnh chết người này thoạt đầu đều giống bệnh cúm hoặc cảm lạnh thông thường ở nạn nhân. Sự giống nhau với các bệnh thông thường có thể cho phép một loại vi-rút chết người mới âm thầm lây lan và trốn tránh sự giám sát, ít nhất là ở giai đoạn đầu.

Ana Pastore y Piontti, một nhà khoa học dữ liệu chuyên về dịch tễ học và đồng tác giả cuốn sách năm 2018 “Biểu đồ về đại dịch tiếp theo” cho biết: “Nếu bạn không tìm kiếm một loại vi-rút mới, thì bạn sẽ không nhìn thấy nó”.

ALTAMIRA - BRAZIL (BA TÂY)

Mô phỏng sự lây lan của virus

Để hiểu làm thế nào một mầm bệnh mới tràn ra khỏi Amazon có thể gây ra đại dịch tiếp theo, Reuters đã sử dụng một mô hình dịch tễ học để mô phỏng sự lây lan của một loại vi-rút thậm chí còn dễ lây lan hơn như COVID-19 – một kịch bản mà các nhà khoa học cho rằng có thể dễ dàng xảy ra.

Các phóng viên đã phát triển mô phỏng với sự giúp đỡ của Ana Pastore y Piontti, một nhà khoa học dữ liệu chuyên về dịch tễ học có trụ sở tại Boston. Nó xem xét động lực của bệnh, quy mô và mật độ dân số, mô hình đi lại trong khu vực và lưu lượng hàng không trên toàn thế giới để dự đoán tốc độ và khoảng cách mà virus giả định có thể di chuyển.

Ngày 7
Trong tuần đầu tiên, loại virus mới này đã lây lan khắp Altamira. Đến cuối tuần, nó đã lan ra bên ngoài thành phố và xuất hiện ở Santarem, cảng Amazon với 350.000 dân.

Ngày 45
Phải mất hơn một tháng để đợt bùng phát giả định lan rộng khắp Brazil, chủ yếu thông qua giao thông bằng ô tô, xe buýt và đường sông trong khu vực cũng như các chuyến bay nội địa.

Ngày 60
Virus giả định đã lan ra bên ngoài Brazil đến Mexico City và Miami, một địa điểm du lịch nổi tiếng và có liên kết kinh doanh với Hoa Kỳ.

Ngày 90
Đến ngày thứ 90, virus giả định đã lây nhiễm cho người dân ở hơn 130 quốc gia trên toàn thế giới.

Điểm nóng

Nhiều ngày và nhiều tuần trôi qua, các điểm đến chính trong lưu lượng hàng không trên toàn thế giới, bao gồm London, Manila và Paris, nổi lên như những nút quan trọng trong việc truyền loại vi-rút giả định này.

Một đại dịch 'giả định'

Vào cuối quá trình mô phỏng kéo dài 180 ngày, vi-rút đã lây lan sang hơn 200 quốc gia trên toàn thế giới ở mọi châu lục ngoại trừ Nam Cực và gần 1,2 tỷ người đã bị nhiễm bệnh. Con số này cao hơn theo cấp số nhân so với ước tính 10,5 triệu người bị nhiễm bệnh trong 180 ngày đầu tiên của đại dịch COVID-19.

Trong một khu rừng nhiệt đới lớn hơn Tây Âu, nhiều cộng đồng, đặc biệt là những cộng đồng ở biên giới của nạn phá rừng, thiếu bệnh viện. Các cơ sở y tế gần nhất thường cách xa hàng giờ hoặc hàng ngày bằng thuyền hoặc đường bộ. Trong đại dịch, hàng trăm người bản địa đã chết mà không đến được bệnh viện. Và những người bệnh đến các thành phố của Amazon như Manaus và Altamira đã phải chờ đợi lâu để có giường bệnh và hệ thống y tế quá tải đang sụp đổ.

Marcelo Salazar, người cho đến gần nay là điều phối viên của Brazil về Health in Harmony, một tổ chức tập trung vào sức khỏe và môi trường, cho biết: “Hệ thống chăm sóc sức khỏe chưa sẵn sàng cho coronavirus. “Rõ ràng là nó chưa sẵn sàng cho các đại dịch trong tương lai.”

Trong tuyên bố của mình, Bộ Y tế cho biết họ theo dõi nguy cơ lây lan từ động vật sang người hàng ngày thông qua một số mạng lưới và chương trình, bao gồm 815 trung tâm dịch tễ học tại các bệnh viện trên cả nước. Bộ Y tế nói thêm rằng những trung tâm đó được giao nhiệm vụ cụ thể là xác định các bệnh mới nổi. Bộ cho biết họ cũng đang nghiên cứu thành lập một nhóm làm việc để cải thiện việc giám sát bệnh lây từ động vật sang người, bao gồm các đại diện của ngành nông nghiệp, môi trường, học thuật và y tế.

CON ĐƯỜNG CỦA MẦM BỆNH

Theo phân tích dữ liệu của Reuters, một con đường chính mà con người có thể mang một loại vi-rút như vậy ra khỏi rừng mưa nhiệt đới của Brazil, cũng là một nguyên nhân chính dẫn đến nguy cơ lây lan ở đó: Đường cao tốc Transamazonian.

Mong muốn cải thiện lịch sử định cư vô tổ chức, không thường xuyên, chính phủ Brazil đã cho phép xây dựng con đường vào năm 1970. Kể từ đó, trong nhiều tình trạng xây dựng và hư hỏng khác nhau, nó cắt theo hướng đông-tây qua Amazon, hơn 4.000 km xương sống của nó để đi xa hơn xâm nhập vào rừng rậm.

XƯƠNG SỐNG CỦA VIỆC PHÁ RỪNG: Đường cao tốc Transamazonian của Brazil, trong hình ở đây, cắt ngang qua khu rừng nhiệt đới trước đây ở bang Pará, thuộc Amazon, là tuyến đường chính mà từ đó nạn phá rừng tiếp tục lan rộng. Các nhà khoa học cho biết nó cũng có thể trở thành ống dẫn cho một đại dịch mới. REUTERS/Bruno Kelly

Phân tích của Reuters cho thấy những sự xâm nhập đó là trung tâm của rủi ro lan tỏa bởi vì chúng tạo ra nhiều khu vực tương tác có thể xảy ra hơn giữa con người và các loại virus nguy hiểm tiềm tàng. Mặc dù mô hình máy tính của hãng tin này chỉ giải thích một số yếu tố rủi ro góp phần làm bùng phát dịch bệnh, nhưng có một kết luận rõ ràng: Nạn phá rừng và sự xâm nhập của con người vào môi trường sống của loài dơi luôn làm tăng rủi ro và thường dẫn đến sự lây lan.

Một số nghiên cứu khoa học đã phát hiện ra rằng nạn phá rừng gây ra căng thẳng ở loài dơi và những con dơi bị căng thẳng mang nhiều vi rút hơn và thải ra nhiều vi trùng hơn trong nước bọt, nước tiểu và phân của chúng.

Việc phá rừng hầu như không còn mới lạ ở Amazon.

Mọi người đã tìm cách khai thác rừng nhiệt đới kể từ những ngày đầu thuộc địa của Brazil – từ những nhà thám hiểm thế kỷ 17 được vương miện Bồ Đào Nha cử đi tìm kiếm bạc cho đến những ông trùm cao su đã vắt sữa khu vực này vào thế kỷ 19 để cung cấp mủ cao su cho ngành công nghiệp. Gần đây hơn, sự phát triển tập trung vào nông nghiệp và tiềm năng, với các dòng sông hùng vĩ của Amazon, cho năng lượng thủy điện.

XÓA DÒNG NƯỚC VÀ ĐỒNG CÁ: Địa hình gần đây bị san phẳng tiếp giáp với rừng nhiệt đới gần đường cao tốc Transamazonian. Sau khi lâm tặc phát quang rừng, chủ trang trại thường thả gia súc ra đồng cỏ. Sự phát triển làm thay đổi môi trường sống của động vật hoang dã, bao gồm cả những loài dơi. REUTERS/Bruno Kelly

Phá rừng đã giảm dần trong nhiều thập kỷ. Nó tăng đột biến sau khi xây dựng đường cao tốc, khiến Amazon vào đầu những năm 1980 trở thành một tiếng kêu gọi cho phong trào môi trường sinh hóa toàn cầu. Kể từ đầu thế kỷ này, nạn phá rừng trong phạm vi 30 km tính từ đường cao tốc đã vượt quá 30.000 km vuông, diện tích bằng diện tích nước Bỉ.

Dưới chính quyền gần đây của Tổng thống Jair Bolsonaro, một người theo chủ nghĩa dân chủ cực hữu, sự tàn phá khắp khu vực đã tăng vọt. Chính quyền của ông đã hủy bỏ các quy định về môi trường, cắt giảm tài trợ cho nghiên cứu khoa học, chế giễu mối đe dọa của COVID-19 và nhận được sự khinh miệt trong và ngoài nước vì phản ứng chậm chạp, coi thường đại dịch.

Bolsonaro rời nhiệm kỳ tổng thống vào tháng Giêng. Một luật sư của Bolsonaro cho biết cựu tổng thống từ chối bình luận về vai trò của ông trong việc đẩy nhanh nạn phá rừng.

Các vệ tinh đã phát hiện hơn 25.000 km vuông cây mới bị đốn hạ trên khắp Amazon vào năm 2020. Tổng diện tích phát quang tổng cộng gấp hơn 400 lần diện tích của Manhattan. Theo một phân tích của Reuters về dữ liệu do một nhóm các nhà nghiên cứu do Đại học Maryland đứng đầu, sự tàn phá được cho là nhiều nhất kể từ năm 2016 và 2017, khi các vụ cháy rừng lan tràn làm mất nhiều cây cối. Và những tổn thất nhanh chóng vẫn tiếp tục: Cơ quan nghiên cứu vũ trụ của Brazil, sử dụng dữ liệu vệ tinh, cho biết vào tháng 11 rằng nạn phá rừng đã giảm nhẹ vào năm 2022 nhưng vẫn ở mức gần mức cao nhất trong 15 năm.

HÀNH TRÌNH PHÁ HỦY
 

Đường cao tốc Transamazonian của Brazil cho phép xâm nhập sâu hơn vào rừng nhiệt đới và môi trường sống của loài dơi chưa được biết đến.

Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva, người kế nhiệm Bolsonaro, đã thành công trong việc làm chậm quá trình tàn phá rừng trong nhiệm kỳ tổng thống trước đó bắt đầu từ năm 2003. Vào thời điểm đó, chính quyền của ông đã cải thiện việc thực thi pháp luật trong rừng nhiệt đới và chặn khả năng tiếp cận tín dụng của các chủ trang trại và những người khác bị bắt quả tang khai phá rừng trái phép. Ông cho biết sẽ loại bỏ nạn phá rừng ở Brazil vào năm 2030 và đã tăng ngân sách cho việc thực thi môi trường, giúp việc thu tiền phạt đối với những người khai phá đất trái phép trở nên dễ dàng hơn và thành lập một lực lượng đặc nhiệm để điều tra gian lận trong buôn bán gỗ xẻ.

Bất chấp những mục tiêu cao cả của tổng thống mới, ông ấy sẽ cần sửa đổi luật Brazil để loại bỏ hoàn toàn nạn phá rừng. Hiện tại, một số hoạt động phá hủy là hợp pháp, đặc biệt là vì mục đích nông nghiệp và các nhà lập pháp quyền lực liên minh với nhóm vận động hành lang cho trang trại của Brazil khó có thể dễ dàng thực hiện những nỗ lực của anh ta.

Các quan chức được bầu từ các đảng đối lập và các nhà lập pháp từ các vùng nông nghiệp đã cho biết họ sẽ phản đối bất kỳ nỗ lực nào nhằm thay đổi “mã rừng” hiện có, như luật về rừng của Brazil được biết đến. “Kẻ thù của Brazil là nạn phá rừng bất hợp pháp, chứ không phải hành vi phá rừng được cho phép trong bộ luật rừng,” José Vitor de Resende Aguiar, một Nghị sĩ thuộc đảng của Bolsonaro và là đại diện của cuộc họp kín của trang trại, cho biết.

Tốc độ hủy diệt đều đặn, ngay cả trước Bolsonaro, đã đến mức các nhà khoa học cho rằng vấn đề chỉ còn là thời gian trước khi sự lan tỏa xảy ra. Một nhóm các nhà nghiên cứu, viết tắt bệnh lây từ động vật sang người, đã viết trong một nghiên cứu năm 2022 được xuất bản bởi một tạp chí khoa học Science Advances: “Chúng tôi cảnh báo nguy cơ xuất hiện bệnh ZD hiện nay ở Brazil.

“CHÚNG TÔI CÓ RẤT ÍT DỮ LIỆU”

Các nhà nghiên cứu cho biết, cho đến nay, Brazil – và nhân loại – đã may mắn tránh được sự lan tỏa lớn từ Amazon. Khả năng xuất hiện một loại virus mới từ khu vực là rất cao.

Khi kiểm tra nguy cơ lan tỏa, các nhà khoa học sử dụng số lượng loài dơi trong một khu vực nhất định làm biến số chính. Một lý do là sinh lý của dơi tương tự như các loài động vật có vú khác, bao gồm cả con người, để tạo cơ hội hợp lý rằng một số vi-rút mà chúng chứa cũng có thể phát triển ở những loài đó. Và bởi vì dơi sống gần nhau, thường xuyên tiếp xúc với nhau bằng chất dịch cơ thể, mầm bệnh của chúng dễ dàng lây lan, tiến hóa và biến đổi, đôi khi trở nên độc hại và dễ lây truyền hơn.

Khi con người xâm phạm môi trường sống của chúng và các loài dơi giao phối với nhau, loại cocktail virus sẽ tăng cường. Rory Gibb, một nhà sinh vật học tại Đại học College London, cho biết: “Có nhiều thứ giống như một nồi nấu chảy. “Tiếp xúc gần hơn với mọi người có nghĩa là luôn có khả năng một số vi-rút đó có vấn đề.”

Với 172 loài được ghi nhận - và có thể còn nhiều loài nữa chưa được xác định - Brazil có số lượng dơi nhiều thứ ba trên thế giới, sau Colombia và Indonesia, theo dữ liệu do Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên Quốc tế tổng hợp. Ludmilla Aguiar, một nhà sinh vật học tại Đại học Brasilia, cho biết rất ít thông tin về loài dơi trong rừng nhiệt đới nên có thể mất hàng trăm năm, với tình trạng nghiên cứu và tài trợ hiện tại, để các nhà khoa học ghi lại thông tin cơ bản về tất cả các loài có thể liên hệ và môi trường sống đặc trưng cho chúng.

SỰ ĐA DẠNG CỦA DƠI: Brazil có nhiều loài dơi được xếp nhiều hạng thứ ba trên thế giới, sau Colombia và Indonesia. Hình trên, một mẫu vật do một nhà nghiên cứu ở Brasília bắt được. REUTERS/Adriano Machado

Các nhà nghiên cứu đã xác định được một số loại vi-rút ở loài dơi Brazil được biết là có khả năng lây nhiễm sang người. Chúng bao gồm bệnh dại, đôi khi gây ra các đợt bùng phát, đặc biệt là khi các trang trại gia súc ăn thịt rừng và cung cấp nguồn thức ăn ngày càng nhiều cho dơi ma cà rồng. Dơi Brazil cũng đã được chứng minh là mang virus corona và hantavirus, những mầm bệnh chết người thường liên quan đến loài gặm nhấm có thể gây sốt xuất huyết và nhiễm trùng phổi.

Tuy nhiên, điều khiến một số nhà khoa học lo lắng nhất là những loại virus mà họ không biết.

“Chúng tôi có rất ít dữ liệu để thực sự thảo luận về khả năng gây bệnh của chúng,” nhà sinh vật học Aguiar cho biết, sử dụng thuật ngữ mô tả khả năng gây bệnh của vi trùng.

Mặc dù cho đến nay, không có sự lây lan lớn nào từ loài dơi Brazil được báo cáo, nhưng các nhà nghiên cứu không loại trừ những bước nhảy vọt chưa được ghi nhận bởi mầm bệnh chưa biết trong quá khứ. Một loại vi-rút mới có thể đã quét qua các bộ lạc bản địa hoặc các ngôi làng hẻo lánh vào một thời điểm nào đó, nhưng đã chết trước khi lây lan sang nơi khác. Caio Graco Zeppelini, nhà sinh thái học và nhà nghiên cứu dơi tại Đại học Liên bang Bahia, cho biết: “Khả năng nó được ghi nhận là rất mong manh.

MỘT CUỘC ĐUA VỚI THỜI GIAN

Một buổi tối tháng Bảy, Vieira, nhà sinh vật học bắt dơi, tụ tập với một nhóm sinh viên bên ngoài Planaltina. Hang động, một mạng lưới hang động kéo dài hơn 1,5 km dưới lòng đất, là nơi sinh sống của hàng nghìn con dơi. Nhiều hang động giống như nó tồn tại trên khắp Amazon.

HANG DƠI: Hang Planaltina, gần cảng sông Xingu của Altamira, có nhiều loài dơi. Đây là một trong nhiều nơi mà nhà sinh vật học Vieira, trong ảnh, thu thập các mẫu vật. REUTERS/Bruno Kelly

Bóng tối ập xuống. Tiếng kêu của những con dơi tăng lên khi những con vật bay ra ngoài kiếm ăn.

Giáo sư và sinh viên giăng lưới bên ngoài lối vào hang động, háo hức xem họ có thể bắt được loài nào. Trong vòng 40 phút, họ đã bẫy được khoảng 200 con dơi, bao gồm cả dơi mũi kiếm Tomes, loài vật có mõm dài và sắc nhọn mà Vieira trước đây chỉ thấy ở những nơi khác.

CẠNH TRANH NGHIÊN CỨU: Các nhà khoa học Brazil cho biết nạn phá rừng đang phá hủy môi trường sống nhanh hơn tốc độ họ có thể nghiên cứu các hệ sinh thái hoặc động vật ở đó. Ảnh trên, một mẫu vật bị bắt để nghiên cứu ở Brasilia. REUTERS/Adriano Machado

Một mẫu vật khác trong lưới: một con dơi nhỏ, có ria mép mà các nhà khoa học vào năm 2018 đã xác định là một loài mới. Loài dơi, Pteronotus alitonus, vẫn đang được các nhà sinh vật học nghiên cứu. Nhiều loài dơi khác thậm chí còn ít được hiểu hơn.

“Chúng tôi không biết loài dơi ăn gì, sống ở đâu, thích trú ẩn kiểu gì,” Vieira nói.

Khoản tài trợ khoảng 3.000 đô la của Vieira cho dự án đã được trao tặng bởi Hiệp hội nghiên cứu dơi Brazil, một tổ chức toàn quốc của các nhà khoa học. Một khoản tài trợ lớn hơn và gần đây hơn mà Vieira nhận được sẽ giúp anh ấy tiếp tục khám phá các hang động trong khu vực. Khoản tài trợ này được tài trợ bởi công ty khai thác khổng lồ Vale SA của Brazil, như một phần của thỏa thuận với chính phủ nhằm bù đắp tác động môi trường của một trong những mỏ quặng sắt của họ, cũng ở bang Pará.

Vale, trong một tuyên bố gửi qua email cho Reuters, cho biết họ tự tài trợ cho nghiên cứu như vậy và cũng thông qua các thỏa thuận với chính phủ. Là một phần của cùng một thỏa thuận tài trợ cho nghiên cứu của Vieira, nó đã trao tổng số tiền tài trợ khoảng 1,58 triệu đô la cho 30 dự án, trong đó có sáu dự án liên quan đến nghiên cứu về dơi.
Mặc dù các khoản tài trợ của Vieira rất khiêm tốn, nhưng số tiền này giúp Vieira trang trải một số chi phí khi anh ấy lập danh mục các loài trong bán kính 300 km xung quanh Altamira, một thành phố đang phát triển nhanh với 135.000 dân trên sông Xingu gần đó, một nhánh chính của Amazon.

BÍ MẬT CỦA RỪNG: Cửa hang Planaltina nổi lên giữa rừng nhiệt đới ở bang Pará của Brazil. Phần lớn diện tích rừng xung quanh đã bị chặt phá, loại bỏ môi trường sống mà các nhà khoa học cho rằng phần lớn vẫn chưa được nghiên cứu. REUTERS/Bruno Kelly

Từ Altamira, anh lái chiếc hatchback nhỏ xíu của mình hàng giờ trên những con đường gồ ghề và thực hiện những chuyến đi bộ gian khổ vào rừng, mang theo những thiết bị nặng nề trong cái nóng khắc nghiệt. Anh ấy cũng phải đối mặt với sự thay đổi nhanh chóng của cảnh quan; khu rừng nhiệt đới mà anh ta khảo sát đôi khi bị dọn sạch để lấy đất canh tác dường như chỉ sau một đêm.

Bản thân Planaltina hiện là một hòn đảo nhỏ trong rừng được bao quanh bởi đồng cỏ chăn nuôi bò. Thậm chí, tại đây, ngay cửa hang, chủ đầu tư đã đổ bê tông bắc qua con suối chảy tự nhiên từ trong hang, chuyển nước thành hồ nhân tạo. Người dân địa phương trả khoảng 3 đô la vào cuối tuần để bơi lội, thư giãn bên hồ bơi và uống bia – chỉ cách nơi đàn dơi bay lượn vài mét khi chúng ra vào hang.

“Đó là một vị trí đẹp,” Vieira nói. “Nó không còn tự nhiên nữa.”

Các nhà khoa học Brazil khác cũng đang làm việc chăm chỉ ở những nơi khác trong lĩnh vực này và trong các phòng thí nghiệm trên khắp đất nước. Các nhà nghiên cứu liên kết với PREVIR, một mạng lưới toàn quốc đang ghi lại dữ liệu về dơi và các động vật khác cũng như vi-rút mà chúng mang theo, đang thu thập dữ liệu từ các mẫu vật ở Amazon và các quần xã sinh vật khác trên khắp Brazil – rừng nhiệt đới Đại Tây Dương, vùng đất ngập nước Pantanal, thảo nguyên nhiệt đới Cerrado, đồng cỏ Pampas và ven biển. môi trường sống.

Kể từ khi ra mắt vào năm 2020, PREVIR đã nhận được khoản tài trợ trị giá khoảng 2,3 triệu đô la từ chính phủ Brazil, đủ để hoàn thành một danh sách các mục tiêu nhưng ít hơn nhiều so với mức mà các nhà khoa học trong nước cho là cần thiết để hiểu rõ hơn về rủi ro ở Amazon. Và tài trợ cho khoa học nói chung đã giảm mạnh ở Brazil kể từ khi đất nước này trải qua cuộc suy thoái kéo dài hai năm vào thập kỷ trước và tăng trưởng chậm chạp trong hầu hết các năm kể từ đó. Lula đã cam kết xây dựng lại sự hỗ trợ của nhà nước cho các ngành khoa học.

KÊU GỌI HÀNH ĐỘNG: Các nhà khoa học Brazil nói rằng các chính phủ nên làm nhiều hơn nữa để tài trợ cho việc nghiên cứu loài dơi và môi trường sống của chúng, đồng thời bảo tồn các hệ sinh thái nhạy cảm, như hệ sinh thái ở Amazon. REUTERS

Các nhà khoa học PREVIR, tổng cộng có gần 50 nhà nghiên cứu từ 16 tổ chức, đeo găng tay dày, kính mắt an toàn và các thiết bị khác để bảo vệ khỏi bị dơi cắn và nhiễm bẩn. Họ ghi lại dữ liệu hiện trường trên một ứng dụng điện thoại thông minh được tạo cho mạng và sau đó tải dữ liệu đó lên cơ sở dữ liệu. Các mẫu máu dơi được gửi đến phòng thí nghiệm để sàng lọc và giải trình tự gen. Helena Lage Ferreira, nhà virus học tại Đại học São Paulo và là điều phối viên của mạng lưới, cho biết nếu phát hiện ra một loại vi-rút mới có khả năng lây lan, nhóm sẽ nỗ lực phát triển vắc-xin.

Các nhà khoa học lo lắng rằng một số loài có thể biến mất trước khi họ có thể tìm hiểu đầy đủ về chúng. Đặc biệt quan tâm, vì dơi hiếm khi khuất phục trước vi-rút, đang nghiên cứu bất kỳ khả năng miễn dịch nào mà chúng mang theo.

Enrico Bernard, nhà sinh vật học bảo tồn tại Đại học Liên bang Pernambuco và là chủ tịch của Hiệp hội Nghiên cứu Dơi Brazil cho biết: “Bằng cách nào đó, chúng đã phát triển các cách thích nghi để đối phó với những loại vi-rút đó. “Có thể trong hệ thống miễn dịch của loài dơi ẩn chứa những bí mật về cách đối phó với đại dịch trong tương lai gần.”

Dựa vào bản tin coronavirus.saude.gov.br

Nguồn: Bảng điều khiển coronavirus của Bộ Y tế Brazil

Thái Cát ghi chú thêm:

Tháng 11 năm 2019
• Ngày 27 tháng 11 năm 2019: Hai mẫu nước thải thô được thu thập tự nhiên vào ngày 27 tháng 11 năm 2019 tại Santa Catarina, Brazil, sau đó sẽ phát hiện ra SARS-CoV-2 (100.000 bản sao mỗi lít), 66 ngày trước trường hợp được xác nhận COVID-19 đầu tiên ở Châu Mỹ . Các mẫu tiếp theo cho kết quả dương tính vào ngày 11 tháng 12 năm 2019 và ngày 20 tháng 2 năm 2020. Những mẫu này có thể cho thấy SARS-CoV-2 đã lưu hành ở Brazil ít nhất là vào cuối tháng 11 năm 2019 và đầu tháng 2 năm 2020

Tháng 2 năm 2020
• Ngày 26 tháng 2: Bộ Y tế xác nhận trường hợp đầu tiên mắc COVID-19 ở Brazil và sau đó là Nam Mỹ, một người đàn ông 61 tuổi đến từ São Paulo trở về từ Ý.

Tháng 3 năm 2020
• Ngày 5 tháng 3: Các trường hợp lây truyền vi rút corona mới trong nội bộ đầu tiên được ghi nhận ở Brazil.
• Ngày 12 tháng 3: Bộ Y tế ghi nhận ca tử vong đầu tiên do COVID-19 tại Brazil. Nạn nhân là một phụ nữ 57 tuổi ở São Paulo. Cái chết đầu tiên được biết đến trước đây ở Brazil là một người đàn ông 61 tuổi đến từ São Paulo trở về từ Ý ngày 26 tháng 2.
• 20 tháng 3: Thượng viện Liên bang Brazil nhất trí thông qua sắc lệnh của tổng thống tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia do đại dịch vi-rút corona, cho phép chính phủ liên bang từ bỏ các mục tiêu tài chính và giải phóng các nguồn ngân sách để chống lại vi-rút.
• 24 tháng 3: Amazonas xác nhận ca tử vong đầu tiên do COVID-19.
• 25 tháng 3: Pernambuco và Rio Grande do Sul xác nhận ca tử vong đầu tiên do COVID-19 gây ra.
Đại dịch COVID-19 ở Brazil đã dẫn đến 37.601.257 trường hợp được xác nhận mắc COVID-19 và 702.907 trường hợp tử vong. Vi-rút được xác nhận là đã lây lan sang Brazil vào ngày 25 tháng 2 năm 2020, khi một người đàn ông từ São Paulo đã đến Ý cho kết quả dương tính với vi-rút. Căn bệnh đã lan rộng đến mọi đơn vị liên bang của Brazil vào ngày 21 tháng 3. Vào ngày 19 tháng 6 năm 2020, quốc gia này đã báo cáo ca nhiễm thứ một triệu và gần 49.000 ca tử vong. Một ước tính về việc báo cáo dưới mức là 22,62% tổng số ca tử vong do COVID-19 được báo cáo vào năm 2020.

Đại dịch COVID-19 đã gây ra nhiều phản ứng từ chính quyền liên bang, tiểu bang và địa phương, có tác động đến chính trị, giáo dục, môi trường và nền kinh tế. Vào ngày 27 tháng 3 năm 2020, Brazil đã công bố lệnh cấm tạm thời đối với khách du lịch hàng không nước ngoài và hầu hết các thống đốc bang đã áp dụng các biện pháp kiểm dịch để ngăn chặn sự lây lan của vi-rút. Tổng thống Jair Bolsonaro đã duy trì các thuyết âm mưu xung quanh các phương pháp điều trị COVID-19 và nguồn gốc của nó, đồng thời bị cáo buộc hạ thấp các biện pháp giảm thiểu hiệu quả và theo đuổi chiến lược miễn dịch cộng đồng. Vào tháng 10 năm 2021, một ủy ban của quốc hội đã đề nghị buộc tội tổng thống vì đã xử lý đại dịch, bao gồm cả tội ác chống lại loài người.

Tính đến ngày 12 tháng 6 năm 2023, Brazil, với 37.601.257 trường hợp được xác nhận và 702.907 trường hợp tử vong, có số trường hợp được xác nhận cao thứ ba và số người chết vì COVID-19 cao thứ hai trên thế giới, chỉ sau Hoa Kỳ và Ấn Độ.

Dịch bệnh Bệnh vi-rút corona 2019 (COVID-19)

Ổ dịch đầu tiên: Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc.

Loại virus mới này lần đầu tiên được xác định trong một đợt bùng phát ở thành phố Vũ Hán của Trung Quốc vào tháng 12 năm 2019.

Chủng virus Hội chứng hô hấp cấp tính nặng virus corona 2 (SARS CoV 2).

Nguồn truyền bệnh: Dơi, có khả năng gián tiếp.

Trường hợp đầu tiên ghi nhận COVID-19: Ngày 17 tháng 11 năm 2019.

Tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng gây quan ngại quốc tế: Ngày 30 tháng 1 năm 2020.

Thái Cát Thân Trọng Tuấn (VH-LVC)

 chuyển ngữ từ California ngày 12 tháng 6 năm 2023. Xin tùy ý sử dụng.
 

~~oOo~~

Viết bởi: Jake Spring, Grant Smith, Ryan McNeill, Allison Martell, Adolfo Arranz và Prasanta Kumar Dutta
Dữ liệu: Grant Smith, Ryan McNeill và Allison Martell
Minh họa và hoạt hình: Adolfo Arranz và Matthew Weber
Chỉnh sửa ảnh: Simon Newman
Video: Leonardo Benassatto, Bruno Kelly, Jake Spring, Emma Jehle, Lucy Ha và Matthew Stock
Biên tập bởi: Feilding Cage, Paulo Prada, Janet Roberts và Blake Morrison

Reuters, bộ phận tin tức và truyền thông của Thomson Reuters, là nhà cung cấp tin tức đa phương tiện lớn nhất thế giới, tiếp cận hàng tỷ người trên toàn thế giới mỗi ngày. Reuters cung cấp tin tức kinh doanh, tài chính, quốc gia và quốc tế cho các chuyên gia thông qua thiết bị đầu cuối trên máy tính để bàn, các tổ chức truyền thông trên thế giới, các sự kiện trong ngành và trực tiếp tới người tiêu dùng.

Filed May 16, 2023, noon GMT

.

~~oOo~~

VÙNG ĐẤT DƠI : GIỚI THIỆU

Phần 1: Tây Phi Châu

Các vùng đất dơi trên thế giới đang bị tấn công,

gieo rắc nguy cơ về một đại dịch mới. Đây là nơi đề cập.

Phần 2: Ấn Độ

Làm thế nào một loại virus dơi chết người

tìm ra những cách mới để lây nhiễm cho mọi người

Phần 3: Lào

Trung Quốc, nơi sinh ra đại dịch COVID,

đang đặt dấu vết cho một cuộc khủng hoảng sức khỏe toàn cầu khác

Phần 4: Brazil

Sâu trong rừng Amazon, các nhà khoa học chạy đua với thời gian

để xác định mầm bệnh chưa biết

Phần 5: Giải pháp

Dơi mang virus giết người.

Các nhà khoa học đề xuất các cách để đối phó.

art2all.net