tiêu dao bảo cự

 

TRÊN ĐỈNH THANH XUÂN

(Những nẻo đường tâm thức

thuở mới làm người)

 

Tiểu thuyết

 

Phần I

 

NGỠ NGÀNG

(Những trang mới của đời)

 

 

1. Trăng tứ bề vây phủ.

- Hôm nay anh phải ăn mặc chỉnh tề để đón người đẹp nghe. Cô hứa hôm nay đến chơi đó.

Mới sáng sớm, Nga, cô em họ ở cùng nhà đă nhắc Hoài. Hoài cười:

- Em làm anh hồi hộp quá. Có cần phải trang điểm chi không?

Nga cũng cười:

- Anh khỏi cần đánh phấn tô son v́ da anh trắng và môi anh đỏ rồi. Anh đẹp kiểu thư sinh, chắc nhiều cô mê nhưng cũng có người không thích v́ anh hơi ẻo lả. Thời đại này nhiều cô thích mẫu đàn ông cường tráng. Nhưng anh đừng lo. Anh cũng có nét hấp dẫn riêng. Để em ủi quần áo cho anh. Anh ra vườn hái ít hoa tí nữa em cắm cho.

Hoài cũng hơi hồi hộp thật. Đây không phải là lần đầu tiên anh gặp gỡ một cô gái. Năm nay anh mười tám tuổi, mới thi đậu vào đại học. Anh vừa từ giă một tỉnh nhỏ, nơi anh theo học suốt thời gian trung học để về đây, Thành phố Thơ nổi tiếng, tiếp tục học đại học. Lúc anh mười lăm tuổi, mới học lớp đệ tam, anh đă bắt đầu yêu. Thực ra không biết có phải là yêu không. Anh để ư và có cảm t́nh với một cô bé học sau anh ba lớp, khoảng mười hai, mười ba tuổi chi đó. Anh t́m đủ mọi cách để nh́n thấy cô lúc đi học, trong giờ chơi, lúc tan trường. Bạn bè biết nên t́m cách cḥng ghẹo anh. Họ viết ghép tên anh và tên cô bé lên bảng, lên bàn, chỉ chỏ gọi cô bé và nói những lời đùa cợt mỗi lúc thấy cô đi qua. Ban đầu anh xấu hổ nhưng dần dần bạo dạn hơn. Chính anh viết ghép tên ḿnh với tên cô bé trong vở, trên bàn học và cả viết bằng sơn lên sườn chiếc xe đạp của ḿnh. Rồi anh bắt đầu viết những lá thư tỏ t́nh vụng về ngây thơ bằng mực tím gởi cho cô, đôi khi ép vào đó một cánh hoa ngọc lan. 

Năm cuối ở trung học, nhiều đêm anh đến trước cổng nhà cô hàng giờ để chỉ được nh́n cô thấp thoáng sau cửa sổ. Thỉnh thoảng anh t́m được dịp gặp riêng cô nói chuyện năm mười phút, cô tỏ ra rất bối rối. H́nh như cô không từ chối mà cũng không chấp nhận anh. Cho đến một ngày kia, một thằng bạn trong lớp đă nói với anh rằng cô bé không yêu anh mà lại yêu một thằng bạn khác cũng học cùng lớp anh và họ đă có hẹn ḥ đi chơi với nhau.

Hoài choáng váng trước sự thật phũ phàng này. Anh đă đau khổ suốt mấy tháng trời, bỏ ăn, bỏ học, suưt nữa v́ thế mà thi rớt tú tài. Nhiều lúc Hoài tự hỏi đó có phải là t́nh yêu chưa khi chỉ là một t́nh cảm đơn phương không có đền đáp. Hay đó chỉ là một khát vọng về t́nh yêu, khát vọng không bao giờ vươn tới. T́nh yêu thời học tṛ đối với Hoài đă là một nỗi đam mê vô ích và tuyệt vọng. Đó là nỗi rung động dịu dàng nhưng lại dẫn đến một vết thương đau đớn. Bây giờ đây, khi rời khỏi tỉnh lẻ, Hoài đă bỏ lại đằng sau quá khứ ngây thơ và nh́n về phía trước với bao nhiêu hăm hở và khát vọng mới của một thanh niên tự cho ḿnh đang trưởng thành.

Từ mấy tuần nay, Nga đă nói với anh nhiều lần  về cô bạn của ḿnh mà cô hứa sẽ giới thiệu với anh. Cô bạn có cái tên khá lạ lùng: Siam. Siam là Thái Lan. Tên thật của cô là Thái Lan v́ bố mẹ đặt tên khi sinh cô trên đất Thái lúc ông bà đi làm ăn bên đó. Nhưng cô vẫn thích tự gọi và viết tên ḿnh là Siam dù cô đă theo bố mẹ trở về nước từ khi c̣n bé. Hiện nay nhà gia đ́nh cô cách nơi Hoài ở không xa, cùng một làng ngoại ô của Thành phố Thơ. Đây là một làng nhỏ hiền ḥa với những ngơ xóm rợp bóng tre, những vườn cây trĩu quả nằm êm đềm bên bờ sông Thơm, con sông dịu dàng chảy về chia đôi thành phố.

Hai anh em Hoài và Nga lóng ngóng đợi gần hết buổi sáng mà Siam vẫn không đến. Nga sốt ruột lấy xe đạp chạy lên nhà Siam mới biết Siam có việc cần của gia đ́nh phải đi suốt ngày. Nga trở về xin lỗi Hoài:

- Em xin lỗi anh nhe. Tại em không hẹn chắc ngày giờ với Siam. Thế nào rồi cô cũng đến. Anh yên chí cô chưa có bồ đâu. Em biết rơ mà.

Hoài cốc nhẹ vào đầu cô em gái:

- Anh đă ế đâu mà em lo ghê thế. Ở trường anh thiếu ǵ nữ sinh viên. Anh học văn khoa nên ở đó toàn dân lăng mạn. Rồi anh sẽ dẫn vài cô về đây cho em xem.

Nga nh́n Hoài đăm đăm:

- Tại em thấy anh có vẻ buồn. Anh mới lớn, đẹp trai, học giỏi mà sao khuôn mặt anh như luôn phảng phất nỗi phiền muộn. Hay anh chưa quên được cô bé học tṛ tỉnh lẻ mà anh đă kể với em đó. Có phải không? 

Hoài nâng cằm Nga, nh́n vào mắt cô:

- Em đừng thương cảm anh. Anh không yếu đuối đâu. Anh c̣n quá trẻ để tuyệt vọng. Anh c̣n phải yêu nhiều chứ đâu phải v́ một lần như thế mà trở nên chai đá. Cô Siam bạn em, mới nghe em nói anh đă thấy thích. Anh có linh cảm rồi anh và cô sẽ yêu nhau thôi. Em đừng lo.

Đôi mi Nga cụp xuống tránh cái nh́n của Hoài, giọng cô bỗng thoáng buồn:

- Em mong như thế. Nhưng khi anh yêu Siam rồi anh đừng quên em nghe.

- Sao em lại nói thế. Em là em gái của anh mà. Sao anh quên em được.

Nga chớp chớp mắt như muốn làm tan đi một giọt lệ nhỏ sắp ứa ra. Cô nắm lấy tay Hoài kéo đi, cười vui vẻ:

- Thôi đừng nói chuyện đó nữa. Ḿnh ra vườn kiếm thơm chín ăn đi.

 

Tối hôm đó, Nga có việc phải đi. Trời nóng, trong nhà rất oi bức, Hoài ra sân đi dạo một lúc. Đêm nay có trăng, h́nh như gần rằm. Khu vườn tĩnh mịch rạo rực một sức sống âm thầm huyền bí. Những cây nhăn, cây thanh trà tàn lớn xao xác trên cao. Hàng cau thanh mảnh thẳng tắp vẫn đứng trầm mặc. Loài chim đêm nào bay lượn xào xạc trên cây khế cuối vườn. Những chùm dâu trĩu quả đang căng mọng thêm chất nước ngọt ngào. Lá thơm với gai sắc nhọn như một đội quân cầm vũ khí im lặng phục kích trong đêm. Và muôn loài côn trùng có tên và không tên lên tiếng trong một bản hợp xướng lạ lùng.

Hoài dừng lại bên ḥn non bộ nh́n ra cổng. Anh bỗng có cảm giác như ḿnh đang ngóng đợi một điều ǵ. Và em đă đến. Có phải không?

Một cô gái đi vào cổng dưới trăng như một dáng liêu trai. Từ xa, cổ và khuôn mặt cô trắng ngời ngợi nổi bật trên bộ bà ba màu đen huyền. Đôi cánh tay trần cũng trắng muốt đong đưa dịu dàng. Hoài đứng lên. Cô chầm chậm tiến đến gần, thật gần. Cho đến khi anh nh́n cô thật rơ. Đôi mắt cô mở lớn lấp lánh ánh trăng như một làn nước. Cô mỉm cười. Chiếc răng khểnh treo trên nụ cười cũng lấp lánh như một tiếng reo vui. Hai người im lặng nh́n nhau một thoáng. Hoài nghe giọng ḿnh hơi khàn:

- Có phải Siam đă chọn đến với anh lúc này, dưới ánh trăng?

Cô lại mỉm cười:

- Anh nghĩ như thế à? Anh có thích như thế không? Giọng cô nhẹ như làn gió đang vuốt ve mấy sợi tóc mây bên má.

- Anh mong muốn như thế. Và em đă đến như trong truyện liêu trai. Nhưng em có mong đợi lần gặp gỡ này không?

- Trước đây em không biết. Nhưng bây giờ th́ em biết. Anh có cho như thế là lăng mạn quá không?

- Lăng mạn à? Lăng mạn là sóng tràn bờ. Anh cũng đang ngập lụt trong khát vọng của ḿnh đây. Anh đang có tất cả phía trước. Anh nhất định sẽ chiếm lĩnh những đỉnh cao trong mọi ước mơ của ḿnh.

Hoài bước tới một bước cầm lấy tay cô. Bàn tay cô mát và mềm mại lạ lùng. Cô muốn rút tay ra nhưng anh giữ lại:

-  Ta cần chi đến những công thức khuôn sáo. Ta đâu cần đợi thời gian. Phải không em? Khi ta đứng trước mặt nhau, trong đêm trăng huyền hoặc này, lần đầu gặp nhau, nh́n thấy nhau và cất lên tiếng nói. Thế là đủ rồi. Và ta cầm tay nhau dạo chơi trong con ngơ đầy trăng. Đâu cần điều chi nữa.

Anh vẫn cầm lấy tay cô, kéo cô nhẹ nhàng đi ra cổng, bước vào con ngơ dài thăm thẳm chạy ra đến tận con đường nằm bên bờ sông Thơm. Con ngơ từng chỗ sáng tối mông lung huyền hoặc dưới áng trăng. Hai bên, khi là mấy cây sầu đông lá nhỏ, nơi là hàng dâm bụt xén thẳng tắp, chỗ là rặng tre kĩu kịt trùm phủ khoảng không trên  mặt  đường. Hoài cầm tay Siam đi qua những vùng sáng, tối đó, cảm thấy ḿnh lướt êm đi trong trăng, trong đêm. Khuôn mặt cô gái bên cạnh anh dù trong bóng tối mờ vẫn sáng rỡ một mầu trắng lạ lùng. Và bàn tay cô vẫn mát và mềm mại chuyền qua người anh một cảm giác yên b́nh thanh thản. Hai người hầu như im lặng đi bên nhau cho đến cuối ngơ. Không gian vỡ oà ra trước mắt họ. Trăng lồng lộng trên cao, tứ bề. Ḍng sông là một giải ngời sáng lao xao trăng nước từ thượng nguồn về đến trung tâm thành phố, lượn nhẹ một đường cong mềm mại ngang trước con ngơ. Bên kia bờ là khối đen im ĺm cây lá của các xóm làng, bên này bờ, dưới chân hai người, con đường nhựa phủ ánh trăng viền một đường bạc lấp lánh dọc theo ḍng sông.

Hoài và Siam vẫn tay trong tay đi trên con đường trăng. Hai người nói về ḿnh, về nhau, với một nỗi khao khát muốn thổ lộ, t́m hiểu và ḥa đồng. Thực ra, hai người cũng không có ǵ nhiều để nói ngoài cuộc đời học tṛ và khát vọng tương lai. Hoài mười tám tuổi và Siam mới chỉ là cô nữ sinh trường Áo Trắng mười sáu tuổi. Thế mà hai người đă đi với nhau và chuyện tṛ không dứt cho đến tận khuya. 

Hoài đưa Siam về nhà. Đường vào nhà cô cũng là một con ngơ lấp lánh ánh trăng. Hai người dừng lại trước cổng nhà cô, đứng bên nhau thật gần. Hai người nắm tay nhau thật chặt, h́nh như cô hơi run rẩy. Hai người đều biết ḿnh đă chờ đợi phút giây này. Nụ hôn đầu đời. Hoài nhẹ nhàng chạm môi vào đôi môi  cô đang hé mở khi đôi mắt sáng của cô từ từ khép lại trên khuôn mặt trắng ngời ngợi. Một cảm giác lạ lùng chạy xuyên qua người Hoài, xuyên thấu cả tâm hồn làm anh run lên. Chỉ một giây thôi. Và cô buông tay anh chạy khuất vào trong cổng. Hoài sững sờ nh́n cô đột nhiên biến mất dưới những chiếc lá to đen gần bằng chiếc nón của cây vả đầu cổng.

Hoài đứng im. Tim đập rộn ră đến hơn năm phút sau mới trở lại b́nh thường. Anh quay gót trở về. Anh đi trên con đường trăng như trong cơn mộng du. Anh đi hay bơi, hay bay, anh không biết nữa. Trên con đường trăng, con sông trăng hay không gian trăng mênh mông. Điều rơ rệt là bàn tay mát và mềm mại, đôi môi thơm hé mở, khuôn mặt trắng ngần của cô gái. Tất cả là nỗi rung động mănh liệt đến làm anh chấn động bàng hoàng. Và kỳ lạ thay, ngay chính lúc này, anh lại cảm thấy nỗi cô đơn của ḿnh. Anh vẫn chỉ là một ḿnh dù t́nh yêu của anh đă được đền đáp. Anh đă trở về một ḿnh. Trong đêm khuya và trăng tứ bề vây phủ.

 

2. Hoài Nhân.

Điều mới mẻ nhất đối với Hoài là giảng đường đại học, đặc biệt là giảng đường C của trường Đaị học Văn khoa, nơi dành riêng cho sinh viên năm dự bị. Đó là một pḥng lớn chứa được gần một ngàn sinh viên, có sân khấu phía trước như một rạp hát. Giáo sư giảng bài bằng micro với hai loa phóng thanh gắn hai bên đủ cho mọi người nghe. Bao nhiêu năm ở trung học, anh đă quá quen thuộc với căn pḥng vài chục mét vuông xếp đều đặn hai dẫy bàn có hộc, ghế băng và học sinh ngồi theo vị trí đă quy định. Bao nhiêu năm qua, anh luôn luôn ngồi ở bàn đầu v́ anh là học sinh nhỏ nhất lớp.

Bây giờ anh tha hồ thích ngồi đâu th́ ngồi. Nhiều sinh viên muốn nh́n rơ giáo sư hay đôi lúc giáo sư viết ǵ lên bảng nên đi sớm để giành những hàng ghế đầu. Hoài trái lại, thường ngồi ở giữa hay cuối pḥng. Ghế có tựa và lưng ghế có thể bật lên xuống như ghế của các rạp chiếu bóng, với một mặt bàn nhỏ di động, có thể kéo ra vào, gắn lên chỗ tựa tay. Hoài cảm nhận sự trưởng thành và tự do của đời sinh viên trong giảng đường này. Anh có thể đến trễ hoặc bỏ về nửa chừng không ai nói năng ǵ. Anh có thể ngồi làm một bài thơ, viết môt lá thư t́nh hay đọc một cuốn sách thay v́ nghe giảng. Anh có thể tṛ chuyện nho nhỏ với một người bạn mới quen ngồi bên cạnh. Anh có thể tự ư đến ngồi ở một ghế trống cạnh một cô gái xinh đẹp để được nh́n cô suốt buổi học. Anh có thể rút vào một góc ngồi hút thuốc và mơ mộng. Dĩ nhiên sau đó anh phải t́m hiểu bài giảng của giáo sư và tra cứu nhiều sách ở thư viện. Học là chuyện hoàn toàn của anh chứ không phải v́ thầy giáo đe nẹt như thời trung học.

Anh thấy ḿnh trưởng thành hẳn lên trong giảng đường này. Không phải chỉ với những kiến thức mới mẻ do các giáo sư truyền đạt mà c̣n v́ không khí tự do và dân chủ của môi trường đại học. Anh như được hít thở một bầu không khí mới, tiếp thụ một chất dinh dưỡng mới, cho tâm hồn anh đang sôi trào bao nỗi khát vọng trước kho tàng tri thức và cuộc đời lớn rộng. 

Hoài có thêm nhiều bạn bè. Ngoài một số bạn cũ cùng học ở trung học cũng ra đây học đại học, anh c̣n quen biết thêm bao nhiêu người trong lớp dự bị văn khoa đông đảo gần một ngh́n sinh viên. Cuộc sống anh cũng mở rộng nhanh chóng bằng sự tiếp xúc này. 

H́nh như Đại học Văn khoa là nơi tập họp những sinh viên khá đặc biệt, không ít những con người lăng mạn và lập dị. Nhiều người nổi bật trong đám đông bởi vẻ khác thường của họ. Kia là một chàng mặt trắng, tóc xơa dài tận vai, ăn mặc diêm dúa, dáng điệu quư phái như một quư tộc Âu châu thời trung cổ. Anh chàng này cao to, da đen nhẻm và đầu cạo trọc lóc. C̣n chú chàng nọ lại lùn tịt, mang cặp kính cận dày cộm dễ đến mười độ, lúc nào cũng ôm kè kè mấy cuốn sách dày cộp. Gă cà khêu này đầu tóc bờm xờm, quần áo bẩn thỉu vá đến mấy chỗ, vai khoác chiếc bị như dân cái bang...  

Phần lớn nam sinh viên đều hút thuốc lá, đa số hút Bastos xanh, loại rẻ tiền và được coi như thứ thuốc của dân sành điệu. Các nữ sinh viên phần lớn đều đă bỏ chiếc áo dài trắng thời trung học để khoác vào đủ loại quần áo thời trang mầu sắc rực rỡ. Nữ sinh viên văn khoa nổi tiếng đẹp và lăng mạn nên nhiều chàng sinh viên các phân khoa khác cũng thường xuyên đến đây t́m cơ hội gặp gỡ các người đẹp. 

Một buổi sáng, Hoài đang ngồi một ḿnh ở cuối giảng đường, một anh chàng tiến đến ngồi cạnh:

- Ḿnh ngồi đây nhe. Xin lỗi, bạn tên ǵ?

Hoài đáp gọn:

- Vũ Hoài.

- A, Vũ Hoài. Hay quá. Ḿnh là Hoài Nhân. Bạn nhớ mưa. Ḿnh nhớ người. Đều là nhớ cả. Nếu ghép lại là Vũ Hoài Nhân. Mưa nhớ người. Tuyệt quá phải không?

Hoài nh́n anh ta. Anh chàng cao, to, khá đẹp trai. Hàng mi đen dài sau cặp kính cận thanh mảnh, mũi cao, môi hơi mỏng. Khuôn mặt anh ta có nét ǵ đa cảm. Anh ta nh́n Hoài chăm chú:

- Hoài ở nơi khác mới đến phải không? Dân ở đây ḿnh biết hầu hết.

Hoài lẳng lặng gật đầu. Hoài Nhân tiếp tục sôi nổi:

- Hoài mới đến nên chắc ít bạn. Có buồn không? Thấy Hoài ngồi một ḿnh có vẻ cô đơn nên ḿnh đến làm quen. Ḿnh ở đây nhiều bạn bè nhưng không thân ai cả. Ḿnh cũng rất cô đơn. Thật đấy. Ḿnh muốn có một người bạn thật sự biết chia sẻ nhưng chưa t́m được ai, kể cả trong số bạn bè cũ. Thấy Hoài ḿnh có cảm t́nh ngay. Hoài biết không, ḿnh đă nh́n Hoài suốt cả tuần qua  mà Hoài không biết. Hoài có ngạc nhiên không?

Hoài nh́n anh ta lạnh lùng:

- Chẳng có ǵ ngạc nhiên đối với tôi cả.

Anh ta có vẻ bối rối:

- A, xin lỗi. Ḿnh không có ư xấu. Ḿnh chỉ sợ làm quen thế này hơi đường đột và ḿnh đă nói như tỏ t́nh ấy. Ḿnh muốn bày tỏ chân thực thôi. Tính ḿnh vẫn thế. Đừng nghĩ xấu về ḿnh.

Hoài nhếch mép cười, giọng gần như chế riễu:

- Tỏ t́nh à. Bạn thích cứ tỏ t́nh. Có sao đâu. Tôi sẵn sàng lắng nghe đây.

Hoài Nhân rút bao thuốc Bastos ra mời Hoài, châm lửa cho anh và cũng hút một điếu. Sau mấy hơi khói dài, anh ta như b́nh tĩnh lại:

- Hoài đẹp, có vẻ hiền như con gái mà tính coi bộ dữ quá, Ḿnh thú thật không hiễu sao thấy Hoài ḿnh thích và muốn làm bạn ngay. Ḿnh mơ ước một chuyện t́nh trai như Rimbeau và Verlaine. Hoài có làm thơ không? Ḿnh đă làm được hơn trăm bài. Để khi nào ḿnh cho Hoài xem.

Hoài muốn chọc anh ta:

- Tôi cũng làm thơ nhưng không bao giờ cho ai xem cả. Tôi chỉ viết cho riêng ḿnh thôi. Tôi cũng không thích đọc thơ người khác.

Hoài Nhân ngạc nhiên:

- Sao vậy? Phải có người tri kỷ chứ. Ḿnh luôn khao khát được chia sẻ nhưng lại không có ai hiểu ḿnh. Thế mới đáng buồn. À, Hoài ở đâu, để lúc nào ḿnh lại chơi.

- Tôi ở xa lắm.

- Xa mấy ḿnh cũng đi được. Hoài đi được sao ḿnh lại không thể. Nhất là lại đi thăm Hoài.

Hoài đột nhiên đứng dậy:

- Thôi, lúc khác nghe. Tôi phải đi đây.

Hoài đi nhanh ra cửa, bỏ Hoài Nhân chưng hửng ngồi lại một ḿnh. Anh không phải khó chịu, ác cảm với Hoài Nhân nhưng sáng nay anh muốn một ḿnh. Anh bỏ giảng đường đi ra bờ sông, ngồi xuống băi cỏ để nh́n ḍng nước Sông Thơm dịu dàng. Siam đă là ḍng sông xanh mát chảy vào trong tâm hồn anh cát khô sa mạc.

 

3. Nhận đường.

Cuộc sống mới trưởng thành của Hoài và bạn bè không chỉ đơn giản có t́nh bạn, t́nh yêu và giảng đường đại học. Cuộc sống lớn bên ngoài đang sôi trào tác động mạnh vào tâm hồn mọi cá nhân.

Đất nước Việt Nam đang bị chia cắt làm hai miền. Đó là niềm đau lớn của cả dân tộc và của từng người. Từng người không thể b́nh yên hạnh phúc khi cả dân tộc bất hạnh. Cuộc nội chiến tương tàn không phải chỉ mới diễn ra một lần trong lịch sử và giờ đây đang tiếp diễn. Hai miền Nam Bắc đang ở trong thế thù địch và mỗi bên đều nêu cao chính nghĩa của ḿnh, mạt sát đối phương. Mỗi  bên đều dựa vào  thế lực nước ngoài và đều rêu rao v́ dân tộc, v́ đất nước, v́ hạnh phúc và quyền làm người của nhân dân. Hai  miền đều được coi và tự coi là địa đầu giới tuyến của hai khối lớn trên thế giới đang đối đầu nhau. Miền Nam là tiền đồn chống cộng của thế giới tự do. Miền Bắc là vị trí tiền tiêu của phe xă hội chủ nghĩa. Và thanh niên hai miền đều được động viên cầm súng chiến đấu  bảo vệ lư tưởng của ḿnh. Và trên chiến trường máu người Việt Nam tiếp tục đổ. Và phân ly, và hận thù ngày càng đào sâu thêm vết thương tàn phá một dân tộc vẫn tự hào là kiêu hùng, bất khuất.

Hoài cảm  nhận niềm đau chung của dân tộc một cách tự nhiên. Những khát vọng về quyền làm người, quyền tự do dân chủ cũng nảy nở một cách tự nhiên như khát vọng về t́nh bạn, t́nh yêu và tiếp nhận tri thức. Tuổi mười tám là tuổi muốn chinh phục cả thế giới. Nhưng Hoài chỉ sống trong một môi trường nhỏ bé và anh phản ứng trước mọi chuyện trong môi trường của ḿnh.

Thành phố Thơ của Miền Nam trước năm anh bước chân vào đại học đă bắt đầu dậy sóng. Dân cư của thành phố hiền ḥa này phần lớn theo đạo ông bà và đạo Phật, một tôn giáo cũng rất hiền ḥa. Khắp nơi đều có chùa chiền, am thanh, cốc vắng. Những ngôi chùa lớn là những trung tâm văn hóa, nơi sinh hoạt tâm linh của đông đảo Phật tử. Những ngôi chùa nhỏ xa thành phố, trên một ngọn đồi, dưới một rừng cây, là nơi các sư, ni đắm ḿnh trong cơi đạo, thoát ra ngoài thế sự. Hoài đă cùng bạn bè đi chơi đến các nơi u tịch này và cảm nhận đạo vị thanh thoát nơi cảnh sắc cũng như phong thái của người tu hành.

Gia đ́nh Hoài vốn theo “đạo ông bà” và quan niệm, thái độ của anh đối với các tôn giáo rất phóng khoáng. Thuở bé, nhà anh ở gần một nhà thờ Thiên Chúa giáo, anh vẫn thường xuyên đến nhà thờ xem người ta làm lễ vào những ngày chủ nhật và thỉnh thoảng được vị linh mục già gọi vào nói chuyện, cho ăn bánh. Thời học trung học, khi theo đuổi cô bé - mối t́nh đầu thơ ngây, cô bé này theo Tin lành, anh cũng đă từng đến nhà thờ Tin Lành, vào cả trong ban đồng ca, và suưt nữa đă được mục sư làm lễ báp tem. Vào những ngày lễ lớn của Phật giáo như Phật đản, Vu lan, anh vẫn thường cùng bạn bè đến chùa dự lễ và ăn chay. Một thằng bạn khá thân của anh theo đạo "Bahai, tôn giáo hoàn cầu", vẫn đưa anh vào chơi trong trụ sở có bảng hiệu viết những chữ lằng nhằng anh không hiểu là thứ chữ ǵ. Tôn giáo đối với anh chưa hề là một nhu cầu tâm linh và anh cũng chưa bao giờ có thái độ kỳ thị trong lănh vực này dù thỉnh thoảng anh cũng có tranh luận với một số bạn bè  theo các tôn giáo về những vấn đề triết lư và giáo lư trong phạm vi hiểu biết hạn hẹp của ḿnh. 

Từ năm ngoái, trường đại học đă không c̣n b́nh yên v́ những xáo trộn bên ngoài. Chính quyền Miền Nam, do một tổng thống theo Thiên Chúa giáo muốn đưa tôn giáo này thành quốc giáo, đă t́m cách hạn chế những hoạt động của Phật giáo. Điều này đă tạo nên sự bất măn ở khắp nơi v́ đa số nhân dân theo Phật giáo và đỉnh điểm của sự bất măn đó đă bùng nổ tại Thành phố Thơ, một trung tâm lớn của Phật giáo.

Trước ngày lễ Phật đản năm đó, phật tử xôn xao là chính quyền ra lệnh cấm treo cờ Phật giáo trong ngày lễ. Đó là một quyết định thô bạo và ngu dốt của một chính quyền vẫn rêu rao về tự do tín ngưỡng và mọi quyền tự do khác trong hiến pháp và các chính sách của ḿnh. Các tổ chức Phật giáo, các chùa chiền và phật tử lâu nay tuy đông đảo nhưng rời rạc đă bắt đầu tập hợp lại để đối phó với t́nh thế. Sự thương tổn về tín ngưỡng, một cái ǵ rất thiêng liêng, đă làm bùng nổ nơi đông đảo phật tử sự phản kháng mănh liệt, có thể sẵn sàng chết v́ đạo. Đây đó đă có những vụ tự thiêu của một số tăng ni v́ đạo pháp đă thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh của Phật giáo.

Cao điểm của cuộc đàn áp Phật giáo ở Thành phố Thơ là vụ việc xảy ra trước đài phát thanh. Đây thực sự là một cuộc thảm sát. Ngoài dùi cui và lựu đạn cay của cảnh sát, xe tăng đă trực tiếp nổ súng vào đoàn người biểu t́nh làm tám người chết tại chỗ, trong đó phần lớn là thiếu nhi. Hành động dă man này tạo nên sự công phẫn không chỉ ở Thành phố Thơ mà cả Miền Nam và khắp thế giới. Chính quyền Miền Nam đă phải trả gía đắt. Cùng với nhiều lư do khác về phía người Mỹ, cuộc tranh đấu của Phật giáo đă góp phần chính trong việc lật đổ một chế độ độc tài gia đ́nh trị.

Sau chính phủ này có hàng loạt chính phủ khác được dựng lên và lại theo nhau bị lật đổ. Những cuộc đấu tranh trên đường phố nổ ra liên miên. Phật giáo được sự cổ vũ bởi chiến  thắng trong cuộc đấu tranh với chính phủ vừa qua, tiếp tục xông lên và can thiệp sâu vào chính trường. Nhiều phe phái khác, nhất là các tướng lănh quân đội coi đây là thời cơ tranh giành quyền lực. Người Mỹ cũng bối rối khi quyết định ủng hộ các chính phủ ở Miền Nam. Đây là thời kỳ hỗn loạn nhất ở Miền Nam từ sau khi hai miền Nam Bắc bị chia cắt.

Hoài bước vào đại học trong bối cảnh này. Anh chứng kiến nhiều cuộc đấu tranh trên đường phố, nửa muốn tham gia nửa ngần ngại. Nhiệt t́nh dấn thân sục sôi nhưng ư thức chính trị làm anh đắn đo. Anh thấy  các cuộc biểu t́nh trên đường phố như những ḍng thác mănh liệt, anh lao vào sẽ bị cuốn trôi đi không làm chủ được. Hoài và các bạn thấy cần tỉnh táo để xem xét trước khi vào cuộc. Năm thứ nhất ở đại học của Hoài, đối với anh, chính là thời gian chứng kiến và nhận đường.

  

4. Vẫn là trăng tứ bề vây phủ.

Chuyện thời cuộc tác động mạnh đến Hoài nhưng điều sâu xa mănh liệt nhất đối với anh ở thời điểm này vẫn là t́nh yêu. Cuộc gặp gỡ lần đầu của anh với Siam đă làm anh rúng động. Sau lần đó, anh đă gặp Siam vài lần nữa nhưng chỉ gặp ban ngày, có mặt cả Nga, nên hai người không nói ǵ với nhau nhiều. Họ như có một cái ǵ bí mật, riêng tư phải ǵn giữ. Hoài mơ ước lại có một đêm gặp gỡ dưới trăng và măi hai tháng sau anh mới thực hiện được v́ bố mẹ Siam khá nghiêm khắc, không muốn cho con gái đi chơi đêm.

Đêm nay, một đêm trăng tṛn, hai người hẹn nhau bên ngôi tháp cổ. Họ đi xe đạp đến, để xe trong một bụi rậm bên đường và leo mấy chục bậc cấp để lên ngôi tháp. Họ không xa lạ ǵ với ngôi tháp cổ mấy trăm năm nổi tiếng của Thành phố Thơ này nhưng đêm nay ngôi tháp là cái ǵ khác hẳn những lần họ đến trước đây,

Trong ánh trăng vằng vặc dịu đi bởi đôi chút khói sương mơ hồ, ngôi tháp bẩy tầng cổ kính rêu phong vẫn đứng yên lặng lắng nghe thời gian. Hoài và Siam nắm tay nhau đi ṿng quanh ngôi tháp. Bước chân họ hầu như không gây ra một tiếng động nào. Ngẩng nh́n lên, những mái cong đơn sơ của từng tầng nhỏ dần khi lên cao và chóp nhọn cuối cùng vươn thẳng đến hư không. Hoài nh́n lên đỉnh tháp và bỗng nhiên cảm thấy chóp đỉnh như xoay một ṿng phóng vọt lên bầu trời trăng sao vô tận. Siam h́nh như cũng cảm thấy như anh nên cô rùng ḿnh siết chặt tay Hoài và nép sát vào anh. Có cái ǵ thiêng liêng và lớn lao từ ngôi tháp cổ lặng câm này làm họ không dám lên tiếng. 

Hoài dắt Siam tiếp tục đi qua những kiến trúc nhỏ chung quanh ngôi tháp. Chiếc đại hồng chung lớn và nặng nhất, vang xa nhất trong tất cả chuông chùa của Thành phố Thơ, im ĺm với chiếc vồ cũng to lớn bằng gỗ treo bên cạnh. Hoài không dám chạm vào chiếc chuông v́ anh tưởng tượng chỉ cần chạm khẽ là chiếc chuông sẽ ngân lên vang rền ra bốn cơi trong đêm trăng tĩnh mịch này,

Những chiếc bia khắc đầy chữ Hán âm thầm ǵn giữ thông điệp bí mật của những người xưa đă tạo ra ngôi tháp cổ. Những tượng phù điêu ông Thiện, ông Ác, ba anh em kết nghĩa Lưu - Quan - Trương và nhiều h́nh tượng to lớn khác nghiêm khắc nh́n Hoài và Siam nắm tay nhau đi qua. Hai người đi vào bên trong sân chùa rộng răi tĩnh mịch đầy trăng phía sau, đứng nh́n lên ngôi chùa thấp mái cong im ĺm một lúc rồi trở ra phía trước. Họ ngồi xuống bậc thềm cao nhất dưới bóng một cây hoa sứ. 

Bậc thềm này cao dễ đến hai mươi thước so với mặt sông phía trước, dưới chân đồi. Trong đêm khuya, trăng rằm lồng lộng, nh́n ngút mắt về hai phía thượng nguồn và hạ lưu, ḍng sông ngời ánh bạc như dài rộng đến vô cùng, vừa hư ảo, huyền bí, vừa hùng tráng lạ lùng. Cây bông sứ già lay động những chiếc lá thuôn dài điểm những vệt sáng trên khuôn mặt trắng ngời của Siam như những chiếc hoa sứ trắng muốt trên cành và rơi rụng đầy quanh chỗ ngồi của hai người. Một mùi thơm dịu dàng lan tỏa trong không gian. Sự ḥa điệu tuyệt vời của đêm trăng, ḍng sông, ngôi tháp, mầu sắc và hương hoa sứ làm Hoài và Siam như muốn lịm đi, ḥa tan vào trong khung cảnh. 

Hoài nói như th́ thầm:

- Anh chưa bao giờ thấy trăng đẹp và lạ lùng như đêm nay. Không phải chỉ v́ trăng mà c̣n v́ có em bên cạnh anh. Em đúng là gái liêu trai. Nhưng em đừng biến đi nghe.

Siam lắc đầu:

- Em không muốn làm ma đâu. 

Hoài siết chặt vai cô:

- Ma liêu trai không giống ma thường đâu. Ma này vừa đẹp, vừa đa t́nh và nhân hậu lắm. Em không biết sao?

- Em biết. Nhưng ma liêu trai chỉ sống và yêu về đêm thôi. C̣n em với anh đâu phải vậy.

Hoài cười nhỏ:

- Đúng rồi. Ḿnh đang ở cuối thế kỷ 20 mà. Nhưng t́nh yêu thực dụng không đủ cho ta đâu. Riêng anh, anh luôn là kẻ khao khát tuyệt đối, kể cả trong t́nh yêu. Nên t́nh yêu liêu trai sẽ giúp ta vượt qua những hạn chế của đời thường. Anh biết rơ những hạn chế đó đối với t́nh yêu. 

Siam nh́n Hoài nghi ngờ:

- Sao anh biết? Anh đă yêu nhiều lắm rồi sao? 

Hoài nh́n vào mắt Siam rồi nh́n ra xa, mặt sông phía trước như mờ đi v́ đă phảng phất khói sương:

- Anh đă có vài mối t́nh nếu gọi được là mối t́nh. Một cô bé học tṛ ngây thơ anh theo đuổi mấy năm trời lại lựa chọn người khác. Một cô bé học tṛ khác anh chỉ quen và nói chuyện có năm phút khi đi thi tú tài ở thành phố Xứ Dừa. Sau đó tụi anh chỉ thư từ và gần như chỉ yêu nhau trong mộng.

Giọng Siam thoáng hờn giận, tim cô như nhói lên khi nghe Hoài nói:

- Bây giờ anh c̣n liên lạc thư từ với cô ta nữa không? Chắc cô ta đẹp lắm.

Hoài giữ chặt tay Siam khi cô muốn rút ra:

- Anh không nói dối em. Tụi anh vẫn c̣n liên lạc. Nhưng có lẽ đó chỉ là một cách tự huyễn hoặc. Tụi anh tự vẽ vời ra những chuyện ḿnh ao ước và đắm ḿnh vào trong đó để đỡ khao khát. Anh biết rơ t́nh yêu phải là sự ḥa đồng, đền đáp, có nhau, như anh và em bây giờ. T́nh yêu giữa anh và em mới thực sự là cuộc t́nh. Cuộc t́nh là của hai người, không thể đơn phương. Cuộc t́nh là cho và nhận. Là đắm ḿnh trong nhau như anh và em đêm nay. 

- Vậy mà em cứ tưởng anh cũng ngây thơ như em. Anh là mối t́nh đầu của em đó. Anh tin không? 

- Anh tin chứ. Nhưng mà em đừng ghen với quá khứ của anh dù quá khứ đó chẳng nhiều nhặn ǵ. Nếu chặt đứt quá khứ th́ anh tàn tật mất và điều đó thực ra không làm được. Quá khứ sống trong mỗi người, làm nên mỗi người kia mà. Nhưng thôi, tại sao bây giờ ta lại nói chuyện quá khứ. Hiện tại là anh và em đang ngồi bên nhau trong một đêm trăng diễm tuyệt. Đừng làm vẩn đục giờ phút này. Ḿnh xuống bến sông chơi đi. 

Hoài kéo tay Siam đứng dậy. Cô miễn cưỡng đôi chút rồi cũng đứng lên. Hoài d́u cô đi chầm chậm xuống từng bậc thềm, băng qua con đường rồi nhảy qua các bậc đá xuống mép nước. Sóng vỗ miên man vào các phiến đá lớn đă bị bào ṃn qua năm tháng. Hai người ngồi trên một phiến đá phẳng tḥng chân xuống nước. Hoài cúi xuống vốc nước rửa mặt và Siam cũng làm theo. Nước mát quá làm Hoài không muốn lau mặt và cũng ngăn không cho Siam lau. Anh áp hai bàn tay c̣n ướt của ḿnh vào má cô và nh́n cô chăm chú. Đôi mắt cô hơi to, ḷng đen thật đen và ḷng trắng phớt xanh phủ nhẹ một làn nước lấp lánh ánh trăng. Hàng mi dài mỗi lần cô chớp mắt như khép lại rồi hé ra cả một cơi trời lung linh. Khi cô mỉm cười, hàm răng trắng muốt làm sáng bừng cả khuôn mặt và một chiếc răng khểnh th́ thầm một lời mời mọc. Chiếc mũi không cao nhưng thanh tú rất hài ḥa với khuôn mặt và nụ cười. Khuôn mặt trắng muốt của cô càng ngời lên trong mái tóc dài đen huyền xỏa xuống quá vai. 

"Chao ôí," Hoài kêu thầm và run rẩy cúi xuống khuôn mặt cô. Cô ṿng tay ôm lấy cổ anh. Đôi môi thơm, chiếc lưỡi ấm, mềm mại và ngọt ngào. Đây thật sự là một cái hôn. Không phải một cái hôn. V́ anh hôn cô không dứt, dễ thường đến làm cô tắc thở. Không, cô không tắc thở. Cô cũng đáp trả anh một cách mănh liệt. Cánh tay hai người tự nhiên quấn siết lấy thân h́nh nhau. Từ nỗi rung động mănh liệt ban đầu, Hoài thấy ḿnh dần dần tan biến đi, cùng với cô ḥa nhập vào đêm trăng vời vợi. 

Măi đến tận khuya, khi trăng đă quá đỉnh đầu, Siam dục mấy lần Hoài mới chịu rời bến sông đưa cô trở về. Anh chỉ muốn ngồi với cô đến suốt sáng. 

Dù thế hai người vẫn chưa về nhà ngay được. Hoài đưa Siam đến gần nhà cô, nghĩ sao cô lại bảo để cô tiễn anh trở lại. Hai người đạp xe bên nhau trên đường trăng, giữa hai con ngơ dẫn vào hai nhà dễ đến chục lần. Cuối cùng họ quyết định chia tay nhau giữa đường, hai người đạp xe về hai phía. Chỉ có trăng chứng kiến cuộc chia tay đầy quyến luyến của họ. Hoài lại thấy ḿnh bay về trên đường trăng, giữa trăng tứ bề vây phủ.

  

5. Tự do.

Lớp Việt văn năm thứ nhất của Hoài ở Đại học Sư phạm chỉ có mười lăm sinh viên. Thật là một lớp học lư tưởng. Vào thời kỳ này thi tuyển vào Đại học Sư phạm cũng khá gay go. Sư phạm là đại học duy nhất sinh viên có học bổng, ra trường được bổ nhiệm, lương khá cao và được hoăn dịch. Nghề giáo sư cũng được xă hội tôn trọng. Ngoài Sư phạm, Y khoa là nơi thi vào khó khăn. Thực ra, hết trung học, Hoài cũng muốn thi vào Y khoa v́ ở trung học, anh học ban A - khoa học thực nghiệm, là ban gần với Y khoa nhất. Tuy nhiên, học Y khoa không những không có học bổng mà c̣n phải đóng rất nhiều tiền để mua dụng cụ học tập. V́ nhà nghèo, phải đi học xa tốn kém, Hoài đành phải thi vào Sư phạm, ban Việt văn, một ban gần với sở thích văn chương của anh, đồng thời ghi danh học thêm Đại học Văn khoa v́ trường Sư phạm khuyến khích sinh viên lấy thêm văn bằng cử nhân văn khoa hay khoa học.

Khác với lớp dự bị văn khoa, lớp học ở Sư phạm quá ít sinh viên nên mọi người nhanh chóng biết nhau nhưng Hoài chỉ thân với vài người. Ngoài Huỳnh là bạn cũ thời trung học, Hoài thường chơi với Quang, Băng, Vỹ, Tŕnh. Huỳnh ẻo lả và tính hay hờn dỗi như con gái, học rất chăm, đặc biệt rất cừ về môn Hán văn là một môn mới nhưng anh ta học rất giỏi v́ cần cù và học có phương pháp. Quang, anh chàng có giọng nói miền quê nặng trịch, tóc bạc sớm, rất duy lư. Băng đầy tham vọng văn chương, đă bắt đầu viết tiểu thuyết. Vỹ, chàng trai xứ Quảng, mộng làm lănh tụ. C̣n Tŕnh thấp lùn, mang kính cận thị dày cộp, đă làm thơ rất nhiều, có chuyện ǵ xúc động một chút là rơm rớm nước mắt. Lớp cũng có hai nữ sinh viên, Hồng và Phước đều lớn tuổi hơn Hoài, Hoài coi họ như chị và họ cũng coi Hoài như em.

Các giáo sư dạy văn chương ở đây tuy chưa ai được Hoài và bạn bè coi là thần tượng nhưng họ đă mang lại nhiều điều mới mẻ so với thời học trung học. Có giáo sư tốt nghiệp ở nước ngoài, đem những lư luận văn học của phương tây áp dụng vào việc phân tích các tác phẩm văn học việt Nam một cách mới lạ, đôi khi hơi khó hiểu. Có giáo sư nghiêm khắc, bắt sinh viên tự t́m kiếm và nghiên cứu rất nhiều tư liệu. Có giáo sư là học giả, đă già, hiền lành, coi sinh viên như con cháu. Cũng có người c̣n rất trẻ, là sinh viên xuất sắc các khóa trước được trường giữ lại giảng dạy. 

Từ những năm cuối ở trung học, Hoài đă chớm có ư niệm về nhân cách và muốn khẳng định sự tự trọng, tự do và tự chủ của ḿnh trong đời sống. Anh đă có lần, gần như liều mạng, thử thách bản lĩnh của ḿnh. Trong kỳ thi tú tài, sau khi thi viết, vào thi vấn đáp, phần thi mà giáo sư quyết định tức khắc số phận của thí sinh, lần đầu tiên, lúc mười bảy tuổi, anh đă xưng tôi với giáo sư hỏi anh trong khi mọi người đều xưng em. Một ư nghĩ kỳ quặc đă thúc đẩy anh làm điều đó và anh tự thấy ḿnh lớn hẳn lên khi xưng tôi một cách hiên ngang và b́nh đẳng với người có thể quyết định số phận ḿnh. Anh không muốn run sợ hay quỵ lụy trước bất cứ ai. May thay, vị giáo sư trẻ hơi ngạc nhiên nhưng không tức giận. Anh trả lời khá đầy đủ các câu hỏi của giáo sư và qua được kỳ thi này. Đó thực sự là một kinh nghiệm khá kỳ lạ trong thời gian làm học tṛ.

Anh hiểu tinh thần câu "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư" một cách khác. Dĩ nhiên anh tôn trọng các giáo sư nhưng chỉ trong tính cách của một quan hệ xă hội. C̣n đối với anh, người thầy đích thực, ngoài nhân cách đáng trọng, phải là người có thể mang lại cho anh một hướng tư tưởng, nền móng cho những giải đáp tinh thần và tâm linh. Các giáo sư dạy anh ở đây mới chỉ là những người truyền thụ kiến thức. Anh kính trọng nhưng không ngưỡng mộ hay phục tùng họ. Và có lẽ anh cũng không muốn phục tùng ai. Anh muốn phải tự ḿnh t́m ra lư giải cho mọi vấn đề của chính ḿnh.

Hoài cho rằng giáo sư truyền thụ kiến thức và kiến thức cũng đầy trong hàng vạn cuốn sách ở thư viện. Sinh viên phải học hỏi nhiều nhưng điều quan trọng là rút ra được cái ǵ tinh túy và có thể sáng tạo ra cái ǵ mới hơn. Nếu thế hệ sau chỉ biết học thuộc ḷng th́ lịch sử văn minh của nhân loại sẽ đứng tại chỗ hay thụt lùi. Sự tiến bộ đặt nền tảng trên tự do chứ không bao giờ trên sự nô lệ tinh thần hay tư tưởng.

Trong những giờ nghe giảng, tâm trí Hoài thường bị chi phối mạnh mẽ bởi những ư nghĩ về tự do. Anh thấy rơ tự do, trước hết là tự do tư tưởng, sẽ quyết định số phận của đời anh chứ không phải là thành bại của các kỳ thi trong trường đại học. Số phận của một người khát vọng tự do không bao giờ lệ thuộc vào bằng cấp. Số phận đó có thể rất chông chênh nhưng đó là một số phận của tự do. Số phận - Tự do, hai khái niệm đó có vẻ mâu thuẫn nhưng vẫn có thể đi bên nhau, hỗ trợ và chi phối lẫn nhau. Giờ đây, đối với Hoài, anh nghĩ đến tự do nhiều hơn số phận.

 

6. Ngọn lửa tuổi trẻ.

Sau một buổi học sáng Hoài không về nhà. Anh rủ Quang, Băng, Tŕnh, Vỹ ra quán ăn cơm rồi cùng về nhà Vỹ chơi nói chuyện. Một số ư tưởng mới mẻ lóe lên trong đầu Hoài và anh muốn trao đổi với các bạn. 

Căn pḥng nhỏ Vỹ thuê ở trong một con đường hẻm gần trường. Trong đám bạn bè, đến nay mới chỉ có Vỹ có pḥng trọ riêng. Những người khác đều ở chung nhà với bà con hay người quen ở đây. Thuê một pḥng riêng là mong ước của mọi sinh viên xa nhà nhưng túi tiền của họ lại quá nhỏ. Trường đại học có kư túc xá nhưng kư túc xá khá xa lại hỗn tạp nên nhiều người không thích.

Năm người nằm ngồi trên chiếc giường và cái ghế duy nhất ở bàn học trong căn pḥng nhỏ xíu của Vỹ. Hoài lấy bao thuốc Bastos xanh trong túi ra, châm một điếu và chuyền bao thuốc cho các bạn. Cả bọn phun khói mù mịt căn pḥng. Sau một lúc nói chuyện linh tinh, Hoài đặt vấn đề:

- Tụi mày nghĩ sao về việc h́nh thành một nhóm để hoạt động nhiều mặt như văn học nghệ thuật, xă hội và cả chính trị nữa khi cần thiết. Trong thời đại này, tụi ḿnh đâu phải chỉ biết có học.

Vỹ hưởng ứng:

- Thằng Hoài nói có lư. Tao cũng đă suy nghĩ về vấn đề này. Tụi ḿnh không thể chỉ biết học và muốn làm ǵ trong thời đại này đều phải có tổ chức. Trong lănh vực văn học nghệ thuật, chúng ta thấy các nhóm, các trường phái chi phối hết các tờ báo, các nhà xuất bản. Chúng ta muốn đăng một bài, xuất bản một tác phẩm không phải dễ. C̣n trong chính trị, hiện nay có biết bao nhiêu phe phái đang tranh chấp nhau và không phải chúng ta có thể dễ dàng đồng ư với phe này hay phe khác. Tốt nhất ta phải có một nhóm cho riêng ḿnh.

Băng đứng dậy đi ra cửa rồi quay vào:

- Tụi mày đừng tham lam và vội vàng quá. Dù sao chúng ta mới chỉ là sinh viên năm thứ nhất. Chúng ta chưa có khả năng và hiểu biết nhiều đâu. Nếu cần, trước hết nên suy nghĩ về hoạt động văn chương, có thể nói là sở trường của chúng ta. Có thể chúng ta sẽ lập một trường phái ǵ đó để sau này giành một chỗ đứng trong văn học hiện đại.

Quang gật gù, chậm răi:

- Đây là việc phải suy nghĩ kỹ. Tao đồng ư là chúng ta cần làm một cái ǵ và hoạt động đó phải mang tính cách toàn diện. Văn chương không đủ và tự văn chương không thể đứng được. Văn chương phải nằm trong bối cảnh chính trị xă hội. Vấn đề văn chương vị văn chương, nghệ thuật vị nghệ thuật đă lỗi thời rồi. Trong hoàn cảnh đất nước ta hiện nay, vấn đề đó lại càng rơ. Đất nước bị chia đôi và đang có chiến tranh đẫm máu. Riêng ở Miền Nam cũng đang có bao nhiêu phe phái xung đột. Chúng ta không tự chủ sẽ bị cuốn theo ḍng lũ cuồng loạn hiện nay. Theo tao, phải đặt dân tộc lên trên hết và làm bất cứ viêc ǵ cũng phải đặt trên nền tảng đó.

Hoài tiếp lời Quang ngay:

- Tự do nữa. Dân tộc và tự do phải là nền tảng lớn nhất.

Tŕnh chớp nhanh mắt sau cặp kính cận:

- Chà, chà. Khoan nói chuyện lấp bể vá trời đă. Nội một chuyện văn chương thôi, tụi mày đă làm được ǵ. Có đứa nào đă viết xong một tập thơ, một cuốn tiểu thuyết chưa. Nói chuyện văn chương phải có tác phẩm trước đă. Cho tụi mày biết, tao đă có hơn trăm bài thơ rồi.

Hoài vỗ vai Tŕnh:

- Khá lắm. Thằng Tŕnh hơn hẳn tụi ḿnh đó. Nhưng tao hỏi mày: Thơ mày có bài nào cứu được người đói không? Có bài nào làm bớt đổ máu không? Có bài nào xách động được người ta biểu t́nh không? Có bài nào tiêu diệt được tội ác không? Có bài nào giúp dân tộc bớt nhược tiểu nhục nhă không? C̣n nữa: Thơ mày đăng ở đâu, ai xuất bản? C̣n nữa: Người ta băi khóa, xuống đường, người ta lôi mày vào quân trường cầm súng, mày có làm thơ được không?

Tŕnh nh́n Hoài, gần như trợn mắt lên:

- A, thằng này đ̣i hỏi lạ lùng. Mày hiểu thơ là cái ǵ? Thơ đâu phải củ khoai, đâu phải cây súng.

Cuộc nói chuyện bắt đầu sôi động hẳn lên. Nhiều ư kiến khác biệt nhưng cuối cùng mọi người đồng ư sẽ thành lập một nhóm, giao cho Hoài và Băng về suy nghĩ soạn ra dự thảo cương lĩnh và chương tŕnh hành động để lần khác có cơ sở thảo luận cụ thể thêm.

Những cuộc nói chuyện bạn bè này làm bùng cháy trong ḷng họ ngọn lửa nhiệt t́nh của tuổi trẻ.

 

7. Ngọc lan, loài hoa nhỏ bé băng trinh trên đại thụ. (Nhật kư của Hoài) 

"Buổi chiều nhận được thư Lan. Chiếc phong b́ mầu xanh với con tem dán chênh chếch theo quy ước riêng giữa chúng ḿnh. Anh đă bao lần xao xuyến khi cầm đến phong thư của người yêu xa cách ngh́n trùng này.

Chiều nay anh chợt thấy xốn xang bứt rứt. Anh linh cảm có cái ǵ đă đến với em. H́nh như em đang kêu cứu anh. Phải rồi. Anh nghe rơ lắm. Anh đạp xe như bay lên văn pḥng Viện Đại học, trên con đường nắng chói chang và lộng gió để nhận thư em. Và quả nhiên thư em đă đến. Anh ngồi bệt trên bậc thềm để đọc thư em.

Anh đọc thư em và không hiểu ǵ cả. Anh đọc một thảm kịch. Anh nghe một tiếng buồn, tiếng buồn phương xa đầy vị đắng cay như một thủy triều xô anh trôi dạt bập bềnh. Em mô tả cuộc t́nh của chúng ta như thế ư? Một số phận bé nhỏ bấp bênh trên ḍng đời, trên ḍng người. Một chuyện buồn của hôm qua, hôm nay và cả mai sau. Một chuyện buồn của em, của anh và của hai đứa. Chuyện buồn của những kẻ yêu nhau nhưng chân mây cuối trời. Đó là t́nh yêu ư? Đó là t́nh yêu sao?

Ngày đó, trong lần đi thi tú tài phần một ở thành phố của em, anh đă gặp em trong một hiệu sách. Em là cô bé học tṛ giúp bố mẹ bán hàng. Anh đoán thế. Và cuộc đối thoại mới lạ lùng làm sao.

- Tên cô là ǵ nhỉ?

- Không biết.

- Là Hồng, là Huệ, là Lan phải không?

- Không biết.

- Nhất định tên cô phải là một loài hoa. Cô có thích hoa không?

- Không biết.

- Tôi gọi tên cô là Lan nhé. Không phải địa lan, phong lan mà là ngọc lan.

- Sao anh dám đặt tên cho tôi?

- V́ cô là Ngọc Lan. Ngọc Lan là loài hoa nhỏ bé trên đại thụ đó. Ngọc lan rất khó hái v́ cây cao quá. Bàn tay cô trắng muốt như búp ngọc lan. Nụ cười cô như ngọc lan hé nở. Mái tóc cô thoang thoảng hương ngọc lan.

- Trời ơi. Anh c̣n trẻ thế mà đă viết tiểu thuyết hả?

- Và đôi mắt cô không phải chỉ là đôi mắt. Đó là trăm ngàn nụ ngọc lan thấp thoáng trong ṿm cây đầy nắng.

- Anh có thật đă viết tiểu thuyết không? Nếu xuất bản rồi đưa tôi bán cho.

- Tôi chỉ là một cậu học tṛ đang đi thi Tú tài thôi. Tôi sẽ viết tiểu thuyết. Nhân vật chính là cô, là Ngọc Lan. Dĩ nhiên tôi không bán v́ tiểu thuyết này chỉ riêng tặng cô. Thôi, tôi đi đây. Sắp đến giờ thi rồi.

- A, a, anh tên ǵ?

- Rồi cô sẽ biết. Tôi sẽ viết thư cho cô mà. Địa chỉ cô ghi trên bảng hiệu sách phải không? Cô đừng quên tôi đó. Cô không quên được tôi đâu.

Đó là cuộc đối thoại trong lần gặp gỡ đầu tiên và duy nhất giữa chúng ta. Trước khi rời thành phố của em, anh đă đến hiệu sách t́m em nhưng không gặp. Và những lá thư đă nối dài cuộc gặp gỡ lạ lùng đó. Em đă chấp nhận anh, cậu học tṛ lăng mạn và táo bạo. Mới hơn một năm mà thư em đă chồng cao trên bàn học của anh.

Nụ cười của em, đôi mắt của em luôn thấp thoáng quanh anh.Tại sao bao nhiêu nụ cười và đôi mắt của những người con gái anh đă gặp cũng qua đi như những hương sắc thoảng vời mờ nhạt mà đôi mắt, nụ cười của em lại khắc sâu vào tấm thảm đam mê của tâm hồn anh. Có phải đôi mắt và nụ cười của em là những cánh cửa mở ra một vùng trời trong xanh và im lắng, một vùng im lặng băng trinh mà anh đă khao khát từ thuở thiếu thời. Trong lần đó, anh đă bị thôi thúc, xô đẩy bởi một ma lực. Anh đă nói với em không phải bằng ngôn ngữ b́nh thường mà là ngôn ngữ của một mối đam mê khủng khiếp.

Anh và em đă khai sáng ra một t́nh yêu như cuộc viễn du chưa biết trước hành tŕnh. Đó là sự ḥa đồng ư định, chấp nhận song phương, khởi hành giữa một vùng hoang vắng, không có địa bàn hướng dẫn, chỉ có trăng sao trên trời định hướng mơ hồ. Chúng ta đă tạo dựng ra một t́nh yêu vượt ra ngoài sự cho phép của thực tế, thứ thực tế của cuộc đời tàn nhẫn và sắt đá.

Chúng ta chỉ có một lần gặp gỡ ngắn ngủi, c̣n sau đó phải làm những kẻ chân mây cuối trời. Chúng ta đă viết cho nhau những lá thư thật dài, dài như không gian không với tới, dài như thời gian làm thương nhớ mọc rễ, trổ hoa, kết quả, mà mỗi lần đọc vẫn thấy c̣n chưa đủ, c̣n quá ngắn. Có sự trường kỳ nào đủ dài để thỏa măn một khát vọng vô bờ. Tất cả đều quá ngắn, quá ngắn. Chỉ có sự nhớ thương là vô tận đến mai sau, vượt ra ngoài không gian và thời gian.

Nhưng nhớ thương lại là đau thương. Lá thư này của em đầy hương vị đau thương. Anh đọc thư Lan như đi vào một cơn băo tố trong đó hồn xác anh cũng quay cuồng đảo lộn vật vă như chính bản thân của cơn lốc bi thảm Lan đang hiện h́nh. 

Bây giờ anh ngồi đây viết về em. Anh khắc tên em, loài hoa nhỏ bé băng trinh trên đại thụ. Tay và hồn anh xao xuyến trên nét bút gọi tên người."

  

8. Anh không có chỗ ở đây. 

Lá thư của Ngọc Lan và những ḍng nhật kư Hoài viết cho Lan với Hoài chỉ là một cơn mê, không đủ cho sự khao khát t́nh yêu mănh liệt trong anh. T́nh yêu không phải chỉ là những cơn mê. T́nh yêu phải hiện thực. Như Siam đối với Hoài bây giờ mà anh nhung nhớ và muốn gặp mặt hàng ngày.

Chủ nhật, Hoài quyết định đến nhà Siam. Đây là lần đầu tiên anh đến nhà cô. Vườn nhà cô rộng và được chăm sóc chu đáo hơn vườn nhà anh. Hai bên lối vào nhà có giàn treo đầy phong lan. Mảnh sân rộng tráng xi măng im mát dưới dàn hoàng lan thoảng hương. 

Hoài bước vào, thấy có mấy chiếc xe gắn máy dựng ngoài sân và trong nhà có tiếng cười nói ồn ào. Nghe tiếng chó sủa, Siam đi ra. Cô mặc đồ bộ bằng lụa màu vàng nhạt rất hài ḥa với làn da trắng muốt và mái tóc đen huyền của cô. H́nh như cô hơi bối rối một chút rồi mỉm cười:

- Anh Hoài. Anh đến chơi sao không báo trước.

 Hoài cũng cười:

- Sao lại phải báo trước. Em đâu cần chuẩn bị ǵ để đón anh. H́nh như em đang có khách. Hay để lúc khác anh đến nghe.

- À, đó là mấy người bạn của chị Siam. Anh cứ vào chơi.

Hoài theo Siam vào thấy có năm, sáu người đang ngồi nói chuyện ở pḥng khách. Siam giới thiệu anh với họ, họ chào hỏi qua loa rồi tiếp tục nói chuyện với nhau. Siam lấy ghế cho Hoài ngồi, rót nước cho anh rồi ngồi xuống bên cạnh.

Hoài hỏi nhỏ:

- Nhà em hay có khách lắm hả?

- Cũng không nhiều lắm. Thỉnh thoảng, ngày nghỉ có mấy người bạn của chị Siam dưới phố lên chơi. Họ thích vườn trên này, có khi tổ chức ăn trưa ở đây và chơi suốt ngày đến chiều mới về. Trưa nay anh ở lại ăn cho vui nghe.

- Anh không ở lại đâu. Anh đâu quen biết ai.

- Bộ anh không quen em hả?

- Không. Anh đâu có quen em. Anh yêu em mà. Và anh nhớ em quá. Nhưng làm sao anh nói chuyện với em giữa chỗ đông người này. Anh chỉ muốn nói chuyện với em thôi.

Hoài nhỏ giọng, gần như th́ thầm khi nói những lời này, Siam phải ghé sát vào anh mới nghe được.

Một giọng đàn ông chợt vang lên:

- Siam à, bộ em có bạn mới quên tụi anh rồi hả?

Hoài ngước lên, thấy người nói là một người đàn ông rất bảnh bao, có vẻ hơi lớn tuổi, mặc veston, thắt cà vạt rất nghiêm chỉnh. Anh ta đang cười cười có vẻ diễu cợt nhưng đôi mắt thoáng một nét tức giận khi liếc nh́n Hoài. Siam cũng cười, đứng dậy:

- Đâu có. Anh Hoài mới đến mà. Em là chủ nhà phải tiếp đón mọi người chứ.

Cô đi một ṿng rót nước thêm cho mọi người và mỗi người đều nói đùa với cô một câu. Hoài tự dưng thấy khó chịu và cảm nhận rất rơ đây không phải là chỗ của anh. Trong t́nh yêu, anh không thích đám đông. Dù trong đám đông cũng chỉ có hai người. T́nh yêu chỉ có hai người thôi. Không có người thứ ba. Anh chợt đứng dậy nói lớn:

- Tôi có việc phải đi. tôi xin phép về trước. 

Anh bước nhanh ra cửa khi mọi người ngưng nói chuyện, ngạc nhiên nh́n theo. Siam chạy theo anh:

- Sao anh về sớm thế. Anh mới đến mà.

Hoài nh́n cô lănh đạm:

- Em không thấy anh thừa ở đây sao. Ở đây em là của mọi người, không phải của riêng anh.

- Anh không nên khó chịu. Đây là nhà em và em là chủ nhà nên em phải lịch sự với mọi người.

- Phải rồi. Anh đến không đúng lúc. Em cần phải lịch sự với mọi người và không cần lịch sự với anh.

Siam đứng lại. Giọng cô như có nước mắt:

- Anh bất công quá. Bộ em không có quyền nói chuyện với người khác hay sao. 

Hoài vẫn tiếp tục bước:

- Phải. Em có lư. Em có quyền. Anh mới là người không có quyền đ̣i hỏi. Anh không là cái ǵ cả. Anh không có chỗ ở đây. Thôi, chào em.

Hoài đă ra đến cổng. Siam chạy theo anh:

- Anh Hoài. Bộ anh không muốn nói chuyện với em nữa hả?

Hoài quay lại, hơi dịu đi:

- Xin lỗi em. Anh vô lư thật nhưng thực sự anh không chịu được khi thấy em giữa những người khác. Có lẽ anh ích kỷ quá. Thôi em vào nói chuyện với họ đi. Anh về đây.

Hoài liếc nhanh khuôn mặt giận hờn của Siam rồi quả quyết đi ra cổng.

 

  

9. Ḍng sông và xác người.

Từ nhà Siam ra, Hoài thẫn thờ đạp xe dọc theo bờ sông. Cảm giác cô đơn thấm đẫm tâm hồn anh. Sao lúc nào anh cũng cảm thấy ḿnh chỉ có một ḿnh dù anh đă có người yêu và được đền đáp. Anh khao khát cái ǵ? Anh ích kỷ quá chăng? Anh đă bất công đối với Siam. Anh đă trách móc cô vô lư. Làm sao lúc nào Siam cũng phải là của riêng anh, chỉ một ḿnh anh thôi. Nhưng rơ ràng anh không chịu được nh́n Siam vui vẻ giữa người khác. Thà anh không nh́n cảnh đó. Thà anh cô đơn đạp xe đi dọc ḍng sông này. 

Ḍng sông rực rỡ trong ánh sáng ban mai. Những đợt sóng lăn tăn lấp loáng ánh bạc. Vài chiếc thuyền xuôi ngược rẽ nước nhưng không hề khuấy động được ḍng sông êm ả. Sự b́nh lặng của ḍng sông như một sức mạnh trầm hùng không ǵ lay chuyển được. Ḍng sông là sự vững chăi lâu bền, là chỗ dựa cho tâm hồn anh từ thuở ấu thơ.  

Thuở bé, từ khi mới năm, sáu tuổi, Hoài sống với bố mẹ ở tỉnh khác nhưng mùa hè nào Hoài cũng về đây thăm ông bà nội. Sáng nào ông nội cũng đưa anh ra sông tắm và tập bơi. Anh tập bơi tương đối dễ dàng. Ban đầu ông nội để tay dưới bụng nâng nhẹ anh lên, hướng dẫn cách khoát tay, đạp chân. Sau vài lần như thế, ông đưa anh ra chỗ sâu rồi th́nh ĺnh bỏ anh nhoai vào bờ. Anh ch́m xuống, sặc nước mấy lần, ngoi lên cuống cuồng kêu cứu nhưng ông vẫn không ra. Cuối cùng anh cũng vào được bờ sau khi đập tay chân loạn xạ và uống nước no bụng. Thế là anh biết bơi.

Khi đă bơi được khá hơn, anh và mấy bạn trong xóm rủ nhau chặt mấy cây chuối làm phao để bơi qua bên kia sông. Đó là lần chinh phục đầu tiên trong đời làm anh vô cùng kiêu hănh. Sau mấy lần bơi qua sông bằng phao cây chuối, tụi anh đă mạo hiểm bỏ phao bơi tay không. Ḍng sông rộng gần một cây số nên bơi qua sông hoàn toàn là việc không đơn giản nhưng tụi anh đă làm được. Đó là lần chinh phục thứ hai và anh nghĩ rằng ḿnh có thể làm được mọi chuyện nếu ḿnh có ư chí. Từ đó anh tha hồ tung hoành trên ḍng sông. Tụi anh tổ chức những cuộc thi bơi vượt sông rất hào hứng, có khi bơi qua lại đến hai ṿng. Lớn lên một chút, tụi anh bắt đầu bơi đi thám hiểm các bến bên kia sông. Bờ bên kia, các nhà có vườn ra tận bờ sông và mỗi vườn đều có bến riêng để tắm giặt. Các anh đă cả gan cḥng ghẹo các cô gái bên đó khi các cô xuống bến một ḿnh. Thỉnh thoảng tụi anh cũng lén leo lên bờ, vào vườn để hái trái cây, bị chủ nhà rượt đuổi phải phóng xuống sông bơi bán sống bán chết. 

Đôi lúc không có bạn, anh đi bơi một ḿnh. Anh bơi ra giữa ḍng, nằm ngửa, đập tay chân nhẹ nhàng để khỏi ch́m và nh́n lên bầu trời trong xanh không một gợn mây. Cảm giác bềnh bồng trên sóng nước, một ḿnh giữa ḍng sông làm anh cảm thấy một nỗi cô đơn êm ả. Ḍng sông nâng đỡ anh như một người mẹ dịu dàng. Anh không hề sợ hăi khi nhớ đến lời dọa của ông nội nói sông có "ma gia", năm nào cũng bắt một người. Anh cũng không lo lắng khi lướt êm trên những khoảng sông đầy rong rêu, thực sự là mối nguy hiểm khi mắc chân vào những sợi mềm nhơn nhớt, điều có thể làm một tay bơi giỏi phải ch́m xuống đáy nước. Đă có vài trường hợp như thế nhưng anh không quan tâm lắm. Anh tin cậy vào ḍng sông và tin cậy vào sức ḿnh. Ḍng sông với anh là người mẹ, người bạn chứ không phải là kẻ xa lạ, dứt khoát không phải là kẻ thù.

Hoài miên man nghĩ về ḍng sông khi đạp xe song hành với nó về phía phố. Chợt anh thấy một đám đông tụ tập ồn ào bên bờ sông gần Cầu Trắng. Anh ṭ ṃ đến gần, dựng xe đạp vào một gốc cây rồi len xuống xem.

Dưới sông, một xác chết đang bập bềnh tấp vào bờ. Xác chết của một người đàn ông chỉ mặc một chiếc quần đùi đen. Thân thể xác chết trắng lốp như một con heo cạo lông. Cái xác to gấp rưỡi người thường, bụng, tay, chân, ngực đều căng phồng lên như được bơm hơi bên trong. Một vài chỗ, cả trên mặt, đă bị cá rỉa thành từng lỗ lam nham v́ thịt tua ra.

Nhiều tiếng nói nổi lên trong đám đông:

- Tội nghiệp! Chắc  chết đă mấy ngày rồi mới chương lên như thế.

- Gia đ́nh, thân nhân biết được chắc đau khổ lắm.

- Ai có gan kéo lên bờ đi. Tội nghiệp quá.

- Tội nghiệp chi. Một giọng tức giận vang lên. Việt Cộng đó. Mấy hôm trước đánh nhau trên kia nghe nói Việt Cộng chết nhiều lắm. Nhiều đứa bị bắn  lúc vượt sông. Cứ để đó cho cá  rỉa. 

Một giọng khác:

- Răng mà độc ác rứa. Việt Cộng hay ai chết cũng là người thôi. Người chết nào  không đáng thương xót.

Một giọng khác nữa:

- Thôi đừng ở đó căi nhau. T́m cách kéo người ta lên rồi đi báo cho cảnh sát. Để xác chết dưới sông rữa lây bệnh cả thành phố bây giờ. 

Dưới sông, xác chết vẫn bập bềnh tại chỗ. Hai hốc mắt bị cá rỉa thành hai hố đen ng̣m nh́n xoáy lên đám đông. Hoài nổi da gà và cảm thấy buồn nôn. Anh vội vă bỏ lên bờ lấy xe đạp về nhà.

Chao ôi, ḍng sông êm ả của anh cũng tàn ác thế sao. Ḍng sông là người mẹ dịu hiền, người bạn tin cậy, sự thanh b́nh của đời anh sao lại mang cái chết kinh hoàng đến cho người khác. Không, không phải tại ḍng sông. Đó là tội ác của con người. Chính con người giết con người, nào phải ḍng sông. Ḍng sông bị mắc tiếng oan. Người chết là Việt Cộng? Việt Cộng là ai? Người Việt theo Cộng sản. Cộng sản là ǵ? Cộng sản là kẻ thù của quốc gia như người ta vẫn tuyên truyền hằng ngày. Thực ra, những năm qua, ở tuổi học tṛ trung học vô tư, anh chưa nghĩ ǵ nhiều về vấn đề này. Anh chỉ biết đất nước đă bị chia cắt làm hai miền, mỗi bên theo một chủ thuyết đối nghịch nhau và hai miền đang ở trong cuộc chiến tương tàn. Miền Nam là thế giới tự do. Miền Bắc là Cộng sản vô thần. Có phải hai miền không thể chấp nhận nhau và nhất định phải tiêu diệt nhau? Vậy th́ đâu là dân tộc Việt Nam, con người Việt Nam? Người nằm chết dưới sông kia nhất định là người Việt Nam. Nhất định người đó có gia đ́nh, người thân, có ước mơ về hạnh phúc. Người đó đă dám chiến đấu và chấp nhận cái chết. Người đó đă bị người khác giết chết. Và người đó chắc cũng  đă từng giết chết người khác. Người ta hủy hoại lẫn nhau để đạt được được điều ǵ? Chỉ tội nghiệp cho ḍng sông của anh bị mang tiếng oan. Ḍng sông chỉ là chứng nhân, là nơi ghi dấu tội ác của con người thôi. Ḍng sông của anh không bao giờ bị vẩn đục, ô uế, ngay cả bởi xác người. Ḍng sông của anh có thể tẩy rửa tất cả v́ nó có khả năng vô nhiễm. Anh vẫn có thể đắm ḿnh trong nó để quên đi những phiền muộn trong cuộc đời. Có thể nào như thế được chăng?

 

 

10. Yêu là phải đau khổ.

Nga ngạc nhiên khi thấy Hoài mệt mỏi bước vào nhà:

- Sao anh về sớm thế? Anh nói lên nhà Siam và em tưởng phải đến trưa anh mới về chứ. Giận nhau rồi hả? 

Hoài ngồi phịch xuống ghế, như sực tỉnh:

- À, à, không . Anh không có chỗ trên đó.

- Anh nói lạ vậy? Siam không tiếp anh hả? Em biết Siam thương anh  rồi mà.

- Anh đâu là cái ǵ. Siam đâu phải chỉ tiếp một ḿnh anh. Siam c̣n bận tiếp người khác.

Nga cười khúc khích:

- A, em biết rồi. Ghen phải không? Anh coi chừng. Siam chưa có bồ nhưng có rất nhiều bạn trai. Siam là hoa khôi Trường Áo Trắng nên nhiều người theo đuổi lắm đó. Cả những bạn trai của chị Siam cũng theo Siam nữa. Siam c̣n nhỏ mà có người đă muốn "đặt cọc" trước rồi. Anh phải lo mài gươm đi. 

Hoài tức giận nh́n Nga:

- Em nói ǵ vậy? Anh không cần tranh giành, không cần đấu gươm với ai hết. Trong t́nh yêu chỉ có hai người, không có người thứ ba. Hoặc người ta yêu nhau, hoặc người ta không yêu nhau. Đơn giản thế thôi. Đâu phải v́ người thứ ba mà người ta không yêu nhau. 

Nga đến gần đặt hai tay lên vai Hoài:

- Anh đừng giận em. Đó là em nói chuyện thực tế c̣n anh nói chuyện lư tưởng. Con gái xứ thơ mơ mộng này bây giờ cũng thực tế lắm. Có thể họ yêu đương lăng mạn nhưng khi lấy chồng họ sẽ lấy một người có sự nghiệp, kinh tế khá giả. Nhiều đứa bạn em đă nói như vậy đó.

- Anh có bao giờ nghĩ đến chuyện lập gia đ́nh đâu. Yêu là yêu thôi. Anh không bao giờ nghĩ chuyện tương lai. Nhưng thôi đừng nói chuyện đó nữa. Anh đang nghĩ đến chuyện khác. 

Nga ngồi xuống ghế bên cạnh Hoài, ngạc nhiên nh́n anh:

- Ủa, anh nghĩ chuyện ǵ?

- Anh mới thấy một xác người.

- Eo ôi. Ghê quá. Xác người ở đâu?

- Xác người mà người ta nói là Việt Cộng tấp vào bờ sông bên công viên trước hoàng cung. Chuyện này ám ảnh anh cho đến bây giờ.

Nga chợt nắm tay anh, nhỏ giọng:

- Việt Cộng hả? Anh biết không, làng ḿnh cũng có Việt Cộng đó. Ban đêm họ về hoạt động nhưng quốc gia đâu có biết. Em nghi nhiều người hàng xóm của ḿnh cũng có liên hệ với Việt Cộng.

Đến lượt Hoài ngạc nhiên:

- Thật không? Sao em biết.

- Anh mới về đây mấy tháng nên không để ư. Ngay nhà o Gái ở bên cạnh nhà ḿnh đây cũng có nhiều việc đáng nghi lắm. Có lúc ban đêm em sang nhà o chơi, đứng ngoài nghe có tiếng th́ thầm bên trong nhưng khi đập cửa vào lại không có ai cả. Em biết không phải o Gái có bồ v́ o có chồng đi tập kết ǵ đó và trong nhà c̣n có cha o. Mà thôi, đừng nói chuyện đó nữa. Em thấy anh có vẻ mỏi mệt lắm. Ḿnh ra vườn kiếm thơm ăn đi. 

Nga đi lấy con dao rồi nắm tay Hoài kéo anh ra vườn:

- Anh t́m phía này. Em t́m phía kia. Ai t́m được trước là thắng nghe. 

Hoài làm theo lời Nga. Vườn nhà ông nội có vài trăm gốc thơm. Khi trái thơm lớn, ông thường lấy lá chuối khô phủ lên, nói là để mau chín và ăn trộm khỏi thấy. Hoài lật nhiều lá chuối ở các gốc nhưng thơm đều chưa chín. Khi đến cuối vườn, Nga cũng đang đi tới đó. Sau đám lá chuối khô ở một gốc thơm, Hoài thấy thấp thoáng một trái chín vàng óng. Nga cũng đă nh́n thấy. Hai anh em đều chạy vội tới. Hoài nhanh chân hơn vạch ngay lá chuối và bẻ mạnh trái thơm. Một lá thơm sắc nhọn đâm vào ngón tay anh chảy máu.

Nga ngồi xuống bên anh, cầm lấy tay anh đang rỉ ra từng giọt máu rồi đưa lên miệng . Cô mút ngon lành những giọt máu đang ứa ra cho đến khi máu đă ngừng chảy nhưng cô vẫn không buông. H́nh như không phải cô đang chữa thương cho anh mà cô đang đắm đuối hôn bàn tay anh. Hoài sững sờ một lúc rồi gỡ tay cô:

- Cám ơn em. Anh khỏi rồi. Bị chảy máu chút xíu ăn thua ǵ. Muốn ăn thơm phải chịu gai đâm. Cũng như muốn yêu phải đau khổ. Không đau khổ làm sao yêu được và làm sao được yêu. 

Nga áp tay anh vào má cô:

- Anh nói đúng. Yêu là phải đau khổ. Em cũng đang đau khổ đây.

Hoài nâng cằm cô lên:

- Ủa, em mà cũng đau khổ sao. Em vô tư lắm mà. Em yêu ai vậy?

Nga giận dỗi đứng lên:

- Anh ngốc lắm. Anh đâu biết gi. Thôi ḿnh đến gốc nhăn ngồi gọt thơm ăn đi.

Nga đi cắt mấy lá chuối trải xuống nền đất rồi cúi đầu ngồi gọt thơm. Hoài nh́n cô suy nghĩ. Hôm nay Nga khác lạ quá. Nga là em họ của anh. Bố mẹ Nga mất sớm nên Nga đến ở với ông bà nội của anh. Thực ra hai anh em không sống bên nhau nhiều. Trước đây, mỗi năm vào dịp hè, Hoài thường về đây vài tháng. Hai người coi nhau gần như anh em ruột. Nga không xinh đẹp nhưng rất ngây thơ và dịu dàng. Lần này Hoài về đây, Nga đă là một cô gái dậy th́. Cô chăm sóc cho anh từng ly từng tí. Cô ủi quần áo, lau quét bụi ở bàn học cho anh. Cô để dành cho anh những trái cây ngon nhất. Đôi khi cô chải tóc cho anh nữa. Hoài tiếp nhận những điều này một cách tự nhiên như t́nh thân thiết anh và cô dành cho nhau từ bao năm qua.

Nhưng bây giờ h́nh như t́nh thân thiết của cô dành cho anh có cái ǵ khác lạ. Có cái ǵ như nỗi say mê và niềm đau làm anh nao ḷng.

"Tội nghiệp cô em gái của anh". Hoài nghĩ thầm nhưng không dám nói  ra khi cô đưa cho anh miếng thơm vàng mọng nước.

 

 

11. Thế nào là cô độc?

Hoài đang ngồi một ḿnh ở góc quen thuộc cuối giảng đường C, Hoài Nhân lại ḷ ḍ đến ngồi cạnh. Anh ta liếc nh́n Hoài nhưng im lặng chưa nói ǵ. Từ hôm nói chuyện với anh lần đầu, đến nay Hoài Nhân đă gặp anh mấy lần nữa nhưng đều có chung nhiều bạn bè nên anh ta không nói chuyện riêng với anh được. Bây giờ anh ta có vẻ suy nghĩ như đắn đo trước khi mở lời. Chợt anh ta cất tiếng hát nho nhỏ, một bài hát của Phạm Duy:

Ngày một ngày hai tiễn biệt nhau

Chẳng được cùng em kê gối sầu

Em nào biết đâu đời lạnh lẽo

...

Tôi muốn xin em xin đừng nói nữa

Lệ sầu sẽ nhỏ trong đêm nay

 

Giọng anh ta khá ấm, truyền cảm và như để hết tâm hồn vào lời ca. Hoài mỉm cười:

- Sao? Thất t́nh hả? Cô nào vậy? 

Anh ta nh́n Hoài bằng một cái nh́n buồn rầu, gần như van lơn:

- Hoài đừng ác. Bài hát này ḿnh dành cho Hoài đó. Không hiểu sao ḿnh thấy bài hát rất hợp tâm trạng ḿnh. Đời ḿnh lạnh lẽo lắm. Ḿnh muốn làm bạn với Hoài mà Hoài lạnh lùng quá.

Hoài vẫn tiếp tục giọng chế riễu:

- Sao mà bi thảm quá vậy. Đời đẹp chán. Bao nhiêu cô gái xinh đẹp đang ngồi trước mặt ḱa. Hăy tán tỉnh và vui chơi với họ đi. Việc ǵ phải sầu muộn. Tôi không giúp ích ǵ cho anh đâu.

Chợt Hoài đổi giọng, lạnh lùng:

-  Tôi cũng đang cô độc đây. Nhưng tôi không muốn chia sẻ với ai và không cần ai chia sẻ. Nghiến răng lại. Gậm nhấm nỗi cô đơn của ḿnh. Không phải là một thú đau thương hay sao. Cần ǵ người khác. Sao anh ủy mị quá vậy.

Hoài Nhân sững sờ:

- Hoài cũng vậy hả? Th́ ra chúng ḿnh đồng bệnh. "Cùng một lứa bên trời lận đận". Sao ḿnh lại không thương nhau.

Anh ta chăm chú nh́n vào mắt Hoài một lúc lâu rồi tiếp tục:

- Hoài biết không, đôi mắt Hoài lạ lắm. Mắt bên trái của Hoài có một chấm đen nhỏ nơi tṛng trắng. Mỗi lần Hoài liếc nh́n, ḿnh có cảm tưởng như đó là một chiếc thuyền nhỏ đang trôi trên một ḍng sông. Ḿnh ao ước ḿnh và Hoài sẽ cùng đi trên chiếc thuyền đó, để nó trôi đến tận chân trời. Ḿnh không muốn một ḿnh gậm nhấm nỗi đau thương cô độc. Ḿnh muốn được chia sẻ. Hoài đừng từ chối ḿnh nghe. 

Hoài vẫn lạnh lùng:

- Có ích ǵ đâu. Lúc tôi cô độc, tôi không muốn chia sẻ với ai v́ tôi biết không ai chia sẻ được. Lúc cô độc, ngay giữa đám đông tôi vẫn thấy ḿnh cô độc, càng cô độc hơn. Cô độc đến từ bên trong, không phải từ bên ngoài. Không thể chạy trốn được cô độc v́ không chạy trốn được bản thân. 

Hoài Nhân gỡ cặp kính cận ra ngắm nghía môt lúc, đắn đo như không muốn phản  bác ngay Hoài:

- Có thể thông thường là như vậy nhưng ḿnh nghĩ có những trường hợp đặc biệt. Khi có người tri âm tri kỷ nhất định ḿnh sẽ ít cảm thấy cô độc và khi đó cô độc có thể chia sẻ được. Chia sẻ không nhất thiết phải nói ra, chỉ cần ngồi bên nhau là đủ.

- Đó là giải pháp cho những người yếu đuối và không biết kiêu hănh về bản thân. Tôi không những không cần chia sẻ sự cô độc mà c̣n nuôi dưỡng nó. Trong cô độc ḿnh mới hiểu rơ ḿnh, là chính ḿnh nhất. 

Hoài Nhân và Hoài tiếp tục tranh luận về chuyện cô độc cho đến hết buổi học. Hai người hầu như không nghe giáo sư giảng ǵ cả. Khi ra về, Hoài Nhân ngỏ ư muốn theo Hoài về nhà chơi. Hoài đồng ư. Hoài thấy anh ta quá đa cảm, thậm chí mềm yếu nhưng chân t́nh. Hoài bao giờ cũng cảm động trước chân t́nh. Dù sao có một người bạn như anh ta cũng hay.

 

 

12. Ai gây ra cuộc chiến tranh này? 

Nói chuyện với Hoài Nhân không giải tỏa hết những vấn nạn trong suy nghĩ của Hoài. Anh ta chỉ toàn nói chuyện t́nh cảm, yêu thương, cô độc và đôi khi tỏ ra quá âu yếm làm Hoài khó chịu. Hoài không thích kiểu biểu lộ "t́nh trai" của anh ta.

Chủ nhật này Hoài xuống phố t́m Quang. Anh bạn này hơi khô khan nhưng lại có điểm gần với Hoài. Mới mười chín tuổi mà đầu anh ta đă điểm bạc. Cùng với mái tóc, khuôn mặt hơi xương, nước da ngăm đen nên trông anh càng khắc khổ nhưng đôi mắt anh lại trong sáng và rất trẻ trung. Nét mâu thuẫn trên khuôn mặt này làm anh có một nét đáng yêu riêng. Mới nh́n tưởng anh khó gần nhưng khi tiếp xúc anh lại rất cởi mở. 

Hoài đạp xe đến đầu Cầu Trắng th́ gặp Quang đang đi bộ bên kia đường. Hoài gọi giật:

- Ê, Quang. Đi đâu đó?

Quang quay lại:

- À, Hoài. Đi mua mấy cuốn sách. 

Hoài dắt xe qua đường, đến bên Quang:

- Tao đi mua sách với mày rồi ḿnh đi uống café. Hôm nay tao mới có tiền nhà gởi cho đây.

Cho đến giờ Hoài chưa phải lo đến chuyện tiền bạc v́ hàng tháng anh có học bổng, gia đ́nh c̣n gởi cho thêm chút ít. Anh ăn ở nhà ông bà nội không tốn tiền nên tiền anh chỉ dùng để mua sách, chi café thuốc lá thôi. Ngoài ăn uống, sách và café thuốc lá là nhu cầu chính của đa số nam sinh viên. Tháng nào họ cũng mua vài cuốn sách mới v́ họ khao khát đọc. Khi có cuốn sách ǵ hay, có người đọc và thảo luận, những người khác lập tức t́m mua cho bằng được để đọc và tham gia ư kiến. Họ tranh luận trong lớp học, trong giờ chơi, ở nhà trọ, nơi quán café hoặc bất cứ nơi đâu khi họ gặp nhau. Trường đại học quả là một môi trường trí thức.

Sau khi mua sách xong, Hoài và Quang đến quán café Lạc Sơn. Đây là một ki ốt ngay bên đường phố lớn nhất ở đây. Con đường này vào ngày nghỉ, người đi dạo phố lúc nào cũng đông nghịt. Nhiều người chỉ đi để ngắm thiên hạ chứ không mua sắm ǵ, nhất là bọn sinh viên. Ngồi ở quán café này có thể nh́n mọi người qua lại trên đường. Vào ngày nghỉ, ngồi ở đây thế nào cũng gặp người quen. Bọn Hoài tỉnh thoảng mới đến đây khi có nhiều tiền v́ café ở đây giá  hơi đắt. Thông thường bọn anh chỉ uống café ở các quán cơm dành cho sinh viên, giá rẻ và có không khí riêng của sinh viên. 

Hoài gọi hai café đen. Các anh chỉ uống café đen thôi. Café sữa dành cho đàn bà và bọn quư tộc. Các anh thường nói như thế. Quang kêu thêm một bao thuốc Pallmall dù trong túi hai anh đều có Bastos xanh.

Hoài cười:

- Anh chàng nhà quê này muốn học làm sang hả.

Quang cũng cười:

- Lâu lâu phải chơi sang một chút. Mẹ kiếp. Đời sống được bao lâu. 

Nói chuyện lan man một lúc, Hoài thuật lại cho Quang nghe về chuyện xác người mà anh đă thấy và nói cảm xúc của anh. Quang suy  nghĩ rất lâu rồi hỏi:

- Nói thực mày có thù ghét Cộng sản không?

Hoài cũng đắn đo trước khi trả lời:

- Nói là thù ghét th́ không nhưng có lẽ không có cảm t́nh. Thực ra tao cũng không hiểu ǵ mấy về Cộng sản ngoài những điều được chính quyền Miền Nam tuyên truyền. Dĩ nhiên tao hiểu tuyên truyền bao giờ cũng phải nói xấu đối phương  và những người Cộng sản Miền Bắc cũng có lư tưởng của họ. Đối với Miền Nam, mày cũng như tao đều hiểu các chính phủ cũng chẳng tốt đẹp ǵ. Vấn đề đối với tao là làm sao chấm dứt cuộc chiến này và thống nhất đất nước. Tao nghĩ đó cũng là nguyện vọng chính đáng của mọi người dân Việt Nam.

Quang chậm răi:

- Như thế mày không chấp nhận cả hai bên. Vậy th́ mày làm sao để chấm dứt chiến tranh và thống nhất đất nước. Mày có chỗ đứng cao hơn, lực lượng mạnh mẽ hơn chăng?

Hoài nhăn mặt:

- Khoan truy tới chỗ đó. Trước hết tao nói nguyện vọng của ḿnh. Tao không thích chiến tranh, không thích hận thù, không thích chia cắt đất nước. Dĩ nhiên cá nhân tao nhỏ bé vô cùng. Mày cũng thế. Tụi ḿnh lớn lên, trận thế trên bàn cờ đă được xếp đặt. Tuy nhiên tao không muốn làm chốt thí cho ai ai cả.

Quang châm điếu thuốc thứ ba:

- Mày nói thế th́ tao đồng t́nh. Nhưng tao nghĩ dù muốn dù không, cuối cùng phải tiến đến hành động. Tuy nhiên, trước khi hành động phải có nhận thức. Mày không thích chiến tranh. Tao cũng thế. Và có lẽ mọi người đều thế cả. Có ai thích cảnh máu đổ thịt rơi và chính ḿnh cũng có thể là nạn nhân. Nhưng khi đă có chiến tranh, vấn đề là phải t́m hiểu tại sao có cuộc chiến đó, bản chất nó như thế nào và làm thế nào để chấm dứt nó. Có chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phi nghĩa. Có chiến tranh xâm lược và chiến tranh tự vệ, chiến tranh giải phóng. Theo mày, cuộc chiến tranh Việt Nam hiện nay là cuộc chiến tranh ǵ?

Quang càng nói càng hăng lên, trái ngược với thói quen trầm tĩnh của anh. Anh hơi to tiếng làm vài người khách ngồi gần quay lại nh́n nhưng anh không để ư. Hoài cảm thấy bị khích động. Anh cũng nói lớn:

- Tao không cho đây là cuộc "chiến tranh Việt Nam". Nói như thế không đúng. Phải nói là cuộc "chiến tranh ở Việt Nam" v́ Việt Nam là tên gọi của một băi chiến trường. Tại sao thế? Khi chiến cuộc đă xẩy ra và diễn tiến một cách khốc liệt, đẫm máu giữa những người Việt Nam đang cầm súng bắn nhau lại không thể cho đó là cuộc chiến của người Việt Nam hay sao. Không phải. Bề mặt của cuộc chiến với những trận tàn sát kinh hồn chỉ là h́nh thức của chiến tranh, của t́nh trạng những người bị đẩy đến chỗ cầm súng đối diện nhau và không thể không bắn. Những người cầm súng đó đứng ở vị trí thụ động và những ǵ xẩy ra đều v́ bó buộc, không thể tránh được và ngoài ư muốn nên không thể bảo đó là cuộc chiến tranh của họ được. Khi đă mất tự do, mất thế chủ động, họ không thể tạo ra chiến tranh nhưng họ phải chịu đựng. Thế thôi. Nội dung một cuộc chiến...

Quang bỗng cảm thấy tức giận, anh cắt ngang lời Hoài:

- Mày không hiểu ǵ cả và thật ấu trĩ. Có những kẻ bị đẩy đến chỗ cầm súng, có những tên lính đánh thuê nhưng cũng có những người ư thức rơ tại sao họ cầm súng. Mày hăy phân tích xem...

Hoài cũng cắt lời Quang:

- Được, được. Mày hăy cho tao biết có người nào đă dám vỗ ngực chính tôi gây ra chiến tranh hay không.

Hoài và Quang đều to tiếng đến độ mọi người trong quán café đều quay lại nh́n. Quang đấu dịu:

- Thôi, được rồi. Để khi khác nói tiếp. Uống café đi...

Hai người bạn hầu như im lặng cho đến lúc chia tay. Họ đă khá thân đến độ hầu như không giấu nhau điều ǵ trong cuộc sống hằng ngày nhưng trong quá khứ mỗi người đều có một hoàn cảnh rất riêng và v́ thế họ đă có một số điều khác nhau chưa chia sẻ được.

 

 

13. Tại sao anh luôn cô độc và khao khát?  (Thư Hoài gởi Ngọc Lan)

"Ngọc Lan nơi xa xôi,

Cám ơn em về món quà sinh nhật. Em là người đầu tiên tặng quà sinh nhật cho anh lúc anh mười chín tuổi. Trước đây không ai nhớ tới ngày sinh của anh và chính anh cũng không để ư đến, trừ khi cần thiết phải ghi ngày sinh vào giấy tờ ǵ đó. Anh vẫn cho kỷ niệm sinh nhật chỉ là chuyện xa xỉ của bọn nhà giàu. Bây giờ anh đă có thể nghĩ khác. Ngày ḿnh bắt đầu có mặt trên trần gian này, đó không phải là một mốc dấu lớn của cả cuộc đời hay sao? 

Em đă yêu cầu anh viết cho em về thời thơ ấu của anh để em có thể hiểu về anh hơn. Vừa rồi trong câu chuyện với một thằng bạn thân khi nói về chiến tranh, tự dưng anh cũng liên tưởng về tuổi thơ của ḿnh. Có những điều tiềm ẩn trong tâm hồn từ thuở ấu thơ chi phối âm thầm nhưng mạnh mẽ tính cách một người lúc trưởng thành và có lẽ suốt cả đời. Do đó anh cũng muốn nh́n rơ lại quá khứ của ḿnh. Thư này anh sẽ viết cho em về thuở thiếu thời của anh. Viết cho em cũng chính là viết cho anh. Anh cũng muốn tự hiểu thêm chính ḿnh. Chắc thư sẽ dài như em mong đợi. 

Anh sinh ra giữa một thời kỳ khói lửa ngập trời, ngay trước khi Cách Mạng Mùa Thu Tháng Tám thành công. Dĩ nhiên hồi đó anh chẳng biết ǵ về chiến tranh, máu lửa, đến những cuộc chạm súng, những cuộc thủ tiêu đối lập và bao nhiêu chuyện đen tối, xảo trá khác. Đến khi lớn lên, đọc lại giai đoạn lịch sử lúc ḿnh chào đời, anh mới biết ḿnh đă sinh ra giữa một thời kỳ máu lửa, đă hít thở không khí chiến tranh và lớn lên bằng những hơi thở đó. Hơi thở trộn lẫn mùi bom đạn, máu và nước mắt tơi bời trong ḷng dân tộc.  

Hai tháng rưỡi sau khi sinh ra, anh đă phải theo mẹ chạy loạn từ quê nội ra quê ngoại. Quê ngoại anh là một làng nhỏ hiện nay là vùng phi quân sự ở sát bên ḍng sông đă chia cắt đất nước làm hai miền. Hồi đó ba anh đang làm một viên chức nhỏ trong chính phủ Nam triều. V́ chính sách tàn bạo của Pháp và Nhật, năm đó cũng là năm bi đát nhất trong lịch sử Việt Nam cận đại. Hơn hai triệu người chết đói ở miền Bắc, Thanh Nghệ Tĩnh và ảnh hưởng đến mấy tỉnh khác của miền Trung. Sau đó, cuộc chiến tranh Pháp Việt bắt đầu lan rộng. Chính phủ Pháp chỉ kiểm soát được các thành phố, c̣n vùng ngoại ô, ban ngày thuộc Pháp, ban đêm của Việt Minh. Đêm, Việt Minh đưa dân ra đào đường, đắp ụ. Ngày, Pháp đem quân đến lấp hố và san bằng chướng ngại vật. Giao thông bị cắt đứt, thực phẩm thiếu, đồng bạc bị phá giá kinh khủng và nạn cướp giật, ám sát bắt đầu xuất hiện.  

V́ đồng lương của một viên chức nhỏ không đủ nuôi sống gia đ́nh, ba phải cho mẹ anh và hai con tản cư ra quê ngoại v́ bên ngoại anh có nhiều ruộng đất, không sợ đói. Giai đoạn này anh chỉ được nghe mẹ kể lại và hoài niệm không để lại dấu vết ǵ. Không biết ḿnh đă sống ra sao trong thời tao loạn đó nhưng anh biết ḿnh đă sống trong một thời kỳ hết sức xáo động, không những trong tâm hồn nhỏ bé của ḿnh, trong khung cảnh nhỏ hẹp của gia đ́nh mà xáo động c̣n làm đảo lộn nếp sống của cả dân tộc. 

Mấy năm sau, ba anh xin ra làm thư kư cho chính phủ bảo hộ ở một quận nhỏ gần quê ngoại. Cách quận lỵ vài cây số là dăy Trường sơn trùng điệp. Anh con nhớ ở đó có mấy ngọn núi cao nhô ra giữa đồng bằng, đó là nơi Việt Minh đặt đại bác và đêm đêm rót vào quận hàng trăm quả. Sau khi ra làm việc ở đây, ba anh đem gia đ́nh từ quê ngoại vào ở chung. Chính từ đây anh bắt đầu bước vào một thảm kịch đă đầu độc trí óc thơ dại của ḿnh.  

Từ năm tuổi anh được đi học. Lớp anh chỉ có một ông thầy già và một lũ trẻ con rách rưới, nghịch ngợm. Mỗi lần đi học, tụi anh phải chạy băng qua một cánh đồng, nhiều lúc vừa chạy vừa vấp té, la hét, trong khi đạn bay vèo vèo trên đầu mỗi khi Pháp - Việt Minh chạm súng. Một lần khi cả trường đang đứng chào cờ, lúc học sinh bắt đầu hát quốc ca th́ "Oành", một quả đạn từ núi bên kia bắn sang làm gẫy đôi cột cờ. Thầy tṛ bỏ chạy về hầm trú ẩn bên hông trường và nhào xuống hố tránh đạn. Một thầy giáo tên Tuân, sau khi giúp mấy đứa bé chậm chân nhảy xuống hầm, ông vừa chuẩn bị nhảy theo th́ mảnh một quả đạn thứ hai bay vèo tới, cắt đứt cánh tay phải của ông tung lên trời trong khi ông ngă lộn xuống hầm.

Chiến tranh ngày xưa anh hiểu mang bộ mặt như thế: Súng đạn, máu và thương vong. Tuy nhiên với bản tính hồn nhiên của tuổi thơ, v́ chính ḿnh chưa bao giờ thực sự chạm trán với những hăi hùng của chiến tranh, đôi lúc tụi anh cũng t́m được những thú vị nguy hiểm. Mỗi lần có đụng độ lớn, người ta bắn hỏa châu để soi sáng chiến trường. Trong khi người lớn đâm bổ xuống hầm tránh đạn, tụi anh chạy ra đường để xem hỏa châu, mặc tiếng đạn rít trên đầu. Sau những đêm như thế, sáng ngày ra đường thấy đạn găm đầy các gốc cây mới biết ḿnh đă đùa với tử thần. Thế nhưng lần sau lại không ngăn được ham thích và có lần anh suưt chết v́ chuyện đó nếu không có mẹ anh ra kéo vào nhốt xuống hầm. Hôm đó, Việt Minh tấn công quận, sắp phá được hàng rào pḥng vệ th́ bị đẩy lui. 

Những niềm vui trẻ thơ đó không làm đổi khác được khuôn mặt đích thực của chiến tranh. Hằng ngày, anh chứng kiến thường xuyên những chuyến xe chở thương binh, tử sĩ về đồn. Những người cụt tay, găy chân, vỡ ngực rên rỉ và máu chảy thành vệt dài theo bánh xe. Kinh khủng nhất là những người bị đốt cháy như than, thân thể chỉ c̣n là những khúc nám đen co quắp không c̣n nhận ra được h́nh dáng con người. Đó là những lần "công voa" bị phục kích, thân người chở về như củi chất đống gần trại lính. 

Một lần khác, một cảnh tượng hăi hùng diễn ra trước mắt anh, làm anh cứ mỗi lần hồi tưởng, cảm giác kinh hoàng lại xuất hiện nguyên vẹn như vừa mới xảy ra hôm qua. Nạn nhân là một thằng bạn nhỏ của anh. Đêm đó, Việt Minh tấn công đồn, tập trung hỏa lực rất mạnh. Tiếng đại bác nổ vang dội. Vài căn nhà sập, những nhà khác rung động như sắp đổ. Mọi người đều chạy ùa ra đường xuống núp dưới các mương hai bên lề đường v́ ở trong nhà sợ sập không chạy được. Có tiếng đại bác rơi vào một lu nước nào đó rồi nổ tung. Mọi người dù trong cơn nguy hiểm tự nhiên cũng không thể nhịn được cười. Tiếng cười phá lên rung động trong tiếng nổ rung chuyển. Vài quả đại bác rơi gần chỗ núp. Mọi người đều nằm rạp dán chặt xuống hố. Một quả khác nổ rất gần, ánh chớp lóe lên. Luật, thằng bạn nằm cạnh anh nhô đầu lên coi. Chính lúc đó, trước khi ánh chớp vụt tắt, anh thấy rơ một mảnh đạn lớn hơn hai bàn tay xả đầu nó ra làm đôi. Nó không kịp cả hét lên. Năo nó bay tung tóe vào cả mặt mũi quần áo anh. Anh sờ lên mặt thấy tay ḿnh ướt một chất nhờn tanh tưởi. Và đêm kinh hoàng đó qua đi như một cơn ác mộng không bao giờ quên được.

Ở quận được mấy năm, ba anh bị Việt Minh bắt trong một chuyến đi vào tỉnh để nhận lương cho nhân viên trong quận. Chiếc xe hàng bị chặn giữa đường, gần một ngọn đồi nguy hiểm trên quốc lộ 1. H́nh như tài xế thông đồng với Việt Minh trong vụ đó. Vài anh dân quân tự vệ với một quả lựu đạn, mấy khẩu súng trường, chặn xe lại và bắt tất cả hành khách lên núi. Số phận của ba anh sau đó, mẹ anh được nghe vài hành khách cùng chuyến xe sống sót trở về sau này kể lại rất mơ hồ. H́nh như ba anh bị bắt đưa lên mật khu, bị giam cầm một năm rồi chết v́ bệnh kiết lỵ và kiệt sức v́ phải sống kham khổ ở vùng lam sơn chướng khí. Ba anh được chôn cùng một hố với mấy người khác trong một vùng rừng núi nào đó. 

Sau hôm ba anh bị bắt một ngày, mẹ anh mới biết tin. Mẹ khóc lóc suốt mấy ngày liền không ăn uống, kể lể hết chuyện này đến chuyện khác. Mẹ bảo v́ không nghe lời can của mẹ nên ba mới gặp nạn. Đáng lẽ công chức đi công tác phải chờ đi theo "công voa" nhà binh. Ba anh v́ cần đi gấp để có th́ giờ vào thăm ông bà nội anh nên đă đi xe hàng, không kịp chờ "công voa". Lúc đó anh khoảng năm tuổi. H́nh ảnh của ba anh v́ thế không c̣n lại ǵ nhiều, kể cả t́nh thương và sự âu yếm của người cha. Trí nhớ của anh về tuổi thơ không tốt. Những điều anh biết chỉ là ư niệm dần h́nh thành do người khác kể lại nhiều lần. Anh chỉ biết rơ mặt ba anh qua mấy tấm ảnh vàng bẩn c̣n sót lại. Khoảng trống trong tâm hồn anh bắt đầu từ đó, từ chỗ mất t́nh thương khi chưa kịp nhận rơ khuôn mặt của yêu thương. Sự thiếu thốn ở thiếu thời sẽ không bao giờ được bù đắp. Cũng chính v́ thế mà anh là kẻ luôn khao khát, luôn thấy ḿnh thiếu hụt, chưa bao giờ thỏa măn. 

Lúc nghe tin ba anh mất, mẹ anh mời mấy ông lên đồng đến cúng để xem ba chết thật chưa và mất vào ngày giờ nào. Ngày giỗ của ba anh được định đoạt bởi mấy ông đồng cốt vô danh nào đó. Đến bây giờ anh cũng không nhớ rơ ngày đó. Hôm ấy, ba mẹ con lập bàn thờ, chít khăn tang, ngồi khóc trong nhà. Ba người ngồi bệt xuống đất khóc lóc suốt một ngày cho đến lúc căn nhà trở nên âm u chập choạng, không c̣n thấy mặt nhau nữa, chỉ nghe tiếng khóc nức nở trước mặt và đau thương nứt rạn trong ḷng.  

Từ đó, mẹ anh bắt đầu buôn tảo bán tần để nuôi con. Bà mua hàng tạp hóa, ban ngày bỏ vào thúng gánh ra chợ bán, chiều tối gánh về. Cuộc sống gian khổ bắt đầu. Hàng ngày sau khi đùa nghịch đến mệt lử với những thằng bé hàng xóm, anh về nhà ngồi ở bậc thềm chờ mẹ. Niềm vui bé mọn chỉ lóe sáng khi mẹ mang quà về. Có lẽ trong thời gian đó, t́nh mẫu tử được biểu lộ nhiều nhất. Do đó, trong tâm hồn anh, cùng với những đau thương thiếu thời, h́nh ảnh mẹ anh có khăn tang trên đầu và phiền muộn trũng quầng vùng mắt được khắc sâu nhất. Bây giờ qua hơn mười mấy năm rồi, anh chỉ giữ cho ḿnh tấm h́nh mẹ anh chụp lúc đó như một mảnh quá khứ c̣n sót lại hiếm hoi và thân thiết. 

Mấy tháng sau khi ba anh mất, một đêm hăi hùng mang tai họa thứ hai đến. Từ đầu hôm có tiếng cú rúc trên cây mít sau nhà, tiếng kêu của một loài chim đêm chỉ mang đến những điều không may. Ba mẹ con đều cảm thấy có một tai họa xảo quyệt nào đó đang ŕnh rập. Mẹ sai hai anh em ra đuổi con vật đó đi nhưng môt lúc sau nó trở lại với tiếng rúc càng trở nên thê thảm và đe doạ hơn. Cả nhà đi ngủ trong lo âu phập phồng. Nửa đêm, một cuộc giao tranh khởi đầu giữa lính trong đồn quận với một đơn vị Việt Minh. Trận chiến mở màn với tiếng súng trọng pháo của Việt Minh và quả đạn đầu tiên rơi trúng nhà anh. Một ông già bà con mới đến ở trong nhà vỡ bụng, mẹ anh bị một mảnh đạn xuyên qua cổ, ông anh thủng ở chân mấy lỗ. Chỉ riêng anh may mắn không bị ǵ. Ba người nằm rên rỉ đến sáng, khi Việt Minh ngưng tấn công, mới được xe quân đội đưa vào bệnh viện tỉnh cứu chữa cùng với một số người bị thương khác. 

Anh c̣n lại một ḿnh bơ vơ ở quận. Mấy người hàng xóm thương t́nh đưa về nhà cho ăn uống mỗi người vài ngày. Tháng đầu anh c̣n được người ta chăm sóc tử tế nhưng dần dần, ḷng tốt của họ cũng giảm đi v́ chính họ cũng rất khó khăn.  Anh phải đến từng nhà để xin ăn, đôi khi phải nhịn đói cả ngày hay chỉ ăn vài củ khoai trừ bữa. Anh trở thành một thằng bé ăn mày thực sự với tất cả sự hèn mọn, tủi cực, bị hất hủi của kiếp ăn mày. Trong ḷng anh lúc đó nẩy sinh một thứ kiêu hănh kỳ quặc. Anh từ chối mọi sự thương hại. Anh coi đó như một điều sỉ nhục và v́ thế bị nhiều người ghét do sự ngang ngạnh bướng bỉnh của ḿnh. Anh thu tất cả sự đau thương, sự khinh rẻ về cho ḿnh và không muốn chia sẻ với bất cứ ai. Dần dần anh xa lánh người khác và chỉ sống riêng cho ḿnh với niềm đau đó. Cuộc sống như thế kéo dài lây lất trong sáu tháng cho đến khi mẹ và anh của anh lành mạnh trở về. 

Mẹ anh tiếp tục buôn bán trong khi nỗi lo lắng về tương lai ngày càng lớn dần v́ mẹ đă hết cả vốn liếng sau thời gian nằm bệnh viện. Cho đến một hôm, người công chức đến thế chỗ cho ba anh ở quận đến ngỏ ư thay thế ba anh trong gia đ́nh. Mẹ bằng ḷng và ông đó là dượng anh bây giờ mà anh gọi là thầy. Thầy lúc trước là giáo viên, quê ở một tỉnh miền nam trung phần. Thầy đă có vợ và hai con nhưng hai con đều chết sớm. V́ vợ chồng không thuận, thầy chán nản xin gia nhập đoàn lính mộ ở Việt Nam qua Pháp giúp Pháp đánh Đức. Ông làm thông dịch viên cho đơn vị lính thợ Việt Nam ở Pháp hơn mười năm, đă từng tuyệt thực, tranh đấu, đánh lộn, cờ bạc, sống cuộc sống coi trời bằng vung. Sau khi thế chiến 2 kết thúc, ông được đưa về Thành phố Thơ rồi mắc kẹt luôn ở đây v́ quê ông đă bị Việt Minh chiếm không về được. Ông được bổ ra làm thư kư ở quận thay ba anh sau khi ba anh mất và đi luôn vào gia đ́nh anh. Đến bây giờ, ông đă có thêm hai con với mẹ anh. Thầy rất tốt với anh. Chính v́ thế bây giờ anh mới có thể ngồi viết thư cho em, nếu không, không biết số phận của anh đă đi vào con đường tăm tối nào. Ông coi hai anh em anh như con ruột và từ trước chưa bao giờ làm anh phật ḷng. Ở quận một thời gian, thầy được đổi đi nơi khác và cuối cùng về làm việc ở tỉnh quê hương. Anh đă sống với mẹ, thầy và các anh em cho đến khi rời gia đ́nh ra đây học đại học.

Anh đă cố gắng hồi tưởng, h́nh dung và ghi lại những điều quan trọng nhất trong tuổi thơ của ḿnh. Có lẽ những điều này đă h́nh thành và quy định tính cách của anh. Từ bây giờ, giữa môi trường đại học, anh được học hỏi và rèn luyện thêm nhiều nhưng quá khứ vẫn sống mạnh mẽ trong anh dù đôi lúc dường như anh không cảm thấy. Sự hồi tưởng và chiêm nghiệm về quá khứ giúp anh tự hiểu ḿnh hơn.

Anh nghĩ khi anh làm quen với em lần đầu, mới nh́n qua chỉ là cách tán tỉnh lăng nhăng của một cậu học tṛ mới lớn nhưng xét cho cùng phải chăng đă bắt đầu từ cội nguồn của một tâm hồn luôn khao khát. Anh cám ơn em về cuộc t́nh phương xa của chúng ḿnh. Dù đó chẳng khác ǵ một giấc mơ nhưng giấc mơ đó đă cho anh những giờ phút thanh b́nh và xiết bao êm dịu.

Anh nơi xa xôi."

Vũ Hoài.

 

 

14. Mỗi người đều có điều bí ẩn.

Hôm nay Siam mời Hoài đến nhà chơi. Lần trước Siam giận anh v́ thấy anh có vẻ như ghen tương và bất công đối với cô. Cô không gặp anh trong hai tuần nhưng sau đó nghĩ lại cô thông cảm tâm trạng của anh và cô cũng cảm thấy nhớ anh nên cô nhờ Nga nhắn anh lên chơi. Suốt hai tuần qua, Hoài cũng thấy bứt rứt. Anh thấy ḿnh vô lư rồi lại tự biện hộ cho thái độ của ḿnh. Anh muốn đến xin lỗi cô nhưng ḷng kiêu hănh đă ngăn anh lại. Việc Siam nhắn anh đến chơi làm anh cảm thấy nhẹ nhơm như cất được một gánh nặng.

Sáng nay trời rất đẹp. Nắng lung linh xôn xao trên con ngơ vào nhà cô. Siam đang đứng trước cổng đợi anh. Cô mặc bộ đồ bà ba mầu nâu làm nổi bật làn da trắng muốt. Khuôn mặt, chiếc cổ, đôi tay và cả bàn chân của cô ngời lên một thứ ánh sáng thanh thoát. Cô thật khéo chọn kiểu quần áo và mầu sắc. Ở nhà, trong bộ quần áo bà ba đơn giản nhưng cách điệu rất duyên dáng với ống tay ngắn gần đến khuỷu và hai đường xẻ khá cao bên hông, trông cô mềm mại uyển chuyển lạ lùng. Cô bước đi nhẹ nhàng như một con chim. Dù là vải mầu nâu, đen hay vàng nhạt, xanh nơn chuối hay tím hoa cà, mầu nào cũng ḥa hợp và làm tôn nườc da trắng ngần kỳ diệu của cô.

Hoài xúc động đến choáng váng khi nh́n thấy Siam. Anh quên tất cả ngoại cảnh, tiến đến định ôm lấy chiếc eo thon thả và hôn lên đôi môi đang rạng rỡ nụ cười với chiếc răng khểnh mời gọi của cô. Siam đọc thấy ư nghĩ trong mắt anh, cô hoảng hốt lùi lại:

- Anh đừng làm vậy. Ba em ở trong ḱa.

Hoài chợt sững:

- Xin lỗi em. Tại hai tuần rồi không gặp em đó.

Siam làm mặt giận:

- Tại anh chứ tại em hả. Anh dễ ghét lắm. Bộ anh muốn em là nô lệ của riêng anh hay sao.

- Trời ơi. Sao em nói vậy. Em không là nô lệ nhưng là bà chúa của anh. Đúng, bà chúa của riêng anh thôi.

Anh không muốn người nào khác vây quanh, tôn sùng em, ít ra là khi có mặt anh. Anh nói thật đấy. Em có quyền vui chơi với bất cứ ai khi không có anh nhưng khi có anh, em chỉ là của riêng anh thôi. V́ vậy, tốt hơn anh và em chỉ nên gặp riêng nhau không có mặt người khác. 

Siam tṛn mắt nh́n anh khi nghe anh nói một thôi dài:

- Vậy là anh có ghen không? 

Hoài cầm lấy tay cô làm một lần nữa cô hốt hoảng lùi lại:

- Vừa ghen vừa không. Tại anh rất mâu thuẫn. Anh không có ư chiếm đoạt. Anh tôn trọng tự do của em và cũng muốn em tôn trọng tự do của anh. Nhưng khi chúng ta ở bên nhau, chỉ có anh và em thôi. Không có người thứ ba và cũng đừng nghĩ đến người thứ ba. Sự riêng tư là điều bí ẩn kỳ diệu của t́nh yêu. Chỉ hai người thôi. Hai người ḥa hợp làm một. Hai người khao khát chia sẻ, t́m kiếm, dâng hiến, tiếp nhận nhau. Hai người chan ḥa, tan chảy trong nhau. Làm sao có chỗ cho người thứ ba. Cũng như bây giờ đây, chỉ có anh và em, trong mắt anh chỉ có em, trong tâm hồn anh chỉ có em. Anh muốn... 

Hoài bước tới gần Siam một bước. Cô xua tay:

- Thôi, thôi. Em chịu thua anh. Sinh viên văn khoa có khác. Nhưng em cảnh cáo anh, ở đây có người thứ ba. Người thứ ba này rất quan trọng và đáng sợ. Đó là ba em. Anh vào nhà để em giới thiệu với ba em.

Cô quay lại đi trước làm Hoài buộc ḷng phải đi theo cô. 

Ba Siam là một ông già khoảng năm mươi tuổi, hơi gầy và có vẻ lạnh lùng. Ông hỏi thăm Hoài qua loa về chuyện học hành rồi đi vào trong. Hoài thở phào v́ anh rất ngán bị ông thẩm vấn. Dù là bố Siam, đối với Hoài, ông cũng là người thứ ba như những người thứ ba khác, không quan trọng và không cần thiết, ít ra lúc này. Hoài thấy không thoải mái khi ngồi nói chuyện với Siam trong pḥng khách. Anh không chịu được cảnh ngồi đối diện nói chuyện với người yêu như những người quen b́nh thường. Anh cần môt khung cảnh khác. Anh rủ Siam ra vườn chơi.

Siam đưa Hoài đi xem vườn của cô. Khu vườn này cũng tương tự nhưng rộng hơn vườn nhà anh. Hoài nghĩ sống giữa những bóng lá, hoa thơm và trái ngọt này nhất định tâm hồn người sẽ nhẹ nhàng thanh thản tuy có vẻ hơi âm thầm.

Sau khi khoe với Hoài các loại cây ăn trái, Siam đưa Hoài đến giếng nước ở góc vườn. Thành giếng xây bằng đá ong nhưng phía trên và chung quanh tráng xi măng để giặt rũ nên rất sạch sẽ. Cạnh giếng có một bể nhỏ, trên để chiếc gầu xinh xắn buộc bằng dây thừng. Giếng khá sâu, thành giếng đầy rêu và lơ thơ vài cây dương xỉ nên trông có vẻ cổ kính. Hai người ngồi lên thành giếng nh́n xuống nước. Hai mái đầu chụm vào nhau. Hoài chăm chú nh́n khuôn mặt hai người lung linh bên nhau với một khoảng trời xanh trên cao phản chiếu dưới đáy nước. Một mùi thơm nhẹ nhàng lan tỏa. Mùi thơm không tên từ mái tóc của Siam và Hoài biết chắc không phải mùi nước hoa. Siam không dùng nước hoa nhưng cô gội tóc bằng vài thứ lá đặc biệt ǵ đó tạo nên một mùi hương rất lạ. Hoài ngây ngất trong mùi hương tóc của Siam. Anh hỏi:

- Em gội đầu bằng ǵ? 

Siam cười và lúc lắc đầu làm mái tóc cô mơn man lên má anh:

- Đó là bí mật. Em không nói đâu.

- Em bí mật cả với anh à ?

- Có những điều bí mật không nên cho ai biết cả. Em không muốn là cuốn sách mở ngỏ trước mắt anh và anh có thể đọc từ ḍng đầu đến ḍng cuối. Như vậy em đâu c̣n ǵ để hấp dẫn anh nữa. Đọc xong, anh có thể liệng nó vào xó, đúng không?

- Không đúng. Có những cuốn sách dù đọc mấy lần vẫn chưa hiểu hết. C̣n những điều giữa  hai hàng chữ, bên ngoài cuốn sách, bên trong tác giả nữa. Huống chi em không phải là một cuốn sách. Em là một tâm hồn. Anh biết tâm hồn con người luôn là một điều bí ẩn không dễ ǵ hiểu được như một trang sách. Huống chi em không phải là một cô gái b́nh thường, em là một cô gái liêu trai.

Hoài đổi giọng vui đùa:

- Em có thể dùng ma thuật đưa anh xuống đáy giếng, vào một hang sâu nào dưới đó chơi không?

- Em đâu có phép tắc ǵ.

- Em muốn dấu anh thôi. Hay anh kéo em nhảy xuống giếng. Nhất định em phải trổ phép thuật của em ra. 

Hoài nắm tay Siam làm bộ như muốn kéo tay cô nhẩy xuống. Cô cười to:

- Đố anh dám. Anh sẽ chết ch́m trước chứ không phải em đâu. 

Hoài du hơi mạnh làm Siam phải bíu chặt lấy vai anh, mặt cô áp sát vào mặt anh. Anh nhẹ nhàng hôn lên môi cô. Cô nhắm mắt tận hưởng nụ hôn rồi chợt đứng vùng dậy:

- Anh khôn lắm. Coi chừng ba em đó. Ông mà thấy ông đẩy anh xuống giếng chứ không chơi đâu.

Hoài đứng dậy nh́n cô nuối tiếc:

- Em biết không? Bây giờ anh muốn ăn em, muốn uống em cho thật no nê thỏa thích. Làm sao đây? 

Siam cầm lấy chiếc gàu:

- Dễ thôi. Để em múc nước cho anh uống nghe. Uống nước giếng này anh sẽ đỡ thèm đỡ khát.  

Cô quẳng chiếc gàu xuống giếng, lắc nhẹ cho nước vào và kéo lên một cách thành thạo. Hoài bưng chiếc gàu cô đưa cho uống một hơi, nước đổ tràn ra cả áo:

- Quả thật nước giếng này ngọt lạ lùng. Anh hết khát rồi. Em đúng là cô gái liêu trai. Có phải nhờ uống và tắm nước giếng này mà da em trắng không. Anh chưa thấy ai có làn da trắng mát kỳ diệu như em. Anh nói muốn ăn, muốn uống em không phải là cường điệu đâu. Em như một trái cây chín mọng, một ḍng suối trong vắt mà khi nh́n thấy, nhất định người ta không tự chủ được. 

Siam trợn mắt, thè lưỡi:

- Eo ôi. Nếu thế th́ nguy hiểm quá. Ai cũng muốn ăn em, uống em, làm sao em sống nổi. Chắc em sẽ sứt sẹo, đầy ḿnh thương tích đó.

- Yên chí. Anh sẽ bảo vệ em mà.

- Nhưng anh chỉ muốn ăn, muốn uống em thôi sao. Vậy em có khác ǵ trái cam, trái bưởi đâu. Anh khinh thường em quá.

- Đó chỉ là một cách nói và về một phương diện thôi. Em chẳng phải c̣n bao điều bí ẩn đó sao. Anh sẽ c̣n lâu lắm mới khám phá được em và chắc suốt đời cũng không khám phá hết được.  

Hoài thấy ḿnh đă nói điều này một cách hết sức thành thật chứ không phải đối đáp đùa chơi. Cô gái anh yêu ngây thơ và như một trái cây đang chín tới này không đơn giản. Đối với anh, cô c̣n nhiều điều bí ẩn. Đối với anh, cô hoàn toàn tự do. Chợt Hoài thấy nhói buốt khi nghĩ rằng đến một lúc nào đó anh sẽ mất cô.

Anh trầm giọng nghiêm trang:

- Có lúc nào em sẽ bỏ anh không?

Siam nh́n anh ngạc nhiên:

-  Sao anh lại nghĩ thế? Em chưa bao giờ nghĩ đến chuyện đó.

- Em có chắc không?

- Anh dại lắm. Sao nghĩ đến chuyện đó làm chi.

- Đúng rồi. Anh dại quá. Nhưng biết đâu được. Biết đâu được ngày mai sẽ ra sao. Mà đâu cần biết đến ngày mai. Chỉ hôm nay thôi.

Hoài lẩm bẩm như tự nói với ḿnh. Anh kéo Siam đi về phía cuối vườn, nơi có cây cam đang chín, nói là để hái cam ăn nhưng thực ra anh chỉ muốn đến góc vắng đó để có dịp hôn cô thỏa thích.

 

 

15. H́nh ảnh người Mỹ. 

Buổi học sáng nay trống một giờ giữa. Hoài và mấy người bạn rủ nhau đi dạo đợi giờ học tiếp. Họ đi theo con đường dọc bờ Sông Thơm. Con sông đă tuyệt vời và cảnh vật hai bên bờ làm cho nó thêm dịu dàng. Phía thượng nguồn, những vườn cây ăn trái và ruộng lúa ôm ấp ḍng sông làm ḍng nước thêm xanh. Giữa thành phố, trừ nơi có chợ, hai bên bờ đều là công viên nhiều cây xanh, thỉnh thoảng có những bến đ̣. Nơi các bến đ̣ này, những chiếc áo dài trắng, những chiếc nón bài thơ của các cô nữ sinh đang đứng đợi sang ngang là những h́nh ảnh vô cùng gợi cảm. Khi con đ̣ tách bến ra giữa ḍng, những tà áo bay bay trên mặt sông không khác ǵ những cánh bướm làm bọn sinh viên như Hoài nao ḷng. Bọn Hoài đă từng đứng ngẩn ngơ trước các bến đ̣ hàng giờ để được ngắm nh́n cảnh tượng đó.

Một khoảng đất rộng bên bờ sông gần Cầu Trắng đang được san ủi. Bọn Hoài nghe đây sẽ được xây dựng thành trường Đại học Sư phạm mới và trường Trung học Kiểu mẫu do Mỹ tài trợ. Hoài và các bạn đứng lại xem các xe ủi làm việc. Mấy chiếc xe kềnh càng đang chạy ngang dọc ủi các đống gạch vụn và san mặt bằng. Lái xe là những người Mỹ to lớn, ở trần, mặt và thân h́nh đỏ au.

Vỹ nhận xét:

- Phải công nhận bọn Mỹ làm việc ra tṛ. Tụi nó làm ra làm, chơi ra chơi. 

Băng tán đồng:

- Chuyện đó tao đồng ư. Trưa nào đi ngang tao cũng thấy bọn nó làm. H́nh như bọn nó chỉ nghỉ trưa chừng nửa tiếng để ăn rồi làm cho tới chiều. Chẳng bù với dân Việt Nam ḿnh cứ uống nước, hút thuốc, tán dóc giải lao, hết mẹ nó thời gian. 

Quang gật gù:

- Tụi nó quen lối làm ăn công nghiệp mà, biết quư trọng thời gian và thật sự chú trọng đến năng suất. Dân Việt Nam là dân nông nghiệp, nghèo khổ nhưng không biết quư thời gian. Làm cho ḿnh th́ c̣n hết sức chứ đi làm thuê thường lười biếng, làm hết giờ chứ không hết việc.

Tŕnh cười khẩy khi nghe các bạn nói:

- Tụi bay có lư phần nào thôi. Làm việc quần quật chưa chắc đă hay ho ǵ. Con người có tâm hồn chứ đâu phải máy móc. Tụi bay đă nghe chuyện tiếu lâm về phương pháp làm việc kiểu Taylor rồi chứ ǵ. Trong xưởng cứ đứng vặn hoài con ốc, ra đường thấy váy người ta có nút giống con ốc cũng nhào tới vặn luôn. Dĩ nhiên c̣n tùy công việc nhưng tao cho rằng có những lúc nên ngắm trời xanh, hút một điếu thuốc để ngẫm sự đời hay ḥ một câu dân ca, hát một khúc t́nh ca trong lúc làm việc. Đó mới thật là nhân văn, văn minh đích thực. 

Hoài cảm thấy thích thú:

- Vậy là có chuyện để tranh luận rồi. Nhưng chuyện này khó nói đến nơi đến chốn ở ngoài đường. Văn minh công nghiệp tiến tới chỗ kỹ trị làm khô cứng tâm hồn, văn minh nông nghiệp - nông nghiệp lạc hậu kiểu Việt Nam hiện nay - đầy chất lăng mạn và ấm áp t́nh người nhưng giữ con người trong nghèo đói. Cần máy móc, cần kỷ luật nhưng cũng cần câu ḥ, giọng hát. Có đáng buồn không khi những câu ḥ đối đáp trên đồng ruộng, dưới đêm trăng đă vắng dần, kể cả những câu ḥ xao xuyến trên ḍng Sông Thơm này. Có đáng buồn không khi hiện nay rất ít bà mẹ biết ru con bên tao nôi hay trong nhịp vơng giữa trưa hè. Phải chăng nền văn minh ngày mai của nhân loại phải là một nền văn minh đông - tây kết hợp...

Hoài đang thao thao chợt ngưng bặt khi nghe tiếng xe rú ầm ĩ và các bạn đều quay nh́n lại phía sau. Hai chiếc xe Jeep chở đầy lính Mỹ đang phóng như điên dại trên đường. Trừ hai tên lái xe, những tên khác đều đứng. Đứa cầm súng giơ lên trời khoa tay la hét, đứa đang nốc bia lon, có mấy đứa ở trần đeo xu chiêng phụ nữ trên ngực. Chiếc xe đầu lạng sát lề đường làm một ông già đạp xích lô gần đó hốt hoảng lách vào trong làm xe mất đà ngă chổng kềnh. Bọn Mỹ phá lên cười hô hố. Một tên Mỹ trên xe thứ hai ném vỏ hộp bia về phía bọn Hoài đang đứng. Cả nhóm bọn Hoài đều giận sôi lên. Vỹ và Quang chỉ tay vào mặt bọn Mỹ chưởi thề "ĐM mày". Hoài cúi xuống nhặt một viên đá ném với theo. Băng và Tŕnh chạy vội tới đỡ ông già đạp xích lô. Trong nháy mắt, hai chiếc xe chở bọn Mỹ mất hút ở cuối đường và tiếng la hét của chúng vẫn c̣n vọng lại.

Ông già đạp xích lô may chỉ bị sây sát xoàng. Bọn Hoài giúp đỡ xe của ông lên, an ủi cho ông đỡ sợ. Ông cám ơn và lẩm bẩm:

- Bọn Mỹ mất dạy. Ḿnh bị cán chết chắc cũng phải chịu thôi.

Bọn Hoài quay trở lại trường v́ sắp đến giờ học. Quang hậm hực:

- Tao mà có súng nhất định tao phải cho bọn nó một băng. Đúng là bọn ăn cướp.

Vỹ nhăn mặt có vẻ suy nghĩ:

- Tụi Mỹ bắt đầu sang Việt Nam ngày càng đông và t́nh h́nh sẽ rất phức tạp. Tâm lư của bọn chúng là tâm lư của lính viễn chinh: bắn giết, đốt phá, hăm hiếp và nỗi sợ cái chết sẽ làm tăng thêm thú tính trong người bọn chúng. 

Tŕnh gỡ cặp kính dày cộp ra lau:

- Vậy mà tụi bay mới khen mấy thằng Mỹ lái xe ủi.

Băng nói nghiêm trang:

- Công b́nh mà nói th́ bọn Mỹ cũng có người tốt kẻ xấu. Mấy thằng lái xe ủi đáng khen chứ. Tụi nó đâu có làm cho ông cha nó đâu nhưng vẫn làm việc hết sức hăng hái và có trách nhiệm. Mấy thằng Mỹ trên xe vừa rồi là lũ mất dạy nhưng khi tụi nó ngồi viết thư cho mẹ, cho vợ chắc tụi nó cũng rất dịu dàng. Khi tụi nó bị lănh đạn hay ḿn banh thây, xác đưa về trong poncho th́ cũng đáng thương chứ. Vấn đề là chúng ta có chấp nhận chính sách viện trợ của Mỹ không, nhất là khi Mỹ đưa người trực tiếp tham chiến ở Việt Nam. Ở đây có vấn đề chính sách của một quốc gia và vấn đề của từng con người.

Hoài chia sẻ suy nghĩ của Băng:

- Tao cho rằng nhận viện trợ Mỹ hay không c̣n là một vấn đề cần xem xét đối với các chính phủ  Miền Nam hiện nay. Nhưng nhận lính viễn chinh rơ ràng là một điều không nên. Nhất định bọn chúng sẽ phá hoại nền văn hóa dân tộc. Mới rồi tao có việc phải về nhà, đi xe đ̣ trên quốc lộ 1, tao thấy có một bọn lính Mỹ tắm truồng dưới sông bên đường. Cả bọn tồng ngồng cười giỡn dưới nắng làm hành khách phải quay mặt đi phía khác. Tao thấy nhục quá. Ở Mỹ chắc tụi nó không bao giờ dám làm thế. C̣n ở đây, tụi nó coi người việt Nam như đồ mọi rợ nên muốn làm ǵ th́ làm.

Quang đá văng một cục đá dưới chân:

- Viện trợ ǵ. Đó là xâm lược. Đối với bọn Mỹ, đây là một cuộc chiến tranh xâm lược. Bảo vệ dân chủ tự do chỉ là cái chiêu bài thôi. Dân tộc việt Nam quá đủ với bọn ngoại quốc rồi...

Quang ngừng nói khi cả bọn đi đến cổng trường đại học. Họ vào lớp nhưng không ai chú ư nghe được bài giảng của giáo sư. 

Hoài vẫn nghĩ măi về h́nh ảnh của bọn lính Mỹ tắm truồng và mấy tên ở trần đeo xu chiêng phụ nữ trên chiếc xe Jeep. Một nỗi uất ức làm anh nóng ran cả lồng ngực.

 

 

16. Phải làm một cái ǵ cho quê hương đất nước.

Sự việc gặp hai chiếc xe Jeep chở bọn lính Mỹ vừa qua làm Hoài và các bạn thôi thúc thêm trong việc h́nh thành một nhóm hoạt động. Lần trước, các bạn đă giao cho Hoài và Băng soạn dự thảo cương lĩnh và hai người đă chuẩn bị xong. Chủ nhật này, họ rủ nhau đi núi Thiên Thai chơi và sẽ thảo luận về dự thảo cương lĩnh trên đó. 

Số người tham dự cuộc đi này lên tới gần hai mươi người. Ngoài nhóm sinh viên ở lớp Văn trường Trường Đại học Sư phạm làm ṇng cốt c̣n có các bạn ở các phân khoa khác như Văn khoa, Luật, Khoa học và cả Y khoa.

Nhóm bạn đi chơi bằng xe đạp. Họ không rủ cô gái nào cùng đi v́ họ nghĩ các bạn gái không thích hợp với cuộc đi này. Vả lại, đường đi khá xa và trong nhóm không ai có xe gắn  máy để chở các cô. Nhóm sinh viên này phần lớn đều nghèo và sống xa nhà.

Hoài Nhân cũng tham dự cuộc đi và anh ta rất thích thú. Anh ta thường đạp xe song song với Hoài, một tay đặt lên tay anh trên ghi đông. Càng ngày anh ta càng tỏ ra âu yếm làm Hoài khó chịu nhưng cũng không nỡ hất hủi v́ anh ta quá chân t́nh. 

Đường khoảng này hơi lên dốc, Hoài Nhân đạp vượt lên trước và nắm tay Hoài kéo theo:

- Hoài không cần đạp, để ḿnh kéo cho. Hai đứa ḿnh đi trước rẽ vào rừng chơi một chút nghe.

Con đường ra ngoại ô của Thành phố Thơ đi về các lăng tẩm và đồi núi này thỉnh thoảng có một cánh rừng thông hay rừng hỗn giao. Nắng ban mai rực rỡ. Trời xanh trong vắt. Thỉnh thoảng một làn gió nhẹ đong đưa cây lá. Đối với các bạn sinh viên tuổi mười tám, hai mươi này đi xe đạp vài chục cây số là chuyện quá nhẹ nhàng.

Hoài và Hoài Nhân dừng xe ngả ḿnh trên thảm cỏ ven đường. Hoài nhắm mắt tận hưởng cảm giác thư giăn. Chợt anh nghe tiếng hơi thở dồn dập và cái ǵ chạm nhẹ vào môi anh. Anh mở mắt, thấy Hoài Nhân đang đắm đuối nh́n anh sau cặp kính cận:

- Ḿnh yêu Hoài lắm, Hoài biết không? Được đi chơi với Hoài thế này ḿnh hạnh phúc vô cùng. Hôm nào tụi ḿnh đi chơi riêng với nhau nhé.

Hoài đẩy khuôn mặt anh ta ra:

- Đừng làm vậy tôi không thích đâu. Nếu anh vượt qua giới hạn tôi sẽ nghỉ chơi với anh đó.

Thực ra chuyện con trai yêu nhau và hôn nhau đối với Hoài không phải là điều lạ. Thuở học trung học, tụi anh đă làm chuyện đó. Một thằng bạn gởi cho Hoài một lá thư ướp bông hoa ngọc lan với hàng chữ "I love you" trên giấy pelure mầu xanh da trời. Thằng bạn đó đă hôn anh trong một buổi trưa hè khi anh ngủ trên một chiếc chơng tre kê dưới cây vú sữa trước sân nhà nó. Anh cũng yêu một thằng bạn khác, trắng trẻo, đẹp trai, mang kính cận. Anh và nó vẫn thường rủ nhau đi chơi ban đêm và khi về có lúc anh đă ôm lấy khuôn mặt nó, hôn phớt lên môi trước lúc từ biệt. Dạo đó, tụi anh mới mười lăm, mười sáu tuổi. Đó không phải là đồng tính luyến ái. Các nụ hôn không một chút hơi hướng t́nh dục. Chỉ là biểu hiện của một t́nh yêu trong sáng, ngây thơ và tinh khiết. Cho đến bây giờ, h́nh ảnh khuôn mặt mang kính cận của thằng bạn anh yêu thuở nhỏ, nó đă theo gia đ́nh đi về nam bộ, thỉnh thoảng vẫn hiện về trong giấc mơ. Khuôn mặt đó vẫn xiết bao dịu dàng và thân thiết. 

Khuôn mặt mang kính cận của Hoài Nhân không phải là khuôn mặt đó. Hoài không xúc động khi nh́n khuôn mặt si mê của Hoài Nhân mà c̣n cảm thấy như bị xúc phạm. Anh nhỏm dậy:

- Ta đi thôi. Các bạn tới ḱa. 

Đỉnh núi Thiên Thai cao nhất vùng này và có thông rải rác. Ở đây, nh́n về phía tây là đồi núi trùng điệp, về phía đông thấp thoáng làng mạc và Thành phố Thơ xa tít tắp. Mới lên tới đỉnh, có bạn nằm lăn ra nghỉ mệt, có người vẫn c̣n đủ sức đi sục sạo một ṿng chung quanh. Sau khi giải lao và ăn uống các thức mang theo, mọi người ngồi thành ṿng tṛn mói chuyện. Hoài giới thiệu mục đích cuộc đi v́ một số bạn chưa được thông báo trước, sau đó, Băng tŕnh bày dự thảo cương lĩnh mà anh và Hoài đă cùng soạn thảo. Cuộc thảo luận sôi nổi nhưng không phải mọi người đều nhất trí với nhau. 

Khuynh hướng tích cực nhất cho rằng nhóm phải hoạt động toàn diện văn hóa, xă hội, kinh tế và cả chính trị khi cần thiết. Khuynh hướng thứ hai chỉ tán thành hoạt động văn hóa v́ phù hợp với môi trường và khả năng của sinh viên. Vài ư kiến cho rằng chỉ nên tập trung vào việc học tập, khi ra đời sẽ tính chuyện hoạt động sau. Riêng Hoài Nhân không có ư kiến ǵ đặc biệt, nói sẵn sàng tham dự mọi hoạt động nếu các bạn tổ chức được. Anh ta chỉ muốn có dịp để gần gũi Hoài.

Kết luận đa số chấp nhận h́nh thành một nhóm, hoạt động trên ba phương diện văn hóa, xă hội và kinh tế. Trước mắt, tập trung hoạt động văn hóa, khi cần hoạt động xă hội và bước đầu nghiên cứu hoạt động kinh tế để có điều kiện hỗ trợ cho hai hoạt động kia. Cương lĩnh và chương tŕnh hành động giao cho Băng và Hoài viết lại sau khi đă tiếp thu ư kiến của anh em. Một cuộc họp khác sẽ được tổ chức để thông qua cương lĩnh chính thức và bầu ban lănh đạo của nhóm. Trước khi ra về, có người đề nghị nên thông qua tên của nhóm luôn. Việc này hơi bất ngờ nhưng mọi người cũng sôi nổi góp ư.

Điều lạ lùng là mọi người đă nhất trí chấp nhận đặt tên cho nhóm là Hội Hồng Sơn, mới nghe như tên của một hội kín hoạt động cách mạng bí mật. Cái tên này được gợi hứng từ một câu thơ của Nguyễn Du: 

Ngă hữu thốn tâm vô dữ ngữ

Hồng sơn sơn hạ Quế giang thâm

(Ta có tấc ḷng không cùng ai giải tỏ

Dưới chân núi Hồng sông Quế thẳm sâu)

 

Tâm sự của Nguyễn Du là tâm sự của một thi sĩ thiên tài nhưng bất lực trước thời cuộc. Những sinh viên sau Nguyễn Du 200 năm thấu hiểu nỗi ḷng của ông, không chia sẻ tâm trạng bất lực, nhưng lại đầy hào khí lấp bể vá trời, quyết tâm làm những ǵ mà nhà thơ thiên tài năm xưa đă không làm được trong một hoàn cảnh lịch sử mới.

Trên đỉnh Thiên Thai lồng lộng gió, trước khi xuống núi, mọi người đă giơ tay cao thề nhất định "sẽ làm một cái ǵ cho quê hương đất nước".

 

 

17. Chỉ là một nỗi cô đơn đau đớn. 

Sáng nay giờ cuối trống, Hoài tan học sớm hơn thường lệ. Anh đến Trường Áo Trắng để đón Siam. Đây là lần đầu anh đón cô ở trường. Con đường từ Đại học Văn khoa đến Trường Áo Trắng là con đường đẹp nhất Thành phố Thơ. Đường chạy dọc hữu ngạn Sông Thơm, cách ḍng nước bởi những công viên và những băi cỏ non. Mặt đường nhựa mịn màng không phải nâu đen mà là trắng xám. Hai bên đường là hai hàng cây đă được trồng từ rất lâu. Những cây long năo, cây muối cao vừa phải, thân răn reo, có nhiều rễ phụ, ngả ra ḷng đường, tán phủ thành một ṿm xanh. Mùa lá rụng, những chiếc lá vàng tươi rơi kín mặt đường. Với mắt nh́n của những chàng trai lăng mạn xứ Thơ, đó không phải là một con đường mà là một ṿm xanh hun hút. 

Vào giờ đi học và tan học, những tà áo trắng, những chiếc nón bài thơ chảy thành ḍng lượn lờ dưới ṿm xanh, xôn xao bóng nắng qua tàn lá. Đó là h́nh ảnh sinh động, tinh khiết tuyệt vời nhất của thành phố thơ mộng này. Các chàng trai không gọi tên đường bằng tên chính thức - tên một vị anh hùng dân tộc do nhà nước đặt - mà chỉ gọi là đường Áo Trắng, đường Học Tṛ hay đường T́nh Yêu. Dưới những gốc cây trước cổng trường, dù là long năo hay muối, tất cả đều biến thành "cây si". Những chàng trai si t́nh dù là sinh viên đại học hay học sinh trung học, dù là công chức hay thợ thuyền, dù c̣n trẻ hay đă đứng tuổi, dù nghèo khổ hay giàu có, tất cả đều đến "trồng cây si" dưới các gốc cây trước Trường Áo Trắng này.

Hôm nay Hoài cũng đến để mọc rễ nơi đây đợi Siam tan học. Dù bận rộn với việc học v́ Hoài học hai trường một lúc nên chương tŕnh học rất nặng nề, Hoài vẫn không lúc nào nguôi nhớ đến Siam. Nụ cười với chiếc răng khểnh mời gọi của cô vẫn luôn ẩn hiện trên trang sách trước mặt anh. Dù ư nghĩ phải làm một cái ǵ cho quê hương đất nước thôi thúc, h́nh bóng dịu dàng uyển chuyển của cô vẫn thấp thoáng trong anh, giữa những giấc mộng lấp bể vá trời. Dù mối-t́nh-cách-xa-Ngọc Lan và những h́nh ảnh thân thiết xưa cũ vẫn dậy lên giữa những đêm khuya khoắt một ḿnh, khuôn mặt trắng ngần tươi mát của cô vẫn như choàng phủ lên tất cả. Hoài luôn khao khát được gặp cô, được ôm lấy thân h́nh cô nồng nàn, được hôn lên đôi môi ngọt ngào mê mải. 

Hoài dựng xe đạp bên lề đường và đứng tựa vào gốc cây đă hơn một tiếng đồng hồ, trong đầu anh tràn ngập h́nh ảnh của cô. Tiếng trống tan học chợt vang lên, dồn dập rồi nhỏ dần. Tim Hoài cũng nhói lên và lặng theo nhịp trống. Mấy phút sau, cổng trường mở rộng và các cô ùa ra như một đàn chim. Chao ôi, Hoài hoa mắt bối rối không nh́n rơ được ai. Những tà áo trắng, những chiếc nón bài thơ là những cánh bướm chập chờn. Tiếng cười đùa vang lên những âm thanh trong trẻo, tan tác dưới ṿm cây, trên mặt đường.

Và Siam của anh kia rồi. Cô đang hé miệng cười, chiếc răng khểnh mời gọi. Hoài không c̣n thấy ai nữa. Trong mắt anh chỉ có khuôn mặt cô lung linh rạng rỡ giữa đám đông đă nḥe mờ. Anh dợm bước về phía cô, chạm vào vai ai đó nhưng không buồn quay lại xin lỗi. Anh bước nhanh đến giữa đường và tưởng chừng Siam cũng vội vă hướng về phía anh. Nhưng không, cô không cười với anh. Cô đang cười với một người đàn ông đang đứng cạnh chiếc vespa bóng loáng gần ngay trước cổng. Gă đàn ông cúi chào thật thấp, có vẻ nịnh nọt và hơi hề, nói một câu ǵ đó. Siam cười to. Tiếng cười trong trẻo ḍn tan của cô bay đến Hoài như một mũi tên. Anh thấy tim ḿnh nhói lên như bị trúng thương. Gă đàn ông - h́nh như là người Hoài đă gặp trong pḥng khách nhà Siam - đă đạp nổ máy xe, quay lại mời và Siam vén chiếc áo dài ngồi lên yên sau. Chiếc xe rồ máy phóng đi len giữa các cô gái vẫn tiếp tục ùa ra. Hoài vẫn đứng chôn chân giữa mặt đường. Siam chợt vô t́nh quay lại, cô sững người khi nh́n thấy anh nhưng chiếc vespa đă lao vút đi, khuất sau những tà áo trắng. 

Có ai đó huưch mạnh vào anh, có tiếng gắt gỏng và anh bị xô đẩy dạt vào lề đường. Anh không c̣n cảm giác được ǵ khác ngoài một nỗi đau đớn lạ lùng cuồn cuộn lên trong anh, nung đốt anh như một ngọn lửa từ bên trong. Anh không suy nghĩ ǵ được. Không thất vọng. Không oán trách. Không căm hờn. Anh chỉ là một nỗi rỗng không đau đớn. Anh đứng măi ở đó. Không biết bao lâu. Cho đến khi con đường đă vắng tanh. Hàng cây im sững. Những bóng nắng cũng bất động. Cuối cùng anh nghĩ ḿnh phải đi dù không biết đi đâu. Anh ngồi lên chiếc xe đạp. Và anh thấy ḿnh trôi đi một ḿnh, dưới ṿm xanh, như một nỗi cô đơn và đau đớn.

 

 

18. Ai c̣n là tôi? (Bài thơ của Hoài)

Ôi cơn đau ngh́n năm trở giấc

Tôi vẫn là một ḿnh không nguôi

Nhức buốt trong từng giọt máu hơi thở chân lông thớ thịt

Vô biên nào cho tôi trốn chạy

Can đảm nào cho tôi đối mặt bản thân

 

Tôi một ḿnh kinh hoàng quằn quại

Tôi giữa vô cùng

              Giữa ngh́n trước ngh́n sau

                          Giữa người người lớp lớp

 

Tôi khát khao hơn sa mạc

Tôi rỗng không hơn hư vô

Tôi chết giấc trong quan tài thịt xương bé nhỏ

 

Tôi là tôi không có em không có ai

Bước chân dài nào đưa tôi xa tôi

Mắt đui mù nào che tôi không thấy tôi

Tim óc nào tê điếng lẩn ḿnh mất tích trong tôi tối tăm

 

Tôi là tôi đau thương

            Tôi là tôi cô đơn

                   Tôi là tôi kiêu hănh

                             Tôi là tôi điên rồ

Tôi là tôi ngất ngư choáng váng

 

Tôi chỉ là tôi

Ai c̣n là tôi

Một đời tôi đói khát.

 

 

19. Niềm đau và nơi chốn trở về. (Thư Hoài gởi Ngọc Lan)

"Ngọc Lan rất xa xôi,

Giữa đêm khuya, anh vẫn c̣n ngồi nh́n tấm ảnh em để trước mặt. Lạ lùng làm sao, tấm ảnh là một mặt phẳng nhưng anh nh́n vào lại thấy chiều sâu hun hút. Trong đáy sâu đó, anh lờ mờ thấy khuôn mặt rách nát của ḿnh ở nơi tận cùng vực thẳm.

Không. Anh nhầm rồi. Đây là khuôn mặt em. Mái tóc em dài dợn sóng, đen sẫm, đổ xuống như một vùng đêm của bên kia mắt sáng môi cười. Nụ cười của em là nụ cười năm xưa lần đầu tiên anh gặp trong hiệu sách nhỏ. Nụ cười ngây thơ và quyến rũ đă đưa anh vào ḍng thác say mê điên rồ không cưỡng được. Nụ cười đă khai sinh một t́nh yêu xa cách chân mây cuối trời. Nụ cười đó bây giờ đang lay động trước mặt anh, lung linh, hư ảo. Và chao ôi, trong nụ cười sao không là hạnh phúc mà lại là niềm đau.

Những ngày mới ra Thành phố Thơ này anh rất khó khăn khi đi t́m một nét tương đồng với bản thân. Mọi sự đều lệch lạc xa cách nhau quá. Như một đường cong và một đường thẳng. Một đường thẳng với một đường khúc khủyu. Một h́nh tṛn với một h́nh vuông. Một con thỏ và một con hổ. Một hồ tắm vương giả và một biển khơi dậy sóng. Mới đầu anh tưởng chừng như đây không phải là nơi chốn của ḿnh. Nhưng chẳng bao lâu anh đă thấy dễ dàng hơn, t́m được những lối đi thích hợp, những con người có thể ḥa đồng. 

Em đă sợ rằng v́ hoàn cảnh mới, bạn bè mới, người yêu mới, anh có thể quên em. Điều đó không đúng. V́ em biết không, trong t́nh yêu cách xa với em, anh luôn cảm thấy niềm đau của ḿnh. Một niềm đau lớn lao, lạ lùng làm cho anh trở nên bé mọn tầm thường, thậm chí hèn hạ, trơ trẽn. Nỗi mênh mông của đau thương dồn anh đến cuối con đường hănh diện về ḿnh. Nơi đó, anh bi tước đoạt hết bản lĩnh, vũ khí để hiện nguyên h́nh một con vật bé nhỏ và bất lực. Nơi đó lại cũng chính là nơi anh được cứu vớt, cứu rỗi, trên đôi cánh bay lượn dịu dàng của một t́nh yêu diệu kỳ không diện mạo.

Những ǵ anh vừa nói có thể hơi kỳ cục và mâu thuẫn. Dù sao anh vẫn tin rằng em hiểu anh. Cũng như bây giờ đây, đối với anh, nụ cười của em trong tấm ảnh phản chiếu khuôn mặt anh rách nát, soi chiếu niềm đau của anh nhưng lại gởi gắm cho anh biết bao âu yếm dịu dàng và yêu thương.

Chúng ta chưa hề được cầm tay nhau, chưa hề có với nhau một nụ hôn, ngoại trừ những ǵ ta mong ước về nhau trong những cơn mê sảng. Dù chúng ta vẫn chỉ là thế cho đến măi măi sau này, anh tin rằng t́nh yêu cách xa của chúng ta cũng sẽ măi măi là nơi chốn cho anh trở về trong những giờ phút đau thương của tâm hồn nơi cuộc sống trần gian này.

                                             Vũ Hoài.”

 

  

20. Chiếc nón bài thơ và những cuộc đấu tranh.

Hôm nay Hoài đi ra chợ để mua sắm mấy thứ lặt vặt và nhân có người về quê, anh định mua mấy chiếc nón gởi về tặng mẹ và em gái. Chợ trung tâm của thành phố nằm ở một vị trí rất thuận tiện. Mặt trước nh́n ra đường phố chính, mặt sau chạy dọc theo bờ sông, bên hông có bến xe bus. Từ nhà ra, Hoài đi xe bus. Xuống xe, anh đi ngay vào chợ, len lỏi qua các khu bán hàng. Cũng như mọi chợ ở thành phố khác, các khu bán hàng ở đây được sắp xếp theo loại mặt hàng. Ngoài những mặt hàng thông thường như thịt, cá, rau cải, tạp hóa, vải, dày dép... ở đây c̣n có khu bán các sản phẩm bánh kẹo của địa phương và đặc biệt nhất là hàng nón.

Những chiếc nón bài thơ là những tác phẩm nghệ thuật tuyệt mỹ có lẽ có một không hai trên thế giới. Lá được phơi thế nào mà khi lên nón và được phết nhẹ một lớp dầu làm cho mầu trắng ngà tinh khiết bóng lên. Cốt nón bên trong là những vành tre vót mịn màng, mảnh chỉ bằng tăm nhang, được khâu vào nón bằng những sợi chỉ trắng hay mầu. Các chồng nón úp quanh chỗ ngồi của các cô bán hàng mới nh́n không có ǵ đặc biệt nhưng khi các cô lấy ra từng chiếc giới thiệu với khách hàng th́ chúng đă biến đổi một cách lạ lùng. Nh́n từ bên trong ra, ánh sáng làm hiện lên trên mặt nón các h́nh ảnh và những câu thơ. Đó có thể là mấy nhịp cầu trắng, ngôi tháp cổ bảy tầng, mái chùa cong, dáng một lăng tẩm, một cung điện, một cành mai hay một mái tóc thề. Đó là những h́nh ảnh đặc trưng của vùng đất cố đô này. Bên cạnh h́nh ảnh là những câu thơ đă làm cho chiếc nón có tên gọi "nón bài thơ'. Thường là những câu ca dao tỏ t́nh:

Thuyền về có nhớ bến chăng

Bến th́ một dạ khăng khăng nhớ thuyền.

 

Có khi phảng phất nỗi buồn:

Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp

Em qua không kịp khổ lắm chàng ơi.

 

Hay giới thiệu một thắng cảnh của Thành phố Thơ:

Gió đưa cành trúc la đà

Tiếng chuông Thiên Mụ canh gà Thọ Xương.

 

Những chiếc nón bài thơ được các cô gái mua về, buộc vào một dây quai tùy theo ư thích, thường là một dải quai bằng vải nhung đen huyền hay mầu mận chín làm tôn thêm nước da trắng ngần tươi mát. Chiếc nón không phải chỉ để đội đầu che mưa nắng. Đó là một vật để trang trí và để làm duyên. Chiếc nón bài thơ cùng với tà áo dài trắng nữ sinh làm các cô gái thêm dịu dàng và thanh sạch. Một vành nón nghiêng nghiêng trên mái tóc đen huyền xỏa ngang vai e ấp che nửa nụ cười thẹn thùng hay tinh nghịch của các người đẹp làm biết bao chàng trai phải nao ḷng.

Hoài vừa bước đến khu hàng nón, các cô bán hàng đă đon đả mời chào và đùa cợt:

- Mua nón đi anh.

- Anh mua nón tặng người yêu phải không? Để em lựa cho.

- Con trai đi mua nón, chắc là để tặng người yêu rồi. Anh đẹp trai quá mà, thế nào chẳng có người yêu.

- Em t́m cho anh một bài thơ tỏ t́nh, nhất định người yêu anh sẽ cảm động.

- Tụi bay đừng ồn. Anh họ tao đó. Anh tới đây em bán rẻ cho. Đừng nghe mấy đứa nớ phỉnh phờ bán cắt cổ đó.

- Anh là bồ con Nguyệt. Anh làm bộ đi mua nón để thăm nó phải không?

Hoài bối rối giữa những giọng nói và tiếng cười tinh nghịch của các cô bán hàng. Anh bước đến hàng gần nhất, nơi cô bán hàng có má lúm đồng tiền đang nh́n anh, không cười nói như các bạn. Cô nhẹ nhàng lấy một chiếc nón giơ lên cho anh xem. Chợt có ai đó giật phắt chiếc nón:

- Mua bán cái ǵ. Hôm nay có lệnh băi thị.

Hoài và các cô gái đều quay lại nh́n. Một người đàn ông trung niên mặt gân guốc, áo sơ mi phanh ngực cầm chiếc nón khua khua, cao giọng:

- Bà con nghe đây. Hôm nay toàn thể bạn hàng chúng ta băi thị để biểu lộ quyết tâm chống chính phủ. Chính phủ này là tay sai của ngoại bang, ăn trên ngồi trốc bóc lột đồng bào. Đồng bào ta không chấp nhận chính phủ bán nước. Bà con phải vùng lên lật đổ chính phủ. Bà con ta tham gia đấu tranh bằng cách đ́nh công băi thị ba ngày.

Các cô bán hàng đều tiu nghỉu. Một cô nói:

- Thôi đi ông ơi. Băi thị, băi thị hoài lấy chi mà ăn. 

Mấy giọng khác gay gắt:

- Lật đổ mấy chính phủ rồi có chi thay đổi mô. Tranh đấu kiểu này chỉ làm khổ dân.

- Lệnh băi thị của ai mới được chớ. Ai có quyền ra lệnh?

- Anh đại diện cho ai đó? Răng tụi tui không biết mặt anh?

Gă đàn ông quẳng chiếc nón xuống quầy sừng sộ:

- Các cô chống đối hả? Các cô theo chính phủ hay sao? Tui làm theo lệnh của lực lượng tranh đấu.

Cuộc tranh căi giữa gă đàn ông và mấy cô gái tiếp diễn gay gắt. Họ quên cả mua bán.

Hoài lẳng lặng bỏ đi. Ở mấy khu bán hàng khác cũng có những vụ lộn xộn tương tự. Các cuộc tranh đấu liên tiếp trong hơn một năm nay đă làm Thành phố Thơ sôi sục lên. Mấy chính phủ dân sự đă đổ và lực lượng các tướng lănh muốn nắm lấy cơ hội để thành lập chính phủ quân sự. Đây là một nguy cơ v́ chính phủ quân sự nhất định sẽ dẫn đến độc tài quân phiệt. Nhiều thế lực đang chi phối các cuộc tranh đấu để giành vị thế chính trị. Những cuộc đ́nh công, băi thị, băi khóa, biểu t́nh liên miên nổ ra làm người dân bắt đầu mỏi mệt và chán ngán. Hoài và nhiều bạn muốn tham gia các cuộc đấu tranh nhưng rồi ngần ngại đứng bên ngoài. Họ thấy đấu tranh là cần thiết nhưng đấu tranh cách nào, tham dự vào lực lượng nào là điều cần phải tỉnh táo và lựa chọn đúng. Nếu không họ chỉ là những quân cờ trong tay người khác. Họ có ư thức và không muốn chỉ làm những quân cờ.

Từ chợ ra, trên đường phố chính, Hoài thấy một đoàn biểu t́nh đang kéo đi với nhiều khẩu hiệu hoan hô đả đảo và tiếng loa phóng thanh vang vang. Hoài đứng nh́n một lúc rồi bỏ đi.

 

 

21. Cần chi những lời đàm tiếu  quanh co của thiên hạ. 

Hoài đi dạo phố loanh quanh một lúc rồi định đi bộ về nhà. Từ phố về nhà anh khá xa, khoảng sáu cây số, nhưng anh muốn đi bộ để suy nghĩ. Chợt anh thấy Siam đang đi ngược về phía ḿnh. Anh thảng thốt gần như chấn động. Từ sau hôm đón cô ở trường không được, đă hơn hai tuần anh không gặp cô. Anh vừa giận vừa buồn vừa đau đớn. Anh muốn cô t́m đến anh để xin lỗi và giải thích nhưng rồi lại thấy ḿnh vô lư. Cô có lỗi ǵ và anh có quyền ǵ đ̣i hỏi cô giải thích. Anh đă nhiều lần nói với cô anh không quan tâm đến người thứ ba, sao anh lại phải thắc mắc về gă đàn ông đó. Vả lại, cô đâu có hẹn anh và cô có quyền tự do của cô chứ. Tuy vậy, dù rất mong gặp cô, anh cũng không t́m đến cô trước.

Giờ đây, đột nhiên gặp cô trên đường phố, Hoài thấy ḿnh xao xuyến lạ thường. Hôm nay cô mặc quần jean, áo pull sặc sỡ và mang giày cao gót. Trông cô lạ hẳn, không c̣n là cô gái dịu dàng của xứ Thơ mà rực rỡ, hiện đại như một cô gái phương tây trong các phim ảnh. Các chàng trai đi bên cạnh đều quay lại nh́n cô. Cô đă đi đến trước mặt anh. Hai người nh́n nhau im lặng trong một giây. Tim Hoài đập dồn dập. Anh muốn nói một câu ǵ đó thật khác thường nhưng rồi anh chỉ hỏi:

- Em đi phố hả? 

Cô mỉm cười nhưng giọng thoáng trách móc:

- Hôm nay em định rủ anh đi phố mua đồ nhưng khi đến nhà anh đă đi rồi. 

Hoài ngạc nhiên:

- Vậy hả? Anh xin lỗi nghe. Nhưng anh lại gặp em ở đây rồi.

Siam nh́n xuống chiếc giỏ lưới mầu đỏ xinh xắn cô cầm trên tay:

- Anh đâu có lỗi. Cũng như hôm trước em đâu biết anh đến đón em. Hôm đó xe đạp của em hư nên bạn của chị em hẹn đến chở em về.  

Hoài cầm lấy tay cô:

- Em không cần giải thích đâu. Tự anh hiểu.

Hai người đi bên nhau trên đường phố đông người. Hoài đặt tay lên eo cô kéo sát vào ḿnh, tránh những người đi ngược chiều. Siam bối rối muốn gỡ tay anh ra:

- Không được đâu anh. Thành phố này c̣n cổ hủ và người ta hay dị nghị lắm.

Hoài kéo mạnh hơn làm ngực cô gần sát vào ngực anh:

- Anh chỉ biết có em và chúng ta chỉ biết có nhau thôi. Cần chi đến những lời đàm tiếu quanh co của thiên hạ.

Hoài nói hơi to làm những người đi gần quay lại nh́n, có người nhíu mày khó chịu. Hoài tỉnh bơ tiếp tục:

- Dư luận cũng quan trọng đấy nhưng ta đâu phải là sản phẩm của dư luận. Ta sống cho chính ḿnh hay sống theo dư luận? Ta là ta. Anh cho rằng nếu cần ta phải dẫm đạp lên dư luận mà sống. Em đồng ư không?

Siam cảm thấy bị kích thích bởi tư tưởng nồng nhiệt của anh. Cô cũng quàng tay qua hông anh:

- Em cũng nghĩ thế nhưng dù sao con gái cũng khác và khó khăn hơn con trai. Anh biết không, con gái xứ này nổi tiếng thùy mị kín đáo. Ai sống hơi phóng túng một chút sẽ bị lên án nặng nề.

- Thùy mị và kín đáo cũng là một phẩm chất nhưng ở đây có mặt trái của nó. Anh cho rằng một phần đó là do lễ giáo phong kiến và dư luận xă hội nghiêm khắc. V́ thế có nhiều người đă ép ḷng ḿnh và sống một cách giả dối. Đằng sau cổng kín tường cao và bề ngoài e ấp, nhiều cô muốn sống thật với ḷng ḿnh mà không được, có người đă phải tự tử. Đó không phải là thiệt tḥi và mất tự do hay sao?

- Anh nói đúng. Em biết nhiều cô rất đau khổ v́ bị ràng buộc trong tù ngục của gia đ́nh, dư luận và cả sự yếu đuối của chính ḿnh. Em biết rơ v́ con gái tụi em hay tâm sự với nhau. Em cũng đang muốn vượt ra khỏi tù ngục đó nhưng không phải dễ.

Sự đồng t́nh của Siam làm Hoài thấy cô xiết bao gần gũi. Anh buông eo cô ra và cầm lấy tay cô:

- Anh hoàn toàn thông cảm điều đó. Chính anh mới đây không lâu cũng c̣n cố chấp. Anh cũng khó chịu khi thấy có cặp trai gái ôm nhau đi trên đường phố. Anh nghĩ thiếu ǵ chỗ âu yếm mà lại dở tṛ giữa chỗ đông người. Nhưng rồi anh nghĩ lại. Ôm eo, khoác vai, cầm tay nhau trên đường phố th́ có ǵ bậy bạ. Dĩ nhiên điều đó cũng có giới hạn của nó. Đối với phương tây, những chuyện đó quá b́nh thường. Nhưng dư luận xă hội ta, nhất là ở thành phố này, việc như thế đă cho là xấu xa tội lỗi th́ thật vô lư. Nhiều người lên án điều đó lại lén lút làm những điều tệ hại hơn. Anh không chấp nhận sự giả h́nh.

Siam nghe trong giọng nói của Hoài hàm chứa một sự tức giận, gần như phẫn nộ. Cô nh́n vào mắt anh và thấy trong đó một tia sáng lạ lùng. Cô tự dưng thấy cảm động:

- Anh Hoài, có phải v́ thế mà em yêu anh không? Lần đầu tiên em gặp anh trước cổng nhà anh trong đêm trăng, em thật sự rung động v́ sự chân thành và mănh liệt của anh. 

Siam nói xong và ngạc nhiên trước ư nghĩ của ḿnh. Tại sao ḿnh lại nói ra điều này trên đường phố đông đảo. Nhưng Hoài không chú ư đến đám đông nữa. Anh tiếp tục nói với cô những suy nghĩ của ḿnh về dư luận và tự do khi cầm tay cô đi len lách qua bao nhiêu người xuôi ngược trên đường phố hẹp. Khi anh chấm dứt những ư tưởng của ḿnh, Siam mỉm cười:

- Anh say sưa thuyết giảng nên quên nhiệm vụ đưa em đi mua đồ rồi.

Hoài sực tỉnh, anh cũng cười:

- Anh xin lỗi. Em phải nhắc chừng chứ không có khi anh kéo em bay lên mây đó.

- Bây giờ em không thích lên mây mà muốn vào tiệm này rồi sau đó ḿnh đi ăn kem. Anh chịu không?

Hoài cười to:

- Anh chịu quá đi chứ. Ăn kem xong ḿnh đi ciné nghe. Chưa bao giờ tụi ḿnh đi xem phim chung cả. Anh nghe tụi bạn nói tuần này có phim hay lắm. 

Mua sắm và ăn kem xong, hai người đến rạp ciné lớn nhất của thành phố mới khai trương. Một bảng quảng cáo lớn vẽ đôi trai gái cầm tay nhau chạy trên băi biển với hai tựa đề Pháp - Việt: Ils n'ont que vingt ans - Tuổi đôi mươi. Cặp trai gái tài tử mặc đồ tắm, da nâu, tóc vàng bay trong gió, đang cười vang trước biển khơi. Họ đẹp, trẻ trung và vô tư như thiên thần. 

Hoài mua vé, cầm tay Siam đi vào rạp. Anh cảm thấy vô cùng hạnh phúc, nhưng đồng thời anh nghĩ rằng anh và Siam không thể vô tư như h́nh ảnh cặp trai gái trên tấm bảng quảng cáo được dù anh và Siam cũng đang ở tuổi đôi mươi.

 

 

22. Về những con đường chiến đấu.

Quang và Hoàng đang ngồi nói chuyện trong nhà Quang. Họ gần như th́ thầm, trái hẳn với thói quen nói năng ồn ào của bọn sinh viên. Họ trao đổi với nhau gần suốt buổi chiều về t́nh h́nh thời sự, chính trị và câu chuyện sắp đến lúc kết thúc. Hoàng nói:

- Rất mừng là mày đă đồng ư với tao những điểm cơ bản: Chống chính quyền Sài G̣n, chống can thiệp của Mỹ và tham gia hoạt động trong một tổ chức yêu nước. Vấn đề bây giờ là tham gia hoạt động trong tổ chức nào.

Quang nh́n Hoàng chăm chú như mới gặp anh ta lần đầu. Bề ngoài Hoàng không có ǵ đặc biệt lắm trừ đôi mắt sâu và sáng. Hoàng học toán nhưng lại chơi chung một nhóm bạn với Quang và Hoài, đă tham gia chuyến đi núi Thiên Thai thành lập Hội Hồng Sơn lần trước. Qua nội dung câu chuyện, Quang đoán chắc anh ta đă là người của Mặt Trận Giải Phóng. Quang hỏi:

- Theo mày, bây giờ ta nên tham gia tổ chức nào? 

Hoàng trả lời không cần suy nghĩ:

- Hiện nay trong sinh viên đă có một số tổ chức. Những tổ chức này đều có quan hệ với những thế lực chính trị bên ngoài. Những thế lực này có xu hướng khác nhau. Dĩ nhiên, thuận lợi nhất là tham gia các hoạt động của sinh viên trước rồi từ đó thâm nhập các tổ chức hậu thuẫn phía sau.

- Tao chưa hiểu rơ lắm nhưng e rằng những tổ chức chính trị này không có tổ chức nào thật đáng tin cậy.

- Đúng vậy. Nhưng đây là những tổ chức hợp pháp hoặc có khả năng hoạt động công khai, trong đó cũng có những tổ chức có xu hướng tốt. Cần thúc đẩy những tổ chức này đấu tranh mạnh hơn để làm suy yếu chính quyền. Điều này rất có lợi.

Quang đột ngột hỏi:

- Mày nghĩ sao về Mặt Trận giải Phóng?

 Hoàng có vẻ không bất ngờ trước câu hỏi này:

- Tao có hiểu đôi chút về Mặt trận. Để lúc khác tao nói chuyện thêm với mày nhưng tao tin đây là một tổ chức yêu nước và có khả năng nhất trong việc đấu tranh với chính quyền Sài G̣n. Các tổ chức khác thực ra không có thực lực quần chúng ngoại trừ các tôn giáo. Tuy nhiên tôn giáo không phải là một thế lực chính trị có thể nắm chính quyền lâu dài và có nhiều mặt hạn chế. 

Quang hiểu Hoàng chưa tiện nói sâu vào điều anh muốn hỏi về Mặt Trận Giải Phóng nhưng anh linh tính một lúc nào đó Hoàng sẽ nói. Đó chính là điều anh khao khát. Một cái ǵ sâu xa trong tâm hồn anh như thúc đẩy anh t́m hiểu và t́m về tổ chức này. Anh không biết mặt cha từ nhỏ. Cha anh đă mất tích khi anh vừa chào đời lúc ông tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp hai mươi năm trước. Mẹ anh đă tần tảo nuôi anh và người chị cho đến ngày hôm nay. Mẹ nói cha anh có lẽ đă chết nhưng anh không tin dù đă hai mươi năm qua không có tin tức ǵ về ông. Qua những câu chuyện mẹ nói về cha, anh tự nhiên có cảm t́nh sâu đậm với những người kháng chiến chống Pháp ngày trước. Giờ đây anh tin rằng những người kháng chiến cũ như cha anh đă lập nên Mặt Trận giải Phóng để tiếp tục con đường của họ, giành độc lập cho dân tộc trong giai đoạn lịch sử mới. Tuy chính quyền Sài G̣n vẫn tuyên truyền Mặt Trận Giải Phóng cũng chỉ là bọn Cộng sản vô thần tàn bạo nhưng anh không bị chi phối bởi luận điệu này. Anh tin rằng Mặt Trận Giải Phóng quy tụ những người yêu nước, trước sau ǵ anh cũng sẽ tham gia tổ chức này và đến một lúc nào đó anh được gặp lại cha anh trên cùng một trận tuyến chiến đấu.

Quang mơ màng suy nghĩ một lúc lâu và Hoàng cũng im lặng theo dơi sự chuyển biến trên nét mặt bạn. Lát sau Hoàng nói:

- Tụi ḿnh đang có một nhóm bạn rất tốt. Hội Hồng Sơn mà anh em ḿnh mới thành lập có thể là một tổ chức hạt nhân tích cực trong sinh viên. Cần hết sức tranh thủ những người nhiệt t́nh như Băng, Hoài, Vỹ...

Quang nhíu mày:

- Việc này phải hết sức thận trọng. Tuị nó phần lớn nhiệt t́nh nhưng quan điểm chính trị khác nhau. Ít đứa có cảm t́nh, thậm chí có người c̣n ác cảm với Mặt Trận Giải Phóng và Cộng sản. Đối với tụi nó, tốt hơn chỉ nói về độc lập dân tộc và tự do dân chủ. Nếu không, ḿnh sẽ bị phản đối đó.

Hoàng đồng t́nh ngay:

- Tất nhiên. Tất nhiên.

Chợt có tiếng động bên ngoài và Hoài dựng xe đạp mở cửa vào:

- Ê, hai đứa bây âm mưu ǵ mà đóng cửa kín mít vậy.

 Quang cười:

- À, thằng Hoàng mới tới chơi. Tuị tao cũng mới nhắc mầy đó. Thôi, đi uống café. Hôm nay tao bao.

Quang đóng cửa và cả ba ồn ào kéo đi.

 

 

23. Em không muốn anh thương em.

Năm đầu đại học, Hoài sống ở nhà ông bà nội trong không khí gia đ́nh êm đềm và ấm cúng có khi c̣n hơn cả khi Hoài sống với thầy mẹ hồi học trung học. Thầy rất tốt nhưng dù sao cũng không phải là cha ruột của Hoài và ông c̣n có hai người con riêng với mẹ. Mẹ th́ lúc nào cũng đầu tắt mặt tối lo làm ăn, mua bán, ít khi biểu lộ t́nh cảm mẹ con. Anh em Hoài tuy thân thiết nhưng đó là t́nh cảm b́nh thường giữa anh em sống trong một nhà, không có ǵ đặc biệt. Trái lại, ở đây mọi người đều hết sức chăm sóc cho Hoài, một phần v́ Hoài là đứa cháu ở xa mới về.

Ông nội Hoài ngày trước làm quan trong cung đ́nh nhà Nguyễn. Ông về hưu đă lâu, chế độ nhà Nguyễn không c̣n nhưng ông vẫn có lương hưu. Hàng tháng, đến kỳ lĩnh lương, ông mặc quốc phục, đội khăn đóng, đi giày hạ, che chiếc dù đen, đi xe bus xuống phố lănh tiền. Lần nào ông cũng mua quà cho cả nhà và Hoài bao giờ cũng có quà riêng, thường là bánh kẹo. Ông vẫn coi Hoài như c̣n trẻ con.

Bà nội, Hoài gọi là mệ, nghe nói ngày xưa là một thiếu nữ đẹp của một vùng đất có nhiều người đẹp nổi tiếng của cố đô. "Kim Long có gái mỹ miều, Trẫm thương trẫm nhớ trẫm liều trẫm đi." Bây giờ bà đă già lắm, tóc bạc trắng, nhưng vẫn c̣n những nét duyên dáng ngày xưa. Tuy là phụ nữ quyền quư nhưng bà rất chịu thương chịu khó. Sáng nào bà cũng dậy sớm nấu nước sôi pha trà cho ông nội, chiên cơm cho Hoài và Nga ăn trước khi đi học. Cơm bà chiên với những tóp mỡ ḍn tan là món ăn điểm tâm ngon lành mà Hoài rất thích. Bà nói hai cháu buổi sáng phải ăn cho chắc bụng để đạp xe đi học. Trưa, hai anh em đi học về, cơm nước bà đă lo sẵn và bao giờ cũng có đĩa thơm hay trái cây ǵ đó trong vườn để tráng miệng.

Trong nhà c̣n có một bà cô út của Hoài, anh gọi bằng o. O đi bán hàng ở một tiệm dưới phố, sáng đi chiều về. O gần ba mươi tuổi, chưa lấy chồng, xinh đẹp và dịu dàng. O chăm sóc Hoài và Nga với t́nh cảm của một người mẹ. C̣n Nga, tuy cô không đẹp nhưng có tất cả nét dịu dàng của con gái xứ Thơ. Cô săn sóc Hoài như anh trai nhưng xen lẫn một t́nh âu yếm gần như say mê, đôi khi không che dấu.

Hoài cảm động trước t́nh yêu thương của cả nhà dành cho anh nhưng trong anh h́nh như có cái ǵ muốn phản kháng lại. Anh tự thấy ḿnh rất mâu thuẫn. Mồ côi cha từ nhỏ, anh khao khát một mái ấm gia đ́nh thật sự nhưng đồng thời anh lại không muốn sống trong một gia đ́nh. Ở tuổi này, anh muốn sống độc lập. Anh mơ ước một căn nhà trọ, sống một ḿnh, hoàn toàn tự do để thể nghiệm cuộc sống của ḿnh. 

Hoài dự định sau năm học đầu tiên ở đại học, sang năm sau, anh sẽ không ở nhà ông bà nội nữa mà về phố kiếm thuê nhà trọ. Hoài thổ lộ ư nghĩ này với Nga, cô ngạc nhiên tṛn mắt nh́n anh:

- Anh sao vậy? Bộ ở nhà này có ǵ làm anh không vui sao?

- Không phải. Em đừng hiểu lầm. Ông, mệ, o và em đối với anh rất tốt. Anh nói thật, chưa bao giờ anh được yêu thương, chăm sóc như ở đây.

- Vậy sao anh lại tính chuyện đi. Hay tại ở đây hơi xa đi về mệt? Em là con gái c̣n đi được mà.

- Nhà xa phố cũng là một lư do. Không phải sợ đi về mệt nhưng khó gặp gỡ bạn bè. Tuy nhiên đó không phải là lư do chính.

- Vậy lư do ǵ? Anh không sợ làm ông, mệ, o và em buồn hay sao.

 Trong mắt Nga đă có ngấn lệ. Hoài cầm tay cô:

- Em hăy hiểu anh. Anh thương mọi người lắm. Nhưng tâm trạng anh bây giờ anh chỉ muốn sống một ḿnh. Em biết không? Có những lúc anh chỉ muốn một ḿnh thôi. Không có ai chung quanh. Không cần ai chăm sóc. Anh muốn thực sự cô độc. Cô độc đến tận cùng. Anh muốn thức suốt đêm. Muốn khóc muốn cười. Muốn đi về bất cứ giờ nào không ai hỏi han. Anh muốn tự do. Muốn làm chủ hoàn toàn đời ḿnh ngay trong từng sinh hoạt nhỏ.

Hai giọt nước mắt đă chảy dài xuống má Nga. Cô tức tưởi:

- Nhưng ở đây có ai cấm đoán, làm mất tự do của anh đâu. Anh kỳ cục và ích kỷ quá. Mọi người săn sóc cho anh, anh cũng khó chịu hay sao? Anh đi rồi làm sao em chịu nổi. 

Hoài đưa tay gạt hai ḍng nước mắt trên má cô:

- Anh sẽ về thăm em luôn mà. Em là em gái của anh. Anh thương em nhất nhà đó.

Nga hất mạnh tay Hoài ra. Cô vùng bỏ chạy và la lớn:

- Không. Em không muốn anh thương em. Em không muốn. Em không phải là em gái của anh đâu.

Hoài sửng sốt nh́n theo cô chạy ra tận ngoài xa. Cô ngă dúi vào hàng chè tàu có những sợi tơ hồng vàng ánh trước ngơ.

 

 

24. Tượng đá trên bến sông.

Cuối năm học, Hoài và các bạn chúi mũi vào việc ôn bài, thi cử. Hoài và một số bạn thân học hai trường, tuy bài vở nhiều nhưng có thuận lợi là kiến thức bên này bổ sung cho bên kia. Giáo sư và các môn học đa dạng nên không đến nỗi chán. Bên cạnh các giáo sư tốt nghiệp ở nước ngoài về, có các cụ cử nhân Hán học xưa dạy chữ Hán, chữ Nôm, những học giả không có bằng cấp khoa bảng nhưng nổi tiếng v́ các công tŕnh nghiên cứu ngữ pháp Việt Nam. Lại có cả một linh mục tham gia giảng dạy triết học đông phương. Ông này thât là một nhân vật kỳ lạ. Ông đă già, cao lênh khênh và gầy tong teo trong chiếc áo thụng đen rộng thùng th́nh, tay chân hơi run rẩy. Ông viết chữ Hán rất đẹp và tài hoa, lại c̣n phổ nhạc các đoạn ngắn trong tứ thư và các bài thơ Đường của Trung quốc. Khi hứng lên, ông vừa giảng vừa hát. Ông giảng mà không cần biết đến sinh viên. Ông chỉ biểu lộ sự say mê của ḿnh như một nghệ sĩ đang biểu diễn. Bọn sinh viên đều thích ông. 

Sau hai tuần căng thẳng trong các pḥng thi, hôm nay Hoài vừa thi xong môn cuối cùng. Anh thở phào như trút được gánh nặng. Thi cử trong đời học sinh, sinh viên là một thứ cực h́nh không sao tránh khỏi. Bằng cấp chưa chắc đă đánh giá được tŕnh độ một con người nhưng hệ thống giáo dục và xă hội cần bằng cấp. Biết sao được.

Thời gian học thi, Hoài quên cả ngoại cảnh. Anh không để ư đến trăng mùa hạ ở đây đẹp lạ lùng. Tối nay, anh xếp dọn lại sách vở và đi ra ngơ. Trăng thượng tuần đă lấp loáng sau hàng cây. Anh ngồi bên ḥn non bộ, đốt một điếu thuốc và chợt hồi tưởng đến lần đầu anh gặp Siam ở đây, đă gần một năm qua, cũng dưới ánh trăng huyền hoặc như đêm nay. Anh lại thấy cô từ ngoài ngơ đi vào, khuôn mặt trắng ngời ngợi và cánh tay trần cũng trắng ngần đong đưa dịu dàng. Cô bước đến gần anh, thật gần, chiếc răng khểnh treo trên nụ cười lấp lánh ánh trăng. Anh đứng dậy muốn ôm choàng lấy cô. Anh sực tỉnh. Chỉ có một ḿnh ở đây thôi. Có cái ǵ nung nấu trong anh. Phải rồi. Anh cần gặp cô. Ngay bây giờ. Anh cất bước đi về phía nhà cô.

Hoài đứng trước chiếc cổng khép hờ dưới tàn vả lá lớn. Anh sắp đẩy cổng vào chợt thấy có chiếc xe vespa để trong sân. Anh nhận ra chiếc xe này. Xe của gă đàn ông hai lần anh đă gặp.

Hoài đứng lặng tại chỗ. Bên trong thỉnh thoảng có tiếng cười nói vọng ra. Tiếng cười trong trẻo không lẫn được của Siam xuyên thẳng vào tim anh như một mũi tên bay dưới ánh trăng mờ. Anh chết sững như lần nào giữa ḷng đường trước Trường Áo Trắng. Tiếng cười hồn nhiên lanh lảnh quen thuộc đó không phải của riêng anh, không dành cho riêng anh. Cả đêm trăng huyền hoặc này cũng không phải của riêng anh và cô. Đă có kẻ thứ ba. Anh không cần đến kẻ thứ ba. Nhưng chính bây giờ anh là kẻ thứ ba. Có phải vậy không?

Không. Không thể được. Anh không bao giờ là kẻ thứ ba. Trong một phút anh muốn đẩy cổng xông thẳng vào trong. Anh thấy ḿnh đi vào nhà, không cần nh́n đến gă kia, anh cầm lấy tay Siam và đưa cô ra ngoài. Anh và cô cứ thế đi bên nhau, qua cổng, qua con ngơ rợp ánh trăng, đến nơi bến sông bên ngôi tháp cổ lấp loáng ánh trăng như một lần nào.

Hoài vẫn đứng ở đó. Anh thấy rơ sự việc sẽ không xẩy ra như thế. Siam sẽ ngạc nhiên. Gă đàn ông kia tức giận la lớn. Cả nhà Siam sẽ ùa ra xem có chuyện ǵ. Và anh sẽ trở thành một kẻ điên rồ. Anh muốn làm một kẻ điên rồ nhưng những người khác không chấp nhận kẻ điên. Và Siam cũng thế. Mọingười đều tỉnh táo. Không ai chấp nhận hành động của kẻ mất trí. Anh không bao giờ có thể vượt qua những giới hạn của đời thường.

Hoài đau đớn trước sự bất lực của ḿnh. Anh mệt mỏi bỏ đi. Anh đi theo con ngơ. Ra đường lớn. Đến bến sông trước ngôi tháp cổ. Một ḿnh. Dưới ánh trăng lồng lộng và lạnh lẽo suốt xương da. 

Hoài ngồi ở đó cho đến tận hừng đông. Anh chỉ là một tượng đá cô đơn. Suốt đời cô đơn. Đó là định mệnh của anh.

 

 

25. Rút cục mỗi người đều cô độc. 

Năm học đă kết thúc, Hoài thu xếp hành lư để ngày mai rời Thành phố Thơ về nhà thầy mẹ nghỉ hè. Anh không từ biệt Siam. Anh muốn lặng lẽ rời bỏ nơi này một thời gian. Chắc Siam sẽ giận anh lắm. Mà cô có giận không, có hiểu v́ sao anh đă làm như thế? Anh vẫn khao khát được gặp cô nhưng trong anh có cái ǵ chống lại. Anh có cần nói đến nỗi đau và linh cảm về định mệnh của ḿnh trong đêm làm pho tượng đá bên bến sông? Có ích ǵ khi giăi bày? Tốt hơn hăy để anh tự nghiền ngẫm nỗi đau của ḿnh.

Đêm đă khuya lắm nhưng Hoài không ngủ được. Anh trở dậy ra sân đốt một đíêu thuốc đứng thẫn thờ trong đêm vắng. Chợt có tiếng động phía sau và Nga nhẹ nhàng đến bên anh:

- Anh đang buồn hả? Anh và Siam giận nhau phải không?

Hoài không quay lại:

- Nếu được giận nhau đă là điều hạnh phúc. Nga à, anh thấy người ta không dễ dàng hiểu được nhau và rút cục mỗi người đều trở về nỗi cô đơn của ḿnh thôi.

- Anh bi quan quá. Về chuyện Siam, em biết hiện nay cô đang có người khác theo đuổi nhưng Siam yêu anh mà. Anh đừng để mất cô. Anh phải biết chiến đấu chứ.

Hoài cười nhạt:

- Em nói nghe ghê quá. Tại sao phải chiến đấu? Chiến đấu chống lại cái ǵ? Trong t́nh yêu, anh thù ghét sự tranh giành. T́nh yêu là hoàn toàn tự nguyện, không thể cưỡng bức, mua chuộc, giành giật. Nếu v́ thế mà được th́ đó cũng không phải là t́nh yêu đâu. Nhưng thôi, đừng nói chuyện anh nữa. Nga nè, sao em không yêu ai đi?

Dưới ánh trăng mờ, mặt Nga thoáng biến sắc nhưng Hoài không nhận thấy:

- Sao anh biết em không yêu ai?

- Biết chứ. Hay để anh giới thệu em với mấy bạn của anh nghe. Em thấy Hoài Nhân thế nào? 

Nga kêu lên:

- Ôi cha. Anh chàng đó hả? Anh không đùa với em chứ. Sao anh lại chơi thân với anh chàng đó?

- Kể ra hắn cũng tội nghiệp. Hắn rất cô độc.

Nga nhíu mày, giọng cô giận hờn:

- Anh tội nghiệp hắn sao không biết tội nghiệp em. Em của anh cũng đang cô độc mà anh có để ư đến đâu. 

Hoài đặt tay lên vai Nga:

- Sao em nói vậy. Anh thương em và anh em ḿnh đă chia sẻ với nhau bao điều. 

Nga vùng vằng:

- Em đă nói em không muốn anh thương em kia mà. Sao anh cứ nhắc lại làm em buồn. Em muốn... Em muốn ǵ anh không biết sao?

Hoài áp hai tay vào má cô, kéo sát mặt cô lại gần, nh́n vào đôi mắt đen ngấn nước dưới bóng trăng mờ. Có cái ǵ tuyệt vọng và đau đớn trong đó làm anh se ḷng. Anh th́ thầm:

- Anh biết. Thực ra anh không phải là người kém nhạy cảm. Anh biết em yêu anh. Anh không coi đó là tội lỗi đâu. Chúng ḿnh là anh em họ. Anh em họ yêu nhau cũng được thôi. Anh không bị luân lư ràng buộc đâu.

Nga nhắm mắt lại, hai giọt lệ ứa ra long lanh như hai giọt sương khi cành lá trên cao xao động và ánh trăng rọi xuống khuôn mặt cô trắng nhợt nhạt. Cô chợt ôm siết lấy vai Hoài, mở mắt nh́n anh chờ đợi. Hoài đọc thấy nỗi khao khát trong mắt, trên môi cô. Anh nhẹ nhàng cúi xuống hôn phớt lên môi cô rồi rời ra. Khuôn mặt Nga đắm đuối khờ dại hẳn đi. Cô nhắm mắt nói trong hơi thở gấp:

- Anh nói đi. Anh nói yêu em rồi hăy hôn em đi. Em chờ đợi giây phút này lâu lắm rồi. 

Hoài ngập ngừng:

- Anh... Anh...

- Anh nói yêu em rồi hăy hôn em.

- Anh hôn em nhe.

- Không. Anh nói yêu em trước đă. Sao anh không nói? 

Cô chợt mở mắt nh́n Hoài. Cô thấy Hoài đang đăm đăm một niềm thương cảm. Cô chợt hiểu. Cô buông tay khỏi vai anh lùi lại :

- Em biết rồi. Anh không yêu em. Anh chỉ thương hại em thôi. Em không cần anh thương hại.

Nga ôm mặt bỏ chạy. Hoài không đuổi theo. Anh đứng lặng th́ thầm với chính ḿnh:

- Tội nghiệp em gái của anh. Anh cũng như em thôi. Rút cục mỗi người đều cô độc. Em biết không?

 

( xem tiếp phần 2)

 

 

 

Phần I

Phần 2

Phần 3

Phụ lục

 

Trên đỉnh thanh xuân

 

 

 

Tiêu Dao Bảo Cự

 

art2all.net