|
Tên
thật Hoàng văn Vinh, bút hiệu HOÀNG VINH
Sinh ngày 22-02-1944
tại làng Đơn Chế, HUẾ, Việt Nam
Tốt nghiệp Cao Đẳng Mỹ Thuật
Huế năm 1969
1970 : Thụ huấn khóa sĩ quan
và được bổ nhiệm về Bộ Tư Lịnh Hải Quân Đà Nẳng.
1972 ;
Triển lăm lần đầu tiên trong ngày đại lễ của quân chủng Hải
Quân và sau đó triển lăm nhiều lần tại các thành phố Sài G̣n
, Đà Lạt, Nha Trang, Đà Nẳng, Huế.
30/04/1975 : Di tản và định cư tại thành phố Santa Monica,
California ngày 15/8/1975.
Theo
học kiến trúc tại Santa Monica College và được vào làm tại
Department Facility Design của hăng Northrop, rồi tiếp tục
đi học về ngành điện tại
L.A. Trade Tech College va`
chuyển qua làm Department of Electrical Design của hăng
Daniel, Mann, Johnson&Mendenhall.
Về nghệ thuật Hoàng Vinh đă tổ chức cuộc triển lăm đầu tiên
tại USA vào năm 1975 thuộc thành phố Culver City CA. đồng
thời cũng là sáng lập viên Hội Tương Trợ Culver City, 1975.
và tiếp tục triển lăm nhiều lần tại các thành phố thuộc
California.
Nghệ thuật là niềm vui của cuộc đời, cho nên Hoàng Vinh đă
có Studio để thưởng thức, cũng như t́m lại những lư thú
trong thơ văn và tranh ảnh với gia đ́nh.
Hoàng Vinh
Hay
Hội Họa Như Một Mối Duyên Tiền
Kiếp
Hoàng Vinh đến với hội họa như bị thúc
đẩy bởi những đ̣i hỏi của một tiền kiếp xa vời ẩn kín, sâu
thẳm đầy bí ẩn. Thời trẻ, hoàn cảnh gia đ́nh trung lưu không
có những người thân trực tiếp có duyên nợ ǵ với bất cứ
ngành nghệ thuật tạo h́nh nào, nhưng Hoàng Vinh vẫn kiên
quyết dấn thân thẳng vào những mối đam mê màu sắc h́nh thể,
tự nhiên và cũng có phần cuồng nhiệt, để t́m ra trong nghệ
thuật, cái thân phận của người nghệ sĩ, đầy những ảo vọng
lẫn với vinh quang, cũng như những trồi sụt khó lường trước
của thời cuộc, của một thời kỳ tao loạn và chiến tranh bi
thảm.
Ngay khi tốt nghiệp trường Cao Đẳng Mỹ
Thuật với những thành quả ra trường rất cao Hoàng Vinh đă
sáng tác cả loạt họa phẩm theo trường phái ấn tượng, tẩm
nhiễm những nỗi buồn không thể t́m thấy được khi thưởng thức
có phần hời hợt, với những cảnh, hoang tàn của các di tích
đền đài lịch sử của đất Huế, với những gam màu nâu đục vàng
lơ, xanh ch́m, trộn lẫn với nhau trong những bố cục luôn
được dựng lên với cái mắt nh́n nội tâm đầy suy ngẫm và thao
thức của người họa sĩ. Hoàng Vinh đi t́m những ǵ qua những
bức phong cảnh biểu tượng cho một thế giới đầy bí tích huyền
thoại và những hào quang của một dĩ văng nhưng qua từng nét
cọ vệt sơn nét vẽ, lại nhiễm cái điều hiu quạnh quẽ thê thảm
đến lạnh người. C̣n những khoảng nước phản chiếu những đền
đài sao lại lặng im, không một chút gợn của gió hay cái vờn
của những giọt nắng? H́nh như tâm hồn Hoàng Vinh vào giai
đoạn này cũng ch́m lắng trầm ngâm, và các nét cọ của anh tạo
ra những ánh phản chiếu trên nước, như chẳng phản chiếu một
cái ǵ hết, v́ tất cả dinh thự đền đài cổ kính đó, cũng như
không thật và có lúc hư ảo mờ nhạt một cách lạ lùng, tắm
đẫm trong cái ánh sáng riêng mà Hoàng Vinh đă phải lên
họa phẩm, cái ánh sáng của nội tâm, nh́n mọi sự rất rơ
nhưng lại buồn bă và cách biệt, như người đứng nh́n lại từ
một không gian nào khác với cái khoảng cách của tiền kiếp và
thực tại.
Ngay khi được anh cho xem những
họa phẩn ấn tượng họa các phong cảnh ở Huế, tôi đă kêu lên,
ồ sao những khoảng màu nâu xanh đậm, lại tạo những khoảng
tối lạ như vậy cho các họa phẩm đầy im lặng? Hoàng Vinh đă
cười với cái nụ cười riêng, không trả lời, không giải thích
ǵ hết. Phải đúng thế làm sao giải thích được cái nỗi buồn
về một dĩ văng, không thời gian đă cũ, đă mất từ lâu lắm, và
nếu ngưới họa sĩ có dựng khung vẽ để tạo lại những bóng h́nh
như gợi ư mường tượng, thời tất cả cũng chỉ là một sự cảm
thông đầy yên lặng, và một hoài niệm về những bóng người mà
đáng lẽ phải hiện diện bên anh trong những lúc suy tưởng,
trước một cảnh vật quá rơ mà không thật, cũng chẳng làm phai
mờ được những tiếc nuối về những mất mát đau thương.Thế rồi
cũng như một diễn biến tự nhiên. Hoàng Vinh như tôi đă nhiều
lần nhận xét đă đi vào những thử nghiệm mới về chất liệu và
thể tài (subject matter). Đây có lẽ là thời kỳ tài năng đa
dạng của Hoàng Vinh được ghi nhận qua cả chục pḥng triển
lăm ở Sài G̣n , Đà Nẵng và đă hai lần những bức họa bán trừu
tượng của anh được Hội Đồng Văn Học Nghệ Thuật chọn triển
lăm, giải Văn Học Nghệ Thuật toàn quốc do Tổng Thống Việt
Nam Cọng Ḥa sáng lập.
Đại
cương có thể phân tích các tiếp cận mới về chất liệu và thể
tài của Hoàng Vinh trong thời kỳ nhiều thành công nầy của
đời anh:
Thứ nhất, pha trộn cách xử dụng các
h́nh thể và màu sắc của trường phái op art rất thịnh hành
trên thế giới qua các thập niên 50,60, Hoàng Vinh đă sáng
tác được vài họa phẩm đánh dấu những phát triển độc đáo của
anh. Xem những h́nh thể quay lộn nhiều màu vàng cam xanh lục
và các gam sáng xen kẽ xô đẩy và làm tôn khu vực trung tâm,
người thưởng ngoạn đối diện với cách bố cục phá cách và
những chuyển động xoáy ốc của những h́nh thể, tạo những cảm
giác bất ổn chông chênh, tâm cảnh thích hợp cho sự thông cảm
giữa khách quan thưởng ngoạn và chủ quan sáng tạo. Thấp
thoáng qua những bức h́nh op art này, tinh ư có thể thấy
Hoàng Vinh đang đặt những nền tảng mới cho chính sự đưa các
sự suy nghĩ siêu h́nh và siêu thực vào nghệ thuật hội họa
của anh.
Thứ hai, sự luyến tiếc các giáo điều của
các trường phái tân cổ điển và tân hiện thực, vẫn c̣n chi
phối khá mạnh mẽ Hoàng Vinh, khi anh vẫn c̣n họa cả loạt
những họa phẩm nặng tính trang trí thoáng chút art deco, một
ảnh hưởng của một số họa sĩ tiền phong bên Pháp, khởi động
một hướng sáng tạo mà nhiều thập niên về sau đă lan rộng
khắp thế giới, đặc biệt thịnh hành và được yêu chuộng ở Hoa
Kỳ.
Thứ ba, xử dụng cách quạt và rắc các
giải sơn trắng nhạt trên các nền sẫm của chất liệu sơn làm
nền được chuẩn bị kỹ lưởng, Hoàng Vinh đă cùng một lúc thích
nghi kỹ thuật tạo các nét gồ của sơn mài cổ truyền trên nền
gỗ được chuẩn bị nhiều đợt, và một cách nào đó kỹ thuật của
trường phái họa tổng hợp (total art), hay họa tác động
(action painting), hầu tạo những h́nh thể người các nhạc
công hoặc bất cứ motips nào do họa sĩ chọn, dựa theo những
cảm hứng bật ra từ bề sâu trong hành trang kỹ thuật. Lối tạo
những nét múa lượn gồ lên đắp ở vỏ trứng tạo những h́nh thể
các vũ công , các vũ công nữ đă được danh họa Nguyễn Gia Trí
đưa lên hàng một tiếp cận xuất sắc đầy sáng tạo, qua những
bức b́nh phong nổi tiếng. C̣n lối vẽ tổng hợp do
Pollock tung ra và làm thay đổi cũng như chấn động nền hội
họa mới của Hoa Kỳ và cả thế giới. Tuy nhiên, với sự ḱm
giữ chừng mực trong bố cục và tạo các h́nh thể mang tính
cách cổ truyền, tuy họa những nhạc công các nữ nhạc công hay
các tố nữ, Hoàng Vinh không đi quá một giới hạn nhất định,
cho nên các h́nh thể tạo ra nặng tính cách tĩnh hơn động và
đặc điểm này đă khiến cho các họa phẩm loại này của Hoàng
Vinh có những biểu hiện đặc biệt Á Đông, và cũng mang đến
cho các họa phẩm giá trị trang trí rất cao. Tiếp cận và
khám phá này về xử dụng chất liệu sơn dầu của Hoàng Vinh đă
trở nên khá thịnh hành và được nhiều họa sĩ trẻ lớp sau
tiếp nối với những thay đổi.
Khi sang định cư tại Hoa Kỳ, ngoài những bức họa theo các
trường phái và tiếp cận cũ, mà Hoàng Vinh đă tôi luyện thật
nhuần nhuyễn và tinh tuế hơn, qua cả chục pḥng triển lăm
tại các trung tâm nghệ thuật và các thư viện tại California,
một vài đại học, tên tuổi Hoàng Vinh bắt đầu được các giới
bảo trợ hội họa bản xứ biết tới và nhiều người thưởng ngoạn
đă mua các họa phẩm của anh.
Giai đoạn triển lăm dồn dập này với các lớp thưởng ngoạn
có tŕnh độ thẩm định nghệ thuật cao, Hoàng Vinh đă chứng tỏ
anh cũng có thể thuyết phục nhiều giới quần chúng thưởng
ngoạn về tài năng càng ngày càng già dặn và điêu luyện của
anh, cả về mặt xử dụng chất liệu màu sắc, cũng như các chủ
đề độc đáo. Cách bố cục mạnh bạo theo những tuyến hướng dẫn
chéo hoặc xoáy ốc , cũng như cách xếp đặt dàn trải các mảng
màu lớn, đă mang đến cho một số họa phẩm trung và lớn của
Hoàng Vinh, cái tính chất động, rất hấp dẫn cảm quan của lớp
người thưởng thức bản xứ phần nào, Hoàng Vinh cũng du nhập
một cách thành công các kỹ thuật mới của trường phái art
deco, kết hợp với một số kỹ thuật phá thể hoặc tổng hợp của
trường phái lập thể.
Tôi muốn kết thúc bài này với một số nhận
xét và phân tích thời kỳ sáng tác gần nhất của Hoàng Vinh
qua một số năm. Cũng như sau những phóng ḿnh về nhiều phía
để khám phá thử nghiệm, những quay lộn phá thể của tâm
linh và tâm cảnh, Hoàng Vinh đă chọn cuối cùng đến an nghỉ
trong cái thế giới tĩnh lặng ch́m lắng của hội họa trừu
tượng. Cả loạt họa phẩm mới nhất của anh biểu lộ một sự
thật hiển nhiên, Hoàng Vinh đă bỏ hết các bố cục mạnh bạo,
những màu sắc rực rỡ mê hoặc của op art, luôn cả những phá
thể hay đối chọi của các h́nh thể của lập thể, hoặc những
mảng màu căn bản chói sáng của biểu hiện, để dựng lên một
thực tại của nội tâm suy tưởng, chỉ mắc vào thực tại khách
quan qua vài gợi ư hay những nét phác họa những mường tượng
những h́nh người, vật, hay các loại hoa e cũng chập chờn khi
ẩn khi hiện luôn luôn chưa ổn định, thành h́nh rơ rệt.
Đó là một thế giới của chất liệu nguyên
thủy của đá, nâu xám, xám nhạt và các gân đá gân gỗ, các thớ
gỗ, hay đôi khi các tế bào của các sinh vật trong giai đoạn
genesis, của một thời hồng hoang. Đại cương, loạt họa phẩm
trừu tượng, mới nhất của Hoàng Vinh có những nét phân biệt
như sau:
Thứ nhất, các bức trừu tượng ấn
tượng, trong đó các h́nh thể được cô đọng đến độ tận cùng,
chỉ c̣n là những điểm màu điểm sáng, với những gam màu xanh
nâu xám ch́m, chỉ là những nét vẽ chấm sơn của một tâm cảnh
nhất định của họa sĩ trong không thời gian sống ở đời. Khó
có thể chối căi giá trị an nghỉ của cảm quan người thưởng
thức trước những họa phẩm loại này. Người ta trầm ḿnh dễ
dàng vào cái không khí gợi ra bởi các chấm màu và cái bố
cục thoải mái lỏng lẻo như không có bố cục, rất thiền,
tạo sự tiếp nhận dễ dàng và h́nh như loại bỏ mọi chướng ngại
đối kháng kích thích các suy nghĩ của người thưởng ngoạn.
Đây là một cách tiếp cận loại bỏ những gồ ghề nhấp nhô,
chồng chéo của chất liệu và bố cục rất lư thú và rất mới, so
với hướng phát triển trong sáng tạo hội họa của Hoàng Vinh.
Thứ hai, cách sắp đặt các nét xám nổi
hoặc ch́m nổi bật, khoanh vùng các h́nh thể các người vũ nữ,
thần linh? Tất cả trên cái nền đắp của chất liệu nâu sẫm của
các vách đá. Đây là những bức họa phẩm phù điêu, khiến người
xem tưởng như lạc vào một cái tháp Chàm. Những nét cong, các
sự sắp xếp các h́nh thể cho ta hồi tưởng về những uốn ượn mỹ
lệ và thần bí của các phù điêu chạm nổi của nghệ thuật Chàm.
Hoàng Vinh đă thành công gợi lại tính chất thần bí vừa tôn
giáo vừa nghệ thuật, đặc biệt của nguồn gốc Ấn Độ Ba Tư của
nghệ thuật Chàm.
Thứ ba, cả loạt họa phẩm với bố cục
chặt chẽ những h́nh thể của trường phái lập thể thời kỳ tổng
hợp, nhưng ở Hoàng Vinh h́nh như anh chú ư không gợi đến bất
cứ motif nào về con người hay những vật thể cụ thể ở ngoài
đời, mà chỉ là những kết hợp vâng theo cái hài ḥa cân bằng
của nội tâm người sáng tác là chính anh.
Thứ tư, tạo những h́nh thể sáng trừu
tượng trên những nền xám, với những định hướng thẩm mỹ của
trường phái gịng nội tâm của hội họa Kandinsky. Nhưng ở
Hoàng Vinh sự tương phản giữa những h́nh thể sáng ở tiền
cảnh xem ra chỉ là những biểu lộ nhất thể, so với các khối
màu sẫm ở hậu cảnh. Tuy có phần động qua những chuyển động
của các h́nh thể sáng, nhưng là một chuyển động h́nh như vẫn
gắn liền với bóng tối của hậu cảnh . chính sự giao thoa
đi lại giữa các h́nh thể khối màu ở hậu cảnh và tiền cảnh,
đă tạo ra sự chuyển động nội tại của các bức họa. Đây cũng
là một khám phá trong lảnh vực họa trừu tượng của Hoàng
Vinh.
Nói chung, tất cả các loại họa phẩm
bán trừu tượng và trừu tượng của Hoàng Vinh tôi vừa nêu ra ở
trên, đều bao gồm các loạt màu trung ḥa xám nâu xanh lợt
xanh ch́m nâu nhạt, cũng như các màu sắc được pha loăng
không nguyên chất của các khối màu ở tiền cảnh. H́nh như ,
sau những giai đoạn khám phá mạnh bạo, xông pha trong những
thử nghiệm, thôi thúc tự nhiên bởi các quan tâm về thành
công ở đời và sự nghiệp, qua ngoài tuổi sáu mươi, Hoàng
Vinh đă t́m được cách thế tự biện minh qua nghệ thuật của
hội họa , một cách thoải mái tự nhiên nhất. Hội họa không
c̣n là một thách thức, đ̣i hỏi vấn đáp với tương lai, với
thân phận ngưới nghệ sĩ, hội họa là sự thể hiện nội tâm,
ḿnh như là đang có đấy, đang lặng lẽ chảy xuôi về một
hướng, cái khoảng trũng tụ các gịng chảy của xúc động thẩm
mỹ, nơi cuối cùng cái thế giới dựng lên bằng màu sắc h́nh
thể đường nét bố cục, lại là thế giới quen thuộc, vừa của
những tiền kiếp, vừa là của thực tại bây giờ, tất cả ngoại
cảnh khách quan dựng lại qua hội họa và cái chủ thể sâu xa,
họp lại làm một trong một sự an nghỉ hài ḥa đầy im lặng.
Phải chăng đó là điều Hoàng Vinh đang t́m, đă thấy, đă đến
và đă đạt, trên cái con đường không chọn mà được của hội họa
trừu tượng? Tôi nghĩ là câu trả lời của tôi đối với cái hành
tŕnh tuy muộn mà lại mới như những ngày bắt đầu h́nh thành
con người họa sĩ của anh, lại chỉ là một khẳng định.
Duy Lam
|