|
Túy Việt MIẾN ĐIỆN : PHẬT Ở CÙNG TA
Ban đầu, đọc lộ tŕnh thấy ngày nào cũng viếng chùa, tôi hơi nản ḷng, tự nghĩ sao chỉ có chùa không thôi vậỵ. Nhưng rồi ngày thứ hai qua ngày thứ ba, tư tưởng của tôi hoàn toàn thay đổi. Khi đến Bagan, tôi đă lặng người khi đứng trước một khung cảnh bao la, lô nhô những tháp chùa, cái lớn cái bé, cái cao cái thấp, đồng dạng chen lẫn nhau trong ánh nắng mai chưa lộ rơ. Sương sớm của miền cao nguyên c̣n chưa tan, bóng chùa c̣n in trên nền trời mờ đục... Không gian tĩnh lặng đến cả bước chân ḿnh đi cũng không làm lay động cỏ cây… Tất cả rất dễ mang lại cho du khách những rung động sâu xa, một khoảnh khắc kỳ diệu để ḿnh tự nh́n vào ḿnh … Tháp chùa không phải quá cũ kỹ hay hoang tàn đổ nát để cho người xem phải ngậm ngùi chắc luỡi, tiếc nuối một thời đại hoàng kim, hay chạnh ḷng v́ vô thường hiện diện; nó vẫn c̣n nguyên vẹn h́nh hài, chỉ mang trên ḿnh những vết hằn mưa gió chứng minh một tuổi tác đáng kiêng dè. Không tiếng chuông chùa trong chiều nhưng không gian bao la và lặng lẽ đang mang nỗi ưu tư trầm mặc, sâu lắng khiến ḷng ḿnh miên man, không biết ḿnh đang ở trong thời đại kỹ thuật số hay trong thời kỳ thái b́nh thịnh trị của một minh quân nào đó. Tôi không tránh được thắc mắc tại sao có quá nhiều chùa như thế. Hướng dẫn viên cho biết không riêng ǵ tôi mà hầu hết du khách đếu có câu hỏi tương tự . Lư do tâm linh là trong thời gian tại thế, Đức Phật đă viếng Miến điện ít nhất ba lần. Ngài đă để lại những dấu ấn mạnh mẽ, một năng lực đáng tôn thờ và trao truyền một niềm tin trong sáng cho đại chúng ở đâỵ Đó là niềm hănh diện, là nguồn cảm hứng, là chân hạnh phúc của họ, cho nên họ xây chùa để thờ phụng, tỏ ḷng tôn kính và tri ân Đấng Giác Ngộ. Lư do thế tục là có sự cạnh tranh giữa các nhà vua trị v́ đất Miến, vua này muốn xây chùa cao hơn, to hơn, đẹp hơn vua kia ... Cạnh tranh đâu không thấy, tôi chỉ thấy giờ này những ngôi chùa và tháp kia đang làm du khách rung động, dường như ḿnh đang ḥa vào trạng thái an nhiên, nhẹ nhàng, thanh thản, chẳng chút mơ tưởng ǵ đến số vàng ṛng đang phủ lên tượng hay nóc chùa kia.
Tri ân Đức Phật, người Miến đă xây rất nhiều chùa để thờ Ngài, trong đó một số lớn được làm bằng vàng ṛng. Có thể kể : 1) Chùa Botahtaung (Chùa Vàng) - Yangon: Truyền thuyết kể rằng, vào thời gian Phật thành đạo, có hai anh em lái buôn Miến Điện đă đến bái kiến và được Ngài trao tặng 8 sợi tóc, đồng thời nhận lănh giáo huấn của Ngài. Trở về Miến, họ hiến các sợi tóc Phật cho nhà vua và yêu cầu nhà vua xây chùa để thờ. Ngôi chùa đầu tiên được xây từ 2500 năm trước, nhưng tất nhiên đă bị hủy hoại hoàn toàn do Anh quốc thả bom hồi thế chiến thứ hai. Ngôi chùa hiện tại được xây lại từ năm 1948, vẫn c̣n thờ 1 sợi tóc của Phật t́m thấy được trong đống hoang tàn đổ nát v́ bom.
Thường các ngôi chùa ở đây có một tháp nhọn như h́nh trái trên đây, gọi là stupa. Đó là một khối đặc, không có cửa. Các hoa văn trang trí cùng kim cương, ngọc thạch và vàng bạc được sơn phết bên ngoài để tăng vẻ uy nghi. Nơi lễ bái và thờ phụng là chùa như h́nh phải trên đây. Chỉ riêng stupa của chùa Botahtaung có kiến trúc rỗng bên trong, dùng làm nơi thờ 1 sợi tóc cùa Phật. Điện thờ và các “chambers” quanh điện đều được dát vàng ṛng, tổng cộng hơn sáu tấn.
Chóp nhọn của tháp được gắn 5,448 viên hột xoàn, 2,317 viên hồng ngọc và trên đỉnh tận cùng là một viên kim cương 73 carat.
(http://en.wikipedia.org/wiki/Shwedagon_Pagoda)
Đây là vùng đất thiêng, địa điểm hành hương số một của dân Miến. Tôi sẽ đề cập đến tính cách tôn giáo của họ sau, ở đây chỉ nh́n đến khía cạnh chùa làm bằng vàng.
4) Chùa Shwezigon – Bagan: Chùa này thờ một cái răng Phật. Chùa và những chậu lá trang trí quanh chùa cũng được dát vàng. Mỗi mười năm người ta lại phủ lên một lớp vàng mới thay cho lớp vàng cũ bị hao ṃn v́ nắng mưa gió băo …
5) Chùa Maha Muni - Mandalay:
Chùa không phủ vàng bên ngoài nhưng tượng Phật bên trong được phật tử tiếp tục
mang vàng đến dán vào làm cho tượng mỗi ngày một to ra và khác hẳn so với tượng
nguyên thủy.
Tượng Phật được tín đồ dán vàng kín cả mặt khiến tượng trông giống chú Picnocchio Thấy chùa và tượng vàng nhiều quá, tôi hỏi đùa ông tua gai rằng có ai vào chùa để ăn cắp vàng không. Ông lắc đầu và nói rất nghiêm rằng chẳng có ai vào đó để ăn cắp cả, chỉ có đem thêm vàng vào chùa để dâng lên cho Phật thôi. Vả lại theo dị đoan hoặc truyền thuyết, từ xưa, các chùa Miến đă đưọc xây bằng vàng và để vàng khỏi bị đánh cắp, người ta dựng hai con sư tử trước cổng chùa. Họ tin rằng sư tử sẽ bảo vệ các tài sản quư giá của chùa. Đơn giản hơn, ngày nay nếu ai ăn cắp vàng của chùa th́ sẽ bị tù.
Sư tử được đặt trước cổng chùa
Tôi lan man nghĩ về câu trả lời của người hướng dẫn và h́nh ảnh những tượng
Phật chẳng thấy mắt tai. Tôn kính Phật, họ đem vàng dán lên tượng Phật, song tôi
lại thấy trong hành vi này một tấm ḷng thành, xem Phật như một người thân thiết
luôn luôn ở bên cạnh, thương yêu và nâng đỡ họ .
III. Phật ở cùng ta:
Trở lại với Miến, quả thật Phật ở khắp nơi. Tuy Phật Giáo không được đưa lên hàng quốc giáo, hầu hết dân Miến đều thờ Phật trong nhà kể cả các sắc dân sống vùng quê xa hẻo lánh. Tôi nghe nói Campuchia được mệnh danh là xứ chùa tháp. Tôi chưa đến Campuchia, nhưng tôi nghĩ danh hiệu này phải dành cho Miến Điện. Xem nhé, chỉ riêng tại Bagan đă có đến 13 ngàn (13,000) ngôi chùa, xây trong diện tích 42 km vuông (4200 mẫu). Thế Miến có đáng gọi là xứ Chùa Tháp không? Đi chung với chùa là tượng Phật, và số tượng Phật th́ phải nhiều hơn số lượng chùa bởi v́ một chùa luôn luôn có nhiều hơn một tượng Phật. Chiêm ngưỡng các tượng Phật tại đây, tôi nghĩ người dân Miến xem Phật như là một người bạn đồng hành đáng kính của họ hơn là một Bậc Chí Tôn. Họ tạc tượng Phật với nhiều tư thế lạ lùng mà tôi chưa được thấy ở nơi khác ****. Họ thương Phật tha thiết, họ rửa mặt, đánh răng cho Phật, họ tô son cho Phật, họ mặc áo đầm cho Phật, họ dán vàng lên tượng Phật với thành tâm được an vui bên cạnh Phật.
- Tôi đă xem tượng Phật nằm bên Ấn độ. Tượng bên đó trông buồn lắm v́ tượng Phật nằm là lúc Phật ĺa đời, cớ sao Phật nằm ở đây lại tươi rói đến thế? - Hey, chị nhầm rồi đó Tượng Phật nằm ở đây là lúc Phật c̣n sống, Phật chỉ nằm nghỉ ngơi thôi. - Làm sao biết Phật nằm lúc sống và nằm lúc chết? - Chị xem ở hai bàn chân. Tượng Phật nằm lúc ĺa đời có hai bàn chân song song; c̣n Phật nằm lúc c̣n sống th́ một bàn chân nằm ngang, một bàn chân dọc.
Tượng Phật nằm ở Ấn Độ, lúc Phật nhập diệt, hai bàn chân song song.
H́nh số 1 là tượng Phật duy nhất có dáng ngồi như một người b́nh thường, tay phải tựa vào kỷ hay vào gối cao, thân ḿnh nghiêng về bên phải, tay trái buông lỏng tự nhiên, nét mặt trẻ, vui vẻ, thân thiện như đang chuyện tṛ cùng những người thân thiết. H́nh số 2 là một thế ngồi đặc biệt khác, không phải kiết già mà là ngồi trên ghế, thân ḿnh thẳng, hai chân buông chạm đất. H́nh số 3 đến 16 là những tượng Phật ngồi kiết già với những thủ ấn khác nhau. Mỗi thủ ấn có một ư nghĩa riêng. Thật đáng tiếc khi chụp h́nh những bức tượng này tôi đă không để ư đến chú thích trên các đế tượng nên đă bỏ sót một số ghi chú trên đó. Viết đến những ḍng này tôi mới có cơ hội t́m hiểu thêm và đọc được các thủ ấn sau ( xin ghi lại theo nguyên ngữ, tôi không biết tiếng Việt gọi là ǵ, Quư Vị và Các Bạn có biết xin vui ḷng chỉ giáo, Đa tạ):
1) Dharma Chakra Mudra (h́nh 6): Chuyển pháp, Phật thuyết pháp tại Vườn Lộc Uyển sau khi thành đạo. 2) Bhumisparsha Mudra (h́nh 11 –trái): Chạm đất Phật thành đạo dưới cội cây bồ đề. 3) Abhaya Mudra (h́nh 10 – trái ): Không sợ hăi
4) Dhyana Mudra (h́nh 9 – trái): Thiền định, sự hài ḥa giữa ư, giác quan và
thanh tịnh. 5) Karana Mudra (h́nh 10 - phải): Tiêu trừ bịnh và ư tưởng tiêu cực. (http://www.shaolindisciplesunion.com/MUDRAS.html) Tôi chỉ t́m được vài giải thích lẻ tẻ trên nét, có dịp tôi sẽ t́m ṭi thêm. Quư Vị và Các Bạn có biết xin vui ḷng chỉ giáo, chân thành cảm ơn.
Như tôi đă nói ở trên, dường như dân Miến xem Phật như một người bạn đồng hành đáng kính, đáng yêu, đáng tin cậy của họ. Trong nhà thờ Phật, ra đường gặp Phật, vô chùa lạy Phật, đi đâu cũng có Phật bên cạnh, riết rồi họ thành … Phật luôn. Tôi nói thật đấy, không đùa đâu. Ít nhất tôi thấy cái tâm Phật ở ḷng chân thật của họ. Nghèo thật nhưng vẫn chắt bóp mua vàng cúng Phật, biểu lộ niềm tin sắt son và ḷng tôn kính tuyệt đối đối với Phật. Kế đến là sự quan tâm, chia xẻ với người kém may mắn. Tôi gặp một người phụ nữ Việt nam có chồng Miến. Chị kể gia đ́nh chồng của chị đă 3 đời cưu mang 3 đời gia đ́nh ông tài xế. Hiện tại, chị c̣n nhận nuôi một cháu gái mồ côi do nhà chùa gởi đến. Hỏi sao nhà chùa biết chị mà gởi. “Ông xă em hay đi chùa nên họ biết.” Một trường hợp khác là cô tiếp tân tại khách sạn Inle. Nói chuyện với cô nghe thấy thương làm sao! Bố mẹ mất khi cô mới 6 tuổi. Bốn anh chị em sống với ông bà 16 năm nay. Cô tốt nghiệp ngành châm cứu nhưng lại xin được chân tiếp tân tại khách sạn nên đi làm luôn để tự lập, bớt gánh nặng cho ông bà và anh chị lớn. Với cô, dù lương ít ỏi vẫn là một niềm vui lớn v́ cô có dịp đền ơn ông bà và v́ cô thương quá người anh lớn cũng không dư dả ǵ.
Chỉ một hai trường hợp thế thôi tôi vẩn mạnh dạn nói rằng người Miến sống với
Phật tâm trong sáng. Đối với họ, Phật ở khắp nơi, chan ḥa trong cuộc sống,
trong ḷng họ, trong tim họ, họ nghĩ đến Phật, đi theo Phật, đó là niềm tin duy
nhất, vững chắc và sâu sắc, không so sánh được.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Đây là chùa Phật giáo cổ nhất của Miến điện và có thể là của
thế giới. Được khởi công xây dựng khoản năm 588 BC để thờ các sợi tóc Phật do
hai anh em lái buôn Miến điện mang về từ Ấn độ. Dĩ nhiên nó được khởi đầu với
quy mô nhỏ hơn rất nhiều. Trải qua nhiều thời đại, nhà vua và dân chúng Miến đă
lần lượt trùng tu, cải tiến, nới rộng, nâng cấp để có qui mô cao lớn như ngày
nay (99 mét). 
